Đặng Trần Văn - Hoàng Mạnh Linh
Trường Sĩ quan Pháo binh
Tóm tắt: Trong môi trường giáo dục - đào tạo quân sự, việc hình thành phong cách diễn đạt chuẩn mực, súc tích, thuyết phục là yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ giảng viên. Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh, với sự giản dị, trong sáng và hàm súc, không chỉ là giá trị văn hóa - tư tưởng mà còn là phương thức truyền tải hiệu quả tư tưởng chính trị, quân sự. Việc bồi dưỡng phong cách ấy cho giảng viên các nhà trường trong Quân đội không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn là biểu hiện sinh động của việc học tập và làm theo Bác một cách thiết thực, sáng tạo.
Từ khóa: Phong cách Hồ Chí Minh; giảng viên quân sự; khả năng diễn đạt.
Nhận bài: 11/5/2026; Biên tập:12/5/2026; Phản biện: 15/5/2026; Duyệt đăng: 18/5/2026.
1. Đặt vấn đề
Trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, việc không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên đóng vai trò then chốt. Giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là tấm gương về đạo đức, tư duy và phong cách, có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành phẩm chất chính trị, nhân cách quân nhân, năng lực tư duy biện chứng và tác phong công tác của học viên. Một trong những biểu hiện quan trọng của trình độ, phẩm chất giảng viên là phong cách diễn đạt – yếu tố trực tiếp quyết định hiệu quả truyền thụ tri thức, giáo dục tư tưởng và thuyết phục người học. Trong bối cảnh hiện nay, khi học viên quân đội tiếp cận ngày càng nhiều nguồn thông tin đa dạng, phong cách diễn đạt của giảng viên càng đòi hỏi phải có tính chuẩn mực, sâu sắc, sinh động và lan tỏa giá trị tư tưởng tích cực.
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực về nghệ thuật ngôn ngữ và phong cách diễn đạt. Từ những bài viết ngắn gọn, súc tích trong báo chí, thư kêu gọi, cho đến những bài nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ, nhân dân hay các tác phẩm kinh điển có tính lý luận cao, Bác luôn thể hiện phong cách diễn đạt độc đáo, hòa quyện giữa trí tuệ mẫn tiệp, đạo đức nhân văn và lối diễn đạt giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo. Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không chỉ là sự kết tinh của tư duy biện chứng, văn hóa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại mà còn thể hiện rõ quan điểm lấy người nghe, người đọc làm trung tâm, tôn trọng và định hướng tư tưởng cho người tiếp nhận một cách tự nhiên, sâu sắc.
Thực tiễn giáo dục và đào tạo ở các nhà trường trong Quân đội cho thấy, tuy đội ngũ giảng viên hiện nay có trình độ chuyên môn tốt, có năng lực sư phạm, song vẫn còn tồn tại không ít biểu hiện hạn chế về phong cách diễn đạt. Một bộ phận giảng viên còn nặng về trình bày lý thuyết khô cứng, thiên về đọc chép, chưa chú trọng tính gợi mở, thuyết phục; ngôn ngữ còn mang tính hàn lâm nặng nề, thiếu tính sinh động, thiếu liên hệ thực tiễn; chưa phát huy hiệu quả tối đa ngôn ngữ nói trong việc giáo dục tư tưởng, cảm hóa và khơi dậy động lực học tập cho người học. Trong khi đó, môi trường đào tạo quân sự đòi hỏi mỗi giảng viên không chỉ có tri thức mà còn phải có khả năng truyền cảm hứng, tạo dựng niềm tin, hun đúc lý tưởng cách mạng cho học viên thông qua từng lời nói, cử chỉ và phong cách diễn đạt.
Do đó, việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên các nhà trường trong Quân đội là yêu cầu cấp bách, nhằm giúp giảng viên nâng cao hiệu quả giáo dục, truyền thụ tri thức, đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh người thầy mẫu mực, có sức thuyết phục cả về trí tuệ và nhân cách. Bồi dưỡng ở đây không chỉ đơn thuần là cung cấp kỹ năng ngôn ngữ mà là một quá trình rèn luyện toàn diện về tư tưởng, đạo đức, phương pháp và thái độ, lấy tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam trong mọi hoạt động giảng dạy và giao tiếp sư phạm.
Trong bài viết này, trên cơ sở nhận diện rõ giá trị và nội dung cốt lõi của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh, tác giả sẽ phân tích một số giải pháp mang tính thiết thực và khả thi nhằm bồi dưỡng phong cách ấy cho giảng viên các nhà trường quân đội hiện nay. Các giải pháp sẽ tập trung vào những phương diện như: nâng cao nhận thức chính trị - tư tưởng, đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng, lồng ghép rèn luyện qua hoạt động thực tiễn, phát huy vai trò của các tổ chức và lực lượng trong nhà trường, đồng thời đề cao trách nhiệm tự tu dưỡng của giảng viên. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, giàu tâm huyết, có năng lực sư phạm và phong cách diễn đạt mẫu mực theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
2. Các giải pháp bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên các nhà trường trong quân đội hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức chính trị - tư tưởng về giá trị và ý nghĩa của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh đối với hoạt động giảng dạy trong Quân đội
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần là kỹ năng sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu quả, mà trước hết và trên hết là sự kết tinh của tư tưởng cách mạng, đạo đức cách mạng và văn hóa cách mạng. Nó thể hiện rõ phẩm chất của người cách mạng suốt đời vì dân, vì nước, đồng thời là biểu hiện sinh động của phương pháp giáo dục mang tính khai sáng, thuyết phục, cảm hóa và truyền cảm hứng. Do đó, việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên không thể xuất phát từ góc độ kỹ năng ngôn ngữ đơn thuần, mà phải bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức chính trị - tư tưởng về giá trị, nội hàm và ý nghĩa chiến lược của phong cách ấy đối với hoạt động đào tạo cán bộ quân sự trong giai đoạn hiện nay.
Thực tiễn cho thấy, một trong những nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự khô cứng, nặng nề, thiếu sức thuyết phục trong cách diễn đạt của giảng viên là do chưa thấu hiểu đầy đủ giá trị tư tưởng và nghệ thuật diễn đạt Hồ Chí Minh, hoặc có hiểu nhưng chưa thực sự chuyển hóa thành nhận thức sâu sắc và động lực hành động trong giảng dạy. Vì vậy, trước khi nói đến việc rèn luyện kỹ năng, cần giúp giảng viên nhận thức rõ rằng: việc học tập và thấm nhuần phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là trách nhiệm chính trị, là biểu hiện cụ thể của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh một cách thiết thực, hiệu quả trong môi trường giáo dục quân sự.
Để thực hiện điều này, cần tổ chức thường xuyên các hoạt động nghiên cứu, học tập, thảo luận chuyên đề về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, trong đó tập trung làm rõ các biểu hiện cụ thể của phong cách diễn đạt của Người: giản dị mà sâu sắc, gần gũi mà chặt chẽ, súc tích mà truyền cảm, sử dụng lời nói như một công cụ giáo dục có sức lay động tâm hồn và định hướng hành động. Đồng thời, phải kết hợp chặt chẽ giữa học tập lý luận với phân tích những văn kiện, bài nói, tác phẩm kinh điển của Chủ tịch Hồ Chí Minh; qua đó giảng viên không chỉ nhận thức được về mặt lý luận mà còn cảm nhận được phong cách ấy qua ngôn từ sống động và thực tiễn lịch sử.
Bên cạnh đó, cần tăng cường tổ chức các cuộc tọa đàm, hội thảo khoa học cấp khoa, cấp trường với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, giảng viên lâu năm, cán bộ chính trị, nhằm trao đổi sâu rộng về giá trị tư tưởng và phương pháp diễn đạt Hồ Chí Minh trong hoạt động giảng dạy quân sự - chính trị. Thông qua các diễn đàn này, giảng viên sẽ được củng cố thêm về nhận thức chính trị, làm rõ vai trò to lớn của việc vận dụng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh vào giáo dục học viên sĩ quan, từ đó hình thành động cơ nội tại, khơi dậy ý chí tu dưỡng và rèn luyện bản thân.
Ngoài ra, nhận thức chính trị về phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cũng cần được lồng ghép vào chương trình bồi dưỡng giảng viên, nhất là trong các nội dung liên quan đến đạo đức nhà giáo quân đội, văn hóa giảng dạy và trách nhiệm của người thầy trong bồi dưỡng phẩm chất cách mạng cho học viên. Trong môi trường đào tạo quân đội, nơi mà mỗi lời nói của giảng viên đều có thể định hướng nhận thức, tư tưởng và hành động của người học, thì phong cách diễn đạt không chỉ là phương tiện truyền đạt tri thức mà còn là công cụ chính trị - tư tưởng có ý nghĩa chiến lược.
Tóm lại, nâng cao nhận thức chính trị - tư tưởng cho giảng viên về giá trị của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là khâu khởi đầu có tính quyết định trong tiến trình bồi dưỡng phong cách ấy. Khi giảng viên nhận thức đúng đắn, đầy đủ và sâu sắc về vai trò của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh, họ sẽ có động lực và định hướng rõ ràng để tự rèn luyện, từng bước nâng cao năng lực truyền đạt, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục và đào tạo cán bộ quân đội trong tình hình mới.
Hai là, đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng phong cách diễn đạt theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho giảng viên
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc mà là sự hòa quyện giữa tư duy biện chứng, trình độ ngôn ngữ và khả năng tiếp cận người nghe với tinh thần nhân văn sâu sắc. Do đó, để bồi dưỡng phong cách ấy cho giảng viên một cách hiệu quả, cần có sự đổi mới cả về nội dung lẫn phương pháp bồi dưỡng, theo hướng thiết thực, gắn với đặc thù giáo dục quân sự, lấy người học làm trung tâm, lấy hiệu quả giáo dục làm thước đo.
Về nội dung, các chương trình bồi dưỡng hiện nay chủ yếu chú trọng đến cập nhật kiến thức chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực sử dụng công nghệ dạy học mà chưa thật sự dành không gian thỏa đáng cho việc rèn luyện phong cách diễn đạt, đặc biệt là theo chuẩn mực Hồ Chí Minh. Do đó, cần thiết kế lại chương trình bồi dưỡng giảng viên với việc tích hợp nội dung về phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh một cách có hệ thống. Cụ thể, các nội dung như: phân tích giá trị nghệ thuật ngôn ngữ trong các tác phẩm tiêu biểu của Hồ Chí Minh; phương pháp vận dụng ngôn ngữ giản dị, cô đọng, giàu hình ảnh và cảm xúc; nghệ thuật sử dụng ví dụ, kể chuyện, so sánh, dẫn chứng sát thực... cần được đưa vào giảng dạy một cách chính thức và trọng tâm.
Đặc biệt, cần chú trọng bồi dưỡng cho giảng viên khả năng biến nội dung lý luận, chính trị, quân sự khô khan thành bài giảng sinh động, hấp dẫn. Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh nổi bật ở chỗ chuyển tải vấn đề lớn bằng lời nói giản dị, dễ hiểu, gần gũi với người nghe. Vì vậy, việc rèn luyện năng lực lược giản hóa nội dung phức tạp, nâng cao khả năng chọn lọc, tổ chức và triển khai bài giảng sao cho ngắn gọn nhưng vẫn đầy đủ, sâu sắc là nội dung rất cần thiết trong chương trình bồi dưỡng.
Về phương pháp, cần chuyển từ cách tiếp cận truyền thống (giảng - nghe) sang hướng tích cực, lấy giảng viên làm chủ thể tự rèn luyện, kết hợp giữa học lý thuyết với thực hành, trải nghiệm. Thay vì chỉ cung cấp tri thức về phong cách Hồ Chí Minh, các lớp bồi dưỡng nên tổ chức các hoạt động thực hành xây dựng bài giảng, thuyết trình, tranh biện, kể chuyện giáo dục có phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh; tổ chức các buổi “mô phỏng lớp học” nơi giảng viên trình bày bài giảng với phong cách diễn đạt được yêu cầu mô phỏng theo các tiêu chí của Bác.
Bên cạnh đó, cần ứng dụng công nghệ vào quá trình bồi dưỡng như xây dựng các thư viện bài giảng mẫu, video tư liệu, kho trích đoạn diễn thuyết của Hồ Chí Minh để giảng viên học tập và phân tích. Việc sử dụng hình thức học trực tuyến kết hợp (blended learning) có thể giúp giảng viên linh hoạt hơn trong việc tiếp cận nội dung, tự học, tự rèn, đồng thời nâng cao chất lượng và hiệu quả bồi dưỡng.
Ngoài ra, cần có sự tham gia của đội ngũ giảng viên có uy tín, từng trải trong giảng dạy quân sự - chính trị, nhà nghiên cứu chuyên sâu về tư tưởng Hồ Chí Minh để trực tiếp hướng dẫn, cố vấn, truyền cảm hứng cho người học. Đây là nhân tố quan trọng để việc bồi dưỡng không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình chia sẻ kinh nghiệm sống, trải nghiệm sư phạm và mô hình hóa tác phong mẫu mực.
Tóm lại, đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là điều kiện quyết định để biến nhận thức thành hành động, chuyển lý tưởng sư phạm thành năng lực cụ thể. Khi nội dung bồi dưỡng được thiết kế phù hợp, gắn với thực tiễn giảng dạy quân sự và phương pháp truyền đạt được đổi mới theo hướng tích cực, giảng viên sẽ có điều kiện tiếp nhận, nội hóa và phát huy hiệu quả phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh trong công việc giảng dạy hằng ngày.
Ba là, tăng cường rèn luyện phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh thông qua hoạt động thực tiễn giảng dạy và sinh hoạt chuyên môn
Phong cách diễn đạt không phải là kết quả của sự học thuộc hay khuôn mẫu hóa máy móc mà là sản phẩm của quá trình tích lũy tri thức, trải nghiệm thực tiễn và rèn luyện bền bỉ trong môi trường nghề nghiệp. Đối với giảng viên trong các nhà trường quân đội, phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh chỉ có thể thấm nhuần và trở thành biểu hiện tự nhiên trong giảng dạy khi được rèn luyện thường xuyên, có mục tiêu, có phản hồi và gắn chặt với thực tiễn đào tạo quân sự. Do đó, để việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt theo tư tưởng Hồ Chí Minh đạt hiệu quả cao, cần xác lập cơ chế rèn luyện phong cách ấy thông qua các hoạt động thực tiễn chuyên môn một cách thiết thực, hiệu quả và có hệ thống.
Trước hết, mỗi giờ lên lớp cần được coi là “môi trường luyện rèn” phong cách diễn đạt. Giảng viên cần chủ động vận dụng các đặc điểm ngôn ngữ và nghệ thuật truyền đạt theo phong cách Hồ Chí Minh như: sử dụng ngôn từ giản dị, hình ảnh cụ thể, câu cú rõ ràng, gần gũi với đối tượng học viên; tránh những thuật ngữ trừu tượng, câu dài, lối diễn đạt hàn lâm nặng nề. Mỗi giảng viên cần thiết lập mục tiêu cá nhân trong từng bài giảng không chỉ về nội dung tri thức mà cả về hình thức diễn đạt, về mức độ tác động cảm xúc và tư tưởng đối với người học. Điều đó đòi hỏi quá trình chuẩn bị bài giảng phải có sự đầu tư về cả nội dung lẫn phong cách thể hiện, phải tự đặt câu hỏi: “Ngôn ngữ mình sử dụng có dễ hiểu không?”, “Ví dụ này có thật sự sinh động, gần gũi không?”, “Ngữ điệu của mình có truyền cảm không?”,... Đây là cách tiếp cận từ bên trong, giúp giảng viên dần hình thành thói quen tự đánh giá và điều chỉnh phong cách diễn đạt của bản thân.
Bên cạnh giảng dạy chính khóa, các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thao giảng, hội thi giảng viên giỏi cũng là môi trường thuận lợi để rèn luyện và phát huy phong cách diễn đạt theo gương Bác. Trong các hoạt động này, cần bổ sung tiêu chí đánh giá liên quan đến phong cách diễn đạt, nhất là tiêu chí: tính giản dị, dễ hiểu, sinh động, truyền cảm, tính định hướng tư tưởng, cảm xúc cho người học. Đặc biệt, khi tổ chức các hoạt động bình giảng, nhận xét sau dự giờ, không nên chỉ dừng lại ở việc đánh giá chuyên môn, nghiệp vụ mà cần tập trung góp ý, chỉ ra điểm mạnh, yếu trong cách diễn đạt, gợi ý phương án cải thiện sát với phong cách Hồ Chí Minh. Qua đó, giảng viên có thể điều chỉnh cách sử dụng ngôn ngữ, biểu cảm, kết cấu trình bày, tăng cường khả năng thuyết phục và giáo dục tư tưởng.
Để tạo động lực, các nhà trường cần xây dựng mô hình “lớp học điểm”, “giờ giảng mẫu” thể hiện phong cách diễn đạt theo tư tưởng Hồ Chí Minh để làm cơ sở nhân rộng. Những giảng viên có bài giảng tiêu biểu nên được vinh danh, khuyến khích viết thành tài liệu, chia sẻ kinh nghiệm, trở thành nòng cốt bồi dưỡng cho đội ngũ. Đồng thời, cần thiết lập hệ thống phản hồi đa chiều từ học viên, từ đồng nghiệp và cán bộ quản lý về phong cách giảng dạy của giảng viên để tạo điều kiện cho quá trình tự hoàn thiện một cách khách quan và hiệu quả.
Cuối cùng, rèn luyện phong cách diễn đạt không thể tách rời sự kiên trì, tự giác và cầu thị của mỗi giảng viên. Các nhà trường cần lồng ghép nội dung rèn luyện phong cách Hồ Chí Minh vào các phong trào thi đua sư phạm, coi đó là một tiêu chí đánh giá kết quả công tác, đạo đức nghề nghiệp và sự trưởng thành chuyên môn. Như vậy, quá trình rèn luyện không chỉ mang tính hình thức mà sẽ trở thành động lực phát triển năng lực giảng viên trong dài hạn.
Tóm lại, việc tăng cường rèn luyện phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh trong thực tiễn giảng dạy và sinh hoạt chuyên môn là con đường hữu hiệu để nội dung bồi dưỡng đi vào chiều sâu, trở thành kỹ năng thực hành sống động, gắn với công việc hằng ngày. Qua đó, phong cách mẫu mực ấy sẽ dần được nội hóa và phát huy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo trong các nhà trường quân đội.
Bốn là, phát huy vai trò của tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội và các lực lượng chuyên môn trong nhà trường đối với việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh
Trong môi trường giáo dục quân sự, việc xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên không chỉ là nhiệm vụ của cá nhân giảng viên mà còn là trách nhiệm chung của các tổ chức, lực lượng trong nhà trường. Đặc biệt, việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh - một yêu cầu vừa mang tính chuyên môn sư phạm, vừa mang tính chính trị - tư tưởng sâu sắc cần phải được đặt trong sự phối hợp đồng bộ giữa tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội và các lực lượng chuyên môn. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tạo ra môi trường giáo dục toàn diện, có chiều sâu và bền vững.
Trước hết, tổ chức đảng trong nhà trường cần phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện, định hướng và chỉ đạo thực hiện việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh như một nội dung cụ thể trong thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Chi bộ các khoa, bộ môn cần lồng ghép nội dung này vào sinh hoạt chính trị định kỳ, xây dựng kế hoạch cụ thể để từng đảng viên - giảng viên có chương trình hành động rõ ràng, thiết thực. Bên cạnh đó, tổ chức đảng cần phát huy vai trò nêu gương, tạo động lực chính trị cho giảng viên trong quá trình tự học, tự rèn, lấy kết quả thực hiện phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh làm một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ chính trị.
Đối với tổ chức công đoàn, đoàn thanh niên, hội phụ nữ trong nhà trường, cần đẩy mạnh các phong trào thi đua như “Giảng viên trẻ học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh”, “Thầy giáo quân hàm xanh mẫu mực trong giảng dạy và giao tiếp sư phạm”, “Giờ học hay - bài giảng tốt”,... Thông qua đó, tạo ra khí thế thi đua sôi nổi, lôi cuốn giảng viên tham gia vào các hoạt động thực hành, sáng tạo trong cách truyền đạt, diễn đạt. Các cuộc thi thuyết trình, kể chuyện về Bác, thi bài giảng mẫu, bình giảng tác phẩm Hồ Chí Minh là những hoạt động vừa có ý nghĩa giáo dục tư tưởng, vừa rèn luyện phong cách thể hiện, phát triển kỹ năng truyền cảm và sức lan tỏa trong diễn đạt. Những hình thức như vậy tạo cơ hội để giảng viên cọ xát, thể hiện năng lực, đồng thời học hỏi và truyền cảm hứng từ đồng nghiệp.
Bên cạnh đó, các khoa, bộ môn và trung tâm chuyên môn đóng vai trò chủ lực trong việc cụ thể hóa nội dung, thiết kế chương trình, tổ chức thực hành và đánh giá kết quả rèn luyện phong cách diễn đạt. Cần đưa tiêu chí về phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh vào kế hoạch xây dựng đội ngũ giảng viên, nội dung sinh hoạt chuyên môn, tiêu chí đánh giá giảng viên các cấp. Đồng thời, các đơn vị chuyên môn nên xây dựng “ngân hàng” tư liệu về bài giảng có phong cách mẫu mực, kho trích đoạn lời nói và văn bản của Bác Hồ, các ví dụ sư phạm gắn với lời dạy của Người để giảng viên có thể sử dụng, vận dụng vào hoạt động giảng dạy hằng ngày.
Việc phát hiện, tôn vinh và nhân rộng điển hình tiên tiến là một biện pháp quan trọng để nâng cao ý thức và lan tỏa phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh trong toàn thể đội ngũ giảng viên. Nhà trường cần có cơ chế khen thưởng, tuyên dương kịp thời các giảng viên có thành tích nổi bật trong học tập và vận dụng phong cách Hồ Chí Minh, coi đó là chỉ dấu của phẩm chất sư phạm và năng lực chính trị - tư tưởng vững vàng. Qua đó, tạo thành động lực phát triển chuyên môn, khơi dậy tinh thần học hỏi và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tập thể giảng viên.
Tóm lại, để việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở lý luận mà trở thành hành động thực tiễn, cần phát huy vai trò tổng hợp, chỉ đạo, tổ chức và hỗ trợ của các lực lượng trong nhà trường. Khi mỗi tổ chức đều xác định rõ vai trò, trách nhiệm và phối hợp nhịp nhàng, quá trình bồi dưỡng sẽ có chiều sâu, tính bền vững và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Năm là, đề cao vai trò tự rèn luyện, tu dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh của mỗi giảng viên
Bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không thể đạt được kết quả thực chất nếu thiếu đi yếu tố tự giác, chủ động từ chính mỗi giảng viên. Thực tiễn cho thấy, những phẩm chất cao đẹp trong tư duy và ngôn ngữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh không phải là sản phẩm được sao chép một cách máy móc, mà là kết quả của cả một quá trình học tập không ngừng, kết tinh từ sự nỗ lực rèn luyện tư tưởng, đạo đức, văn hóa và phương pháp làm việc của Người. Vì vậy, bên cạnh vai trò của các tổ chức và lực lượng trong nhà trường, việc phát huy tinh thần tự rèn luyện, tự tu dưỡng là yếu tố nền tảng và có ý nghĩa quyết định trong việc hình thành và phát triển phong cách diễn đạt của giảng viên theo chuẩn mực Hồ Chí Minh.
Trước hết, giảng viên cần nhận thức đúng đắn rằng: phong cách diễn đạt là biểu hiện trực tiếp của tư duy, vốn sống, đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị. Vì vậy, để có được phong cách diễn đạt sâu sắc, giản dị, giàu sức thuyết phục như Hồ Chí Minh, trước hết cần thường xuyên tu dưỡng về tư tưởng, đạo đức, lối sống, hình thành phẩm chất chính trị vững vàng, lập trường tư tưởng rõ ràng, đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh. Bởi chỉ khi người thầy sống chân thực, nói điều mình tin, truyền đạt điều mình hiểu sâu sắc thì ngôn từ mới có trọng lượng, mới đủ sức khơi gợi nhận thức và cảm xúc nơi người học.
Tiếp theo, giảng viên cần chủ động học tập và tích lũy vốn ngôn ngữ phong phú, có khả năng sử dụng tiếng Việt trong sáng, chuẩn mực, giàu hình ảnh và tiết chế về cảm xúc. Muốn vậy, cần thường xuyên đọc, nghiên cứu các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là các bài viết, bài nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ, nhân dân và thanh niên - nơi thể hiện rõ nhất phong cách ngôn ngữ giản dị mà sâu sắc của Bác. Qua việc đọc, chép, phân tích và học tập từ các tác phẩm của Người, giảng viên sẽ dần hình thành thói quen sử dụng câu từ ngắn gọn, rõ nghĩa, biết chọn từ chính xác, hạn chế dùng từ sáo rỗng, khuôn mẫu hay lý luận khô cứng.
Đồng thời, cần kết hợp học tập lý thuyết với thực hành thường xuyên trong từng hoạt động giảng dạy. Trước mỗi bài giảng, giảng viên cần dành thời gian để soạn bài không chỉ về nội dung chuyên môn mà còn về cách trình bày, lựa chọn từ ngữ, cấu trúc lập luận, ví dụ minh họa sao cho rõ ràng, hấp dẫn và có tác động tư tưởng, cảm xúc. Trong quá trình giảng dạy, cần lắng nghe, quan sát phản hồi từ người học để điều chỉnh cách diễn đạt phù hợp. Sau mỗi tiết dạy, nên tự đánh giá phong cách truyền đạt của mình một cách nghiêm túc, tìm điểm chưa phù hợp để rút kinh nghiệm, dần nâng cao chất lượng bài giảng.
Giảng viên cũng nên xây dựng cho bản thân một lối sống học thuật tích cực, thường xuyên trau dồi tri thức đa ngành, đọc sách báo, tham gia diễn đàn học thuật, trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp. Việc tiếp xúc với nhiều loại ngôn ngữ, cách diễn đạt khác nhau sẽ giúp mở rộng tư duy, linh hoạt trong sử dụng ngôn từ, từ đó hình thành phong cách cá nhân có chiều sâu nhưng vẫn thấm đẫm tinh thần Hồ Chí Minh: giản dị, dễ hiểu, thuyết phục và cảm hóa.
Cuối cùng, sự tự rèn luyện của giảng viên cần được đặt trong môi trường tự học có định hướng. Mỗi nhà trường cần khuyến khích giảng viên xây dựng kế hoạch rèn luyện phong cách cá nhân theo chuẩn mực Hồ Chí Minh, có cam kết hành động cụ thể theo từng giai đoạn, có đánh giá định kỳ. Bản thân mỗi giảng viên cần giữ tinh thần cầu thị, dũng cảm nhìn nhận hạn chế của mình, không ngừng học hỏi từ đồng nghiệp, từ thực tiễn và từ những tấm gương tiêu biểu.
Tóm lại, phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không thể sao chép mà chỉ có thể tiếp cận thông qua quá trình tự học, tự rèn nghiêm túc, lâu dài và có định hướng. Khi mỗi giảng viên biết đề cao vai trò tự rèn luyện, phong cách của Bác sẽ không còn là hình mẫu xa vời mà trở thành tiêu chuẩn hành xử, phương pháp truyền đạt trong công việc giảng dạy thường nhật, từ đó lan tỏa tư tưởng cách mạng và phẩm chất chính trị đến với thế hệ học viên sĩ quan.
3. Kết luận
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là một biểu hiện tiêu biểu, sinh động của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là sự kết tinh giữa trí tuệ, văn hóa dân tộc với tinh thần quốc tế, giữa truyền thống và hiện đại, giữa sự giản dị và sâu sắc. Trong môi trường giáo dục - đào tạo quân sự, việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên không chỉ là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy mà còn là nhiệm vụ chính trị, góp phần giáo dục, rèn luyện bản lĩnh, phẩm chất người sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới. Với những đặc điểm đặc thù của hoạt động giáo dục quân sự, quá trình bồi dưỡng cần có phương pháp đúng đắn, hệ thống giải pháp toàn diện, gắn kết chặt chẽ giữa nhận thức, hành động và môi trường rèn luyện. Thực hiện tốt các giải pháp trên sẽ góp phần tạo nên hình mẫu giảng viên mẫu mực, truyền cảm hứng, lan tỏa giá trị Hồ Chí Minh trong giáo dục và đào tạo sĩ quan, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong giai đoạn hiện nay./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Hồ Chí Minh (1995). Toàn tập. tập 1-15, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[2]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021,. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, II. Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[3]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2021). Hướng dẫn học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2021.
[4]. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2020). Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục và đào tạo. Nxb. Lý luận chính trị, Hà Nội.
[5]. Trần Văn Bính (2019). Giảng viên với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.Tạp chí Giáo dục lý luận, số 313.
Enhancing the Ho Chi Minh style of expression for instructors in military schools today
Đang Tran Van - Hoàng Manh Linh
Artillery Officer College
Abstract: In the military education and training environment, the formation of a standard, concise, and persuasive expression style is an urgent requirement for the teaching staff. Ho Chi Minh's expression style, characterized by simplicity, clarity, and depth, is not only a cultural and ideological value but also an effective means of conveying political and military thought. Cultivating this style for instructors in military schools not only contributes to improving the quality of teaching but also serves as a vivid manifestation of learning and following Uncle Ho in a practical and creative manner.
Keywords: Ho Chi Minh's style; military instructor; expressive ability.
