Nguyễn Mạnh Tưởng
Đỗ Ngọc Huy
Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng
Tóm tắt: Sinh hoạt học tập của chi bộ là hình thức hoạt động cơ bản, giữ vai trò trực tiếp nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên. Đối với các chi bộ lớp học viên ở Đảng bộ Học viện Chính trị, sinh hoạt học tập không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc mà còn là giải pháp quan trọng xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực công tác cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Thời gian qua, sinh hoạt học tập ở các chi bộ lớp học viên đã có nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn còn những hạn chế, bất cập so với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Bài viết tập trung đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên hiện nay.
Từ khóa: Sinh hoạt học tập; Chi bộ lớp học viên; Đảng bộ Học viện; Nâng cao chất lượng; Học viện Chính trị; xây dựng Đảng.
Nhận bài: 02/3/2026; Biên tập: 02/3/2026; Duyệt đăng: 03/3/2026.
1. Đặt vấn đề
Chi bộ là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở. Sinh hoạt chi bộ là nguyên tắc tổ chức cơ bản, là hình thức hoạt động chủ yếu để chi bộ thực hiện chức năng lãnh đạo, giáo dục, quản lý và rèn luyện đảng viên. Trong đó, sinh hoạt học tập giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao trình độ lý luận chính trị, củng cố bản lĩnh, thống nhất nhận thức và hành động trong tổ chức đảng.
Đối với các chi bộ lớp học viên ở Đảng bộ Học viện, sinh hoạt học tập có ý nghĩa sâu sắc hơn bởi đảng viên là những học viên đang được đào tạo để trở thành cán bộ chính trị cấp trung, sư đoàn, giảng viên khoa học xã hội nhân văn, cán bộ nghiên cứu trong Quân đội. Chất lượng sinh hoạt học tập tác động trực tiếp đến chất lượng đội ngũ cán bộ trong kỷ nguyên mới. Nếu sinh hoạt học tập được tổ chức nghiêm túc, thực chất, có chiều sâu sẽ góp phần hình thành tư duy lý luận vững vàng, phương pháp công tác khoa học và bản lĩnh chính trị kiên định cho học viên; ngược lại, nếu hình thức, chiếu lệ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình rèn luyện, phấn đấu của đảng viên.
Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có nhiều diễn biến phức tạp; mặt trái của kinh tế thị trường và tác động của không gian mạng ảnh hưởng đa chiều đến tư tưởng cán bộ, đảng viên; yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị ngày càng cao, việc nâng cao chất lượng sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và mang tính cấp thiết hiện nay.
2. Thực trạng sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên hiện nay
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng ủy và sự hướng dẫn của cơ quan chức năng, các chi bộ lớp học viên thuộc Đảng bộ Học viện đã duy trì nghiêm túc, có nền nếp chế độ sinh hoạt học tập theo đúng quy định của Điều lệ Đảng và hướng dẫn của cấp trên. Chế độ sinh hoạt được thực hiện cơ bản nghiêm túc, đúng thời gian, đúng thành phần; từng bước khắc phục tình trạng hình thức, qua loa, đại khái. Nội dung sinh hoạt cơ bản bám sát nghị quyết, chỉ thị của trên; tập trung quán triệt nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng Học viện trong từng năm học, từng học kỳ. Các chi bộ đã chú trọng giáo dục, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật cho học viên; kịp thời định hướng tư tưởng trước những vấn đề nảy sinh trong quá trình học tập, rèn luyện. Một số chi bộ đã có sự chủ động, sáng tạo trong lựa chọn nội dung và hình thức sinh hoạt; tăng cường thảo luận, liên hệ thực tiễn công tác ở đơn vị cơ sở; bước đầu tổ chức sinh hoạt chuyên đề gắn với chức trách, nhiệm vụ của cán bộ sau khi tốt nghiệp ra trường. Không khí sinh hoạt ở nhiều chi bộ được cải thiện theo hướng dân chủ, cởi mở; đảng viên mạnh dạn bày tỏ quan điểm, đề xuất giải pháp; tinh thần tự phê bình và phê bình từng bước được nâng lên. Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025 - 2026 của Đảng uỷ Hệ 5 đã đánh giá: “Cấp ủy, các chi bộ và cán bộ, đảng viên thường xuyên quán triệt và thực hiện nền nếp, chế độ, nguyên tắc sinh hoạt đảng; đổi mới phương pháp, tác phong công tác, lề lối làm việc theo hướng dân chủ, khoa học, sát thực tiễn; phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của cấp uỷ, chi bộ, tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong sinh hoạt đảng, nhất là trong sinh hoạt lãnh đạo, tự phê bình và phê bình, khắc phục khâu yếu, mặt yếu” (4).
Thông qua sinh hoạt học tập, nhận thức chính trị, trình độ lý luận và ý thức trách nhiệm của đảng viên được củng cố; sự thống nhất về tư tưởng và hành động trong tập thể lớp học viên được tăng cường; mối quan hệ đoàn kết nội bộ được giữ vững. Kết quả đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đảng viên hàng năm, 100% các cấp uỷ, chi bộ lớp học viên được xếp loại hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ; 98,5% đảng viên hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ. Nhiều chi bộ giữ vững danh hiệu trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu; đội ngũ đảng viên cơ bản có bản lĩnh chính trị vững vàng, chấp hành nghiêm kỷ luật, góp phần quan trọng vào kết quả hoàn thành nhiệm vụ chung của Học viện.
Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, sinh hoạt học tập của một số chi bộ lớp học viên vẫn còn những hạn chế, đó là: Nội dung sinh hoạt có lúc còn dàn trải, nặng về phổ biến, quán triệt một chiều; thiếu phân tích, liên hệ thực tiễn; chưa tập trung làm rõ những vấn đề mới, nhạy cảm, phức tạp nảy sinh trong môi trường đào tạo. Hình thức tổ chức chưa thật sự phong phú; có buổi sinh hoạt còn biểu hiện hình thức, thiếu tính hấp dẫn; chưa tạo được không khí trao đổi, tranh luận thẳng thắn, dân chủ. Năng lực điều hành sinh hoạt của một số chi ủy viên còn hạn chế; kỹ năng gợi mở, định hướng thảo luận chưa tốt; công tác chuẩn bị nội dung chưa chu đáo. Tinh thần tự phê bình và phê bình ở một số chi bộ chưa cao; còn biểu hiện nể nang, né tránh, ngại va chạm; tính chiến đấu trong sinh hoạt chưa rõ nét.
Những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó nguyên nhân chủ quan là chủ yếu, tập trung ở nhận thức của một số cấp ủy, đảng viên về vai trò sinh hoạt học tập chưa thật đầy đủ; việc đổi mới nội dung, phương pháp chưa được quan tâm đúng mức; công tác kiểm tra, hướng dẫn của cấp trên có lúc chưa thường xuyên, sâu sát.
3. Giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên ở Đảng bộ Học viện hiện nay.
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, chi bộ và đảng viên
Các cấp ủy, chi bộ lớp học viên cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của sinh hoạt học tập trong nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng. Đối với các chi bộ lớp học viên, sinh hoạt học tập không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc mà còn là môi trường trực tiếp bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, tư duy lý luận và phương pháp công tác cho đội ngũ cán bộ trong kỷ nguyên mới. Vì vậy, cần xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; khắc phục triệt để biểu hiện xem nhẹ hoặc thực hiện hình thức.
Quá trình quán triệt phải làm rõ bản chất của sinh hoạt học tập, không chỉ đơn thuần là phổ biến văn bản, mà là diễn đàn chính trị, tư tưởng để trao đổi, thống nhất nhận thức; là môi trường thực hành nguyên tắc tập trung dân chủ và tự phê bình, phê bình; là cơ chế quan trọng để củng cố lập trường, nâng cao khả năng “miễn dịch” trước những tác động tiêu cực. Thông qua đó, chi bộ kịp thời phát hiện, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc, định hướng hành động đúng đắn cho đảng viên.
Cùng với nâng cao nhận thức, cần cụ thể hóa trách nhiệm của từng chủ thể. Bí thư chi bộ lớp chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sinh hoạt; chủ động xây dựng kế hoạch, chuẩn bị nội dung và điều hành khoa học. Chi ủy viên phụ trách phải nghiên cứu kỹ tài liệu, chuẩn bị hệ thống câu hỏi gợi mở, bảo đảm sinh hoạt có trọng tâm, chiều sâu. Mỗi đảng viên cần xác định tham gia sinh hoạt vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ chính trị; chủ động nghiên cứu trước tài liệu, tích cực phát biểu, nghiêm túc tự phê bình và phê bình. Đồng thời, cần gắn chất lượng tham gia sinh hoạt học tập với đánh giá, xếp loại tổ chức đảng và đảng viên hằng năm, qua đó nâng cao tinh thần trách nhiệm và góp phần xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh thực chất.
Hai là, đổi mới nội dung sinh hoạt học tập theo hướng thiết thực, có chiều sâu
Nội dung sinh hoạt học tập là yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng, hiệu quả sinh hoạt của chi bộ. Vì vậy, việc đổi mới nội dung phải được tiến hành theo hướng thiết thực, tập trung, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của Học viện và đặc điểm cụ thể của từng lớp học viên. Sinh hoạt học tập cần kết hợp chặt chẽ giữa quán triệt nghị quyết, chỉ thị của cấp trên với thảo luận biện pháp tổ chức thực hiện sát thực tế; tránh tình trạng phổ biến văn bản một chiều, thiếu phân tích và liên hệ. Tăng cường tổ chức sinh hoạt chuyên đề theo hướng chuyên sâu, tập trung vào những vấn đề lý luận mới, những nội dung trọng tâm trong công tác xây dựng Đảng và nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Đặc biệt, chú trọng các chuyên đề về nhận diện và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch; về phương pháp công tác của người cán bộ chính trị; về rèn luyện bản lĩnh, phẩm chất đạo đức cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật trước tác động đa chiều của kinh tế thị trường và không gian mạng. Thông qua đó, giúp học viên nâng cao tư duy lý luận, năng lực phân tích và khả năng xử lý tình huống thực tiễn.
Việc lựa chọn nội dung sinh hoạt phải bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm theo từng thời điểm, từng yêu cầu nhiệm vụ; mỗi kỳ sinh hoạt nên xác định rõ nội dung chính, chuẩn bị công phu đề dẫn và câu hỏi thảo luận. Đồng thời, khắc phục tình trạng dàn trải, rập khuôn giữa các chi bộ hoặc sao chép máy móc nội dung; phát huy tính chủ động, sáng tạo trên cơ sở giữ vững định hướng chính trị. Khi nội dung sinh hoạt thực sự thiết thực và có chiều sâu, sinh hoạt chi bộ sẽ trở thành môi trường giáo dục chính trị, tư tưởng hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các chi bộ lớp học viên thuộc Đảng bộ Học viện.
Ba là, đa dạng hóa hình thức, nâng cao kỹ năng điều hành sinh hoạt
Việc đa dạng hóa hình thức tổ chức và nâng cao kỹ năng điều hành sinh hoạt có ý nghĩa quan trọng trong phát huy dân chủ, trí tuệ tập thể và tính chiến đấu của chi bộ. Thực tiễn cho thấy, nếu phương pháp tổ chức đơn điệu, nặng về nghe, ghi chép thì khó tạo được không khí trao đổi sôi nổi, hạn chế khả năng tư duy độc lập và phản biện của đảng viên.
Chi ủy cần chuẩn bị kỹ nội dung sinh hoạt; phân công đảng viên nghiên cứu tài liệu, xây dựng tham luận có chất lượng; kết hợp linh hoạt giữa báo cáo chuyên đề với thảo luận nhóm, tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm hoặc xử lý tình huống giả định gắn với thực tiễn công tác. Việc đổi mới hình thức phải bảo đảm phù hợp đặc điểm lớp học viên, đúng nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng, tránh chạy theo hình thức hoặc làm phức tạp hóa quy trình.
Nâng cao năng lực điều hành của bí thư (cấp uỷ). Người chủ trì phải nắm chắc nội dung, chuẩn bị hệ thống câu hỏi gợi mở, định hướng thảo luận đúng trọng tâm; biết khuyến khích ý kiến khác nhau trên tinh thần xây dựng, tôn trọng nguyên tắc tập trung dân chủ. Kết luận sinh hoạt cần ngắn gọn, rõ nội dung thống nhất, chỉ ra hạn chế và xác định biện pháp thực hiện cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng. Việc bồi dưỡng kỹ năng điều hành sinh hoạt cho đội ngũ bí thư, (cấp uỷ) các chi bộ lớp học viên cần được tiến hành thường xuyên thông qua tập huấn nghiệp vụ, dự, rút kinh nghiệm và xây dựng mô hình sinh hoạt điểm. Khi hình thức tổ chức linh hoạt, điều hành khoa học, sinh hoạt học tập sẽ thực sự trở thành diễn đàn chính trị, tư tưởng sinh động, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ.
Bốn là, phát huy vai trò tự học tập, tự rèn luyện của từng đảng viên
Chất lượng sinh hoạt học tập của chi bộ phụ thuộc trực tiếp vào ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm và trình độ chuẩn bị của mỗi đảng viên. Nếu đảng viên tham gia sinh hoạt với tâm thế thụ động, thiếu nghiên cứu trước tài liệu thì dù nội dung và hình thức có đổi mới cũng khó đạt hiệu quả thực chất. Vì vậy, đây là yêu cầu, nội dung có tính nền tảng trong nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Mỗi đảng viên cần chủ động nghiên cứu nghị quyết, chỉ thị, tài liệu liên quan; thường xuyên cập nhật kiến thức lý luận và thực tiễn; chuẩn bị ý kiến phát biểu có căn cứ, gắn với chức trách, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, phải biết liên hệ nội dung sinh hoạt với quá trình tự rèn luyện, tự soi, tự sửa; xác định rõ những hạn chế của bản thân và đề ra biện pháp khắc phục cụ thể. Thông qua đó, sinh hoạt học tập không chỉ dừng ở trao đổi nhận thức mà trở thành động lực thúc đẩy sự tiến bộ cá nhân.
Cấp ủy, chi bộ cần quan tâm định hướng, tạo điều kiện và hướng dẫn phương pháp tự học tập phù hợp với đặc điểm học viên; khuyến khích xây dựng kế hoạch tự rèn luyện theo từng giai đoạn. Việc đánh giá kết quả tham gia sinh hoạt học tập phải được gắn với đánh giá chất lượng đảng viên hằng năm, coi đây là một tiêu chí phản ánh ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm chính trị. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ đảng viên các chi bộ lớp học viên có bản lĩnh vững vàng, phẩm chất trong sáng và ý thức tự hoàn thiện không ngừng.
Năm là, tăng cường sự lãnh đạo, hướng dẫn của cấp trên và cơ quan chức năng
Chất lượng sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực nội tại của từng chi bộ mà còn chịu sự tác động trực tiếp từ sự lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn của cấp trên. Vì vậy, tăng cường vai trò của Đảng ủy và cơ quan chức năng là điều kiện quan trọng bảo đảm sinh hoạt học tập đi vào nền nếp, có chiều sâu và thống nhất về định hướng chính trị.
Đảng ủy, Ban Giám đốc và các cơ quan chức năng của Học viện, trực tiếp là cơ quan chính trị và các đảng uỷ hệ quản lý học viên cần thường xuyên định hướng nội dung trọng tâm sinh hoạt học tập theo từng giai đoạn; kịp thời cung cấp tài liệu, gợi ý chuyên đề phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học. Đồng thời, chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ công tác đảng, kỹ năng điều hành sinh hoạt cho đội ngũ bí thư, chi ủy viên lớp học viên thông qua tập huấn, hội nghị rút kinh nghiệm, dự và chỉ đạo điểm sinh hoạt.
Duy trì nghiêm chế độ kiểm tra, giám sát; định kỳ sơ kết, tổng kết, đánh giá thực chất chất lượng sinh hoạt học tập của các chi bộ. Qua đó, kịp thời phát hiện mô hình hay, cách làm sáng tạo để nhân rộng; đồng thời chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, thiếu chiều sâu. Việc biểu dương, khen thưởng các chi bộ thực hiện tốt phải gắn với phê bình, nhắc nhở những đơn vị còn hạn chế, tạo động lực thi đua và nâng cao trách nhiệm chung.
Khi có sự lãnh đạo, hướng dẫn chặt chẽ, thường xuyên và khoa học từ cấp trên, sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên sẽ được duy trì nền nếp, nâng cao chất lượng bền vững, góp phần xây dựng cấp uỷ, chi bộ lớp trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu, lớp vững mạnh toàn diện, “mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên ở Đảng bộ Học viện là yêu cầu khách quan, cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Đây là giải pháp quan trọng góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ của Quân đội trong kỷ nguyên mới vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức, có phương pháp công tác khoa học. Quá trình thực hiện cần tiến hành đồng bộ các giải pháp đã đề cập; kết hợp chặt chẽ giữa nâng cao nhận thức, đổi mới nội dung, phương pháp với tăng cường kiểm tra, giám sát; tạo chuyển biến thực chất, bền vững trong sinh hoạt học tập của các chi bộ lớp học viên, góp phần xây dựng Đảng bộ Học viện trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu trong tình hình mới.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đảng ủy Học viện Chính trị. (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025–2030. Hà Nội, Việt Nam.
[2] Đảng ủy Học viện Chính trị. (2025). Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025–2026. Hà Nội, Việt Nam.
[3] Đảng ủy Hệ 1, Học viện Chính trị. (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Hệ 1, nhiệm kỳ 2025–2030. Hà Nội, Việt Nam.
[4] Đảng ủy Hệ 5, Học viện Chính trị. (2025). Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025–2026. Hà Nội, Việt Nam.
[5] Quân ủy Trung ương. (2025). Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025–2030. Hà Nội, Việt Nam.
SOLUTIONS TO IMPROVE THE QUALITY OF LEARNING AND STUDY ACTIVITIES OF PARTY BRANCHES IN THE STUDENT CLASSES OF THE POLITICAL ACADEMY PARTY COMMITTEE TODAY
Nguyen Manh Tuong
Do Ngoc Huy
Political Academy - Ministry of National Defense
Gmail: [email protected]
Sum mary: Party branch study sessions are a fundamental form of activity, playing a direct role in enhancing the leadership capacity and fighting strength of grassroots party organizations and the quality of party members. For the student class party branches of the Political Academy Party Committee, study sessions are not only a matter of principle but also a crucial solution for building political fortitude, moral character, and work capacity for cadres and party members in the new era. In recent times, study sessions in student class party branches have seen many positive changes, but there are still limitations and shortcomings compared to the requirements of the tasks in the new situation. This article focuses on assessing the current situation and proposing solutions to improve the quality of study sessions in student class party branches today.
Key words: Academic activities; Student class Party branch; Academy Party committee; Quality improvement.
