Hoàng Xuân Lĩnh
Khoa Binh chủng, Trường Quân sự Quân khu 5
Email:[email protected]
Tóm tắt: Trong bối cảnh các thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh, sự cố môi trường và các tình huống khẩn cấp ngày càng diễn biến phức tạp, huấn luyện phòng thủ dân sự trở thành nội dung quan trọng trong đào tạo quân nhân ở các nhà trường quân đội. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và thực trạng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự đối với học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật ở Trường Quân sự Quân khu 5. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện, góp phần xây dựng nguồn nhân lực quân sự đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Từ khóa: Phòng thủ dân sự; huấn luyện quân sự; hạ sĩ quan chỉ huy; nhân viên chuyên môn kỹ thuật; Trường Quân sự Quân khu 5.
1. Đặt vấn đề
Phòng thủ dân sự là một bộ phận quan trọng trong nền quốc phòng toàn dân và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân. Trong điều kiện tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động khó lường, các nguy cơ an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng như thiên tai cực đoan, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, sự cố hóa chất, cháy nổ, ô nhiễm môi trường, tấn công mạng và các thảm họa có quy mô lớn đã đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả cho toàn xã hội. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, đây vừa là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, vừa là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhà nước và Nhân dân, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc.
Việc Quốc hội ban hành Luật Phòng thủ dân sự năm 2023 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để thống nhất tổ chức, chỉ đạo và triển khai các hoạt động phòng thủ dân sự trong phạm vi cả nước. Theo đó, các cơ sở giáo dục quân sự cần chủ động đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp huấn luyện nhằm trang bị cho học viên hệ thống kiến thức, kỹ năng và năng lực thực hành đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Trường Quân sự Quân khu 5 có nhiệm vụ đào tạo nhiều đối tượng học viên phục vụ lực lượng vũ trang địa phương trên địa bàn các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên. Đây là khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của bão, lũ, sạt lở đất, hạn hán, cháy rừng và nhiều nguy cơ mất an toàn khác. Vì vậy, học viên sau khi tốt nghiệp không chỉ thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu mà còn trực tiếp tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, khắc phục hậu quả sự cố và hỗ trợ chính quyền địa phương trong các tình huống khẩn cấp.
Đối tượng học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật có đặc điểm là thời gian đào tạo tương đối ngắn, trình độ đầu vào không đồng đều, kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế. Do đó, nếu nội dung huấn luyện phòng thủ dân sự chưa được thiết kế phù hợp, chưa gắn với thực tiễn địa bàn Quân khu 5 hoặc còn thiên về truyền thụ lý thuyết sẽ khó hình thành năng lực xử trí tình huống cho người học.
Xuất phát từ yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; từ nhiệm vụ xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo trong các nhà trường quân đội, việc nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự cho học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật ở Trường Quân sự Quân khu 5 có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
2. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự
Phòng thủ dân sự được hiểu là tổng thể các hoạt động của Nhà nước và toàn dân nhằm phòng ngừa, chuẩn bị, ứng phó và khắc phục hậu quả chiến tranh, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh, sự cố và các nguy cơ đe dọa an ninh con người, góp phần bảo vệ Nhân dân, bảo vệ nền kinh tế quốc dân và duy trì hoạt động bình thường của xã hội. Trong hệ thống quốc phòng Việt Nam, phòng thủ dân sự vừa là thành tố của nền quốc phòng toàn dân vừa là nội dung quan trọng trong xây dựng khu vực phòng thủ các cấp.
Theo tiếp cận hiện đại, huấn luyện phòng thủ dân sự không chỉ nhằm trang bị tri thức mà còn hướng đến phát triển năng lực thực hành, khả năng phối hợp, tư duy xử lý tình huống và năng lực chỉ huy trong điều kiện khẩn cấp. Người học phải có khả năng vận dụng tổng hợp kiến thức quân sự, kỹ thuật, y tế, hậu cần, thông tin liên lạc và kỹ năng tổ chức lực lượng để giải quyết các tình huống thực tế.
Đối với học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật, mục tiêu huấn luyện không chỉ dừng lại ở việc nắm vững quy định pháp luật mà còn hình thành năng lực thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở sau khi ra trường. Đây là lực lượng trực tiếp tham gia tổ chức sơ tán dân cư, bảo đảm thông tin liên lạc, cứu hộ - cứu nạn, bảo vệ công trình quốc phòng, tham gia khắc phục hậu quả thiên tai và phối hợp với các lực lượng trên địa bàn.
Trong giáo dục quân sự hiện đại, chất lượng huấn luyện được đánh giá thông qua mức độ hình thành năng lực nghề nghiệp của người học. Vì vậy, việc đổi mới huấn luyện phòng thủ dân sự cần chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực; lấy người học làm trung tâm; tăng cường huấn luyện thực hành, diễn tập và xử trí tình huống; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục trong nhà trường với hoạt động thực tiễn tại đơn vị và địa phương.
Bên cạnh đó, sự phát triển của chuyển đổi số cũng tạo điều kiện đổi mới hoạt động huấn luyện. Các mô hình mô phỏng 3D, bản đồ số, hệ thống GIS, công nghệ thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo và các phần mềm mô phỏng thiên tai có thể hỗ trợ xây dựng các kịch bản huấn luyện sát thực tế, giúp học viên nâng cao khả năng ra quyết định trong môi trường phức tạp mà vẫn bảo đảm tiết kiệm thời gian và chi phí tổ chức.
Đặc biệt, đối với địa bàn Quân khu 5 - nơi có địa hình đa dạng từ miền núi, trung du đến ven biển và hải đảo - nội dung huấn luyện cần phản ánh đúng đặc điểm tác chiến và đặc điểm thiên tai của từng khu vực. Điều này đòi hỏi chương trình huấn luyện phải có tính mở, linh hoạt và thường xuyên cập nhật các tình huống mới phát sinh.
3. Thực trạng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự đối với học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật ở Trường Quân sự Quân khu 5
Những năm gần đây, quán triệt chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về đổi mới giáo dục - đào tạo, Trường Quân sự Quân khu 5 đã quan tâm nâng cao chất lượng huấn luyện các nội dung liên quan đến phòng thủ dân sự. Nhà trường từng bước bổ sung nội dung phòng, chống thiên tai, cứu hộ - cứu nạn, bảo vệ dân cư, ứng phó sự cố và xử trí các tình huống khẩn cấp vào chương trình đào tạo của từng đối tượng.
Đội ngũ giáo viên cơ bản có trình độ chuyên môn tốt, giàu kinh nghiệm thực tiễn, nhiều đồng chí đã trực tiếp tham gia các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai và cứu hộ - cứu nạn trên địa bàn miền Trung - Tây Nguyên. Đây là điều kiện thuận lợi để kết hợp giữa lý luận với kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình giảng dạy.
Hệ thống thao trường, bãi tập, mô hình học cụ tiếp tục được đầu tư, góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện thực hành. Nhiều nội dung được tổ chức dưới hình thức diễn tập tổng hợp, diễn tập chỉ huy - cơ quan, xử trí tình huống giả định, giúp học viên từng bước hình thành năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Bên cạnh kết quả đạt được, hoạt động huấn luyện vẫn còn một số hạn chế. Một số nội dung còn nặng về truyền đạt lý thuyết, thời lượng thực hành chưa tương xứng với yêu cầu hình thành năng lực nghề nghiệp. Hệ thống tình huống mô phỏng chưa thật đa dạng, chưa phản ánh đầy đủ các nguy cơ mới như sự cố hóa chất, tấn công mạng vào hạ tầng trọng yếu, sự cố môi trường quy mô lớn hoặc các tình huống kết hợp giữa thiên tai và dịch bệnh.
Việc ứng dụng công nghệ số trong huấn luyện tuy đã được quan tâm nhưng chưa đồng bộ. Các phần mềm mô phỏng, hệ thống dữ liệu số, bản đồ số, thiết bị thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo vẫn chưa được khai thác hiệu quả trong xây dựng bài giảng và tổ chức huấn luyện. Điều này làm giảm tính trực quan và khả năng trải nghiệm của học viên.
Ngoài ra, cơ chế phối hợp giữa nhà trường với Ban Chỉ huy quân sự địa phương, lực lượng phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ - cứu nạn, y tế và chính quyền địa phương trong tổ chức huấn luyện thực tế còn chưa thường xuyên, dẫn đến học viên có ít cơ hội tiếp cận môi trường thực hành sát với yêu cầu nhiệm vụ sau khi tốt nghiệp.
Từ thực trạng trên cho thấy, việc nâng cao chất lượng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự không chỉ là yêu cầu đổi mới giáo dục quân sự mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật trong điều kiện mới.
4. Giải pháp nâng cao chất lượng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự cho học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật ở Trường Quân sự Quân khu 5
Thực tiễn xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới cho thấy chất lượng huấn luyện phòng thủ dân sự có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoàn thành nhiệm vụ của quân nhân khi xử trí các tình huống khẩn cấp. Đối với Trường Quân sự Quân khu 5, nâng cao chất lượng huấn luyện nội dung này cần được triển khai đồng bộ từ chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, phương pháp tổ chức huấn luyện đến điều kiện bảo đảm và cơ chế phối hợp với các lực lượng trên địa bàn. Các giải pháp không chỉ hướng đến nâng cao kết quả học tập trước mắt mà còn hình thành năng lực nghề nghiệp bền vững cho học viên sau khi tốt nghiệp.
4.1. Đổi mới chương trình, nội dung huấn luyện theo hướng phát triển năng lực người học
Chương trình huấn luyện là yếu tố quyết định chất lượng đào tạo. Trong bối cảnh Luật Phòng thủ dân sự năm 2023 đã có hiệu lực, việc rà soát, cập nhật chương trình cần được tiến hành thường xuyên nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa mục tiêu đào tạo với yêu cầu thực tiễn.
Trước hết, nội dung huấn luyện cần được thiết kế theo tiếp cận năng lực thay vì chỉ truyền đạt kiến thức. Mỗi chuyên đề cần xác định rõ năng lực đầu ra mà học viên phải đạt được như năng lực đánh giá tình huống, lập kế hoạch ứng phó, tổ chức lực lượng, điều hành hoạt động cứu hộ - cứu nạn, bảo đảm thông tin liên lạc, sơ cứu ban đầu và phối hợp hiệp đồng với các lực lượng liên quan.
Đối với học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy, nội dung cần chú trọng phát triển năng lực tổ chức, chỉ huy phân đội trong thực hiện nhiệm vụ phòng thủ dân sự; biết xây dựng phương án xử trí, phân công nhiệm vụ, điều hành lực lượng và xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh. Đối với học viên đào tạo Nhân viên chuyên môn kỹ thuật, cần tăng cường các nội dung liên quan đến bảo đảm kỹ thuật, thông tin, hậu cần, công binh, phòng hóa, sửa chữa trang bị và vận hành các phương tiện phục vụ cứu hộ - cứu nạn.
Đặc biệt, chương trình cần bổ sung các nội dung về an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, ứng phó sự cố môi trường, bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu, bảo đảm an toàn thông tin và ứng dụng công nghệ số trong chỉ huy phòng thủ dân sự. Đây là những vấn đề đang đặt ra ngày càng cấp thiết nhưng vẫn chưa được khai thác đầy đủ trong nhiều chương trình đào tạo hiện nay.
Việc xây dựng nội dung huấn luyện cũng cần xuất phát từ đặc điểm địa bàn Quân khu 5. Đây là khu vực có địa hình trải dài từ ven biển đến miền núi, thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão mạnh, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán, cháy rừng và sự cố trên biển. Do đó, hệ thống bài giảng cần tích hợp các tình huống đặc trưng của khu vực nhằm giúp học viên có khả năng vận dụng ngay sau khi được phân công về đơn vị.
4.2. Đổi mới phương pháp huấn luyện theo hướng tăng cường thực hành và xử trí tình huống
Trong giáo dục quân sự hiện đại, phương pháp huấn luyện có vai trò quyết định đến việc hình thành năng lực thực tiễn của người học. Nếu chỉ dừng ở truyền đạt lý thuyết thì học viên khó có khả năng xử trí hiệu quả các tình huống diễn ra ngoài thực tế.
Vì vậy, cần chuyển mạnh từ phương pháp giảng giải truyền thống sang phương pháp dạy học tích cực, lấy học viên làm trung tâm. Giáo viên đóng vai trò là người tổ chức, định hướng và hỗ trợ, tạo điều kiện để học viên chủ động nghiên cứu, phân tích, trao đổi và giải quyết vấn đề.
Một trong những phương pháp cần được ưu tiên là huấn luyện theo tình huống. Các tình huống được xây dựng dựa trên những sự kiện đã và đang xảy ra tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên như bão lớn kết hợp lũ quét, sạt lở đất ở khu vực miền núi, cháy rừng quy mô lớn, sự cố tràn hóa chất, vỡ hồ chứa, sập công trình hoặc tìm kiếm cứu nạn trên biển. Học viên được giao phân tích diễn biến tình huống, xác định nhiệm vụ, lựa chọn phương án xử trí, tổ chức lực lượng và đánh giá kết quả thực hiện.
Bên cạnh đó, cần mở rộng hình thức diễn tập chỉ huy - cơ quan, diễn tập thực binh và diễn tập hiệp đồng với nhiều lực lượng. Trong quá trình diễn tập, giáo viên nên đưa vào các yếu tố bất ngờ để buộc học viên phải điều chỉnh phương án, từ đó rèn luyện tư duy linh hoạt và khả năng ra quyết định trong điều kiện áp lực cao.
Ngoài ra, phương pháp học theo dự án cũng có thể được vận dụng đối với một số chuyên đề. Chẳng hạn, mỗi nhóm học viên xây dựng hoàn chỉnh phương án phòng thủ dân sự cho một xã ven biển, một khu công nghiệp hoặc một đơn vị quân đội; sau đó trình bày, bảo vệ trước hội đồng và điều chỉnh theo góp ý của giáo viên. Cách tiếp cận này giúp người học phát triển tư duy tổng hợp, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
4.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục quân sự
Đội ngũ giáo viên là nhân tố trung tâm quyết định chất lượng huấn luyện. Trong điều kiện nhiệm vụ phòng thủ dân sự ngày càng mở rộng và xuất hiện nhiều yếu tố mới, giáo viên cần được bồi dưỡng thường xuyên cả về kiến thức chuyên môn, phương pháp sư phạm và kinh nghiệm thực tiễn.
Trước hết, cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng theo hướng cập nhật những chủ trương mới của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, quy định của Bộ Quốc phòng và các văn bản hướng dẫn liên quan đến phòng thủ dân sự. Đồng thời, tạo điều kiện để giáo viên tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu về cứu hộ - cứu nạn, quản lý rủi ro thiên tai, ứng phó sự cố hóa chất, phòng cháy, chữa cháy và chuyển đổi số trong giáo dục quân sự.
Một yêu cầu quan trọng là tăng cường hoạt động thực tế tại đơn vị và địa phương. Việc tham gia các đợt phòng, chống thiên tai, diễn tập khu vực phòng thủ hoặc phối hợp với lực lượng cứu hộ - cứu nạn sẽ giúp giáo viên tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, từ đó làm phong phú bài giảng và nâng cao tính thuyết phục trong quá trình giảng dạy.
Bên cạnh năng lực chuyên môn, giáo viên cần chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, phần mềm mô phỏng, bản đồ số và các công cụ hỗ trợ thiết kế bài giảng hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả truyền đạt. Việc kết hợp linh hoạt giữa bài giảng điện tử, video tình huống, mô hình 3D và dữ liệu thực tế sẽ giúp học viên dễ tiếp cận kiến thức, tăng khả năng ghi nhớ và vận dụng.
4.4. Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong huấn luyện phòng thủ dân sự
Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong giáo dục quân sự. Việc ứng dụng các công nghệ số vào huấn luyện phòng thủ dân sự không chỉ nâng cao hiệu quả đào tạo mà còn tạo điều kiện để xây dựng môi trường học tập thông minh, hiện đại.
Trước hết, nhà trường cần xây dựng hệ thống học liệu số phục vụ huấn luyện phòng thủ dân sự. Hệ thống này bao gồm bài giảng điện tử, video minh họa, ngân hàng câu hỏi, tình huống mô phỏng, bản đồ số, tài liệu hướng dẫn và cơ sở dữ liệu về các sự cố đã xảy ra trên địa bàn Quân khu 5. Học viên có thể khai thác tài liệu mọi lúc, mọi nơi thông qua nền tảng học tập trực tuyến.
Bên cạnh đó, cần tăng cường ứng dụng mô phỏng số và thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) trong tổ chức huấn luyện. Thông qua các phần mềm mô phỏng, học viên có thể luyện tập xử trí nhiều tình huống nguy hiểm mà không gây mất an toàn hoặc tốn kém kinh phí. Đồng thời, kết quả thực hành được ghi nhận tự động, giúp giáo viên đánh giá chính xác mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng học viên.
Trí tuệ nhân tạo cũng có thể hỗ trợ xây dựng các kịch bản huấn luyện động, phân tích quá trình học tập, đánh giá năng lực và đề xuất nội dung bồi dưỡng phù hợp với từng học viên. Đây là xu hướng phát triển tất yếu của giáo dục quân sự trong giai đoạn hiện nay.
Ngoài ra, việc kết nối dữ liệu với các cơ quan khí tượng thủy văn, cơ quan phòng, chống thiên tai và hệ thống chỉ huy quân sự địa phương sẽ giúp bài giảng luôn được cập nhật theo tình hình thực tế, nâng cao khả năng dự báo và xử trí của học viên.
4.5. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường với đơn vị và địa phương trong tổ chức huấn luyện
Đặc điểm của huấn luyện phòng thủ dân sự là tính liên ngành và yêu cầu hiệp đồng giữa nhiều lực lượng. Vì vậy, nhà trường cần mở rộng cơ chế phối hợp với Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh, Bộ đội Biên phòng, Công an, lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, ngành y tế, chính quyền địa phương và các cơ quan phòng, chống thiên tai.
Thông qua hoạt động phối hợp, học viên được tham gia các cuộc diễn tập khu vực phòng thủ, diễn tập phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và diễn tập ứng phó sự cố thực tế. Đây là môi trường thuận lợi để người học rèn luyện kỹ năng hiệp đồng, nâng cao khả năng chỉ huy và tích lũy kinh nghiệm xử trí tình huống.
Bên cạnh đó, nhà trường cần tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, tọa đàm chuyên đề và hội thảo về phòng thủ dân sự với sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài quân đội. Những kết quả nghiên cứu mới cần nhanh chóng được cập nhật vào chương trình đào tạo nhằm bảo đảm tính hiện đại và thực tiễn của nội dung huấn luyện.
4.6. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả huấn luyện
Kiểm tra, đánh giá là khâu quan trọng nhằm phản ánh đúng chất lượng đào tạo. Trong điều kiện đổi mới giáo dục quân sự, việc đánh giá cần chuyển từ kiểm tra mức độ ghi nhớ kiến thức sang đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ.
Hình thức đánh giá nên kết hợp giữa thi viết, vấn đáp, thực hành, xử trí tình huống và diễn tập tổng hợp. Các tiêu chí đánh giá cần tập trung vào khả năng phân tích tình huống, xây dựng phương án, tổ chức lực lượng, điều hành hoạt động và xử lý các tình huống bất ngờ.
Bên cạnh đánh giá của giáo viên, cần khuyến khích hình thức tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng giữa các nhóm học viên nhằm phát huy tính chủ động, tinh thần tự học và khả năng phản biện.
Việc ứng dụng phần mềm quản lý đào tạo và hệ thống đánh giá trực tuyến sẽ giúp lưu trữ đầy đủ kết quả học tập, theo dõi quá trình tiến bộ của từng học viên, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý và cải tiến chương trình đào tạo.
5. Kết luận
Nâng cao chất lượng huấn luyện nội dung phòng thủ dân sự cho học viên đào tạo Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật ở Trường Quân sự Quân khu 5 là yêu cầu khách quan xuất phát từ nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng gia tăng. Chất lượng huấn luyện không chỉ quyết định hiệu quả đào tạo trong nhà trường mà còn tác động trực tiếp đến khả năng hoàn thành nhiệm vụ của học viên sau khi được phân công về đơn vị.
Để đáp ứng yêu cầu đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ đổi mới chương trình đào tạo, phương pháp huấn luyện, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, tăng cường phối hợp với các lực lượng trên địa bàn đến đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá. Trong đó, lấy phát triển năng lực thực hành của người học làm trung tâm, coi thực tiễn nhiệm vụ là môi trường đào tạo và chuyển đổi số là động lực thúc đẩy đổi mới giáo dục quân sự.
Thực hiện hiệu quả các giải pháp trên sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Trường Quân sự Quân khu 5, xây dựng đội ngũ Hạ sĩ quan chỉ huy và Nhân viên chuyên môn kỹ thuật có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, kỹ năng thực hành thành thạo và khả năng xử trí linh hoạt các tình huống phòng thủ dân sự. Đây cũng là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang Quân khu 5, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Tài liệu tham khảo
[1]. Ban Chấp hành Trung ương Đảng. (2022). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Hà Nội.
[2]. Bộ Quốc phòng. (2015). Tài liệu huấn luyện cứu hộ - cứu nạn phổ thông. Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.
[3]. Bộ Quốc phòng. (2023). Thông tư số 95/2023/TT-BQP ngày 10/11/2023 quy định công tác giáo dục và đào tạo trong Bộ Quốc phòng. Hà Nội.
[4]. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (2023). Luật Phòng thủ dân sự (Luật số 18/2023/QH15). Hà Nội.
[5]. Thủ tướng Chính phủ. (2024). Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 26/12/2024 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Phòng thủ dân sự. Hà Nội.
[6]. Văn phòng Trung ương Đảng. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIX của Đảng (Tập I). Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
ENHANCING THE QUALITY OF CIVIL DEFENSE TRAINING FOR CADET NON-COMMISSIONED OFFICERS AND TECHNICAL PERSONNEL AT MILITARY REGION 5 MILITARY SCHOOL
Abstract: In the context of increasingly complex non-traditional security challenges, natural disasters, pandemics, environmental incidents, and emergency situations, civil defense training has become an essential component of military education. This paper analyzes the theoretical foundations, legal basis, and current status of civil defense training for cadet non-commissioned officers and technical personnel at Military Region 5 Military School. Based on these analyses, the study proposes practical solutions to improve training quality and contribute to developing military human resources capable of meeting national defense requirements in the new era.
Keywords: Civil defense; military training; non-commissioned officers; technical personnel; Military Region 5 Military School.
