GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA PHÁP LUẬT
CHO SĨ QUAN TRẺ Ở CÁC TRUNG ĐOÀN BỘ BINH
TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY
1. Đặt vấn đề
Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam là tổng thể các hoạt động có mục đích, có kế hoạch do các chủ thể, lực lượng và bản thân đội ngũ sĩ quan trẻ tiến hành, nhằm làm chuyển hóa về chất văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ theo hướng tích cực, góp phần giúp họ hoàn thiện phẩm chất, năng lực và nhân cách người sĩ quan trẻ, bảo đảm hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả, góp phần hình thành, bồi dưỡng nhân cách người sĩ quan đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của đơn vị. Tuy nhiên, quá trình bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ còn không ít hạn chế, khuyết điểm. Trong thời gian tới, yêu cầu tăng cường bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam phải quán triệt, thực hiện nghiêm đường lối, quan điểm của Đảng, pháp luật Nhà nước và các nghị quyết, chỉ thị của Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị về văn hóa và xây dựng môi trường văn hoá pháp luật; hướng vào góp phần để sĩ quan trẻ hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ hệ thống giải pháp.
Tập huấn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong phụ nữ Quân đội, ngày 23/12/2023
2. Một số giải pháp tăng cường bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
2.1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể đối với bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh
Đây là giải pháp cơ bản, có vai trò quan trọng tác động tích cực đến quá trình bồi dưỡng dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Nâng cao nhận thức cần phải làm cho các chủ thể trong trung đoàn bộ binh nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về những vấn đề liên quan đến pháp luật, văn hóa pháp luật; xây dựng nhà nước pháp quyền; xây dựng con người mới; nội dung các điều lệ, điều lệnh, kỷ luật trong Quân đội; các chế độ quy định của đơn vị; về vai trò bồi dưỡng văn hóa pháp luật đối với việc thực hiện mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ của trung đoàn. Cần chú trọng giáo dục cho các chủ thể nhận thức đúng và sâu sắc các quan điểm của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tăng cường pháp chế, xây dựng xã hội có trật tự, kỷ cương; về những nội dung sửa đổi, Hiến pháp năm 2013; các chỉ thị, hướng dẫn về nâng cao chất lượng thực hiện “Ngày pháp luật” trong Quân đội, tăng cường công tác quản lý, rèn luyện kỷ luật, xây dựng đơn vị chính quy, tiên tiến, mẫu mực.
Tạo lập tinh thần cộng đồng trách nhiệm của các chủ thể trong bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh. Tổ chức đảng các cấp, nhất là tổ chức đảng ở các tiểu đoàn và đại đội là nơi trực tiếp quản lý, rèn luyện sĩ quan trẻ cần có nghị quyết chuyên đề về bồi dưỡng văn hóa pháp luật ở đơn vị cần gắn với đặc thù của sĩ quan trẻ. Các cơ quan chức năng cần phải nâng cao trách nhiệm của mình đối với việc tham mưu, đề xuất, hướng dẫn các đơn vị thực hiện tốt công tác bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ. Đội ngũ cán bộ trung đoàn cần phải nâng cao trách nhiệm của mình không chỉ là nhà quản lý mà còn là nhà giáo. Đối với tổ chức đoàn, cần phải phát huy vai trò trách nhiệm quản lý, rèn luyện đoàn viên thanh niên, tổ chức các hoạt động xung kích trong chấp hành pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội và quy định của đơn vị. Nâng cao năng lực hoạt động thực tiễn tạo sự thống nhất về hành động của các chủ thể trong bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh.
2.2. Xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật, bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh hiện nay
Đây là giải pháp trung tâm có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đến kết quả bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội hiện nay. Chương trình, nội dung giáo dục pháp luật, rèn luyện kỷ luật cần phải tiếp tục đổi mới, hoàn thiện theo hướng cơ bản, hệ thống, thống nhất, chuyên sâu và cơ bản, thiết thực, vững chắc, bám sát mục tiêu yêu cầu đào tạo của đơn vị bảo đảm sĩ quan trẻ thực hiện tốt chức vụ ban đầu và bồi dưỡng lên chức vụ cao hơn. Cần phải tiếp tục đổi mới, hoàn thiện chương trình, nội dung liên quan đến kỷ luật Đảng, pháp luật Nhà nước và Điều lệnh quản lý bộ đội,... nhằm trang bị cho SQT hệ thống những tri thức cơ bản về pháp luật, kỷ luật quân đội; về xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; các tri thức quân sự, văn hoá, khoa học kỹ thuật và năng lực chỉ huy, quản lý, duy trì kỷ luật... Đổi mới chương trình, nội dung giáo dục pháp luật, cần phải bố trí lại số lượng thời gian huấn luyện lý thuyết và thực hành, duy trì nghiêm ở đơn vị.
Trong nội dung huấn luyện, nhất là những nội dung về pháp luật, kỷ luật phải vận dụng kết hợp lồng ghép linh hoạt, sáng tạo giữa việc giải thích khái niệm thuật ngữ pháp luật với việc phân tích lấy ví dụ cụ thể ngay trong đời sống xã hội hoặc trong đơn vị để minh họa. Vận dụng kết hợp linh hoạt bổ sung vào bài giảng những thông tin mới từ thực tiễn pháp luật của Nhà nước, thực tiễn kỷ luật quân sự của Quân đội và đơn vị; kết hợp lồng ghép nội dung các khoa mục huấn luyện trong chương trình giáo dục, huấn luyện của đơn vị với giáo dục, bồi dưỡng, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp mới như sân khấu hóa, tạo hình tượng nghệ thuật trong nội dung giáo dục pháp luật, rèn luyện kỷ luật. Thường xuyên kết hợp nội dung giáo dục pháp luật, rèn luyện kỷ luật cho sĩ quan trẻ thông qua xem chương trình “Tòa tuyên án” trên tivi, giao ban, ngày pháp luật, tọa đàm, nêu gương... Tổ chức tốt các hoạt động thực tiễn chấp hành pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội và quy định của đơn vị như: Huấn luyện quân sự, đi diễn tập, thực hành, dã ngoại, hoạt động ngoại khoá, hoạt động dân vận... Kết hợp giữa giáo dục và hướng dẫn hành động, giữa giáo dục tập trung và giáo dục riêng; trao đổi, phổ biến giáo dục pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội; nêu gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến; lồng ghép các hình thức huấn luyện chuyên môn với rèn luyện tác phong chính quy, chấp hành kỷ luật.
2.3. Xây dựng và phát huy vai trò tích cực của môi trường văn hoá pháp luật trong bồi dưỡng văn hoá pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh hiện nay
Đây là giải pháp quan trọng, tạo ra môi trường trực tiếp tác động tích cực đến bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở trung đoàn bộ binh hiện nay. Cần xây dựng và phát huy vai trò tích cực của các mối quan hệ văn hoá pháp luật theo hệ thống dọc và hệ thống ngang. Xây dựng các mối quan hệ theo hệ thống dọc đòi hỏi phải thiết lập hệ thống các mối quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa chỉ huy với phục tùng, giữa lãnh đạo với chịu sự lãnh đạo theo đúng điều lệnh quân đội. Thiết lập các mối quan hệ theo hệ thống ngang đòi hỏi phải tạo dựng mối quan hệ phối hợp, hiệp đồng giữa các đơn vị trong một tập thể, giữa các đơn vị sĩ quan trẻ với các cơ quan chức năng, các đơn vị bạn và cấp ủy, người chỉ huy nơi đơn vị đóng quân. Các mối quan hệ trên phải được xây dựng và giải quyết đúng đắn, hài hòa, linh hoạt theo điều lệnh cũng như pháp luật của Nhà nước và đặc thù tổ chức biên chế, hoạt động của trung đoàn bộ binh.
Xây dựng và phát huy vai trò tích cực của hệ thống các thiết chế văn hoá pháp luật, kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn các hiện tượng phản văn hóa xâm nhập vào đơn vị. Xây dựng hệ thống tổ chức chỉ huy cần tập trung vào xây dựng đội ngũ cán bộ ban chỉ huy các đại đội, tiểu đoàn có đầy đủ phẩm chất và năng lực tổ chức quản lý và chỉ huy đơn vị hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ. Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, xây dựng và phát huy vai trò của Hội đồng quân nhân trong các đơn vị quản lý sĩ quan trẻ nhằm phát huy vai trò sức mạnh tổng hợp của nhân tố con người trong mọi tổ chức để thực hiện xây dựng môi trường văn hóa pháp luật. Xây dựng hệ thống các thiết chế cơ sở vật chất bao gồm: Góc tri thức pháp luật trong phòng Hồ Chí Minh, tủ sách pháp luật, góc tin nội vụ kỷ luật trên bảng tin nội bộ, các phương tiện thông tin, truyền thanh tuyên truyền giáo dục phổ biến pháp luật. Cùng với quá trình xây dựng các thiết chế văn hóa pháp luật phải tích cực đấu tranh chống các hiện tượng phản văn hóa xâm nhập vào môi trường văn hóa. Tăng cường nắm tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn đóng quân địa phương để kịp thời phòng tránh trước tác động của những hiện tượng phản văn hóa. Xây dựng và phát huy vai trò tích cực của hệ thống cảnh quan môi trường chính quy, xanh, sạch, đẹp ở đơn vị.
2.4. Phát huy nỗ lực chủ quan của sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong tự bồi dưỡng văn hoá pháp luật
Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến bồi dưỡng văn hóa pháp luật của sĩ quan trẻ ở trung đoàn bộ binh trong Quân đội hiện nay. Xây dựng động cơ, thái độ trách nhiệm, tinh thần tự giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng văn hoá pháp luật hình thành cho sĩ quan trẻ tình cảm cách mạng trong sáng, niềm tin vững chắc vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sự nghiệp xây dựng Quân đội vững mạnh; phát huy được tính tự giác, tích cực, năng động, sáng tạo trong học tập và rèn luyện đáp ứng mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ của đơn vị. Đơn vị phải tổ chức cho sĩ quan trẻ được học tập, quán triệt rõ về mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ đơn vị, truyền thống đơn vị; mô hình phẩm chất nhân cách của người sĩ quan trẻ.
Xây dựng tinh thần ham hiểu biết pháp luật, kỷ luật, tiếp thu những kiến thức cơ bản về pháp luật, kỷ luật được trang bị trong nội dung chương trình giáo dục. Các đơn vị quản lý cần duy trì các chế độ trong ngày như đọc báo, xem tivi... để mỗi sĩ quan trẻ tìm hiểu thêm các kiến thức đó trên các phương tiện thông tin, sách báo, tạp chí và trong thực tiễn. Thông qua các chế độ đó, các đơn vị quản lý cần hướng dẫn, định hướng cho sĩ quan trẻ những vấn đề mang tính thời sự, những khó khăn, bức xúc cần giải quyết, những vấn đề lý luận và thực tiễn chấp hành pháp luật, kỷ luật tạo cho họ hình thành thói quen tư duy độc lập, phương pháp xem xét, đánh giá và đưa ra chính kiến của mình đối với từng vấn đề. Mỗi sĩ quan trẻ cần dành quỹ thời gian nhất định cho nghiên cứu, tìm hiểu về pháp luật. Trong quá trình giáo dục, huấn luyện các đơn vị cần thường xuyên mở các cuộc thi tìm hiểu về pháp luật, kỷ luật; các cuộc thi xử lý tình huống về pháp luật, kỷ luật, luật an toàn giao thông, kỷ luật trong dân vận, tác phong chính quy đúng điều lệnh để sĩ quan trẻ kiểm nghiệm, củng cố kiến thức đã được trang bị cũng như tạo động lực khích lệ, động viên tinh thần tích cực ham học hỏi, cầu tiến bộ, mở rộng hiểu biết.
Rèn luyện thói quen, lối sống và hành động theo pháp luật, kỷ luật cho sĩ quan trẻ trước hết là rèn luyện thói quen thực hiện một cách tự giác, đúng đắn và nghiêm chỉnh theo điều lệnh, kỷ luật quân đội được cụ thể hóa bằng các chế độ quy định, quy chế huấn luyện và các chế độ, quy định khác của đơn vị như: Nội vụ vệ sinh, đi lại ra vào doanh trại, đóng quân canh phòng, vui chơi giải trí, hành quân dã ngoại, bảo quản, bảo dưỡng trang bị kỹ thuật... Phương pháp rèn luyện thói quen, lối sống và hành động theo pháp luật, kỷ luật cho sĩ quan trẻ phải tuân theo quy luật từ dễ đến khó, nâng cao dần yêu cầu rèn luyện theo từng nhiệm vụ và từng năm. Thường xuyên rèn luyện cho sĩ quan trẻ có thói quen tích cực xem xét, đánh giá và đưa ra chứng kiến của mình đối với các vấn đề của đời sống xã hội, trực tiếp nhất là các vấn đề về chấp hành pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội và quy định của Đơn vị.
3. Kết luận
Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội chịu quy định bởi sự đồng thuận về nhận thức, trách nhiệm và hoạt động thực tiễn của các chủ thể ở đơn vị; chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật, rèn luyện kỷ luật của đơn vị; môi trường văn hóa pháp luật ở các trung đoàn; sự nỗ lực tích cực tự giáo dục, tự rèn luyện, chấp hành pháp luật của sĩ quan trẻ. Để bồi dưỡng ăn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội hiện nay cần phải tiến hành đồng bộ các giải pháp. Các giải pháp này có quan hệ tác động biện chứng, bổ sung cho nhau tạo thành chỉnh thể thống nhất nhằm bồi dưỡng ăn hóa pháp luật cho sĩ quan trẻ ở các trung đoàn bộ binh trong Quân đội hiện nay./.
Tài liệu tham khảo
1. Cao Thu Hằng (2016), “Một số giải pháp nâng cao văn hoá pháp luật ở Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Nhân lực khoa học xã hội, số 5, tr.29 - 33.
2. Lê Thanh Thập (2009), “Văn hoá pháp luật và phát triển văn hoá pháp luật ở nước ta hiện nay”, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
3. Nguyễn Thanh Tuyên (2006), Bồi dưỡng niềm tin cộng sản của đội ngũ sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam, Luận án tiến sỹ triết học, Học viện Chính trị, Hà Nội.
4. Viện Nhà nước và Pháp luật (2007), Cơ sở khoa học của việc xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật, Hà Nội.
Thiếu tá Nguyễn Xuân Thúy
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
