HỘI THẢO KHOA HỌC TOÀN QUỐC “Ảnh hưởng của mạng xã hội đến học sinh, sinh viên hiện nay – Thực trạng và giải pháp khắc phục”

Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang làm khuynh đảo mọi lĩnh vực hoạt động của xã hội. Trong đó, giáo dục là lĩnh vực bị tác động mạnh mẽ nhất, tạo thành làn sóng thứ ba thúc đẩy các hoạt động giáo dục lên đỉnh điểm của sự bùng nổ lớn về đổi mới trên phạm vi toàn thế giới. Quá trình phát triển của mạng xã hội, đặc biệt là những thành tựu về công nghệ số và trí tuệ nhân tạo AI đang trở thành trung tâm của sự bùng nổ. Việc ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào lĩnh vực giáo dục và đào tạo chủ yếu được thực hiện dựa trên nền tảng của mạng xã hội. Trong khi đó, thông tin trên mạng xã hội rất khó kiểm soát. Bên cạnh những thông tin tích cực, mạng xã hội đồng thời chứa đựng nhiều thông tin tiêu cực, độc hại, tác động xấu đến các đối tượng học sinh, sinh viên. Điều đó đặt ra vấn đề phải nghiên cứu tìm ra giải pháp khắc phục, tạo cơ hội cho sự phát triển của giáo dục trong bối cảnh liên tục chịu sự tác động đa chiều của những thông tin trên mạng xã hội. Đó là lý do để Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Ảnh hưởng của mạng xã hội đến học sinh, sinh viên hiện nay – Thực trạng và giải pháp khắc phục”

Toàn cảnh buổi hội thảo

Hội thảo được tổ chức ngày 11 tháng 8 năm 2023, tại Trường Đại học Đồng Nai. Tham gia buổi hội thảo gồm có:

- Về phía lãnh đạo địa phương: TS Quản Minh Cường, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai. Bà Hoàng Thị Bích Hằng, Tỉnh ủy viên, Phó CT HĐND tỉnh Đồng Nai. Ông Trần Hải Quân, Phó Phòng Kinh tế - Xã hội, Văn phòng tỉnh ủy Đồng Nai. Bà Trần Thị Hồng Lê, Văn phòng tỉnh ủy Đồng Nai. Ông Nguyễn Xuân Cường, Phó Chánh Văn phòng Tỉnh ủy Đồng Nai. Ông Võ Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Nai. Ông Lê Minh Hoàng, Nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Nai. TS. Trần Văn Chương, Nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Phú Yên. Ông Trần Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Đồng Nai. Phạm Thị Mỹ Trinh, Sở LĐTB&XH tỉnh Đồng Nai.

- Về phía các nhà trường trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có: TS Lê Anh Đức - HT Trường ĐH Đồng Nai. TS Võ Văn Lý - Phó HT Trường ĐH Đồng Nai. Thiếu tướng Nguyễn Viết Khai - Nguyên Chính ủy Trường SQLQ2. Thiếu tướng PGS.TS Đỗ Duy Tần - Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường SQLQ2. Thiếu tướng, PGS.TS Vũ Thanh Hiệp - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nguyễn Huệ. Thượng tá Hoàng Cao Thắng - CA tỉnh Đồng Nai. TS Phạm Văn Thanh - Chủ tịch Hội Khoa học TLGD tỉnh Đồng Nai. TS Nguyễn Thị Thu Lan - NGƯT, Phó HT Trường ĐH Lạc Hồng. TS Nguyễn Hồng Quang - HT Trường CĐ Y tế Đồng Nai. Anh Võ Văn Trung - Phó BT thường trực tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội SV tỉnh Đồng Nai. Các thầy cô là lãnh đạo, giảng viên, giáo viên Sở GD ĐT tỉnh Đồng Nai và các nhà trường trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

- Về phía Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam có sự hiện diện của: PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội. GS.TS Nguyễn Ngọc Phú, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hội. Các ông, bà Phó Chủ tich Hội, Ủy viên BCH Trung ương Hội, cùng các đoàn đại biểu đến từ các chi hội địa phương trong toàn quốc.

Đoàn chủ tịch điều khiển Hội thảo gồm:

PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội.

GS.TS Nguyễn Ngọc Phú, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hội.

PGS.TS Vũ Trọng Rỹ, Phó Chủ tịch Hội.

TS Phạm Văn Thanh, Chủ tịch Hội Khoa học TLGD tỉnh Đồng Nai.

Đoàn Chủ tịch Hội thảo

Thay mặt Đoàn Chủ tịch, PGS.TS Trần Kiều đọc báo cáo khai mạc Hội thảo. Trong đó đã giới thiệu khái quát về Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam và hoạt động nghiên cứu khoa học của Hội. Báo cáo nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề hội thảo và định hướng những vấn đề đặt ra cần phải tập làm rõ trong hội thảo. Đó là: Thực trạng sử dụng mạng xã hội và giải pháp phát huy mặt tích cực, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội đối với học sinh, sinh viên hiện nay. Đồng thời, báo cáo cũng định hướng về phương pháp tổ chức hội thảo và đặt ra những yêu cầu cho các đại biểu báo cáo tham luận.

PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học TLGD Việt Nam báo cáo khai mạc hội thảo

Ông Quản Minh Cường, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai thay mặt lãnh đạo tỉnh phát biểu ý kiến. Ông hoan nghênh Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam đã lựa chọn Đồng Nai làm địa điểm tổ chức hội thảo. Cảm ơn Trường Đại học Đồng Nai và Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Đồng Nai đã phối hợp tổ chức hội thảo. Về nội dung hội thảo, ông nhấn mạnh vai trò quan trọng của mạng xã hội, đồng thời đặt ra yêu cầu phải làm rõ mạng xã hội có tác động như thế nào đối với thế hệ trẻ nói chung và học sinh, sinh viên nói riêng. Ông đã nêu khái quát đặc điểm của mạng xã hội là thông tin có tính đa chiều, cập nhật nhanh, khó kiểm soát, khó quản lý. Theo ông Cường, mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng mà có sự tác động về nhiều mặt đối với thế hệ trẻ. Những tác động đó có mức độ ảnh hưởng rất khác nhau, rất khó kiểm soát và khó lường trước hậu quả. Về giải pháp quản lý, ông đề nghị phải giáo dục, định hướng cho học sinh, sinh viên kỹ năng sử dụng mạng xã hội; phối hợp nhà trường với gia đình và các tổ chức đoàn thể xã hội cùng tham gia quản lý với mục tiêu khuyến khíc, tạo cơ hội cho lớp trẻ được sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh, có ích. Các cơ quan chức năng cần phải tổ chức xây dựng các công cụ ngăn chặn thông tin độc hại trên mạng xã hội.

TS Phạm Văn Thanh, Chủ tịch Hội Khoa học TLGD tỉnh Đồng Nai, thay mặt Đoàn Chủ tịch Hội thảo phát biểu ý kiến đáp từ, cảm ơn sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh nói chung và cảm ơn các ý kiến phát biểu của ông Quản Minh Cường nói riêng. Tiếp đó, Hội thảo đã nghe các ý kiến tham luận của các đại biểu. Buổi sáng đã có 6 ý kiến báo cáo tham luận và 4 ý kiến phát biểu trực tiếp tại hội thảo. Buổi chiều có 5 ý kiến báo cáo tham luận và 3 ý kiến phát biểu trực tiếp tại hội thảo.

Báo cáo tham luận của TS Huỳnh Công Minh, Chủ tịch Hội đồng sáng lập kiêm Tổng Hiệu trưởng hệ thống trường EMASI, Phó Chủ tịch Hội KH TLGDVN

Báo cáo tham luận của GS.TS Nguyễn Ngọc Phú, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hội với chủ đề “Mạng xã hội - Cơ hội đi cùng hiểm họa đối với giới trẻ trong thời đại công nghệ số”. Bài tham luận đã khái quát 5 hiểm họa của mạng xã hội và 5 cách ứng phó với những hiểm họa đó.

Báo cáo tham luận của PGS.TS Trần Thành Nam, giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội với chủ đề “Nguy cơ tương tác trên mạng xã hội đối với Thanh thiếu niên - Thực trạng và giải pháp”. Đây là báo cáo được nhiều đại biểu đánh giá như một công trình nghiên cứu sâu sắc về tác động của mạng xã hội đối với học sinh, sinh viên hiện nay. Trong đó đã phân tích làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp tổ chức cho học sinh, sinh viên sử dụng mạng xã hội trong bối cảnh hiện nay.

Các đại biểu về dự hội thảo

Báo cáo tham luận của TS. Trần Văn Chương, Hội Khoa học TLGD tỉnh Đồng Nai với chủ đề “Phát huy vai trò của nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh sử dụng hiệu quả mạng xã hội”. Báo cáo tham luận của TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội KH TLGDVN với chủ đề "Giải pháp ngăn ngừa, khắc phục những tác hại của mạng xã hội đến sự phát triển nhân cách của học sinh phổ thông và kinh nghiệm thực tế giáo dục tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, Ba Đình, Hà Nội". Báo cáo tham luận của TS Huỳnh Công Minh, Chủ tịch Hội đồng sáng lập kiêm Tổng Hiệu trưởng hệ thống trường EMASI, Phó Chủ tịch Hội KH TLGDVN với chủ đề "Học sinh EMASI và văn hóa sử dụng mạng xã hội". Báo cáo tham luận của TS Mai Xuân Quyết, nguyên trưởng khoa Chiến thuật Trường Đại học Nguyễn Huệ với chủ đề “Những tác động từ mạng xã hội và các giải pháp hạn chế tác hại của mạng xã hội đối với học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Đồng Nai”. Báo cáo tham luận của TS. Nguyễn Thị Thắm, Đại học Sư phạm Hà Nội với chủ đề "Hoạt động trị liệu tâm lý cho trẻ vị thành niên nghiện internet tại Viện TLGD Braincare". DS Hà Quang Trung, Trường Cao đẳng Y tế Đồng Nai tham luận với chủ đề “Thực trạng sử dụng mạng xã hội của sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Đồng Nai năm 2023”. ThS. Lê Thế Hạnh, Viện TLGD Braincare với chủ đề "Quy trình hỗ trợ trẻ em có vấn đề nghiện internet tại Viện TLGD Braincare". NGƯT, TS Thái Huy Vinh, Phó Chủ tịch Hội Khoa học TLGD Nghệ An với chủ đề “Một số giải pháp khắc phục những tác hại của mạng xã hội nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS”. ThS. Lê Thúy Hạnh, Trường THCS Tô Hiệu, quận Lê Chân, TP Hải Phòng với chủ đề "Ảnh hưởng của mạng xã hội đối với học sinh THCS". ThS. Phạm Thị Ngọc Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học An Lạc 1, Đồng Tháp tham luận với chủ đề “Thực trạng ảnh hưởng của mạng xã hội đến việc học tập của học sinh THCS trên địa bàn thành phố Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp”. Ngoài những ý kiến tham luận tại hội thảo còn có 8 lượt ý kiến phát biểu tranh luận trực tiếp.

Đoàn đại biểu Hội Khoa học TLGD tỉnh Đồng Tháp

Kết thúc Hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Rỹ, Phó Chủ tịch Hội thay mặt Đoàn Chủ tịch đã phát biểu tổng thuật các ý kiến tham luận tại Hội thảo. Ban Tổ chức đã nhận được 170 bài tham luận của các tác giả trong toàn quốc. Ban Biên tập đã lựa chọn 65 bài đăng trên kỷ yếu. Tại hội thảo đã có 12 ý kiến báo cáo tham luận và 8 ý kiến phát biểu tranh luận trực tiếp. Các bài tham luận và các ý kiến phát biểu tập trung trên 2 nhóm vấn đề lớn. Nhóm ý kiến thứ nhất đã phân tích làm rõ thực trạng sử dụng mạng xã hội của thế hệ trẻ nói chung và của học sinh, sinh viên nói riêng hiện nay. Nhóm ý kiến theo hướng này đã chỉ ra đặc điểm của mạng xã hội, phân tích thực trạng sử dụng mạng xã hội của các đối tượng học sinh, sinh viên cụ thể. Các tác giả đã tổng hợp số liệu về thực trạng sử dụng mạng xã hội từ những nguồn tài liệu đã công bố. Nhiều bài tham luận của các nhóm tác giả đã tự mình điều tra, khảo sát, nghiên cứu, đánh giá và tổng hợp số liệu từ thực tiễn ở các nhà trường cụ thể. Nhóm ý kiến thứ hai, tập trung đề xuất các giải pháp phát huy tính tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của thông tin trên mạng xã hội đến học sinh, sinh viên. Trong đó có các giải pháp vĩ mô thuộc về quản lý của các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương, các giải pháp vi mô thuộc về quản lý của nhà trường. Nhiều ý kiến đã chỉ ra phương thức phối hợp giữa nhà trường với gia đình và các tổ chức đoàn thể của địa phương trong quản lý hoạt động sử dụng mạng xã hội của học sinh, sinh viên. Một số tác giả đã đề xuất việc giáo dục, bồi dưỡng kỹ năng khai thác sử dụng mạng xã hội cho trẻ em ngay từ mầm non. Nhìn chung các ý kiến đều hướng tới mục tiêu tạo cơ hội cho học sinh, sinh viên được sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh.

PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học TLGD Việt Nam đã phát biểu kết luận hội thảo. Ông khẳng định rằng, vấn đề hội thảo có ý nghĩa cấp thiết; các bài tham luận, các ý kiến phát biểu của các tác giả có tính khoa học, tính thực tiễn thiết thực. Trong đó có những bài tham luận có giá trị khoa học cao. Hội thảo đã gợi mở ra những ý tưởng mới trong tổ chức quản lý và trong thực tiễn khai thác, sử dụng mạng xã hội của học sinh, sinh viên. Thay mặt Ban Tổ chức Hội thảo, PGS. TS Trần Kiều cảm ơn các tác giả thuộc các chi hội trong toàn quốc đã tích cực viết bài tham luận khoa học và đã về dự hội thảo; cảm ơn cán bộ lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, cảm ơn Hội Khoa học TLGD tỉnh Đồng Nai, cảm ơn trường Đại học Đồng Nai là đơn vị đăng cai đã chuẩn bị nghiêm túc, chu đáo, tiếp đón nhiệt tình, tạo điều kiện cho hội thảo thành công.

Buổi sáng ngày 12 tháng 8 cũng tại Trường Đại học Đồng Nai, Hội nghị Ban chấp hành Hội Khoa học TLGD Việt Nam (Kỳ 2, Khóa VII mở rộng) đã đực triển khai. Hội nghị đã báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm và phương hướng nhiệm vụ 6 tháng cuối măm 2023. Tại Hội nghị đã tiến hành bầu bổ sung 03 Phó chủ tịch Hội, bổ sung 06 ủy viên Ban Chấp hành Hội và bầu 10 uỷ viên thường trực của Ban Chất hành Hội.

Trần Đình Tuấn