ThS. Phạm Bá Sỹ
Khoa Giáo dục Quốc phòng và An ninh - Đại học Bách khoa Hà Nội
Tóm tắt: Bản lĩnh chính trị là một trong những phẩm chất quan trọng hàng đầu của đội ngũ phi công quân sự, quyết định chất lượng hoàn thành nhiệm vụ và khả năng sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống. Đối với đội ngũ phi công, bản lĩnh chính trị được thể hiện ở sự kiên định mục tiêu, lý tưởng, lòng trung thành với Tổ quốc, nhân dân và nhiệm vụ được giao; đồng thời là khả năng giữ vững ý chí, quyết tâm, tinh thần, bản lĩnh và sự bình tĩnh trước những khó khăn, nguy hiểm trong huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công của Sư đoàn không quân 372 là yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của lực lượng không quân, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Từ khóa: Bản lĩnh chính trị; phi công; Sư đoàn 372; Quân chủng Phòng không - Không quân.
Nhận bài: 01/6/2026; Biên tập: 01/6/2026; Phản biện: 04/6/2026; Duyệt đăng: 08/6/2026.
1. Đặt vấn đề
Trong giai đoạn cách mạng mới, trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới cũng như khu vực; cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc, xung đột vũ trang đang diễn ra hết sức gay go quyết liệt; chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, thực hiện âm mưu “phi chính trị hóa quân đội”, nhằm xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa. Nhiệm vụ bảo vệ bầu trời của Tổ quốc có sự phát triển với yêu cầu cao. Nhận thức rõ vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ quan trọng này, Đảng ủy Sư đoàn không quân 372, Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) xác định phải tập trung nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công, làm cơ sở xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, có chất lượng tổng hợp và trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu cao. Bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi công được biểu hiện ở sự vững vàng về mặt chính trị, tư tưởng trong mọi tình huống, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; có ý chí quyết tâm chiến đấu cao, phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ, năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao; sẵn sàng chấp nhận hy sinh, gian khổ để bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc, không để bị bất ngờ trong mọi tình huống. Trong điều kiện hoạt động trên không, môi trường khí hậu, thời tiết khắc nhiệt, luôn ở trong trạng thái căng thẳng, kéo dài, chịu sức ép lớn về tâm lý, thể chất, trí tuệ, thường xuyên phải đối mặt với các tình huống phức tạp, liên quan đến an toàn tính mạng, sự hi sinh, gian khổ; đối tượng tác chiến của bộ đội không quân là kẻ địch trang bị vũ khí hiện đại, công nghệ cao thì việc xây dựng cho đội ngũ phi công có bản lĩnh chính trị vững vàng càng có ý nghĩa quan trọng, quyết định.
Đẩy mạnh thực hiện chủ trương của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về xây dựng Quân chủng PK-KQ “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, Đảng ủy Sư đoàn đã triển khai quyết liệt, toàn diện, đồng bộ các giải pháp, tập trung vào 3 yếu tố: con người - tổ chức biên chế - vũ khí, trang bị. Trong đó, xác định lấy xây dựng con người là trung tâm, có nghĩa quyết định việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của Sư đoàn. Trong xây dựng con người chú trọng các thành phần, lực lượng, trước hết tập trung xây dựng đội ngũ phi công có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, trình độ khoa học - công nghệ, ngoại ngữ, tin học đáp ứng yêu cầu; ý thức tổ chức kỷ luật cao, sức khỏe tốt, có tình yêu Tổ quốc, khao khát vươn lên làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại; không quản ngại khó khăn, gian khổ, hi sinh, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công ở Sư đoàn không quân 372 trong thời gian vừa qua vẫn còn tồn tại những hạn chế như: Còn biểu hiện nhận thức chưa đầy đủ về vị trí, vai trò và yêu cầu nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi công trước tình hình mới hiện nay; một số phi công chưa thật sự tích cực bồi dưỡng, rèn luyện bản lĩnh chính trị của bản thân, khi gặp khó khăn, thử thách dễ nảy sinh tư tưởng dao động, giảm sút ý chí; khi xử lý các tình huống trong thực hiện các nhiệm vụ huấn luyện, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai có mặt còn hiệu quả chưa cao. Để nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi công ở Sư đoàn không quân 372, Quân chủng PK-KQ hiện nay, cần tập trung vào một số giải pháp cơ bản như sau:
2. Giải pháp chủ yếu nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi công ở Sư đoàn không quân 372, Quân chủng PK-KQ hiện nay
Một là, phát huy vai trò trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng để nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công
Các cấp ủy, tổ chức đảng là chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo giữ vai trò quyết định đến chất lượng, hiệu quả nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công. Hoạt động xây dựng, nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công chỉ có thể đạt được kết quả tốt khi có sự thống nhất về nhận thức và phát huy tốt vai trò trách nhiệm của cấp ủy. Cấp uỷ các cấp trong Sư đoàn tập trung trước hết vào tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao nhận thức cho đội ngũ phi công về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Đảng, sự phát triển của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ quân đội, Quân chủng trong tình hình mới; tích cực đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục chính trị, thông tin tuyên truyền, nâng cao nhận thức ý thức, trách nhiệm của phi công, tăng cường bồi dưỡng, năng cao trình độ lý luận, đạo đức cách mạng cho đội ngũ phi công. Mặt khác, tích cực đổi mới nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng và phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị của người cán bộ, đảng viên; tiến hành tốt các đợt sinh hoạt chính trị, đẩy mạnh tự phê bình và phê bình; nghiên cứu học tập các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Quân chủng, Sư đoàn bám sát nhiệm vụ chính trị trọng tâm đơn vị và tình hình thực tiễn, tiến hành toàn diện có hiệu quả các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi công, xây dựng đơn vị vững mạnh về chính trị; đấu tranh chống lại những quan điểm sai trái, những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, thiếu cố gắng, kết quả hoàn thành nhiệm vụ còn thấp. Những yếu kém về bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi công phải được cấp ủy phân tích, kiểm điểm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng người có liên quan. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng; đẩy mạnh việc “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” phải gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về công tác xây dựng Đảng. Các cấp ủy đảng phải nhìn nhận đánh giá khách quan, toàn diện, thấy hết những hạn chế, yếu kém và những nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn đến những hạn chế yếu kém đó, làm rõ trách nhiệm của cấp ủy các cấp, xác định rõ chủ trương biện pháp lãnh đạo và kế hoạch tổ chức thực hiện cụ thể, giải quyết dứt điểm những tồn đọng trên các khâu, các bước của công tác bồi dưỡng năng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công.
Hai là, tăng cường rèn luyện, thử thách đội ngũ phi công bằng hoạt động thực tiễn để nâng cao bản lính chính trị
Tăng cường rèn luyện, thử thách đội ngũ phi công bằng hoạt động thực tiễn là tạo điều kiện cho đội ngũ phi công tích cực, chủ động, tự giác tham gia vào quá trình thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị. Đó cũng là quá trình để họ tự kiểm nghiệm những tri thức được trang bị, hoàn thiện nó và bổ sung những tri thức mới, nhất là những tri thức kinh nghiệm từ hoạt động thực tiễn của mình. Đồng thời là quá trình phi công kiểm nghiệm niềm tin, lý tưởng, lối sống và đạo đức của mình, nhận rõ điểm mạnh, điểm yếu của chính mình trong thực tiễn, từ đó tạo niềm tin vào mình, hoàn thiện mình đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Vì vậy, tăng cường rèn luyện đội ngũ phi công bằng hoạt động thực tiễn là quá trình rèn luyện một cách toàn diện, cả phẩm chất và năng lực, cả nhận thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, cả trí tuệ và phong cách, trí lực và thể lực tâm lý. Thông qua rèn luyện, thử thách bằng hoạt động thực tiễn để trang bị cho đội ngũ phi công những kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn chính trị, quân sự và chuyển hóa những kiến thức, kinh nghiệm ấy thành năng lực làm chủ về chính trị, quân sự của phi công, bảo đảm cho họ luôn vững vàng trước mọi hoàn cảnh và tình huống trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Lãnh đạo chỉ huy các cấp cần tăng cường giao nhiệm vụ thử thách cho đội ngũ phi công để một mặt bồi dưỡng nhận thức chính trị, mặt khác là để bồi dưỡng kiến thúc, kinh nghiệm thực tiễn. Tăng cường rèn luyện đội ngũ phi công bằng hoạt động thực tiễn quản lý, giáo dục, huấn luyện, rèn luyện bộ đội; thông qua việc trực tiếp xử lý tình huống chính trị, tư tưởng hàng ngày của đơn vị; rèn luyện trong các tình huống chính trị phức tạp như đưa ra các tình huống chiến đấu, nhất là tình huống A2, một mặt để củng cố kiến thức chính trị, quân sự đã được trang bị ở nhà trường, đồng thời để tăng cường khả năng sẵng sàng chiến đấu của phi công và các phi đội. Đồng thời thông qua các chuyên mục, nội dung huấn luyện bay, bảo đảm an toàn bay theo quy định, thông qua tập huấn cán bộ hàng năm theo phân cấp, theo chức trách nhiệm vụ, qua các đợt diễn tập chiến thuật, bắn đạn thật; tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, kiểm tra phân cấp kỹ thuật bay hàng năm để bồi dưỡng năng lực chính trị, quân sự cho phi công, đồng thời qua đó để đánh giá mạnh - yếu của phi công và có kế hoạch giáo dục, bồi dưỡng; thường xuyên tổ chức sơ, tổng kết rút kinh nghiệm, kịp thời động viên khen thưởng những phi công rèn luyện tốt, đồng thời xử lý nghiệm những phi công thiếu tu dưỡng, rèn luyện. Cán bộ chủ trì, cán bộ cấp trên phải làm gương cho cán bộ cấp dưới học tập, mỗi phi công phải đăng ký kế hoạch tự học tập, rèn luyện trước chi bộ, đề cao trách nhiệm của chi bộ trong kiểm tra, đôn đốc nhắc nhở phi công rèn luyện.
Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động của đội ngũ phi công trong tự bồi dưỡng rèn luyện nâng cao bản lĩnh chính trị của bản thân
Quan điểm của Đảng đã xác định đối với mỗi cán bộ, đảng viên thì; lười học tập, lười suy nghĩ, không thường xuyên tiếp nhận những thông tin mới, những hiểu biết mới cũng là biểu hiện của suy thoái. Trong tình hình hiện nay, thực hiện yêu cầu trên đối với mỗi cán bộ trong quân đội nói chung và đội ngũ phi công ở Sư đoàn không quân 372 nói riêng vừa có ý nghĩa thiết thực vừa trở thành nhu cầu cần thiết để góp phần nâng cao trình độ mọi mặt đáp ứng những đòi hỏi của nhiệm vụ trước mắt cũng như lâu dài trong quá trình xây dựng Sư đoàn.
Tích cực, chủ động tự bồi dưỡng rèn luyện bản thân là nội dung biện pháp quan trọng có ý nghĩa quyết định nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công hiện nay. Bởi vì, tự bồi dưỡng rèn luyện là nhân tố quan trọng tạo nên phẩm chất đạo đức cách mạng của phi công, đồng thời là yếu tố tạo nên bản lĩnh chính trị cho họ. Những phẩm chất ấy không phải do bẩm sinh mà có, nó là kết quả của cả một quá trình giáo dục, rèn luyện khoa học, nghiêm túc của các tổ chức, lực lượng và sự tích cực, chủ động, tự giác học tập và rèn luyện của mỗi phi công. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển, mà cũng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”. Quá trình tự bồi dưỡng rèn luyện của đội ngũ phi công là quá trình tự ý thức, giác ngộ, tự ghép mình vào tổ chức, tự giác kiên trì, bền bỉ trong học tập, phấn đấu vươn lên với động cơ trong sáng, quyết tâm cao nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Để thực hiện những yêu cầu trên, đòi hỏi tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy các cấp phải thường xuyên giáo dục nâng cao nhận thức trách nhiệm cho đội ngũ phi công trong tự bồi dưỡng rèn luyện. Cấp uỷ, tổ chức đảng và chỉ huy các cấp phải thường xuyên giáo dục để mỗi phi công thấy rõ học tập, rèn luyện là một quá trình liên tục và là yêu cầu khách quan, bởi vì thực tiễn cuộc sống luôn vận động, biến đổi không ngừng. Tự bồi dưỡng rèn luyện là phương thức quan trọng để mỗi phi công phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ, nếu không tự giác học tập, rèn luyện sẽ tự đào thải mình, tụt hậu, không hoàn thành nhiệm được giao. Do vậy, phải thường xuyên coi trọng việc giáo dục xây dựng động cơ trách nhiệm, tinh thần chủ động khắc phục khó khăn cho đội ngũ phi công. Kịp thời tuyên truyền, biểu dương, khen thưởng những tấm gương tự học và sáng tạo, khơi dậy niềm tự hào cho mỗi phi công.
Bốn là, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ phi công
Để đội ngũ phi công rèn luyện, trưởng thành và giữ vững bản lĩnh chính trị, việc chăm lo đầy đủ đời sống vật chất, tinh thần có vai trò đặc biệt quan trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “quản lý bộ đội tốt, bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần tốt trong mọi hoàn cảnh”. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cấp ủy, chỉ huy mà còn là một trong những yếu tố quyết định đến tâm lý, niềm tin và ý chí của đội ngũ phi công ở Sư đoàn không quân 372.
Trước hết, bảo đảm tốt đời sống vật chất, tinh thần giúp đội ngũ phi công an tâm công tác, yên tâm rèn luyện và cống hiến. Khi những nhu cầu cơ bản về ăn, ở, mặc, sinh hoạt được đáp ứng đầy đủ, công bằng, minh bạch, đội ngũ phi công sẽ có điều kiện tập trung toàn tâm, toàn ý cho nhiệm vụ. Ngược lại, nếu còn tồn tại những khó khăn về chế độ, chính sách thì sẽ ảnh hưởng đến tâm tư, tình cảm và thậm chí tác động niềm tin, sự kiên định về chính trị. Cùng với đó cần xây dựng môi trường văn hóa quân sự trong sạch, lành mạnh, dân chủ, đoàn kết; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao…giúp đội ngũ phi công giải tỏa căng thẳng, mệt mỏi sau những buổi huấn luyện, tạo sự gắn kết đồng đội, bồi đắp niềm tin tự hảo, tình yêu Quân đội và Tổ quốc. Khi tinh thần phấn chấn, lạc quan, đội ngũ phi công sẽ có thêm nghị lực để vượt qua khó khăn, thử thách, kiên định, vững vàng trước những tác động phức tạp trong thực hiện nhiệm vụ huấn luyện và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
3. Kết luận
Bản lĩnh chính trị là yếu tố cốt lõi cấu thành phẩm chất, nhân cách và năng lực của đội ngũ phi công, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ vững chức bầu trời Tổ quốc. Nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ phi công là một quá trình thường xuyên, liên tục, đòi hỏi kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị, tư tưởng với rèn luyện trong hoạt động thực tiễn huấn luyện, công tác và chiến đấu. Đồng thời, cần phát huy vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp và ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện của mỗi phi công, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân chủng PK-KQ “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”.
Tài liệu tham khảo:
[1]. Ban Chấp hành Trung ương, Quy định số 08-QĐ/TW ngày 25/10/2018 về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương.
[2]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb. Chính trị Quốc gia sự thật, H, 2026, tập 1.
[3]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, H, 2011, tập 5.
SOLUTIONS FOR ENHANCING THE POLITICAL RESILIENCE OF PILOTS AT AIR FORCE DIVISION 372, AIR DEFENCE - AIR FORCE SERVICE IN THE CURRENT PERIOD
MA. Pham Ba Sy
Faculty of National Defense and Security Education - Hanoi University of Science and Technology
Abstract: Political resilience constitutes one of the most critical qualities of military pilots, directly determining the quality of mission accomplishment and combat readiness across all scenarios. For these pilots, political resilience is manifested through steadfastness in goals and ideals, alongside absolute loyalty to the Fatherland, the people, and assigned duties. Concurrently, it entails the capacity to maintain unwavering morale, determination, psychological fortitude, and composure amidst the adversities and hazards encountered during training and combat operations. Therefore, enhancing the political resilience of pilots at Air Force Division 372 is an imperative requirement. This endeavor directly contributes to elevating the comprehensive quality and combat prowess of the air force, thereby meeting the demands of national defense in the new era.
Keywords: Political resilience; pilots; Division 372; Air Defence - Air Force Service.
