Sau thời gian chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, 17 giờ ngày 26-4-1975, cuộc tổng công kích thành phố Sài Gòn - Gia Định bắt đầu. Bộ đội Pháo binh “chân đồng vai sắt, đánh giỏi, bắn trúng” đã phát huy sức mạnh của các loại pháo tầm xa, bắn tập trung mãnh liệt vào sân bay Tân Sơn Nhất, Biên Hòa, kiềm chế và tiêu diệt các trận địa pháo binh địch. Bộ đội Đặc công “luồn sâu đánh hiểm” phối hợp với các lực lượng biệt động thành phố đánh chiếm tất cả các cầu lớn trên các con đường tiến vào Sài Gòn. Từ các hướng Tây - Bắc, Đông - Bắc, Đông, Đông - Nam, Tây và Tây - Nam, các binh đoàn thọc sâu có xe tăng dẫn đầu, đập tan các khu vực phòng thủ vòng ngoài của địch.
Lược đồ Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu
Nhiều trận đánh ác liệt diễn ra ở Nước Trong, Đồng Dù, Trảng Bom, Hố Nai, Biên Hòa… Phía Nam quân ta cắt đứt Đường 4, các sư đoàn chủ lực địch bị tiêu diệt và tan rã không kịp rút lực lượng về nội thành. Ngày 28-4-1975, phi đội Quyết Thắng của không quân ta – “như cánh quân thứ năm”, sử dụng máy bay A-37 vừa thu được của địch ném bom sân bay Tân Sơn Nhất. Địch vô cùng hoảng loạn trước cuộc tiến công dũng mãnh, đồng loạt của ta. Sân bay Tân Sơn Nhất và Biên Hòa bị tê liệt. Ngày 28-4-1975, tổng tham mưu trưởng quân ngụy Sài Gòn, nguyên thủ tướng Nguyễn Bá Cẩn cùng nhiều sĩ quan cao cấp và nhân viên ngụy Sài Gòn lên máy bay trực thăng Mỹ chạy ra nước ngoài. Ngày 29-4-1975, trung tướng Vĩnh Lộc (thay Cao Văn Viên) cùng bộ trưởng quốc phòng Nguyễn Hữu Có chạy vào Đại sứ quán Mỹ. Dương Văn Minh cử chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh giữ quyền tổng tham mưu trưởng.
Bộ đội Quân đoàn 3 đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất. Ảnh: Tư liệu/TTXVN
Ảnh trái: Sau 4 ngày đêm chiến đấu, đến sáng 30-4-1975, các đơn vị của Sư đoàn 304 đã chính thức tiêu diệt toàn bộ cứ điểm căn cứ Nước Trong (Long Thành, Đồng Nai) của địch, mở toang "cửa ngõ" cho lực lượng thọc sâu đánh chiếm các mục tiêu trong nội thành Sài Gòn. Đây cũng là một trong các trận đánh khốc liệt nhất của quân ta trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Ảnh phải: Phi đội Quyết thắng tại sân bay Thành Sơn (Phan Rang) chiều 28-4-1975 sau khi tấn công sân bay Tân Sơn Nhất.
22 giờ ngày 28-4-1975, Bộ Chính trị gửi điện “Nhiệt liệt khen ngợi toàn thể các đơn vị lập được những chiến công lớn trong những ngày qua” và kêu gọi toàn thể cán bộ, chiến sĩ, đảng viên, đoàn viên thanh niên nhanh chóng đánh thẳng vào sào huyệt cuối cùng của địch với khí thế hùng mạnh của một quân đội trăm trận trăm thắng, đập tan mọi sức đề kháng của địch, kết hợp tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn thành phố Sài Gòn - Gia Định. Đồng thời giữ nghiêm kỷ luật, triệt để chấp hành mọi chỉ thị mệnh lệnh, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, nâng cao bản chất cách mạng và truyền thống quyết thắng của quân đội ta, giành thắng lợi hoàn toàn cho Chiến dịch lịch sử mang tên Bác Hồ vĩ đại.
Ảnh trái: Lực lượng xe tăng và bộ binh Sư đoàn 320 đánh chiếm căn cứ Đồng Dù (Củ Chi), sáng 29-4-1975, mở cánh cửa thép Tây Bắc Sài Gòn để quân ta thọc sâu đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất và bộ tổng tham mưu ngụy quyền Sài Gòn.
Ảnh phải: Bộ đội Sư đoàn 320A (Quân đoàn 3) đánh chiếm căn cứ Đồng Dù ngày 29-4-1975.
Sáng ngày 29-4-1975, quân ta mở đợt tiến công mới tiêu diệt và làm tan rã phần lớn các sư đoàn 5, 25, 18, 22 và 7 của quân địch ở vùng ven thành phố. Tướng Lê Nguyên Vĩ, sư đoàn trưởng sư đoàn 5 tự sát. Sư đoàn trưởng sư đoàn 25 Lý Tòng Bá bị bắt. Sư đoàn trưởng sư đoàn 22 bỏ chạy. Sư đoàn trưởng sư đoàn 18 Lê Minh Đảo cởi quân phục, lẩn vào đám tàn quân, chạy về thành phố. Tướng Nguyễn Văn Toàn, tư lệnh quân khu III bỏ chạy ra biển. Chuẩn tướng Trần Văn Hai, sư đoàn trưởng sư đoàn 7, tự sát (ngày 1-5-1975)…
Sư đoàn 5 chặn đánh địch trên Quốc lộ 4 Bến Lức - Long An, mở đường cho quân ta tiến vào giải phóng Sài Gòn, ngày 29-4-1975.
10 giờ ngày 29-4-1975, Bộ Chính trị chỉ thị cho quân và dân ta trên toàn mặt trận “tiếp tục tiến công vào Sài Gòn theo kế hoạch; tiến quân với khí thế hùng mạnh nhất, giải phóng và chiếm lĩnh toàn bộ thành phố, tước vũ khí quân địch, giải tán chính quyền các cấp của địch, đập tan triệt để mọi sự kháng cự của chúng. Công bố đặt thành phố Sài Gòn - Gia Định dưới quyền của Ủy ban quân quản”[8].
Sáng ngày 30-4-1975, quân ta đồng loạt đánh chiếm các mục tiêu trong thành phố. 10 giờ 45 ngày 30-4-1975, chiếc xe tăng mang số hiệu 390 của Quân đoàn 2 húc đổ cánh cổng sắt của dinh Tổng thống. 11 giờ 30 ngày 30-4-1975 lịch sử, Trung úy Bùi Quang Thận, Đại đội trưởng Đại đội 4 xe tăng cắm lá cờ cách mạng trên nóc Dinh Độc Lập. Đây là thời điểm đánh dấu thành phố Sài Gòn - Gia Định hoàn toàn giải phóng. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng.
Ảnh 1: Xe tăng của Lữ đoàn tăng – thiết giáp 203, Sư đoàn 304, Quân đoàn 2 tiến vào Dinh Độc Lập, trưa 30-4-1975. Ảnh 2: Cờ giải phóng tung bay trên sân bay Tân Sơn Nhất, ngày 30-4-1975. Ảnh 3: Xe tăng và bộ binh quân giải phóng chiếm phủ Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn, trưa 30-4-1975. Ảnh 4: Tổng thống Ngụy Dương Văn Minh cùng nội các ra trước Đài Phát thanh Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, kết thúc chiến tranh Việt Nam, trưa 30-4-1975.
Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc, thu non sông về một mối. Thắng lợi đó thể hiện tinh thần quyết chiến, quyết thắng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong công cuộc chống ngoại xâm, giành và giữ nền độc lập, tự do của Tổ quốc. Lịch sử càng lùi xa, càng tạo điều kiện cho chúng ta nhìn nhận rõ tầm vóc của chiến thắng. Với ý nghĩa đó, dù các thế lực thù địch có xuyên tạc, phủ nhận, Chiến dịch Hồ Chí Minh vẫn mãi là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam, để lại nhiều kinh nghiệm quý báu đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
Cờ mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc dinh Độc lập, 11h30 phút ngày 30-4-1975. Ảnh: Tư liệu
Nhân dân Sài Gòn ra đường đón chào quân Giải phóng, ngày 30-4-1975. Ảnh: TTXVN
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Tập 36, Nxb CTQG, Hà Nội, 2004, tr.9.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, T.36, tr.95.
[3] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, T.36, tr.96.
[4] Trung tướng Phạm Hồng Cư chia sẻ: “Trong cuộc đời quân ngũ, tôi đã có những lần nhận lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp mà khi đọc lên, mệnh lệnh đó âm vang trong tâm hồn như một lời hịch của non sông đất nước. Đặc biệt phải kể tới là ngày 7-4-1975, trên đường hành quân tiến về Sài Gòn, tôi nhận được bức điện của Đại tướng Tổng Tư lệnh. Mệnh lệnh nổi tiếng ấy như một lời hịch của Đại tướng Võ nguyên Giáp trong chỉ đạo Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử”. Bài viết đăng trên Báo Quân đội nhân dân ngày 14-9-2010.
Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu kể: Vào năm 1975, khi ông đang trên đường Trường Sơn vào tập kết ở Đồng Xoài, Đông nam bộ chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng miền Nam thì nhận được bức điện của Đại tướng qua đài 15W. Sau khi nghe xong mệnh lệnh của Đại tướng, ông và các chiến sĩ khi đó như được tiếp thêm ý chí để hăng hái tiến ra tiền tuyến. Lúc đó là vào mua khô, thời tiết vô cùng khó chịu nhưng khí thế của người lính vẫn hừng hực cùng đoàn quân trùng trùng điệp điệp xông ra mặt trận”. Theo Dân Trí, ngày 8-10-2013.
[5] Điện ngày 6-4-1975 của Quân ủy Trung ương gửi Thường vụ Đảng ủy Bộ Tư lệnh Đoàn 559, lưu trữ tại Bộ Quốc phòng.
[6] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, Tập 36, tr.109.
[7] Điện ngày 15-4-1975 của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương gửi Bộ Chỉ huy và Đảng ủy Mặt trận Sài Gòn, lưu trữ tại Bộ Quốc phòng.
[8] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, T.36, tr.176.
