TCGCVN - Sau ba năm triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 (GDPT 2018) ở bậc THPT, một số bất cập liên quan đến việc học sinh chọn môn học tổ hợp ngay từ lớp 10 đã bộc lộ rõ.
Cụ thể, học sinh gặp khó khăn khi muốn chuyển đổi môn học lựa chọn để phù hợp hơn với nhu cầu xét tuyển của các trường đại học (ĐH), gây ảnh hưởng đến quá trình học tập và định hướng nghề nghiệp. Chuyên gia giáo dục đã đề xuất cần có cơ chế linh hoạt hơn trong việc cho phép học sinh thay đổi môn học lựa chọn trong suốt quá trình học.
Ảnh minh hoạ
Khó khăn khi đổi môn học tổ hợp
Kể từ năm học 2022-2023, chương trình GDPT 2018 đã cho phép học sinh THPT lựa chọn môn học theo năng lực và định hướng nghề nghiệp. Học sinh sẽ học các môn bắt buộc như Ngữ văn, Toán, Lịch sử, Ngoại ngữ 1 và các hoạt động giáo dục thể chất, quốc phòng, an ninh. Bên cạnh đó, các em có thể chọn 4 môn trong số 9 môn còn lại như Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật để tạo thành tổ hợp môn học phù hợp. Dù về lý thuyết, có thể tạo ra 126 tổ hợp môn học, nhưng thực tế các trường lại gặp khó khăn trong việc cung cấp đa dạng tổ hợp do hạn chế về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là học sinh không được phép chuyển đổi môn học lựa chọn trong suốt ba năm học, trừ khi có trường hợp đặc biệt và phải chờ đến cuối năm học. Điều này gây khó khăn cho học sinh khi muốn thay đổi tổ hợp môn học, đặc biệt là khi các em không chắc chắn về sở thích hay định hướng nghề nghiệp của mình. Để "phòng thân", không ít học sinh đã phải học thêm môn học dự phòng từ sớm, đề phòng trường hợp muốn đổi tổ hợp sau này.
Bất cập trong việc chuyển trường và đổi môn học
Theo chia sẻ của anh Nguyễn Văn Tuấn, một phụ huynh ở Hà Đông (Hà Nội), việc chuyển trường cho con từ lớp 10 gặp rất nhiều khó khăn. Vì mỗi trường chỉ có một số tổ hợp môn học nhất định, nếu học sinh muốn thay đổi tổ hợp, họ phải tự học lại kiến thức để đủ điều kiện vào lớp 11 của trường mới. Điều này không chỉ khiến học sinh gặp khó khăn trong việc theo kịp chương trình, mà còn gây ra sự bất tiện cho phụ huynh khi phải lo lắng việc học thêm hoặc bổ sung kiến thức.
Cần tư vấn nghề nghiệp và linh hoạt trong lựa chọn môn học
Chuyên gia giáo dục, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, cho rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến bất cập này là việc học sinh chưa được tư vấn nghề nghiệp đầy đủ từ bậc THCS. Nhiều em học sinh vào lớp 10 với một lựa chọn môn học thiếu căn cứ, đôi khi chỉ vì không có đủ thông tin hoặc do xu hướng chung mà chọn bừa. Do đó, việc thiếu sự tư vấn nghề nghiệp ngay từ sớm đã khiến học sinh gặp khó khăn khi muốn thay đổi lựa chọn sau này.
Chuyên gia Trần Xuân Nhĩ cũng đề xuất các Sở GD&ĐT cần tăng cường hoạt động tư vấn hướng nghiệp, giúp học sinh có cái nhìn rõ ràng về các ngành nghề và từ đó đưa ra lựa chọn môn học phù hợp. Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT cần cho phép học sinh linh hoạt chuyển đổi môn học lựa chọn trong quá trình học, không nên cứng nhắc với quy định "giữ ổn định từ lớp 10 đến lớp 12", đặc biệt khi học sinh có nhu cầu thay đổi do xét tuyển ĐH.
Giải pháp linh hoạt nhưng cần cân nhắc kỹ lưỡng
Mặc dù đề xuất cho học sinh linh hoạt thay đổi môn học theo nhu cầu là hợp lý, tuy nhiên, bà T.L, Hiệu trưởng một trường THPT tại Hà Nội, cho rằng việc cho phép học sinh tự do thay đổi tổ hợp môn học có thể gây rối cho công tác quản lý của nhà trường. Việc này sẽ tạo ra khó khăn trong việc sắp xếp giáo viên và tổ chức lớp học, đặc biệt khi các môn học trong các tổ hợp có sự mất cân đối về số lượng học sinh đăng ký. Trong thực tế, các trường đang đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên ở một số môn xã hội, trong khi các môn tự nhiên lại thừa.
Để giải quyết vấn đề này, bà T.L đề xuất một phương án linh hoạt hơn: cho học sinh đổi môn học sau một học kỳ học tập. Việc này không chỉ giúp học sinh có thời gian làm quen với tổ hợp môn mới mà còn thuận tiện hơn cho việc bổ sung kiến thức thiếu hụt.
Chương trình GDPT 2018 đã tạo ra nhiều cơ hội để học sinh tự lựa chọn môn học phù hợp với năng lực và sở thích, song cũng đặt ra những thách thức đáng kể về quản lý và sự linh hoạt trong quá trình học tập. Để giảm thiểu bất cập và hỗ trợ học sinh trong việc tìm kiếm hướng đi nghề nghiệp đúng đắn, cần có sự tư vấn, định hướng sớm và cơ chế linh hoạt cho phép học sinh thay đổi môn học lựa chọn trong suốt quá trình học, đặc biệt là sau mỗi học kỳ. Tuy nhiên, điều này cần được triển khai một cách có hệ thống để tránh gây khó khăn cho các trường trong công tác quản lý, sắp xếp lớp học.
