Thông tư mới về nhà giáo sau nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng: Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao chất lượng giáo dục

TCGCVN - Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT ngày 15/7/2026 quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/9/2026, thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT.

Đây là văn bản đầu tiên quy định thống nhất cả hai nhóm đối tượng trên, cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học; đồng thời tạo cơ sở pháp lý để các cơ sở giáo dục khai thác hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

Lần đầu tiên quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu

Điểm mới nổi bật của Thông tư là bổ sung cơ chế cho phép các cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Thông tư quy định cụ thể về điều kiện ký kết hợp đồng, thời giờ làm việc, tiền lương, phụ cấp, quyền và trách nhiệm của nhà giáo cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục khi sử dụng đội ngũ này. Đồng thời nhấn mạnh việc sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu không được làm ảnh hưởng đến chiến lược phát triển đội ngũ kế cận, không thay thế đội ngũ nhà giáo cơ hữu và phải tuân thủ quy định của pháp luật lao động.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ phát huy hiệu quả nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm, đặc biệt là các nhà khoa học, chuyên gia và giảng viên có trình độ cao, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học và đào tạo.

Hoàn thiện toàn diện cơ chế quản lý hoạt động thỉnh giảng

Thông tư 59 kế thừa các quy định còn phù hợp của các văn bản trước đây, đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh và hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động thỉnh giảng.

Theo đó, Thông tư thống nhất các khái niệm về nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng và hợp đồng thỉnh giảng; đồng thời xác định hoạt động thỉnh giảng không chỉ bao gồm giảng dạy mà còn có thể tham gia hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và các hoạt động chuyên môn khác.

Thông tư cũng quy định rõ hơn về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ thỉnh giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục trong quá trình sử dụng đội ngũ này.

Một điểm đáng chú ý là Thông tư phân định rõ việc áp dụng hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng, khắc phục những bất cập của các quy định trước đây, tạo sự thống nhất trong quá trình áp dụng pháp luật.

Gắn sử dụng nhà giáo với yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục

Thông tư 59 bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trong quản lý, sử dụng đội ngũ nhà giáo.

Các cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo thỉnh giảng, công khai danh sách trên trang thông tin điện tử (trừ các trường hợp đặc thù), tổ chức đánh giá định kỳ chất lượng giảng dạy, lấy ý kiến phản hồi của người học và sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng.

Đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, cơ sở giáo dục cũng phải công khai danh sách, chức danh theo vị trí việc làm, đồng thời bảo đảm tỷ lệ sử dụng phù hợp với các quy định về kiểm định chất lượng và quy mô đào tạo.

Thông tư khẳng định, đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu được sử dụng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Kết quả công tác của đội ngũ này là một trong những căn cứ phục vụ đánh giá năng lực đào tạo, xác định quy mô tuyển sinh và kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, việc sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu không thay thế các điều kiện bắt buộc về đội ngũ nhà giáo cơ hữu, qua đó bảo đảm yêu cầu phát triển bền vững nguồn nhân lực của các cơ sở giáo dục.

Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong chính sách phát triển đội ngũ nhà giáo, vừa phát huy hiệu quả nguồn nhân lực có trình độ, kinh nghiệm sau nghỉ hưu, vừa nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch trong hoạt động thỉnh giảng, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

Linh Tuệ