Nguyễn Kiến Nghị, Chu Xuân Đại Thắng - Học viện Chính trị
Trịnh Thị Thúy - Trường Đại học Nguyễn Huệ
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc hoạch định những chủ trương lớn mang tính chiến lược là yếu tố then chốt để hiện thực hóa khát vọng về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Sự ra đời của bốn nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, thường được gọi là “Bộ tứ trụ cột”, không chỉ khẳng định tầm nhìn đổi mới tư duy lãnh đạo của Đảng, mà còn là kim chỉ nam cho sự phát triển toàn diện trong kỷ nguyên số.
Tuyến bài “Bộ tứ trụ cột chắp cánh cho đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới” được thực hiện nhằm giúp bạn đọc hiểu đúng, sâu sắc và toàn diện về ý nghĩa của bốn nghị quyết. Đây cũng là một cách thức giáo dục, định hướng, góp phần bồi dưỡng niềm tin, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến của mỗi cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên cũng như mọi tầng lớp nhân dân.
Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đại biểu tham quan triển lãm "Những thành tựu trong phát triển kinh tế tư nhân". Ảnh: Hồ Long
KỲ 1: SỰ PHÁT TRIỂN TƯ DUY CỦA ĐẢNG QUA "BỘ TỨ TRỤ CỘT"
Trong dòng chảy không ngừng của lịch sử, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều phải đối mặt với những ngã rẽ, những thách thức định hình vận mệnh. Với Việt Nam, hành trình đi lên từ đổ nát chiến tranh, từ một nền kinh tế lạc hậu, nông nghiệp thuần túy để vươn mình trở thành một quốc gia đang phát triển năng động, có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế, là một minh chứng hùng hồn cho ý chí quật cường và khát vọng vươn lên mãnh liệt của dân tộc. Tuy nhiên, sự vận động không ngừng của thế giới, những biến đổi sâu sắc của kỷ nguyên số, cùng với những đòi hỏi nội tại từ chính sự phát triển của đất nước, đã đặt ra những vấn đề mới, những yêu cầu cấp bách mà nếu không có những bước chuyển mình mạnh mẽ, Việt Nam sẽ khó lòng bắt kịp dòng chảy thời đại.
Chính trong bối cảnh đó, Đảng Cộng sản Việt Nam, với tầm nhìn chiến lược và sự nhạy bén chính trị sâu sắc, đã ban hành “Bộ tứ trụ cột” mang tính đột phá, khai mở những chân trời mới cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Khái niệm “Bộ tứ trụ cột” này, được Tổng Bí thư Tô Lâm khởi xướng, nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Bốn Nghị quyết này không chỉ là những văn kiện chính trị đơn thuần mà còn là biểu hiện sinh động, rõ nét nhất cho sự phát triển vượt bậc trong tư duy lãnh đạo của Đảng, từ nhận thức đến hành động, từ định hướng đến cụ thể hóa mục tiêu.
Nhìn lại quá khứ, dễ dàng nhận thấy sự khác biệt căn bản trong cách tiếp cận và giải quyết vấn đề. Trước đây, tuy đã có những chủ trương, chính sách về khoa học công nghệ, hội nhập hay kinh tế tư nhân, nhưng thường mang tính chất cục bộ, chưa thực sự được đặt trong một tổng thể chiến lược, chưa phát huy được hết tiềm năng và sức mạnh tổng hợp. Trước đây, trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Việt Nam chủ yếu tập trung vào việc ứng dụng và chuyển giao công nghệ; song hiện nay, yêu cầu phát triển đặt ra là phải từng bước làm chủ, sáng tạo và phát triển công nghệ mới, hướng tới những sản phẩm mang hàm lượng tri thức cao và giá trị gia tăng lớn, dẫn đến việc thiếu các sản phẩm khoa học công nghệ mang tầm quốc gia và quốc tế. Ví dụ, trong giai đoạn trước năm 2020, dù có nhiều đề tài nghiên cứu, nhưng số lượng bằng sáng chế được cấp cho người Việt Nam còn khiêm tốn, chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với tổng số bằng sáng chế đăng ký tại Việt Nam, cho thấy sự hạn chế trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo còn non trẻ, thiếu sự gắn kết giữa các thành phần. Nhận thức về chuyển đổi số tuy đã manh nha nhưng chưa thực sự thấm sâu vào mọi ngõ ngách của đời sống xã hội. Những hạn chế này đã làm cản trở đáng kể tốc độ tăng trưởng và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ.
Nghị quyết 57-NQ/TW ra đời chính là sự đột phá trong tư duy, khi Đảng đã nhận định rõ ràng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “động lực chủ yếu để phát triển nhanh và bền vững đất nước”, đặt các yếu tố này vào vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển. Đây không chỉ là một sự thay đổi về ngôn từ mà là sự chuyển dịch mạnh mẽ về nhận thức, coi đây là yếu tố then chốt để Việt Nam bứt phá, không bị tụt hậu.
Tương tự, về hội nhập quốc tế, trước đây, Việt Nam chủ yếu tập trung vào hội nhập kinh tế, mở cửa thị trường, tham gia các hiệp định thương mại. Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, như việc ký kết hàng loạt Hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương, đưa kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục, nhưng sự hội nhập vẫn còn mang tính chất chiều rộng hơn là chiều sâu, chưa thực sự khai thác hết tiềm năng của hội nhập đa phương, đa lĩnh vực. Các yếu tố văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trong bối cảnh hội nhập chưa được nhấn mạnh một cách toàn diện. Việt Nam vẫn còn những e ngại nhất định trong việc tham gia sâu rộng vào các sân chơi quốc tế ở những lĩnh vực nhạy cảm.
Nghị quyết 59-NQ/TW về "Hội nhập quốc tế trong tình hình mới" đã thể hiện một tư duy mới, toàn diện hơn, sâu sắc hơn về hội nhập. Đảng không chỉ dừng lại ở hội nhập kinh tế mà nâng tầm lên thành hội nhập toàn diện, đa phương, bao gồm cả chính trị, quốc phòng, an ninh, văn hóa, xã hội. Điều này cho thấy sự nhận thức rõ ràng về tính phức tạp và đa chiều của thế giới hiện đại, nơi mà mọi lĩnh vực đều có sự tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau. Tư duy này cũng khẳng định Việt Nam không chỉ là một thành viên tích cực mà còn là một đối tác có trách nhiệm, chủ động đóng góp vào các vấn đề chung của khu vực và thế giới, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đây luôn là một thách thức lớn đối với bất kỳ quốc gia nào trong quá trình phát triển. Trước đây, công tác xây dựng pháp luật đôi khi còn mang nặng tính hành chính, thiếu sự tham gia rộng rãi của các chuyên gia, nhà khoa học, và đặc biệt là người dân. Hệ thống pháp luật đôi khi còn chồng chéo, chưa đồng bộ, thiếu tính ổn định và dự báo. Ví dụ, tình trạng nhiều luật, nghị định, thông tư được ban hành chưa thực sự khớp nối, gây khó khăn cho việc áp dụng trên thực tiễn, làm phát sinh chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc thi hành pháp luật còn nhiều bất cập, tình trạng “nhờn luật”, “lách luật” vẫn còn diễn ra, gây ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh và niềm tin của người dân. Tư duy cũ thường tập trung vào việc ban hành các quy định để quản lý, kiểm soát, đôi khi chưa thực sự lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Với Nghị quyết 66-NQ/TW, Đảng đã có một cách tiếp cận mới mang tính cách mạng. Nghị quyết này không chỉ nhấn mạnh việc hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn đặc biệt chú trọng đến việc “đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật”. Điều này thể hiện sự nhận thức sâu sắc rằng pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà còn là nền tảng cho sự phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi chủ thể trong xã hội. Việc nhấn mạnh “đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” cho thấy Đảng đã nhận ra tính cấp bách của việc xây dựng một hệ thống pháp luật linh hoạt, hiện đại, có khả năng thích ứng với những biến động nhanh chóng của thời đại, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch cho mọi hoạt động kinh tế - xã hội.
Đối với vấn đề kinh tế tư nhân. Trong một thời gian dài, kinh tế tư nhân chưa thực sự được nhìn nhận đúng tầm, còn tồn tại những định kiến, những rào cản nhất định trong tư duy và cơ chế, chính sách. Mặc dù đã có những chủ trương khuyến khích, nhưng sự phát triển của kinh tế tư nhân vẫn còn mang tính tự phát, chưa thực sự được tạo điều kiện để vươn lên thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Tư duy cũ thường ưu tiên kinh tế nhà nước, coi kinh tế tư nhân là bổ sung, chưa thực sự coi đây là một bộ phận hữu cơ, không thể tách rời của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong tư duy của Đảng. Đây là sự khẳng định mạnh mẽ, dứt khoát về vai trò, vị trí của kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết này không chỉ gỡ bỏ những rào cản về mặt tư tưởng mà còn đưa ra những định hướng, giải pháp cụ thể để tạo môi trường thuận lợi nhất cho kinh tế tư nhân phát triển, tham gia sâu rộng vào các chuỗi giá trị toàn cầu, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển chung của đất nước. Điều này thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối của Đảng vào sức mạnh và tiềm năng của khối kinh tế tư nhân, coi đây là nhân tố quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phồn vinh của dân tộc.
Tổng hòa lại, “Bộ tứ trụ cột” là một chỉnh thể thống nhất, bổ trợ và tương hỗ lẫn nhau, thể hiện một tầm nhìn chiến lược, một tư duy phát triển mang tính đột phá của Đảng. Từ nhận thức sâu sắc về những thách thức nội tại và xu thế thời đại, Đảng đã mạnh dạn vượt qua những lối mòn tư duy, những định kiến cũ kỹ để kiến tạo một con đường mới, một mô hình phát triển mới cho đất nước. Đây là sự phát triển tư duy mang tính bước ngoặt, từ việc tập trung vào những vấn đề mang tính đơn lẻ, cục bộ sang tư duy hệ thống, liên ngành, liên lĩnh vực; từ việc giải quyết các vấn đề trước mắt sang tư duy chiến lược, lâu dài, đón đầu xu thế; từ tư duy quản lý, kiểm soát sang tư duy kiến tạo, phục vụ, tạo điều kiện tối đa cho mọi thành phần kinh tế, mọi tầng lớp nhân dân phát huy tối đa tiềm năng và sức sáng tạo.
Sự ra đời của “Bộ tứ trụ cột” không chỉ đơn thuần là việc ban hành các văn bản chính sách, mà còn là kết quả của một quá trình tổng kết thực tiễn sâu sắc, lắng nghe tiếng nói của nhân dân và đặc biệt là sự đổi mới không ngừng trong phương thức lãnh đạo của Đảng. Các nghị quyết này thể hiện sự dũng cảm của Đảng trong việc nhìn thẳng vào những hạn chế, những thách thức để từ đó đưa ra những quyết sách mang tính lịch sử. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy Đảng Cộng sản Việt Nam luôn là đội tiên phong, là người lãnh đạo vững vàng, luôn đồng hành cùng dân tộc, chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua mọi ghềnh thác, vững bước tiến lên phía trước.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính trị. (2024, 22/12). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-ve-dot-pha-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-doi-so-quoc-gia-119241224180048642.htm.
2. Bộ Chính trị. (2025, 24/01). Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/nghi-quyet-59nqtw-ve-hoi-nhap-quoc-te-trong-tinh-hinh-moi-co-nhung-noi-dung-co-ban-nao-nghi-quyet-5-216823.html.
3. Bộ Chính trị. (2025, 30/4). Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-66-nqtw-ngay-3042025-cua-bo-chinh-tri-ve-doi-moi-cong-tac-xay-dung-va-thi-hanh-phap-luat-dap-ung-yeu-11561.
4. Bộ Chính trị. (2025, 04/5). Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-68-nqtw-ngay-452025-cua-bo-chinh-tri-ve-phat-trien-kinh-te-tu-nhan-11562.
KỲ 2: ÁNH SÁNG SOI ĐƯỜNG CHO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA ĐẤT NƯỚC, VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN
