TCGCVN - Từ ngày 1/7/2025, theo các văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành, Ủy ban nhân dân cấp xã (xã, phường) chính thức được giao nhiều thẩm quyền quan trọng trong quản lý giáo dục các cấp học mầm non, tiểu học và trung học cơ sở. Đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình phân cấp, phân quyền giữa các cấp chính quyền nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục.
Theo quy định tại Nghị định số 142/2025/NĐ-CP và hệ thống Thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo (số 09, 10, 12, 13/2025/TT-BGDĐT), Chủ tịch UBND cấp xã là người chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông và giáo dục mầm non trên địa bàn. Việc phân quyền cụ thể cho cấp xã bao gồm nhiều nội dung then chốt như:
- Xây dựng và triển khai kế hoạch giáo dục địa phương theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội của xã, phường.
- Quản lý đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trực thuộc, bao gồm tuyển dụng, đánh giá, đào tạo và thực hiện chính sách.
- Đầu tư, cải tạo và kiểm soát cơ sở vật chất, trang thiết bị trường lớp; tham gia công tác quy hoạch mạng lưới trường học trên địa bàn.
- Chỉ đạo hoạt động chuyên môn, tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục ở các cơ sở mầm non, tiểu học, THCS thuộc phạm vi quản lý.
- Quản lý ngân sách và phân bổ các khoản chi sự nghiệp giáo dục, bao gồm việc thực hiện miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập.
- Thực hiện cấp bản sao, thu hồi, cải chính văn bằng, chứng chỉ thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
Việc giao quyền cho cấp xã là một trong những điểm nổi bật của chính sách cải cách hành chính giáo dục giai đoạn 2025–2030. Mô hình chính quyền hai cấp (tỉnh – xã) sẽ phát huy tối đa tính tự chủ và linh hoạt của địa phương, đặc biệt tại những vùng khó khăn, miền núi, hải đảo – nơi chính sách giáo dục cần được điều chỉnh phù hợp thực tiễn.
Ảnh minh hoạ
Thực tế, nhiều địa phương hiện đã chủ động triển khai các mô hình thử nghiệm phân cấp, trong đó cấp xã đóng vai trò tích cực trong việc vận hành trường học, huy động học sinh ra lớp, tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ. Tuy nhiên, việc phân quyền chính thức từ tháng 7/2025 sẽ đòi hỏi cấp xã cần chuẩn bị nghiêm túc về nguồn nhân lực, năng lực quản lý, cũng như hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ điều hành, giám sát.
Chủ đề này sẽ được Tạp chí Giáo chức Việt Nam thông tin tới bạn đọc ở các bài viết tiếp theo
