Tóm tắt: Bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu là tổng thể các hoạt động có mục đích, có kế hoạch của các tổ chức, các lực lượng nhằm hình thành ở trung đội trưởng hệ thống kiến thức, kỹ năng thuyết phục và biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo kiến thức, kỹ năng ấy trong thực tiễn thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ ở đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu. Trên cơ sở đánh giá khái quát thực trạng, bài viết đề xuất các yêu cầu bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị sẵn sàng chiến đấu hiện nay.
Từ khóa: Bồi dưỡng, hạ sĩ quan - binh sĩ; kỹ năng thuyết phục; trung đội trưởng.
Ảnh từ Internet
1. Mở đầu
Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị là một nguyên tắc cơ bản, vấn đề xuyên suốt, tạo tiền đề để Quân đội tiến lên cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong xây dựng quân đội về chính trị, đội ngũ cán trung đội có vai trò đặc biệt quan trọng, đây là lực lượng trực tiếp quán triệt, triển khai, tổ chức chỉ huy bộ đội thực hiện đường lối, chủ chương của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng vào thực hiện nhiệm vụ ở đơn vị cơ sở. Quá trình đó trung đội trưởng vừa là người chỉ huy vừa là người trực tiếp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong trung đội. Để trung đội hoàn thành tốt nhiệm vụ, trung đội trưởng cần có những phẩm chất và năng lực nhất định, trong đó kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ là rất cần thiết và không thể thiếu.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Thực trạng bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu
2.1.1. Những kết quả đạt được trong bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu
Một là, chủ thể bồi dưỡng đã nhận thức đúng và có trách nhiệm tốt trong bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng.
Cấp ủy đảng, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên các cấp đã nhận thức đúng về sự cần thiết phải bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng; đồng thời luôn xác định đó là một nội dung rất quan trọng trong xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” và là điều kiện cho việc tổ chức thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ, biện pháp quan trọng hàng đầu để nâng cao hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị.
Hai là, nội dung, hình thức, phương pháp, quy trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu được xác định và bước đầu thực hiện trong thực tế.
Các chủ thể, lực lượng bồi dưỡng đã kết hợp lồng ghép bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục với các nội dung bồi dưỡng khác như: công tác đảng, công tác chính trị; bồi dưỡng cán bộ hàng năm; kỹ năng hoạt động thực tiễn và kỹ năng thuyết phục phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và cương vị, chức trách của cán bộ ở đơn vị cơ sở. Đồng thời, các chủ thể đã tuân thủ các bước bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục như: thiết lập mối quan hệ; thu thập thông tin, đánh giá tình hình, xác định nội dung và mức độ những khó khăn của quân nhân; lựa chọn và thống nhất mục tiêu, nội dung cần tập trung thuyết phục; tìm kiếm, lựa chọn các giải pháp thuyết phục; kiểm tra, đánh giá kết quả thuyết phục.
Ba là, kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu được nâng lên và hoạt động thuyết phục đã đạt được nhiều kết quả tốt.
Ở các các đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, hoạt động thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ do nhiều chủ thể tiến hành, song trực tiếp và thường xuyên nhất là trung đội trưởng. Đội ngũ trung đội trưởng thông qua thực hiện nhiệm vụ đã tiến hành các biện pháp giáo dục, thuyết phục quân nhân thuộc quyền khá hiệu quả; từ đó hạ sĩ quan - binh sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, yên tâm thực hiện nhiệm vụ, có ý chí quyết tâm vươn lên khắc phục khó khăn, nhận thức và hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.
2.1.2. Một số hạn chế trong bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu
Một là, một số cấp ủy đảng, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên có thời điểm chưa nhận thức đầy đủ về sự cần thiết phải bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng. Trong nhận thức có lúc, có đơn vị chưa thật chú ý, coi trọng đúng tầm quan trọng hoạt động thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng.
Hai là, một số cán bộ trung đội có kiến thức cần thiết về các vấn đề của đời sống xã hội còn chưa nhiều, khả năng giáo dục, thuyết phục còn bộc lộ những hạn chế, xơ cứng, giáo điều, tính thuyết phục chưa cao, chưa làm chuyển biến nhận thức bên trong, khơi dậy tính tự giác của hạ sĩ quan - binh sĩ.
Ba là, một số chủ thể bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng còn lúng túng, chưa thật bài bản, dựa vào kinh nghiệm công tác là chủ yếu, chưa có nhiều đổi mới, sáng tạo.
2.2. Yêu cầu bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu
Một là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu phải bám sát và đáp ứng mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu ở đơn vị và đối tượng hạ sĩ quan - binh sĩ
Yêu cầu trên có vị trí quan trọng hàng đầu chỉ đạo hoạt động của cả chủ thể và đối tượng bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng. Bồi dưỡng là nhằm nâng cao khả năng đã có, bổ sung những kiến thức mới, hướng vào mục tiêu cơ bản là nâng cao năng lực công tác để trung đội trưởng giải quyết một cách hiệu quả những vấn đề nảy sinh ở đơn vị. Điều đó ảnh hưởng tới chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị cũng như phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.
Bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng phải hướng vào mục tiêu bảo đảm cho trung đội trưởng nắm và giải quyết tốt tình hình tư tưởng ở đơn vị, góp phần hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Cấp uỷ, cán bộ chủ trì các cấp phải quán triệt, tổ chức thực hiện thông qua các hình thức, biện pháp phù hợp và hiệu quả, trong đó cần chú trọng bồi dưỡng năng lực nắm bắt, giải quyết tình hình tư tưởng, năng lực quản lý, điều hành đơn vị, bảo đảm đơn vị là một khối thống nhất về ý chí và hành động, luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Cần khắc phục triệt để tình trạng bồi dưỡng không sát thực tế, chỉ chú ý đến số lần bồi dưỡng, thành tích trong bồi dưỡng mà xem nhẹ mục tiêu, yêu cầu đề ra.
Hai là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chi bộ, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên các cấp
Yêu cầu này thể hiện tính nguyên tắc trong việc bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng hiện nay. Yêu cầu đặt ra mọi khâu, mọi bước từ xác định mục tiêu, yêu cầu, nội dung, phương châm, phương pháp, quan điểm đến tiến trình, kế hoạch cũng như khi tổ chức thực hiện bồi dưỡng đều phải tuân thủ và thực hiện chính xác mọi sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp. Mọi biểu hiện xa rời tính nguyên tắc, tính đảng đều dẫn đến những sai lầm, lệch lạc trong quá trình bồi dưỡng. Tuân theo yêu cầu này còn xác định trách nhiệm, yêu cầu các chủ thể lãnh đạo phải tăng cường và phát huy trách nhiệm, khả năng và năng lực lãnh đạo của mình trong suốt quá trình bồi dưỡng những tri thức, kỹ năng thuyết phục cho trung đội trưởng.
Thực hiện tốt yêu cầu này làm cho các mục tiêu, yêu cầu, giải pháp bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị sẵn sàng chiến đấu vừa bám sát những nguyên tắc chung nhất, vừa quán triệt, cụ thể hóa đến từng nội dung, hình thức, đối tượng và phương pháp bồi dưỡng phù hợp, sát với thực tiễn ở đơn vị cơ sở.
Ba là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu phải được tiến hành toàn diện, song cần tập trung vào nhận thức, kiến thức, kỹ năng cơ bản, thiết thực
Đây là yêu cầu quan trọng nhằm trang bị những kiến thức cơ bản, hệ thống, toàn diện cho cán bộ trung đội, vì bất cứ một kỹ năng nào cũng phải dựa trên cơ sở lý thuyết đó là nhận thức, kiến thức, đồng thời có nhận thức để định hướng hành động và kiến thức là một trong những yếu tố, điều kiện hình thành kỹ năng. Hầu hết trung đội trưởng ở các đơn vị đều chưa được trang bị kiến thức căn bản về nghiệp vụ thuyết phục mà mới chỉ được trang bị một lượng nhỏ kiến thức về tâm lý - giáo dục khi được đào tạo trong các học viện, nhà trường quân đội và một ít kinh nghiệm thực tiễn của cán bộ đi trước truyền thụ lại. Chính vì vậy, việc trang bị cho cán bộ trung đội những kiến thức và kỹ năng cơ bản về kỹ năng thuyết phục là vấn đề rất cần thiết hiện nay.
Cần tập trung bồi dưỡng cho trung đội trưởng những kiến thức về tâm lý học đại cương, tâm lý học xã hội, tâm lý học nhân cách, tâm lý học quân sự, tâm lý học thuyết phục. Đặc thù ở đơn vị cơ sở thời gian chủ yếu là để dành cho thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm nên nội dung bồi dưỡng cần tập trung những vấn đề cụ thể như: kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm thuyết phục; quy trình thuyết phục; cách thức tạo lập mối quan hệ trong quá trình thuyết phục; khả năng khai thác thông tin phục vụ cho hoạt động thuyết phục; một số nguyên tắc đạo đức cơ bản trong thuyết phục.
Bốn là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu phải sử dụng đa dạng, hiệu quả các hình thức, phương pháp phù hợp với thực tiễn đơn vị
Kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng được hình thành và phát triển thông qua sự tác động biện chứng bởi nhiều con đường, biện pháp khác nhau. Trong đó, việc bồi dưỡng ở đơn vị cơ sở trong Quân đội là con đường, biện pháp hết sức quan trọng. Vì vậy, việc xác định chính xác các nội dung, kết hợp và vận dụng đa dạng, hiệu quả các hình thức, phương pháp phù hợp với thực tiễn nhiệm vụ của đơn vị và đặc điểm đối tượng là hết sức cần thiết.
Thực hiện yêu cầu này, căn cứ vào nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy đảng, kế hoạch công tác của người chỉ huy, nhiệm vụ từng tháng, quý của đơn vị để chủ thể xác định nội dung, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng. Mọi kế hoạch bồi dưỡng phải được xây dựng, triển khai trong kế hoạch huấn luyện, lịch công tác của đơn vị. Các hình thức, phương pháp bồi dưỡng thường xuyên như: thông quan các đợt tập huấn, nhất là tập huấn công tác đảng, công tác chính trị; thông qua học tập chuyên đề của sĩ quan; qua các đợt học tập chính trị, quán triệt nghị quyết của cấp ủy đảng các cấp; cấp trên bồi dưỡng cấp dưới, cơ quan bồi dưỡng đơn vị, thi trung đội trưởng giỏi, sơ tổng kết… đặc biệt là thông qua hoạt động thực tiễn công tác đảng, công tác chính trị trong các nhiệm vụ để tiến hành bồi dưỡng.
Năm là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng
Yêu cầu này có ý nghĩa quan trọng nhằm phát huy sức mạnh các tổ chức, các lực lượng trong bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng. Đây chính là huy động tối đa và bảo đảm sự thống nhất hữu cơ tất cả các yếu tố khách quan, chủ quan nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng.
Tùy theo chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức, từng lực lượng để xác định kế hoạch, nội dung, chương trình cụ thể. Các chủ thể cần quán triệt sâu sắc nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy đảng, chỉ huy các cấp, cơ quan chính trị để xây dựng chương trình hành động của mình. Cơ quan chính trị cần bám sát chủ trương, chương trình hành động của trên để chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ cho trung đội trưởng. Cần tranh thủ tối đa sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy đơn vị để triển khai các hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng. Có như vậy, hoạt động bồi dưỡng mới đi vào thực chất và hiệu quả, cán bộ ở đơn vị cơ sở luôn nắm vững tình hình tư tưởng của bộ đội, giải quyết một cách chủ động những vấn đề nảy sinh trong đơn vị. Ngoài ra, các chủ thể bồi dưỡng cần xây dựng kế hoạch, thiết kế nội dung chương trình và tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng cụ thể, thiết thực.
3. Kết luận
Muốn đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đòi hỏi trung đội trưởng phải có kỹ năng thuyết phục và phải được bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục. Bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của nhiều tổ chức, nhiều lực lượng. Vì vậy, để bồi dưỡng kỹ năng thuyết phục hạ sĩ quan - binh sĩ của trung đội trưởng đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiến đấu đạt kết quả tốt cần phải tiến hành đồng bộ, linh hoạt, sáng tạo, có hệ thống các yêu cầu đã nêu trên./.
Tài liệu tham khảo
1. James Borg (2009), Thuyết phục - Nghệ thuật tác động đến người khác, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Ngô Đức Hùng (2016), Bồi dưỡng năng lực công tác đảng, công tác chính trị cho đội ngũ trung đội trưởng ở các tiểu đoàn học viên trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Khoa học chính trị, Hà Nội.
3. Kurt W. Mortensen (2010), Sức mạnh thuyết phục, Nhà xuất bản Lao động xã hội, Hà Nội.
4. Vũ Minh Thực (2015), Nghệ thuật và kỹ năng nghiệp vụ tuyên truyền miệng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
5. Trần Văn Trung (2017), Bồi dưỡng năng lực tiến hành công tác tư tưởng của trung đội trưởng chỉ huy cấp phân đội ở Binh đoàn Hương giang hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Khoa học chính trị, Hà Nội.
Nhóm tác giả
1. ThS Nguyễn Thế Viễn - Học viện Chính trị/ Bộ Quốc phòng
2. CN Nguyễn Hoài Cẩm Tú - Học viện Lục quân/ Bộ Quốc phòng
3. ThS Nguyễn Văn Long - Học viện Hậu cần/ Bộ Quốc phòng
