Tóm tắt: Quản lý tư tưởng (QLTT) là một bộ phận của công tác tư tưởng, có vai trò hết sức quan trọng, trực tiếp quyết định đến chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của mỗi tổ chức, cá nhân. Đối với các học viện, trường sĩ quan (HV, TSQ) Quân đội, QLTT học viên là nội dung quan trọng của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, bao gồm tổng thể các biện pháp của chủ thể quản lý tác động vào tư tưởng, tình cảm, tâm trạng học viên nhằm nắm bắt, đánh giá, dự báo, định hướng và giải quyết các vấn đề tư tưởng, bảo đảm cho học viên luôn kiên định, vững vàng về tư tưởng chính trị, hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập, rèn luyện.
Từ khóa: Quản lý tư tưởng, học viên, học viện, trường sĩ quan
1. Mở đầu
Công tác quản lý tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, giúp cán bộ, chiến sĩ trong quân đội nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội; trực tiếp góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp, trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu và bảo đảm chiến đấu thắng lợi trong mọi tình huống. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng, một vũ khí sắc bén, quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Người đã đánh giá rất cao vai trò của công tác tư tưởng và cho rằng, việc chăm lo giáo dục, quản lý tư tưởng là nội dung cốt lỗi trong hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn của Đảng. Chính vì lẽ đó, Người thường xuyên yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này. Người chỉ rõ: “Trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu rõ nhiệm vụ mới, thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất. Nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ tuy nặng nề, công việc tuy khó khăn phức tạp, ta cũng nhất định thắng lợi”. Ngược lại: “Tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm”. Như vậy, công tác tư tưởng tự bản thân nó đã hàm chứa công tác quản lý tư tưởng, những vấn đề nhạy cảm, phức tạp, đa chiều, liên quan đến tâm tư, nguyện vọng chiến sĩ, đơn vị và sự thành bại của sự nghiệp cách mạng.
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng quản lý tư tưởng học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay
Học viên các HV, TSQ quân đội là những người được đào tạo cơ bản, có trình độ ngoại ngữ, tin học, được trang bị kiến thức toàn diện, am hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mục tiêu, lý tưởng, chức năng, nhiệm vụ của quân đội, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh....Sau khi tốt nghiệp các khóa đào tạo, họ trở thành những sĩ quan chỉ huy, quản lý, chuyên môn nghiệp vụ và cán bộ nghiên cứu khoa học theo chức trách, nhiệm vụ được tổ chức giao phó. Chính vì vậy, nâng cao chất lượng quản lý tư tưởng học viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội sẽ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Nhận thức rõ vị trí, vai trò quan trọng của công tác QLTT học viên, trong những năm qua, công tác QLTT học viên ở các HV, TSQ đã được các chủ thể quản lý đặc biệt quan tâm, qua đó góp phần hoàn thành mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, “Mẫu mực, tiêu biểu”. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác QLTT học viên ở các HV, TSQ hiện nay vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, đó là: Nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác QLTT học viên có thời điểm, có đơn vị còn đơn giản; nắm bắt tình hình tư tưởng học viên có lúc chưa kịp thời; nội dung, hình thức, biện pháp QLTT học viên còn rập khuôn, máy móc, thiếu tính chủ động; còn trường hợp học viên chưa xác định rõ động cơ học tập, rèn luyện, biểu hiện ngại học, ngại rèn, ỷ lại, vi phạm kỷ luật, quy chế, quy định phải xử lý... Những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan, trong đó có công tác QLTT học viên.
Trong những năm tới, tình hình thế giới, khu vực vẫn diễn biến phức tạp, khó lường, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và xây dựng Quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, “tinh, gọn, mạnh” trong tình hình mới. Theo đó, để nâng cao chất lượng QLTT học viên ở các HV, TSQ hiện nay, các chủ thể quản lý cần quán triệt, thực hiện tốt một số yêu cầu sau:
2.2. Một số yêu cầu nâng cao chất lượng quản lý tư tưởng học viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội
Một là, nâng cao chất lượng quản lý tư tưởng học viên phải quán triệt và thực hiện thắng lợi nghị quyết của cấp ủy đảng các cấp
Nâng cao chất lượng QLTT học viên nhằm tạo sức mạnh tổng hợp để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ được giao. Sức mạnh tổng hợp của đơn vị được cấu thành từ nhiều yếu tố, trong đó có sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, thông qua các nghị quyết, chỉ thị. Do đó, nâng cao chất lượng QLTT học viên vừa là cơ sở nhưng đồng thời cũng là mục tiêu, phương hướng nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy đảng các cấp. Chính vì vậy, để thực hiện thắng lợi nghị quyết của cấp ủy đảng các cấp, các chủ thể QLTT học viên trước hết phải quán triệt sâu, kĩ và tổ chức thực hiện có hiệu quả các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa phù hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo ở từng HV, TSQ. Bên cạnh đó, thường xuyên quán triệt để mọi cán bộ, học viên nắm chắc quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của Quân đội, mục tiêu, yêu cầu đào tạo sĩ quan và chức trách, nhiệm vụ của người cán bộ, học viên. Đồng thời, phát huy trách nhiệm trong nâng cao ý thức tự giác chấp hành, nêu cao tính phê bình và tự phê bình, đấu tranh chống quan điểm, tư tưởng sai trái, thiếu ý chí cố gắng, ngại học, ngại rèn... góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở các HV, TSQ hiện nay.
Hai là, nâng cao chất lượng quản lý tư tưởng học viên phải phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng tham gia quản lý tư tưởng học viên
Để QLTT học viên đạt chất lượng, hiệu quả cao cần phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng, nhất là vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc chăm lo, xây dựng các tổ chức trong đơn vị vững mạnh, đủ sức hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mọi điều kiện, hoàn cảnh. Theo đó, cần chú trọng nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo công tác QLTT học viên bằng những chủ trương, biện pháp đúng đắn, kịp thời. Kết hợp chặt chẽ vai trò QLTT học viên của đội ngũ cán bộ các cấp với vai trò tham gia QLTT học viên của đội ngũ giảng viên các khoa giáo viên, cơ quan chức năng, các tổ chức quần chúng và tự QLTT của học viên trong đơn vị nhằm giáo dục cho mỗi học viên nhận thức rõ về quyền và nghĩa vụ của mình đối với đơn vị. Đội ngũ cán bộ quản lý học viên cần phát huy hết tinh thần, trách nhiệm, thường xuyên sâu sát trong chỉ đạo, triển khai thực hiện thắng lợi các nghị quyết, chỉ thị, cụ thể hóa sát, đúng, phù hợp với thực tiễn đơn vị. Kịp thời phát hiện những bất cập, hạn chế còn tồn tại và những vấn đề tư tưởng nảy sinh để tham mưu, đề xuất, thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng QLTT học viên đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và mục tiêu xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh” trong tình hình mới.
Ba là, nâng cao chất lượng quản lý tư tưởng học viên phải bám sát nhiệm vụ học tập, rèn luyện, nắm chắc, dự báo đúng và chủ động giải quyết kịp thời các vấn đề về tư tưởng của học viên
Yêu cầu này đòi hòi các chủ thể trong quá trình QLTT học viên phải quán triệt sâu sắc các mục tiêu, yêu cầu đào tạo, đồng thời chủ động nắm tư tưởng, dư luận, các biểu hiện về tư tưởng và hành động của học viên để xác định đúng nội dung, hình thức, biện pháp tiến hành QLTT học viên. Khi tiến hành các hoạt động QLTT học viên, các đơn vị cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, biện pháp phù hợp với nhiệm vụ học tập, rèn luyện của học viên. Nắm chắc nhiệm vụ, những thuận lợi, khó khăn trong quá trình học tập, những tác động từ các yếu tố bên ngoài đến tư tưởng học viên để đưa ra những nhận định đúng, đánh giá, dự kiến những xu hướng phát triển của tư tưởng học viên; từ đó xác định biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo sát đúng, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp từng đối tượng, từng thời điểm nhằm đảm bảo công tác QLTT học viên được tiến hành nghiêm túc, chặt chẽ, đồng bộ, đạt hiệu quả cao. Đồng thời, nắm và giải quyết kịp thời những bức xúc, vướng mắc, dư luận tiêu cực trong đơn vị để có biện pháp định hướng dư luận về tư tưởng của từng học viên và tập thể học viên. Kết hợp công tác QLTT của đội ngũ cán bộ với sử dụng các hình thức, biện pháp tuyên truyền cổ động, góp phần khơi dậy niềm tin, lòng tự hào, ý chí quyết tâm, ý thức trách nhiệm, tự giác trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.
Bốn là, phải thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp quản lý tư tưởng, quan tâm, thực hiện tốt các chế độ, chính sách đối với học viên
Việc đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp QLTT học viên sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng quản lý học viên nói chung, QLTT học viên nói riêng. Do đó, hoạt động này cần được tiến hành thường xuyên, có nền nếp trong toàn bộ quá trình học tập, rèn luyện của học viên. Bởi lẽ, thông qua việc đa dạng hóa nội dung, hình thức, biện pháp QLTT sẽ tránh được việc trùng lặp, dẫn đến sự nhàm chán khi tham gia các hoạt động của học viên, phù hợp với tâm lý lứa tuổi, từng giai đoạn phát triển của học viên, yêu cầu nhiệm vụ học tập và từng đối tượng. Do vậy, việc đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp QLTT học viên phải bám sát vào mục tiêu, yêu cầu đào tạo của các HV, TSQ; đồng thời, thường xuyên cập nhật những thông tin mới, những vấn đề thời sự, chính trị - xã hội nổi cộm, dễ tác động, chi phối, ảnh hưởng đến tư tưởng học viên để kịp thời đưa ra những biện pháp định hướng và QLTT học viên đúng đắn, phù hợp, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo ở các HV, TSQ quân đội và yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
3. Kết luận
Nâng cao chất lượng QLTT học viên ở các HV, TSQ là tổng hòa giá trị các yếu tố, các khâu, các bước, quy trình QLTT của cấp ủy đảng, đội ngũ cán bộ các cấp; thể hiện khả năng nắm bắt, đánh giá, dự báo chính xác diễn biến tư tưởng, định hướng và giải quyết có hiệu quả các vấn đề tư tưởng nảy sinh của học viên. Nâng cao chất lượng QLTT học viên là biện pháp quan trọng góp phần giữ vững sự ổn định chính trị, xây dựng bản lĩnh, niềm tin, quyết tâm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ của học viên, qua đó trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở các HV, TSQ hiện nay. Chính vì vậy, việc nắm chắc các yêu cầu nâng cao chất lượng QLTT học viên sẽ là cơ sở quan trọng giúp các chủ thể xác định các giải pháp đúng đắn, phù hợp để nâng cao chất lượng QLTT học viên trong thời gian tới./.
Tài liệu tham khảo:
[1]. C. Mác và Ph. Ăng ghen, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội 2002, tập 1, tr. 580.
[2]. Phạm Văn Giang, “Xây dựng thế trận lòng dân trong đấu tranh ngăn chặn các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, Tạp chí Phát triển nhân lực, số 1-2022 (07), tr. 7.
[3]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 11, tr.606, 590.
[4]. Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[5]. V.I.Lênin, Toàn tập Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 6, tr.32.
Thiếu tá Nguyễn Xuân Thúy
Nghiên cứu sinh Hệ 5, Học viện Chính trị
