Vương Văn Phong
Trường Sĩ quan Pháo binh
Email: [email protected]
Tóm tắt
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” không chỉ là biểu tượng cao đẹp của hình ảnh người chiến sĩ cách mạng mà còn là nền tảng tinh thần, kim chỉ nam cho đội ngũ giảng viên quân đội trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo. Trong bối cảnh toàn quân đẩy mạnh đổi mới, nâng cao chất lượng giảng dạy, việc bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất này cho giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây chính là giải pháp then chốt để xây dựng đội ngũ giảng viên vừa “hồng” vừa “chuyên”, góp phần đào tạo thế hệ sĩ quan bản lĩnh, trí tuệ, trung thành tuyệt đối với Đảng.
Từ khóa: Phẩm chất của người “Bộ đội Cụ Hồ”; giảng viên quân sự; Trường Sĩ quan Pháo binh.
1. Đặt vấn đề
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là kết tinh giá trị cao đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam - đội quân cách mạng từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu. Đây không chỉ là niềm tự hào mà còn là tiêu chí đánh giá phẩm chất, năng lực, đạo đức, lối sống của cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân. Trong điều kiện hiện nay, khi Quân đội đang không ngừng đổi mới, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu, việc giữ vững và phát huy phẩm chất cao đẹp ấy càng trở nên cấp thiết, đặc biệt là đối với đội ngũ giảng viên trong các học viện, nhà trường quân đội - những người trực tiếp làm nhiệm vụ "trồng người", đào tạo thế hệ sĩ quan kế cận cho quân đội.
Trường Sĩ quan Pháo binh - nơi đào tạo sĩ quan chỉ huy, tham mưu pháo binh trình độ đại học luôn đặt nhiệm vụ xây dựng đội ngũ giảng viên vững mạnh về chính trị, giỏi về chuyên môn, mẫu mực về phẩm chất đạo đức lên hàng đầu. Trong đó, việc bồi dưỡng và rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho đội ngũ giảng viên không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn là cơ sở hình thành nhân cách quân nhân, tư tưởng, lối sống, bản lĩnh chính trị cho học viên - lực lượng nòng cốt trong tương lai. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, bên cạnh những ưu điểm, vẫn còn một số hạn chế nhất định trong nhận thức, ý thức tu dưỡng, rèn luyện và phương pháp giáo dục phẩm chất đạo đức của đội ngũ giảng viên trong môi trường đặc thù hiện nay.
Vì vậy, nghiên cứu làm rõ nội hàm phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” đối với giảng viên, đánh giá đúng thực trạng rèn luyện phẩm chất ấy ở Trường Sĩ quan Pháo binh, đồng thời đề xuất những giải pháp phù hợp, thiết thực là việc làm mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Đây không chỉ là đòi hỏi từ yêu cầu đổi mới giáo dục - đào tạo quân sự, mà còn là trách nhiệm chính trị, đạo đức đối với sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
2. Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” - giá trị cốt lõi của người giảng viên quân đội
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là hình tượng cao đẹp, là biểu tượng văn hóa tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, được hun đúc và phát triển qua các thời kỳ cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự giáo dục, rèn luyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phẩm chất ấy là sự kết tinh giữa lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng, tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí chiến đấu kiên cường, đạo đức trong sáng, lối sống giản dị, gần gũi với nhân dân và thái độ tận tụy, trách nhiệm với nhiệm vụ được giao. Trong điều kiện mới của sự nghiệp xây dựng Quân đội hiện đại, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được xác định là giá trị cốt lõi, là nền tảng tư tưởng, đạo đức để xây dựng người quân nhân cách mạng. Đối với giảng viên trong các học viện, nhà trường quân đội, đặc biệt là tại Trường Sĩ quan Pháo binh, phẩm chất này càng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa là yêu cầu cơ bản, vừa là thước đo phẩm giá, năng lực và uy tín của mỗi nhà giáo quân sự.
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở giảng viên quân đội trước hết thể hiện ở sự trung thành tuyệt đối với Đảng, với lý tưởng cách mạng, với Tổ quốc và nhân dân. Đây là phẩm chất cốt lõi, là nền tảng chi phối mọi hành động, thái độ, ứng xử và nhận thức của người giảng viên trong môi trường quân sự. Người giảng viên không chỉ cần trung thành trong tư tưởng mà còn phải kiên định lập trường chính trị, vững vàng trước mọi tác động của mặt trái kinh tế thị trường, trước âm mưu, thủ đoạn "diễn biến hòa bình", "phi chính trị hóa quân đội" của các thế lực thù địch. Từ sự trung thành về lý tưởng, giảng viên mới có thể truyền thụ đúng đắn và sâu sắc các giá trị cách mạng, lòng yêu nước, tinh thần phụng sự Tổ quốc cho học viên, góp phần đào tạo những sĩ quan trung thành tuyệt đối với Đảng, với chế độ xã hội chủ nghĩa.
Một biểu hiện quan trọng khác của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở người giảng viên quân đội là đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, chuẩn mực. Trong môi trường sư phạm quân sự, người giảng viên không chỉ là người dạy chữ mà còn là người dạy người, dạy cách sống, cách rèn luyện và cách phụng sự lý tưởng cao cả. Vì thế, hình ảnh người thầy trong quân đội cần là một tấm gương sáng về đạo đức, tự trọng, trách nhiệm, sống giản dị, trong sạch, gần gũi và gắn bó với đồng chí, đồng đội, với học viên, với quần chúng nhân dân. Những phẩm chất đó không chỉ thể hiện trong những bài giảng, mà còn trong phong cách sống, lời nói, cách ứng xử hằng ngày, trong cách vượt qua khó khăn, gian khổ, luôn biết hy sinh quyền lợi cá nhân vì lợi ích tập thể, vì nhiệm vụ chính trị được giao.
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cũng được thể hiện rõ nét ở trình độ chuyên môn, năng lực giảng dạy, tinh thần cầu thị và ý thức học tập không ngừng của giảng viên quân đội. Trong điều kiện hiện nay, giảng viên không chỉ cần nắm vững lý luận, chuyên môn sâu mà còn phải cập nhật liên tục tri thức mới, phương pháp dạy học tiên tiến, kỹ năng sư phạm hiện đại và khả năng vận dụng linh hoạt trong huấn luyện, giảng dạy. Họ là những người truyền đạt tri thức nhưng cũng phải luôn là người học trò của cuộc sống, của thực tiễn chiến đấu và huấn luyện. Từ sự vững vàng về chuyên môn, người giảng viên mới có thể giúp học viên nhận thức đúng, tư duy độc lập, vận dụng sáng tạo lý luận vào thực tiễn công tác sau này. Phẩm chất chuyên môn ấy là một phần không thể thiếu trong toàn bộ phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới.
Một khía cạnh đặc biệt của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở giảng viên quân đội là tinh thần trách nhiệm, ý chí tự lực, tự cường và phong cách làm việc khoa học, nghiêm túc. Người giảng viên phải luôn đặt nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học viên lên trên hết, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, kể cả trong điều kiện khó khăn, áp lực. Tác phong làm việc của họ cần mẫu mực, đúng mực, chính quy và hiện đại, thể hiện qua việc chuẩn bị bài giảng kỹ lưỡng, kiểm tra đánh giá khách quan, công tâm và ứng xử chuẩn mực với đồng nghiệp, học viên. Chính phong cách đó góp phần xây dựng môi trường sư phạm quân sự lành mạnh, kỷ cương, nền nếp, nơi mọi giảng viên đều có ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của Quân đội.
Cuối cùng, một trong những biểu hiện không thể thiếu của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là tinh thần đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ đồng chí, đồng đội và học viên trong mọi hoàn cảnh. Trong môi trường quân sự, tính tập thể, tình đồng đội và ý thức cộng đồng là những giá trị vô cùng quý báu. Người giảng viên cần thể hiện sự quan tâm, chia sẻ, hỗ trợ đồng nghiệp về chuyên môn, cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng thế hệ trẻ. Đồng thời, cần xây dựng mối quan hệ thân thiện, trách nhiệm với học viên, tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển toàn diện về tri thức, đạo đức, nhân cách của người sĩ quan tương lai.
Tóm lại, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở người giảng viên quân đội không chỉ là yêu cầu về đạo đức, lý tưởng mà còn là biểu hiện sinh động của một nhân cách quân nhân kiểu mẫu. Đó là sự hội tụ giữa bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tri thức sâu rộng, phương pháp sư phạm tiên tiến, phong cách mẫu mực và tinh thần trách nhiệm cao. Trong điều kiện hiện nay, việc giữ vững và phát huy phẩm chất ấy ở đội ngũ giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh chính là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
3. Thực trạng rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên ở Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay
Những năm qua, công tác rèn luyện và bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho đội ngũ giảng viên ở Trường Sĩ quan Pháo binh luôn được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, đào tạo trong tình hình mới. Với vai trò là trung tâm đào tạo sĩ quan chỉ huy, tham mưu pháo binh trình độ đại học, Nhà trường đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ giảng viên không chỉ giỏi về chuyên môn, vững vàng về bản lĩnh chính trị mà còn mẫu mực về đạo đức, tác phong, lối sống, xứng đáng là tấm gương sáng cho học viên noi theo. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác rèn luyện và bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” vẫn còn những hạn chế, bất cập cần được nhìn nhận và khắc phục một cách nghiêm túc.
Trước hết, cần khẳng định rằng đa số giảng viên ở Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay có lập trường tư tưởng chính trị kiên định, trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, có ý thức trách nhiệm cao trong giảng dạy, nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ được giao. Phần lớn giảng viên tích cực học tập, rèn luyện, phấn đấu xây dựng lối sống trong sạch, khiêm tốn, tận tụy với nghề, luôn giữ gìn và phát huy hình ảnh đẹp của người giảng viên quân đội. Không ít đồng chí là tấm gương tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, có ảnh hưởng tích cực đến đồng chí, đồng đội và học viên. Nhiều tập thể khoa, tổ bộ môn đã chủ động xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, tổ chức các hoạt động sinh hoạt chính trị, tư tưởng, học tập chuyên đề nhằm khơi dậy động lực tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, phong cách người thầy mẫu mực trong quân đội.
Cùng với đó, Nhà trường thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo việc giáo dục, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho đội ngũ giảng viên thông qua các đợt sinh hoạt chính trị, các phong trào thi đua gắn với nhiệm vụ chính trị trung tâm. Các đợt học tập chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh, các hội thi giáo viên giỏi, nghiên cứu khoa học, hoạt động về nguồn, kết nghĩa với địa phương đều được tổ chức bài bản, góp phần nâng cao nhận thức và hành động của giảng viên trong việc tu dưỡng đạo đức, rèn luyện phẩm chất chính trị. Nhiều cán bộ, giảng viên tích cực tham gia hoạt động cộng đồng, đoàn thể, thể hiện tinh thần trách nhiệm, gắn bó mật thiết với đồng chí, đồng đội, với tập thể đơn vị, qua đó lan tỏa những giá trị tốt đẹp của người quân nhân cách mạng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn cũng cho thấy công tác rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho đội ngũ giảng viên vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Một bộ phận giảng viên tuy có ý thức chính trị tốt nhưng chưa thực sự chủ động, tự giác trong việc rèn luyện đạo đức, lối sống. Việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ở một số người còn hình thức, thiếu chiều sâu, chưa gắn chặt với việc đổi mới phong cách giảng dạy, sinh hoạt, công tác. Trong sinh hoạt hằng ngày, vẫn còn biểu hiện thiếu gương mẫu, chưa thật sự chuẩn mực về phát ngôn, tác phong, còn có tâm lý an phận, thiếu động lực phấn đấu, chưa tích cực đổi mới, sáng tạo trong chuyên môn. Có nơi, việc tổ chức giáo dục, rèn luyện phẩm chất đạo đức cho giảng viên còn mang tính hành chính, nặng về hình thức, chưa tạo ra được sự chuyển biến mạnh mẽ về tư tưởng và hành động.
Bên cạnh đó, môi trường xã hội bên ngoài với nhiều luồng tư tưởng, quan điểm trái chiều, thông tin xấu độc trên không gian mạng cũng ảnh hưởng nhất định đến tư tưởng, nhận thức và quá trình rèn luyện của một bộ phận giảng viên. Trong điều kiện kinh tế thị trường, mặt trái của cơ chế cạnh tranh, áp lực đời sống cá nhân và sự tác động của mạng xã hội khiến cho việc giữ vững phẩm chất, bản lĩnh và phong cách “Bộ đội Cụ Hồ” gặp không ít khó khăn. Không ít giảng viên bị chi phối bởi các yếu tố vật chất, coi nhẹ việc rèn luyện đạo đức, phấn đấu vì tập thể; thiếu sự tu dưỡng thường xuyên, dẫn đến biểu hiện giảm sút tinh thần trách nhiệm, hiệu quả công tác chưa cao.
Một nguyên nhân khác đến từ nội tại công tác tổ chức, quản lý. Việc xây dựng môi trường văn hóa sư phạm trong nhà trường chưa thật sự đồng đều, có nơi thiếu sự gắn kết giữa tập thể khoa, bộ môn với cá nhân giảng viên trong việc kiểm tra, đánh giá, hỗ trợ nhau rèn luyện phẩm chất. Công tác quản lý, kiểm tra, đánh giá rèn luyện đạo đức, tác phong, lối sống của giảng viên chưa có tiêu chí rõ ràng, còn nặng về cảm tính, chưa đủ sức thuyết phục hoặc tạo động lực phấn đấu. Vai trò nêu gương của một số cán bộ chủ trì, lãnh đạo khoa, bộ môn chưa thực sự nổi bật, khiến cho việc giáo dục bằng hành động cụ thể còn thiếu tính lan tỏa và hiệu quả chưa cao.
Từ thực trạng trên cho thấy, việc rèn luyện và bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh là một nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng nhưng còn nhiều thách thức. Để phát huy tốt hơn nữa những kết quả đạt được, đồng thời khắc phục những hạn chế hiện hữu, đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ, thiết thực, hiệu quả trong thời gian tới nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên thật sự “vừa hồng, vừa chuyên”, mẫu mực cả trong tư tưởng, đạo đức lẫn năng lực chuyên môn.
4. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên
Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị cho giảng viên
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là kết tinh của bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tinh thần trách nhiệm cao và lối sống giản dị, gần gũi với nhân dân. Trong đó, nhận thức chính trị và trách nhiệm công dân cách mạng là nền tảng quan trọng nhất, định hướng toàn bộ tư tưởng và hành động của người quân nhân nói chung và giảng viên quân đội nói riêng. Vì vậy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị cho giảng viên phải được xem là nhiệm vụ hàng đầu trong quá trình rèn luyện và bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay.
Trước hết, cần đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ giảng viên bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với đặc điểm đối tượng và yêu cầu nhiệm vụ. Cần tổ chức tốt việc quán triệt, học tập các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, các chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh, về đạo đức cách mạng, về lý tưởng cộng sản, giúp giảng viên hiểu sâu sắc đường lối, quan điểm của Đảng và bản chất cách mạng, nhân văn của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đặc biệt, cần chú trọng học tập chuyên đề hàng năm về “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” một cách thực chất, thiết thực. Việc học tập không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu lý thuyết, mà cần gắn với thảo luận, liên hệ bản thân, rút ra định hướng hành động cụ thể trong giảng dạy, sinh hoạt, công tác.
Cùng với đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận chính trị với hoạt động thực tiễn và nhiệm vụ huấn luyện đào tạo. Việc này sẽ giúp giảng viên nhận thức sâu hơn về mối quan hệ giữa tư tưởng chính trị và hành vi nghề nghiệp, từ đó nâng cao trách nhiệm cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, giáo dục học viên. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, mỗi giảng viên cần tích cực tham gia các hoạt động thực tiễn như đi thực tế tại đơn vị chiến đấu, tham gia diễn tập, phối hợp với địa phương trong công tác dân vận, từ đó củng cố bản lĩnh chính trị, nâng cao ý thức trách nhiệm và khả năng vận dụng kiến thức lý luận vào công tác chuyên môn.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá thường xuyên về việc học tập chính trị, rèn luyện đạo đức và thực hiện nhiệm vụ của giảng viên, coi đó là tiêu chí quan trọng trong bình xét thi đua, đánh giá chất lượng cán bộ. Mỗi giảng viên phải tự đặt mình trong khuôn khổ kỷ luật chính trị, đạo đức và sư phạm, từ đó hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm cao trong giữ gìn và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.
Ngoài ra, cần phát huy vai trò của tổ chức Đảng, tổ chức chính trị – xã hội trong nhà trường trong việc tổ chức các diễn đàn, tọa đàm, sinh hoạt chính trị tư tưởng định kỳ, tạo môi trường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm rèn luyện đạo đức, nâng cao nhận thức chính trị giữa các giảng viên. Đây là kênh quan trọng để mỗi người tự soi, tự sửa, tự hoàn thiện mình trong môi trường học thuật – quân sự có tính kỷ luật cao.
Nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị cho giảng viên không chỉ là quá trình giáo dục đơn lẻ mà là một hệ thống liên tục, gắn kết giữa nhận thức lý luận và hành động thực tiễn. Khi giảng viên thực sự nhận thức sâu sắc giá trị của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, họ sẽ hành động với tinh thần tự giác cao, truyền cảm hứng cho học viên và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong toàn trường.
Hai là, tăng cường vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý
Bác Hồ từng căn dặn “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Điều đó càng đúng trong môi trường giáo dục quân sự, nơi tính nêu gương có sức lan tỏa mạnh mẽ, có vai trò dẫn dắt cả nhận thức và hành động của tập thể. Để công tác rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên đạt hiệu quả cao, nhất thiết phải đề cao vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp trong Nhà trường.
Trước hết, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần làm tốt vai trò định hướng tư tưởng, xác lập chuẩn mực hành vi, thái độ cho đội ngũ giảng viên thông qua hoạt động lãnh đạo, quản lý hằng ngày. Các đồng chí cán bộ chủ trì phải thực sự là trung tâm quy tụ trí tuệ, đoàn kết nội bộ, luôn đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, trong rèn luyện đạo đức và kỷ luật. Cần quán triệt sâu sắc quan điểm “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” để từ đó chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ gương mẫu, có sức hút, có ảnh hưởng tích cực đến quần chúng, giảng viên trẻ, học viên.
Đặc biệt, cần thấm nhuần tinh thần “nói đi đôi với làm”, lấy hành động cụ thể làm minh chứng cho lời nói, làm cơ sở giáo dục thuyết phục người khác. Lãnh đạo, quản lý không chỉ dừng lại ở việc chỉ đạo, điều hành mà phải xung phong nhận việc khó, làm việc mẫu mực, xử lý công việc công tâm, nghiêm túc và khách quan. Trong giao tiếp ứng xử, cần thể hiện sự gần gũi, dân chủ, tôn trọng, biết lắng nghe ý kiến đóng góp và sẵn sàng nhận trách nhiệm khi có sai sót.
Việc nêu gương không chỉ trong công tác mà còn trong sinh hoạt, trong việc giữ gìn mối đoàn kết nội bộ, trong rèn luyện lối sống giản dị, khiêm tốn, biết lo trước cái lo của tập thể, vui sau niềm vui của đồng chí, đồng đội. Khi lãnh đạo, quản lý thực sự gương mẫu, nói đi đôi với làm, họ sẽ tạo ra được niềm tin, khơi dậy được động lực tự giác học tập, rèn luyện ở giảng viên và tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn trong toàn đơn vị.
Để phát huy hiệu quả vai trò nêu gương, cần xây dựng quy chế, cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ đi kèm với cơ chế khen thưởng, kỷ luật rõ ràng, minh bạch. Cần tạo điều kiện để giảng viên phản ánh, góp ý đối với cán bộ lãnh đạo nhằm xây dựng một tập thể lãnh đạo, chỉ huy có trách nhiệm, có uy tín, có năng lực thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng toàn diện công tác giáo dục – đào tạo của Nhà trường.
Tóm lại, việc nâng cao nhận thức chính trị và phát huy vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo, quản lý là hai giải pháp then chốt trong hệ thống các giải pháp nhằm rèn luyện và bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên. Khi nhận thức đã đúng, trách nhiệm được đề cao và hành vi gương mẫu được thể hiện nhất quán, sẽ tạo nên sức lan tỏa tích cực, xây dựng đội ngũ giảng viên thật sự tiêu biểu về đạo đức, tư tưởng và phong cách, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo tại Trường Sĩ quan Pháo binh trong giai đoạn mới.
Ba là, xây dựng môi trường sư phạm quân sự trong sạch, lành mạnh
Môi trường sư phạm quân sự là một trong những yếu tố có tính chất nền tảng, tác động trực tiếp đến quá trình hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của người giảng viên trong các nhà trường quân đội. Đây không chỉ là không gian vật chất, mà còn là không gian văn hóa - tư tưởng, nơi mỗi giảng viên sống, làm việc, học tập, giảng dạy và rèn luyện. Môi trường ấy càng trong sạch, lành mạnh, càng có tác dụng mạnh mẽ trong việc định hướng, dẫn dắt tư tưởng, đạo đức, hành vi của cán bộ, giảng viên theo hướng tích cực, đúng đắn.
Trong điều kiện hiện nay, việc xây dựng môi trường sư phạm quân sự lành mạnh không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là đòi hỏi cấp thiết nhằm tạo động lực phát triển toàn diện đội ngũ giảng viên. Để đạt được điều đó, cần chú trọng xây dựng mối quan hệ đoàn kết, gắn bó, tương trợ lẫn nhau giữa các giảng viên trong cùng bộ môn, khoa, đơn vị. Mỗi thành viên trong tập thể cần đề cao tinh thần đồng chí, đồng đội, thẳng thắn góp ý, chân thành xây dựng và sẵn sàng hỗ trợ nhau trong học tập, nghiên cứu cũng như trong đời sống.
Cần đặc biệt coi trọng xây dựng văn hóa giao tiếp, ứng xử trong giảng dạy, sinh hoạt và công tác, bảo đảm tính chuẩn mực, lịch sự, thân thiện và mang đậm tính nhân văn quân sự. Trong đó, mỗi giảng viên cần tự rèn luyện cách ứng xử mô phạm, xây dựng uy tín bằng hành vi chứ không chỉ bằng lời nói. Tập thể khoa, bộ môn cần đề cao vai trò kiểm tra, nhắc nhở thường xuyên, đồng thời tạo điều kiện để cá nhân giảng viên phát triển năng lực và phẩm chất trong môi trường học thuật kỷ cương nhưng giàu tính nhân văn.
Mặt khác, việc tổ chức các phong trào thi đua gắn với rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cũng là một cách xây dựng môi trường sư phạm tích cực. Các phong trào như thi đua “dạy tốt - học tốt”, “giảng viên mẫu mực”, “mỗi tuần một việc tốt”, “mỗi giảng viên là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” sẽ góp phần khơi dậy ý thức tự rèn luyện, tự hoàn thiện và tinh thần trách nhiệm xã hội của từng người. Khi môi trường sư phạm thực sự tích cực, giảng viên sẽ có điều kiện thuận lợi để phát triển phẩm chất, hình thành bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và ý thức cộng đồng một cách bền vững.
Bốn là, đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục - bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên càng trở nên cấp thiết. Sự thay đổi về tư duy nhận thức, thói quen tiếp cận thông tin và lối sống hiện đại đòi hỏi quá trình giáo dục phải linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn và tâm lý người học, trong đó có đội ngũ giảng viên quân đội.
Một trong những nội dung cần đổi mới là làm sâu sắc hơn các giá trị của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong điều kiện hiện nay. Ngoài những giá trị truyền thống như trung thành tuyệt đối với Đảng, gắn bó máu thịt với nhân dân, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, thì cần nhấn mạnh các biểu hiện mới như: trung thực trong học thuật, đổi mới sáng tạo trong giảng dạy, có bản lĩnh đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, chủ nghĩa cá nhân, cục bộ, thực dụng. Giá trị “Bộ đội Cụ Hồ” không phải là một khái niệm tĩnh mà luôn vận động, phát triển, do đó cần được cập nhật và lồng ghép trong nội dung bồi dưỡng một cách kịp thời và khoa học.
Về hình thức, cần đa dạng hóa các hoạt động giáo dục ngoài giờ, tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế, đối thoại chuyên đề, diễn đàn trao đổi kinh nghiệm rèn luyện đạo đức nghề nghiệp giữa các thế hệ giảng viên. Cũng có thể tổ chức các buổi chia sẻ câu chuyện thật về những tấm gương giảng viên tiêu biểu, cán bộ chiến sĩ gương mẫu hoặc lồng ghép nội dung rèn luyện phẩm chất qua các hoạt động hội thao, thi giảng, viết sáng kiến, hội thi chính trị… Mỗi hoạt động cần gắn với việc “tự soi - tự sửa”, khuyến khích giảng viên tự nhìn nhận những điểm còn hạn chế và đề ra phương hướng rèn luyện cụ thể.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số trong bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cho giảng viên cũng cần được chú trọng. Các nền tảng học tập trực tuyến, hệ thống E-learning, mạng nội bộ có thể được khai thác để giới thiệu các chuyên đề lý luận, mô hình thực tiễn tốt, video về các gương điển hình tiên tiến… giúp giảng viên tiếp cận thông tin một cách linh hoạt, chủ động. Song song đó, cần phát huy hiệu quả của truyền thông nội bộ như bảng tin, website khoa học, các ấn phẩm tạp chí chuyên ngành để lan tỏa các giá trị tích cực, định hướng nhận thức đúng đắn về phẩm chất người giảng viên trong quân đội.
Việc đổi mới phương pháp bồi dưỡng cần hướng đến phát huy tính tự giác, chủ động, sáng tạo của giảng viên. Thay vì giáo dục áp đặt, hành chính hóa, cần sử dụng phương pháp gợi mở, tình huống, đối thoại, nêu gương, phản biện nhằm khơi dậy động cơ nội tại và tinh thần tự tu dưỡng. Chỉ khi giảng viên tự nhận thức được vai trò, trách nhiệm và niềm vinh dự khi mang trong mình phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, họ mới thực sự hành động một cách tự giác và bền vững.
Năm là, gắn rèn luyện phẩm chất với đánh giá, thi đua và xây dựng tiêu chí cụ thể
Rèn luyện và bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là một quá trình liên tục, nhưng nếu không có tiêu chí cụ thể để kiểm tra, đánh giá thì rất dễ dẫn đến hình thức, chiếu lệ. Do đó, cần thiết phải gắn quá trình rèn luyện với các tiêu chí đánh giá rõ ràng, có hệ thống và được cụ thể hóa trong các phong trào thi đua, đánh giá cán bộ, bình xét giảng viên giỏi hàng năm.
Trước tiên, cần xây dựng bộ tiêu chí phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, lối sống văn hóa cho giảng viên phù hợp với chức trách, nhiệm vụ từng vị trí công tác. Bộ tiêu chí này cần cụ thể hóa bằng hành vi, biểu hiện có thể quan sát và đo lường được, như: ý thức chấp hành kỷ luật, tính trung thực trong nghiên cứu, sự công bằng trong đánh giá học viên, tinh thần hợp tác trong công việc, sự gương mẫu trong sinh hoạt, mức độ tích cực trong các phong trào thi đua… Tránh đưa ra những tiêu chí chung chung, định tính mà không thể kiểm chứng.
Cần lồng ghép việc rèn luyện phẩm chất vào tiêu chí thi đua khen thưởng của tập thể khoa, tổ bộ môn và cá nhân giảng viên. Trong các đợt bình xét thi đua, không chỉ chú trọng đến thành tích chuyên môn mà còn phải xem xét quá trình rèn luyện đạo đức, thái độ giảng dạy, tinh thần trách nhiệm, khả năng lan tỏa giá trị tích cực trong đơn vị. Những giảng viên có thành tích nổi bật trong học tập, giảng dạy nhưng vi phạm đạo đức nghề nghiệp, không gương mẫu trong sinh hoạt, cần nghiêm túc kiểm điểm và không được xét khen thưởng.
Ngoài ra, việc đánh giá cần được thực hiện theo hướng mở, đa chiều, kết hợp giữa tự đánh giá, đồng nghiệp đánh giá, cấp trên đánh giá và đánh giá của học viên. Cần tổ chức lấy ý kiến phản hồi một cách trung thực, khách quan để có cái nhìn toàn diện về phẩm chất, tác phong của giảng viên trong thực tiễn công tác. Đây cũng là cách để giảng viên có cơ hội nhìn lại mình, điều chỉnh hành vi, khắc phục hạn chế và phát huy thế mạnh.
Quan trọng hơn, cần xây dựng được cơ chế giám sát chéo, kịp thời phát hiện những biểu hiện lệch lạc về tư tưởng, đạo đức, lối sống, từ đó có biện pháp uốn nắn và xử lý phù hợp. Các tổ chức Đảng, đoàn thể, tổ công đoàn, hội đồng khoa học - đào tạo cần làm tốt vai trò giám sát, giáo dục và hỗ trợ giảng viên trong quá trình hoàn thiện bản thân.
Tóm lại, khi việc rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” được cụ thể hóa bằng hệ thống tiêu chí rõ ràng, gắn liền với công tác thi đua - khen thưởng, giám sát, đánh giá một cách công tâm, khách quan và khoa học, thì hiệu quả giáo dục phẩm chất sẽ được nâng cao rõ rệt. Đây là giải pháp có tính tổ chức và quản lý cao, cần được thực hiện đồng bộ trong toàn bộ hệ thống Nhà trường để bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả lâu dài.
5. Kết luận
Trong quá trình xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên quân đội, việc bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần tạo nên nền tảng đạo đức, bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và tác phong mẫu mực của người thầy trong quân đội nhân dân Việt Nam. Tại Trường Sĩ quan Pháo binh, đội ngũ giảng viên không chỉ làm nhiệm vụ truyền thụ tri thức, rèn luyện kỹ năng cho học viên mà còn là người dẫn dắt tư tưởng, khơi dậy lý tưởng, hun đúc tinh thần yêu nước và trung thành với Đảng, với sự nghiệp cách mạng.
Trước yêu cầu mới của sự nghiệp giáo dục - đào tạo trong quân đội, rèn luyện và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở giảng viên cần được đặt đúng vị trí, đúng tầm, với những giải pháp toàn diện, cụ thể, khả thi và đồng bộ. Đó là sự kết hợp giữa nâng cao nhận thức chính trị, nêu gương cán bộ lãnh đạo, xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, đổi mới phương pháp giáo dục và gắn rèn luyện với đánh giá thi đua thực chất.
Làm tốt điều đó chính là cách thiết thực để giảng viên quân đội nói chung, giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh nói riêng, không ngừng tự làm mới mình, phát triển toàn diện, vững vàng về tư tưởng và sáng tạo trong chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới./.
Tài liệu tham khảo
[1]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2021), Tài liệu học tập các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[2]. Bộ Quốc phòng (2021), Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 và những năm tiếp theo, Hà Nội.
[3]. Cục Nhà trường - Bộ Tổng Tham mưu (2020), Hướng dẫn công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và rèn luyện phẩm chất đạo đức cho đội ngũ giảng viên trong các học viện, nhà trường quân đội, Hà Nội.
[4]. Học viện Chính trị (2022), Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng cho đội ngũ giảng viên các học viện, nhà trường quân đội trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí Giáo dục Lý luận Chính trị Quân sự, số 7 (213).
[5]. Tổng cục Chính trị (2021), Chỉ thị số 855-CT/QUTW ngày 12/8/2021 về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, Hà Nội.
FOSTERING AND TRAINING THE QUALITIES OF 'UNCLE HO'S SOLDIERS' FOR INSTRUCTORS AT THE ARTILLERY OFFICER SCHOOL
Vương Văn Phong
Artillery Officer Training College, Vietnam
Abstract
The quality of "Uncle Ho's Soldiers" is not only a beautiful symbol of the image of revolutionary soldiers but also a spiritual foundation and guiding principle for military instructors in the field of education and training. In the context of the entire military promoting innovation and improving teaching quality, the cultivation and training of this quality for instructors at the Artillery Officer School has become an urgent requirement. This is the key solution to building a teaching staff that is both "red" and "professional," contributing to the training of a generation of officers who are resilient, intelligent, and absolutely loyal to the Party.
Keywords: The qualities of "Uncle Ho's Soldiers"; military instructors; Artillery Officer School
