Phạm Văn Tiếp
Trường Sĩ quan Pháo binh
Email: [email protected]
Tóm tắt
Trong bối cảnh toàn quân thực hiện sâu rộng việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, truyền cảm hứng học tập mà còn lan tỏa giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đến học viên sĩ quan. Từ đó, giúp xây dựng đội ngũ cán bộ tương lai vừa “hồng” vừa “chuyên”, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy mạch lạc, lời nói giản dị, thuyết phục và hiệu quả.
Từ khóa: Phong cách Hồ Chí Minh; giảng viên quân sự; kỹ năng giao tiếp.
1. Đặt vấn đề
Chủ tịch Hồ Chí Minh là hiện thân mẫu mực của trí tuệ, đạo đức và phong cách sống của người cộng sản Việt Nam. Trong di sản phong phú mà Người để lại, phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh nổi bật như một biểu hiện sinh động của sự kết hợp hài hòa giữa trí tuệ uyên bác và cách truyền đạt giản dị, gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo. Phong cách ấy không chỉ là phương tiện để truyền tải tư tưởng, mà còn là biểu hiện của thái độ, đạo đức và nhân cách người cách mạng. Trong điều kiện hiện nay, việc nghiên cứu và vận dụng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh vào công tác giảng dạy, đặc biệt là đối với đội ngũ giảng viên các nhà trường Quân đội không chỉ mang tính chất chuyên môn mà còn là yêu cầu mang tính chính trị, tư tưởng, văn hóa sâu sắc.
Trường Sĩ quan Pháo binh là cơ sở đào tạo sĩ quan chỉ huy - tham mưu có bề dày truyền thống, là nơi đào tạo lớp lớp cán bộ trung cấp pháo binh cho Quân đội nhân dân Việt Nam. Với đặc thù đào tạo kết hợp lý luận chính trị, khoa học quân sự và thực hành chiến đấu, giảng viên nhà trường không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là người định hướng tư tưởng, bồi dưỡng phẩm chất chính trị và nhân cách quân nhân cách mạng cho học viên. Trong bối cảnh thông tin xã hội đa chiều, việc giảng dạy nếu chỉ dừng ở tính chuẩn xác về nội dung mà thiếu tính hấp dẫn, thuyết phục trong cách diễn đạt sẽ khó lòng tạo dựng niềm tin và sự tiếp thu tích cực từ phía người học. Do đó, việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên trở thành một yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và xây dựng môi trường sư phạm quân sự chuẩn mực, giàu tính nhân văn và lý tưởng cách mạng.
Thực tiễn giảng dạy ở Trường Sĩ quan Pháo binh cho thấy, không ít giảng viên có kiến thức chuyên môn vững, nhưng phong cách diễn đạt còn cứng nhắc, nặng tính lý thuyết, thiếu sức gợi mở, truyền cảm, khiến người học khó tiếp nhận một cách sâu sắc. Ngược lại, một số giảng viên biết vận dụng linh hoạt lối diễn đạt gần gũi, chân thành, sinh động theo tinh thần Hồ Chí Minh thì bài giảng trở nên lôi cuốn, dễ hiểu, giúp học viên tiếp thu nhanh và ghi nhớ lâu hơn. Điều đó càng khẳng định tính đúng đắn và tính khả thi của việc bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên nhà trường, đặc biệt trong giai đoạn toàn quân đang đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới.
Bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không phải là sự mô phỏng hình thức bên ngoài, mà là sự tiếp thu có chọn lọc, sáng tạo và vận dụng phù hợp với đặc điểm giảng dạy quân sự, tính đặc thù của học viên sĩ quan, và xu thế đổi mới giáo dục hiện nay. Phong cách đó phải được “nội hóa” thành phương pháp, kỹ năng, thói quen trong tư duy, lời nói, văn phong và hành động của mỗi giảng viên góp phần hình thành một hình mẫu “người thầy quân đội” vừa “hồng” vừa “chuyên”, có trí tuệ, có đạo đức, có bản lĩnh và có phong cách sư phạm mang tính cách mạng sâu sắc.
2. Một số giải pháp trọng tâm nhằm bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay
Từ những yêu cầu thực tiễn và lý luận nêu trên, bài viết này đề xuất một số giải pháp trọng tâm nhằm bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, giáo dục tư tưởng, chính trị trong nhà trường quân đội.
Một là, nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng và sự hiểu biết sâu sắc về phong cách Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên
Bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên trước hết phải bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức về giá trị tư tưởng, nhân văn và khoa học trong lối diễn đạt của Người. Bởi lẽ, không thể thấm nhuần và vận dụng một phong cách nếu người thực hiện không hiểu rõ bản chất, đặc trưng, mục tiêu và ý nghĩa của phong cách đó. Việc học tập phong cách Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần là học cách nói hay, viết tốt, mà sâu xa hơn là học cách tư duy, cách cảm nhận, cách truyền tải tư tưởng một cách trong sáng, giản dị, chân thành và thuyết phục, từ đó lan tỏa giá trị đạo đức và nhân văn cách mạng đến người học.
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là một biểu hiện đặc sắc của tư tưởng và phong cách sống của Người. Đó là sự kết tinh của tư duy khoa học, tấm lòng yêu nước, tình cảm quốc tế cao đẹp và sự am hiểu sâu rộng về ngôn ngữ, văn hóa dân tộc và nhân loại. Đặc trưng nổi bật trong phong cách ấy là sự giản dị, trong sáng, dễ hiểu, giàu hình ảnh, hàm súc về nội dung nhưng rất tự nhiên, mạch lạc về hình thức. Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Nói cho quần chúng nghe, phải nói cho dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo. Nói mà người ta không hiểu, không làm được thì nói làm gì?”. Do đó, học tập phong cách của Người chính là học cách truyền đạt tư tưởng một cách hiệu quả, chứ không phải sao chép hình thức hay kỹ thuật ngôn ngữ đơn thuần.
Trong điều kiện hiện nay, để phong cách Hồ Chí Minh trở thành định hướng trong giảng dạy, giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh cần được nâng cao nhận thức chính trị - tư tưởng thông qua các hoạt động học tập lý luận, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh một cách hệ thống, khoa học và thực chất. Cần đưa nội dung này vào các chương trình bồi dưỡng thường xuyên, tập huấn chuyên môn, sinh hoạt tổ bộ môn, sinh hoạt chính trị - tư tưởng định kỳ. Đặc biệt, cần chú trọng tổ chức các hội thảo chuyên đề, tọa đàm học thuật gắn với chủ đề “Học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh trong giảng dạy”, từ đó tạo môi trường trao đổi sâu sắc, đa chiều, khơi dậy động lực tự học, tự rèn luyện ở mỗi giảng viên.
Ngoài ra, cần khuyến khích giảng viên đọc và nghiên cứu kỹ các văn kiện, bài viết, diễn văn, thư từ của Chủ tịch Hồ Chí Minh để hiểu rõ hơn cách Người tổ chức ngôn ngữ, cấu trúc lập luận, sử dụng từ ngữ, ví dụ, hình ảnh và cách xử lý các chủ đề chính trị - tư tưởng với độ sắc sảo, nhân văn và thuyết phục cao. Việc này không chỉ giúp giảng viên tiếp cận kho tàng ngôn ngữ tư tưởng quý báu mà còn là cơ sở để mỗi người “nội hóa” phong cách Hồ Chí Minh thành hành vi ứng xử, văn hóa giao tiếp và phương pháp giảng dạy hiệu quả trong thực tiễn.
Cuối cùng, việc nâng cao nhận thức về phong cách Hồ Chí Minh cần đặt trong tổng thể công tác chính trị - tư tưởng của nhà trường. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần thường xuyên định hướng tư tưởng, nhấn mạnh vai trò nêu gương, phát hiện, biểu dương kịp thời các giảng viên có lối diễn đạt hiệu quả, chuẩn mực, mang hơi hướng của phong cách Hồ Chí Minh để nhân rộng điển hình, tạo thành phong trào thi đua sâu rộng, thiết thực trong toàn trường.
Hai là, rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ giản dị, trong sáng, dễ hiểu, dễ nhớ trong quá trình giảng dạy
Một trong những đặc trưng nổi bật của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là sự giản dị mà sâu sắc, trong sáng mà hàm súc, gần gũi mà giàu tính triết lý. Chính lối diễn đạt này đã làm cho tư tưởng của Người có sức lay động mạnh mẽ, dễ đi vào lòng người và trở nên bất hủ. Đối với giảng viên quân đội nói chung và giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh nói riêng, việc rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ giản dị, trong sáng, dễ hiểu, dễ nhớ không chỉ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn góp phần xây dựng hình ảnh người thầy quân đội mẫu mực, nhân văn, giàu tính thuyết phục và cảm hóa.
Trong thực tiễn, không ít giảng viên còn sử dụng ngôn ngữ giảng dạy nặng tính hàn lâm, trừu tượng, thiếu ví dụ sinh động, hoặc sa vào các khái niệm chuyên môn khô khan, khiến người học khó tiếp cận, khó nhớ và nhanh quên. Trái lại, những giảng viên có khả năng chuyển tải vấn đề phức tạp thành những câu nói ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc, giàu hình ảnh, đúng với tinh thần Hồ Chí Minh luôn tạo được ấn tượng tích cực và hiệu quả tiếp thu cao từ phía học viên. Do đó, việc rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ trong giảng dạy cần trở thành một nội dung thường xuyên trong quá trình tự học, tự bồi dưỡng và đánh giá chất lượng giảng viên.
Trước hết, cần giúp giảng viên hiểu rằng sự giản dị không đồng nghĩa với đơn giản hóa máy móc hay sơ lược hóa nội dung, mà là sự lựa chọn ngôn ngữ phù hợp với trình độ tiếp thu của người học, với bối cảnh sư phạm và đặc thù nội dung bài giảng. Giảng viên cần trau dồi khả năng sử dụng tiếng Việt một cách chính xác, linh hoạt, tránh các lỗi lặp từ, lạm dụng thuật ngữ chuyên môn hoặc cấu trúc câu phức tạp, khó hiểu. Các khái niệm học thuật nên được giải thích bằng các ví dụ cụ thể, so sánh gần gũi, sử dụng hình ảnh, ví von có tính giáo dục để người học dễ liên tưởng, tiếp thu và ghi nhớ.
Thứ hai, giảng viên nên thường xuyên luyện tập nói, giảng thử trước đồng nghiệp, ghi âm, ghi hình bài giảng để tự đánh giá lại cách sử dụng ngôn ngữ của bản thân. Qua đó nhận ra các biểu hiện như: nói dài dòng, vòng vo, ngắt câu thiếu hợp lý, sử dụng từ không phù hợp với trình độ nhận thức của học viên, hoặc thiếu tính liên kết logic. Những lỗi này, nếu được phát hiện và điều chỉnh kịp thời, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả diễn đạt và truyền cảm hứng cho người học.
Thứ ba, cần đưa việc rèn luyện ngôn ngữ giản dị vào trong hoạt động tập huấn, hội giảng, bình giảng nội bộ tại nhà trường. Thay vì chỉ chú trọng nội dung chuyên môn, cần dành thời gian phân tích, góp ý về cách trình bày, lựa chọn từ ngữ, lối lập luận và khả năng kết nối giữa các phần nội dung. Đây cũng là dịp để mỗi giảng viên học hỏi lẫn nhau, cùng hoàn thiện kỹ năng diễn đạt theo hướng ngắn gọn, súc tích, nhưng đầy đủ thông tin và sức gợi mở.
Bên cạnh đó, việc học tập lối ngôn ngữ Hồ Chí Minh còn đòi hỏi giảng viên tích cực đọc các tác phẩm, thư từ, bài viết, bài nói của Người để thấm sâu phong cách ngôn ngữ của Bác. Thay vì học thuộc lòng các câu danh ngôn, cần phân tích cách dùng từ, cấu trúc câu, cách Người kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa chính trị và đời sống, giữa cảm xúc và lý trí trong từng lời nói, từng câu chữ.
Tóm lại, rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ giản dị, trong sáng, dễ hiểu, dễ nhớ là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, ý thức tự hoàn thiện và học hỏi không ngừng của mỗi giảng viên. Đây không chỉ là biểu hiện của năng lực sư phạm, mà còn là biểu hiện cụ thể của việc học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh một cách thực chất, hiệu quả.
Ba là, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn trong nội dung và cách thức diễn đạt
Một đặc điểm nổi bật trong phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn. Trong mọi bài nói, bài viết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đều không tách rời lý luận khỏi thực tiễn, mà luôn tìm cách cụ thể hóa những tư tưởng trừu tượng thông qua các dẫn chứng sinh động, từ cuộc sống đời thường đến lịch sử dân tộc và thế giới, từ lời ăn tiếng nói của nhân dân đến kinh nghiệm đấu tranh cách mạng. Phong cách ấy giúp cho tư tưởng lý luận trở nên gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp cận và có khả năng truyền cảm hứng mạnh mẽ.
Đối với giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh - những người trực tiếp giảng dạy các môn học lý luận chính trị, khoa học quân sự, kỹ thuật và chuyên ngành pháo binh yêu cầu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn không chỉ là nguyên tắc phương pháp luận cơ bản, mà còn là biểu hiện của phong cách sư phạm Hồ Chí Minh hiện đại. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đổi mới giáo dục - đào tạo theo hướng lấy người học làm trung tâm, tăng cường khả năng tư duy độc lập, phản biện và vận dụng kiến thức vào thực tiễn nhiệm vụ của học viên sĩ quan.
Thực tiễn giảng dạy hiện nay cho thấy, một số giảng viên còn nặng về trình bày kiến thức lý thuyết một cách khuôn mẫu, rập khuôn theo giáo trình, thiếu sự liên hệ sát thực với môi trường huấn luyện, chiến đấu, thiếu dẫn chứng cụ thể từ các đơn vị pháo binh, chiến dịch quân sự hoặc các tình huống thực tế trên thao trường, bãi tập. Điều đó khiến bài giảng thiếu sức hấp dẫn, làm suy giảm khả năng tiếp thu, tư duy phản biện và khả năng vận dụng của học viên. Ngược lại, những giảng viên biết “nói lý luận bằng ngôn ngữ của thực tiễn” luôn được học viên đánh giá cao về tính thuyết phục, chiều sâu nội dung và tính ứng dụng thực tế.
Để rèn luyện kỹ năng kết hợp giữa lý luận và thực tiễn trong diễn đạt, trước hết, mỗi giảng viên cần ý thức được việc không ngừng cập nhật thực tiễn, tìm hiểu đời sống bộ đội, nghiên cứu hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu tại các đơn vị cơ sở, nắm chắc sự phát triển của vũ khí trang bị, phương pháp tổ chức lực lượng pháo binh hiện đại, từ đó làm phong phú thêm nội dung giảng dạy. Phải làm cho lý luận không còn là những kiến thức trừu tượng mà trở thành công cụ nhận thức và hành động thiết thực trong thực tiễn quân sự.
Bên cạnh đó, cần tập trung đổi mới cách tổ chức bài giảng theo hướng khơi gợi tư duy người học, sử dụng các tình huống thực tiễn như: tình huống chiến đấu, huấn luyện, công tác bảo đảm kỹ thuật, hậu cần,... để đặt ra vấn đề lý luận và hướng dẫn học viên tự rút ra bài học. Cách tiếp cận này không chỉ thể hiện phong cách “nói có lý, có tình” của Hồ Chí Minh, mà còn giúp học viên phát triển tư duy biện chứng, năng lực phân tích, tổng hợp và khả năng xử lý nhiệm vụ thực tế trong tương lai.
Ngoài ra, cần khuyến khích giảng viên vận dụng các ví dụ từ đời sống chính trị - xã hội, từ lịch sử đấu tranh cách mạng, từ thực tiễn xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay vào bài giảng để tạo sự phong phú và chiều sâu cho nội dung. Những dẫn chứng cụ thể, gắn với thực tế đời sống bộ đội không chỉ giúp lý luận trở nên gần gũi mà còn là cách để giáo dục phẩm chất, lý tưởng cách mạng cho học viên một cách sinh động, thiết thực.
Tóm lại, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn trong giảng dạy chính là sự cụ thể hóa sinh động phong cách Hồ Chí Minh trong truyền đạt tư tưởng. Đó là biểu hiện của người giảng viên không chỉ giỏi kiến thức, vững chuyên môn mà còn sâu sát thực tiễn, biết “nói điều cần nói” một cách đúng lúc, đúng chỗ, thuyết phục và truyền cảm hứng.
Bốn là, phát huy tính chân thành, thuyết phục và giàu cảm xúc trong diễn đạt, lấy người học làm trung tâm
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không chỉ nổi bật bởi sự giản dị, trong sáng và logic, mà còn bởi chiều sâu cảm xúc, tính chân thành và sức thuyết phục tự nhiên. Trong mọi bài nói, bài viết, Hồ Chí Minh luôn thể hiện sự quan tâm chân thành đến người nghe, người đọc; biết lựa chọn từ ngữ, giọng điệu phù hợp để khơi dậy cảm xúc, cổ vũ tinh thần và truyền cảm hứng hành động. Phong cách đó vừa biểu hiện sự gần gũi, nhân văn, vừa thể hiện rõ bản lĩnh tư tưởng, thái độ dứt khoát, quyết đoán nhưng không cực đoan, cực đoan mà vẫn đầy bao dung. Đây là những yếu tố cực kỳ cần thiết đối với giảng viên các nhà trường quân đội hiện nay, đặc biệt trong đào tạo sĩ quan chỉ huy - tham mưu.
Trong thực tiễn giảng dạy tại Trường Sĩ quan Pháo binh, có thể thấy rõ sự khác biệt giữa những bài giảng chỉ truyền tải thông tin một chiều với những bài giảng thực sự “có hồn”, tạo được cảm xúc, động lực cho người học. Giảng viên có kiến thức sâu sắc nhưng thiếu cảm xúc, thiếu thái độ tích cực trong truyền đạt sẽ khó giữ được sự chú ý của học viên, đặc biệt trong môi trường huấn luyện quân sự vốn đòi hỏi sự tập trung cao độ. Trong khi đó, những giảng viên thể hiện được thái độ tôn trọng, sự nhiệt huyết, sự đồng cảm, chân thành trong từng lời nói, từng ánh mắt, giọng điệu thì bài giảng sẽ trở thành không gian tương tác đầy cảm xúc, tạo dựng mối quan hệ thân thiện, kỷ luật giữa thầy và trò, giúp nâng cao hiệu quả tiếp thu một cách bền vững.
Trước hết, để phát huy tính chân thành và cảm xúc trong diễn đạt, giảng viên cần rèn luyện thái độ giao tiếp tích cực, luôn đặt mình vào vị trí của người học, hiểu nhu cầu, tâm lý và khả năng tiếp nhận của học viên. Từ đó, lựa chọn cách diễn đạt phù hợp, điều chỉnh giọng điệu, sắc thái ngôn ngữ, biểu cảm phi ngôn ngữ (ánh mắt, nét mặt, cử chỉ...) để tạo ra một môi trường học tập giàu tính tương tác, kích thích tư duy và cảm xúc. Đây chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần “lấy người học làm trung tâm” trong giảng dạy hiện đại, đồng thời cũng là biểu hiện rõ nét của tư tưởng Hồ Chí Minh về “dân chủ trong giáo dục” và “thân dân trong phong cách”.
Thứ hai, giảng viên cần chú trọng rèn luyện khả năng sử dụng chất giọng truyền cảm, ngữ điệu hợp lý, tốc độ và âm lượng linh hoạt, nhằm thể hiện rõ ý trọng tâm của bài giảng. Lời giảng cần kết hợp yếu tố cảm xúc với lập luận logic, giúp học viên không chỉ hiểu mà còn cảm nhận được thông điệp, từ đó chuyển hóa nhận thức thành hành động. Bài giảng sinh động, giàu cảm xúc cũng là phương tiện quan trọng để giáo dục tư tưởng, chính trị, lý tưởng sống và trách nhiệm công dân, quân nhân cho học viên một cách mềm mại mà sâu sắc.
Thứ ba, trong mỗi bài giảng, cần tăng cường sử dụng các câu chuyện thực tế, những trải nghiệm cảm động, những hình tượng cao đẹp của người chiến sĩ, hình ảnh Hồ Chí Minh trong đời thường và trong chiến đấu để khơi dậy tình cảm yêu nước, lòng biết ơn, lý tưởng cách mạng cho học viên. Những ví dụ giàu tính cảm xúc không chỉ làm cho bài giảng trở nên gần gũi, dễ nhớ mà còn giúp người học thẩm thấu giá trị nhân văn sâu sắc, tạo động lực học tập và rèn luyện.
Ngoài ra, cần xây dựng văn hóa đối thoại trong giờ học. Giảng viên cần khuyến khích học viên trao đổi, bày tỏ suy nghĩ, thể hiện cảm nhận, đặt câu hỏi và phản biện. Việc lắng nghe, tôn trọng và hồi đáp chân thành các ý kiến của học viên là cách thể hiện phong cách Hồ Chí Minh trong đối thoại - một phong cách luôn cởi mở, bình đẳng nhưng kiên định lập trường cách mạng.
Tóm lại, diễn đạt giàu cảm xúc, chân thành và có sức thuyết phục không phải là kỹ thuật tu từ đơn thuần mà là biểu hiện của tư duy nhân văn, bản lĩnh chính trị và phẩm chất sư phạm. Đó là cách mà giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay cần học ở Hồ Chí Minh để mỗi lời giảng không chỉ là một thông điệp tri thức, mà còn là một ngọn lửa truyền cảm hứng cho thế hệ sĩ quan trẻ.
Năm là, xây dựng và phát triển phong cách sư phạm mang đậm dấu ấn tư tưởng, đạo đức và văn hóa Hồ Chí Minh trong môi trường giảng dạy quân sự
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh không tồn tại độc lập, mà là một bộ phận cấu thành hữu cơ của toàn bộ phong cách Hồ Chí Minh bao gồm phong cách tư duy, phong cách làm việc, phong cách lãnh đạo, phong cách sống và phong cách ứng xử. Do vậy, bồi dưỡng phong cách diễn đạt cho giảng viên không thể tách rời việc xây dựng một phong cách sư phạm toàn diện, đậm chất Hồ Chí Minh, phù hợp với đặc thù giáo dục - đào tạo trong Quân đội. Trong đó, sự kết hợp giữa tư tưởng, đạo đức, văn hóa, lối sống, tác phong sư phạm và bản lĩnh chính trị – quân sự cần được xác định là mục tiêu cốt lõi.
Giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh không chỉ là người truyền đạt tri thức quân sự, lý luận chính trị, mà còn là người “truyền cảm hứng”, người “cố vấn định hướng tư tưởng” và là tấm gương về đạo đức, phong cách cho học viên noi theo. Chính vì vậy, việc xây dựng một phong cách sư phạm mẫu mực, nhất quán giữa lời nói và hành động, giữa nội dung bài giảng với phong thái truyền đạt, giữa kiến thức chuyên môn và phẩm chất đạo đức là yêu cầu tất yếu để hiện thực hóa tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh trong môi trường nhà trường quân đội.
Trước hết, giảng viên cần xây dựng phong cách làm việc khoa học, nghiêm túc nhưng mềm mỏng, dân chủ, biết lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu học viên. Phong cách ấy không chỉ giúp hình thành mối quan hệ sư phạm tích cực, mà còn là biểu hiện cụ thể của phong cách ứng xử Hồ Chí Minh luôn tôn trọng người đối thoại, đề cao đối tượng tiếp nhận và lấy hiệu quả cảm hóa, giáo dục làm mục tiêu cuối cùng. Giảng viên cần làm chủ lớp học với tinh thần trách nhiệm cao, nói ít, làm nhiều, lấy thực chất làm thước đo, gắn giảng dạy với giáo dục chính trị - tư tưởng một cách tự nhiên và hiệu quả.
Thứ hai, cần phát triển văn hóa giao tiếp sư phạm chuẩn mực trong đội ngũ giảng viên. Mỗi lời nói, cách đặt câu hỏi, nhận xét, đánh giá, tương tác với học viên đều phải thấm đẫm tinh thần tôn trọng, khích lệ, hướng thiện đúng như Hồ Chí Minh từng dạy: “Dùng lời lẽ ôn tồn, dễ hiểu, chớ nói lý luận suông, khô khan”. Phong cách sư phạm thể hiện trong cả cách đi đứng, ăn mặc, thái độ làm việc, giờ giấc, khả năng tự học, tự rèn, tất cả đều là những biểu hiện cụ thể của tư tưởng “muốn dạy người khác trước hết mình phải làm gương”.
Thứ ba, môi trường giáo dục quân sự cần tạo điều kiện và động lực cho việc hình thành phong cách sư phạm mang dấu ấn Hồ Chí Minh. Cấp ủy, chỉ huy nhà trường, các tổ bộ môn cần có cơ chế đánh giá giảng viên không chỉ dựa trên năng lực chuyên môn mà còn qua cách thể hiện phong cách trong giảng dạy: từ cách mở đầu bài giảng, trình bày nội dung, xử lý tình huống, đến cách tổng kết, truyền cảm hứng. Nên xây dựng các tiêu chí đánh giá về “phong cách sư phạm Hồ Chí Minh” trong công tác thi đua - khen thưởng, hội giảng, bình giảng và công tác bồi dưỡng cán bộ giảng dạy.
Bên cạnh đó, cần phát động các phong trào học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh trong toàn trường, gắn với các chương trình xây dựng “người thầy mẫu mực”, “giảng viên chiến sĩ trí, dũng, liêm, khiết”. Cần có các chuyên đề nghiên cứu, tập huấn kỹ năng sư phạm theo hướng tích hợp giá trị văn hóa Hồ Chí Minh vào công tác giảng dạy; đồng thời phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ giảng viên chủ nhiệm bộ môn, giảng viên cao cấp, giảng viên lâu năm, để lan tỏa chuẩn mực và truyền cảm hứng cho thế hệ giảng viên trẻ.
Tóm lại, xây dựng phong cách sư phạm mang đậm dấu ấn Hồ Chí Minh chính là phương thức căn bản để phong cách diễn đạt của giảng viên trở nên chân thực, nhất quán và thuyết phục. Đó không chỉ là sự tiếp nối di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn là con đường nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo sĩ quan trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
3. Kết luận
Bồi dưỡng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh cho giảng viên Trường Sĩ quan Pháo binh hiện nay là yêu cầu mang tính chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo trong nhà trường quân đội. Phong cách diễn đạt của Hồ Chí Minh không chỉ là hình mẫu về tư duy và ngôn ngữ mà còn là biểu hiện sâu sắc của đạo đức, nhân cách và bản lĩnh người cách mạng. Việc thấm nhuần và vận dụng phong cách ấy giúp giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức hiệu quả mà còn giáo dục tư tưởng, truyền cảm hứng, định hướng hành vi, nhân cách cho học viên sĩ quan trong giai đoạn mới.
Để đạt được mục tiêu này, nhà trường cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ, kết hợp lý luận với thực tiễn, phát huy cảm xúc trong diễn đạt và xây dựng phong cách sư phạm toàn diện. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị, đạo đức và văn hóa của mỗi người thầy quân đội trong sự nghiệp đào tạo cán bộ quân sự cách mạng, trung thành, trí tuệ và nhân văn, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh trong tình hình mới./.
Tài liệu tham khảo
[1]. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. (2006). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. NXB Chính trị quốc gia.
[2]. Hồ Chí Minh. (2000). Toàn tập, tập 5, 6, 7. NXB Chính trị quốc gia.
[3]. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. (2011). Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh. NXB Lý luận chính trị.
[4]. Nguyễn Trọng Phúc (Chủ biên). (2015). Phong cách Hồ Chí Minh - giá trị lý luận và thực tiễn. NXB Chính trị quốc gia - Sự thật.
[5]. Nguyễn Đức Minh. (2019). Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giảng dạy lý luận chính trị hiện nay. Tạp chí Lý luận chính trị, (6), tr. 42-46.
ENHANCING THE EXPRESSIVE STYLE OF HO CHI MINH FOR LECTURERS AT THE ARTILLERY OFFICER SCHOOL TODAY
Pham Van Tiep
Artillery Officer Training College, Vietnam
ABSTRACT
In the context of the entire military deeply implementing the study and following of Ho Chi Minh's ideology, ethics, and style, the cultivation of Ho Chi Minh's expressive style for the faculty of the Artillery Officer School is of particular importance. It not only contributes to enhancing the quality of teaching and inspiring learning but also spreads the values of Ho Chi Minh's ideology to officer trainees. This, in turn, helps build a future cadre team that is both "red" and "professional," with strong political will, clear thinking, and simple, persuasive, and effective speech.
Keywords: Ho Chi Minh style; military instructor; communication skills
