TCGCVN – Trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ) là cơ sở giáo dục thường xuyên có khả năng mở ra cơ hội cho mọi người dân ai cũng được học tập theo nhu cầu và điều kiện riêng của cá nhân. Mục tiêu hoạt động của các TTHTCĐ là nâng cao dân trí, bồi dưỡng nguồn nhân lực tại chỗ, tạo cơ hội cho sự phát triển kinh tế, xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân trong cộng đồng dân cư ở mọi vùng miền khác nhau. Để phát triển các TTHTCĐ đáp ứng yêu cầu mới của thực tiễn đòi hỏi phải đổi mới toàn diện cả về phương thức quản lý, về nội dung, chương trình và hình thức tổ chức học tập. Trong thực tiễn, TTHTCĐ đang trở thành một làn sóng phổ biến trong hệ thống giáo dục thường xuyên. Trước những yêu cầu phát triển của TTHTCĐ trong bối cảnh mới, Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững và Nâng cao năng lực cạnh tranh, Ủy ban về giáo dục và phát triển nhân lực đã tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: “Phát triển hệ thống trung tâm học tập cộng đồng – Thực trạng và định hướng đổi mới”. Hội thảo được tổ chức ngày 15 tháng 12 năm 2023, tại Khách sạn Sông Lam, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phát biểu tại hội thảo
Ban chỉ đạo hội thảo gồm có: Ông Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng, Bộ GD&ĐT, Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững và Nâng cao năng lực cạnh tranh, Chủ tịch Ủy ban về giáo dục và phát triển năng lực làm Trưởng ban; Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Phó Trưởng ban; Bà Lưu Bích Ngọc, Chánh văn phòng Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, Ủy viên Thư ký Ủy ban về giáo dục và phát triển nhân lực Bà Lưu Bích Ngọc, Chánh văn phòng Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, Ủy viên Thư ký Ủy ban về giáo dục và phát triển nhân lực, ủy viên; Ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường xuyên, ủy viên; Ông Thái Văn Thành, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An, ủy viên.
Chủ trì và tham gia buổi hội thảo gồm có: Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bà Lưu Bích Ngọc, Chánh văn phòng Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, Ủy viên Thư ký Ủy ban về giáo dục và phát triển nhân lực; Ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường xuyên; Ông Nguyễn Viết Hùng, Tổng Thư ký Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực.
Đại biểu tham dự Hội thảo có các ông, bà là ủy viên Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững và Nâng cao năng lực cạnh tranh, đại biểu đại diện cho các cơ quan ban ngành Bộ GD&ĐT, Ủy ban về giáo dục và phát triển nhân lực, Giám đốc, Phó Giám đốc và các đại biểu thuộc các Sở GD&ĐT, Hội Khuyến học các tỉnh, thành phố, Chủ tịch Hội đồng trường, Hiệu trưởng một số trường đại học, phổ thông và các chuyên gia khoa học độc lập.
Về phía địa phương, tham dự hội thảo có ông Bùi Đình Long, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An; Bà Lê Thị Hoài Trung, Bí thư huyện ủy Yên Thành; các ông Giám đốc, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An; Đại diện một số Phòng GD&ĐT, đại diện Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An. Tham dự đưa tin về hội thảo có các cơ quan báo, đài truyền hình trung ương và địa phương.
Hội thảo đã tập trung được nhiều ý kiến của các nhà khoa học, các chuyên gia đến từ những vùng miền khác nhau, các lĩnh vực công tác khác nhau. Tại hội thảo đã có 5 bài báo cáo tham luận được trình bày.
Báo cáo tham luận đầu tiên của Bà Lê Thị Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT. Bài tham luận với chủ đề: Thực trạng tình hình hoạt động của các TTHTCĐ. Theo bà Hằng, năm học 2021 - 2022, cả nước có 10.912 TTHTCĐ, đạt tỷ lệ 95,14% xã, phường, thị trấn. Số liệu thống kê này cho thấy, mạng lưới TTHTCĐ đã lan tỏa ra hầu hết các xã, phường, thị trấn trong toàn quốc (95,14%). Số lượng người tham gia học tập ở các TTHTCĐ ngày càng tăng, năm sau cao hơn năm trước (hơn 14 triệu lượt người tham gia, tương đương hơn 14% tổng dân số cả nước, đây là tỷ lệ rất cao). Các loại hình học tập ngày càng đa dạng. Điều đó chứng tỏ rằng TTHTCĐ đang trở thành một làn sóng mới trong hệ thống GDTX. Đồng thời, báo cáo cũng chỉ ra những khó khăn, bất cập của các TTHTCĐ hiện nay và những vấn đề đặt ra cần phải tháo gỡ.
Quang cảnh buổi hội thảo
Báo cáo tham luận của PGS.TS Trần Đình Tuấn, Chủ tich Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục với chủ đề “Mô hình hoạt động hệ thống TTHTCĐ: Thực trạng, kinh nghiệm và định hướng đổi mới”. Phân tích vai trò của TTHTCĐ, tác giả cho rằng, TTHTCĐ là hạt nhân của xã hội học tập và kinh tế tri thức. Không có TTHTCĐ thì không có xã hội học tập, không có xã hội học tập thì không thể vận dụng được kinh tế tri thức vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở các cộng đồng dân cư. PGS.TS Trần Đình Tuấn đã dẫn chứng một số mô hình phát triển mới của TTHTCĐ ở các nhà văn hóa thôn bản miền núi Thanh Hóa và ở các tổ dân phố trên địa bàn Hà Nội, các mô hình học tập ngoại ngữ của các học viên cao tuổi trên mạng xã hội, học dân vũ trong các cụm dân cư... Tác giả đã chỉ ra ba bài học kinh nghiệm về phát triển các mô hình TTHTCĐ trong bối cảnh hiện nay: Một là, lấy dân làm gốc; Hai là, xây dựng TTHTCĐ theo cơ chế mở; Ba là, phân cấp, phân quyền mềm dẻo trong quản lý TTHTCĐ. Đồng thời nêu ra 4 giải pháp cho sự phát triển TTHTCĐ hiện nay, bao gồm: Giải pháp nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và người dân về TTHTCĐ; giải pháp đổi mới cơ chế quản lý phù hợp với thực tiễn; giải pháp mở rộng mô hình TTHTCĐ đa cấp, đa lĩnh vực; giải pháp huy động các nguồn lực xã hội hóa đảm bảo cho hoạt động của TTHTCĐ. Bài tham luận đã nhận được nhiều ý kiến của các đại biểu dự hội thảo đồng tình hưởng ứng.
Tiếp theo là tham luận của Bà Nguyễn Kim Dung, Luật sư Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam và Apollo Việt Nam với chủ đề “Mô hình TTHTCĐ của các quốc gia thuộc khu vực Châu Á-Thái Bình Dương”. Bài tham luận đã viện dẫn Báo cáo Quốc gia từ châu Á đưa ra những đánh giá toàn diện về thực tiễn và hoạt động hiện tại của TTHTCĐ ở các quốc gia châu Á như: Bangladesh, Trung quốc, Indonesia, Lebanon, Nepal, Thái lan. Trên cơ sở đó, tác giả đã rút ra 11 bài học kiến nghị cho Việt Nam.
Tham luận của ông Nguyễn Thanh Hiền, Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An với chủ đề “Đánh giá tác động chính sách để TTHTCĐ hoạt động hiệu quả, thúc đẩy học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập từ cơ sở”. Tham luận của Phòng GD&ĐT thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam với chủ đề “Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của TTHTCĐ các phường, xã trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam”.
Ngoài 5 bản báo cáo tham luận còn có 8 ý kiến được phát biểu trực tiếp trong hội thảo. Đó là ý kiến của GS.TS Phạm Hồng Quang, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Thái Nguyên; TS Nguyễn Thị Minh Hồng, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh; GS.TS Nguyễn Quý Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội. GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Chủ tich Hội đồng Giáo sự ngành Giáo dục; Ông Nguyễn Văn Khoa, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An; Ông Thái Văn Thành, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An; Ông Nguyễn Viết Hiển, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Thái Bình; Ông Nguyễn Viết Hùng, Tổng Thư ký Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực.
Các ý kiến phát biểu rất tâm huyết, nghiêm túc, trách nhiệm cao, chỉ ra được nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển các mô hình TTHTCĐ trong tình hình mới. Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cảm ơn các đại biểu đã giành thời gian nghiên cứu viết bài tham luận, tham gia hội thảo và phát biểu nhiều ý kiến khoa học có giá trị với tinh thần trách nhiệm cao. Ông đã tổng quan ý kiến của các đại biểu về vai trò của TTHTCĐ, về thực trạng, về kinh nghiệm và giải pháp phát triển TTHTCĐ trong bối cảnh hiện nay. Đồng thời, ông cũng chỉ ra định hướng hoạt động của các cơ quan và các địa phương tiếp tục tổ chức nghiên cứu, triển khai xây dựng, phát triển TTHTCĐ trong giai đoạn tiếp theo.
Tin và ảnh của Trần Đình Tuấn
