Võ Văn Tuyên - Đỗ Quang Vương - Nguyễn Trọng Ngọc
Hệ Đào tạo Sau đại học, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Email:[email protected]
Tóm tắt: Nâng cao chất lượng thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học ở Học viện Chính trị hiện nay có vai trò quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra. Bài viết làm rõ thực trạng chất lượng thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học; trên cơ sở đó đề xuất một số nội dung, biện pháp nâng cao chất lượng thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học ở Học viện Chính trị hiện nay.
Từ khoá: nâng cao chất lượng; Phong trào “Bình dân học vụ số”; học viên; sau đại học; Học viện Chính trị.
Nhận bài: 07/3/2026; Biên tập: 07/3/2026; Duyệt đăng:10/3/2026.
Mở đầu
Quán triệt và chấp hành chủ trương, hướng dẫn của cấp trên, HVCT đã quán triệt, triển khai tổ chức thực hiện sâu rộng Phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn Học viện nhằm phổ cập kiến thức cơ bản về CĐS, KNS cho toàn bộ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ. Với ưu thế về trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ, đội ngũ học viên đào tạo sau đại học tại HVCT có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia triển khai phong trào “bình dân học vụ số” đạt chất lượng cao, mang lại giá trị, hiệu quả thiết thực. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc thực hiện Phong trào “bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học tại HVCT hiện nay vẫn còn những hạn chế nhất định. Trước yêu cầu, nhiệm vụ đổi mói nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo đặt ra yêu cầu cao đối với học viên đào tạo sau đại học tại Học viện. Với tinh thần đó, việc nâng cao chất lượng thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học ở HVCT rất quan trọng, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp có trình độ, năng lực, kỹ năng, kỷ xảo toàn diện về mọi mặt trong kỷ nguyên mới của dân tộc.
1. Một số kết quả đạt được về chất lượng thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học tại Học viện Chính trị
Phần lớn học viên đào tạo sau đại học ở HVCT đã nhận thức rõ tầm quan trọng của CĐS và yêu cầu nâng cao tri thức, KNS trong bối cảnh hiện nay. Nhiều học viên xác định việc tham gia Phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ nhằm phục vụ yêu cầu học tập, nghiên cứu mà còn gắn với trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội và nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Nhận thức này tạo nền tảng quan trọng cho việc hình thành động cơ và thái độ tham gia phong trào tương đối tích cực. Nhiều học viên chủ động khai thác nguồn học liệu số, ứng dụng công nghệ trong xử lý thông tin, quản lý công việc và trao đổi học thuật. Một số học viên đã thể hiện vai trò nòng cốt, tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp và bước đầu lan tỏa tri thức, KNS tại cơ quan, đơn vị công tác. Tham gia cuộc thi đánh giá đánh giá kiến thức, KNS đảm bảo khách quan, trung thực, đánh giá được đúng thực chất trình độ kiến thức, KNS của mỗi học viên. Tuân thủ chặt chẽ các quy định về bảo mật thông tin, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng trong học tập và kiểm tra. Phong trào “Bình dân học vụ số” đã góp phần cải thiện phương thức học tập, nghiên cứu và làm việc của học viên theo hướng hiện đại, linh hoạt hơn. Một bộ phận học viên đã vận dụng hiệu quả tri thức, KNS vào nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu khoa học. Qua đó, phong trào bước đầu tạo ra tác động tích cực đối với chất lượng đào tạo sau đại học của Học viện và góp phần thúc đẩy CĐS tại một số trong toàn Hệ và Học viện.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được chất lượng thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học tại Học viện còn một số hạn chế: Trách nhiệm nêu gương, tinh thần tự giác tham gia phong trào ở một số học viên chưa cao, còn mang tính bị động hoặc phụ thuộc vào yêu cầu cụ thể của nhiệm vụ học tập. Việc tham gia phong trào của học viên chưa thật sự đồng bộ, thiếu tính hệ thống và chưa hình thành phong trào rộng khắp, thống nhất trong toàn Hệ. Hoạt động học tập và ứng dụng công nghệ số của học viên phần lớn mang tính cá nhân, tự phát, chưa được kết nối thành các mô hình, hoạt động có mục tiêu, nội dung và phương thức tổ chức rõ ràng. Số lượng học viên thực sự đóng vai trò tổ chức, dẫn dắt phong trào còn chưa nhiều. Tác động lan tỏa của phong trào từ Hệ ra các cơ quan, đơn vị trong toàn Học viện, toàn quân và địa phương còn hạn chế; chưa xuất hiện nhiều mô hình điển hình, sáng kiến có sức ảnh hưởng rộng.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do: (1). Công tác giáo dục, quán triệt nâng cao nhận thức trách nhiệm về vai trò, tầm quan trọng và việc triển khai các nội dung, chỉ tiêu, nhiệm vụ của Phong trào “Bình dân học vụ số” ở một số lớp hiệu quả chưa cao; công tác kiểm tra, đôn đốc có thời điểm chưa kiên quyết, hiệu quả.( 2). Ý thức, trách nhiệm trong tham gia phong trào của một số học viện còn hạn chế; trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ không đồng đều giữa các học viên do khác biệt về tuổi đời, kinh nghiệm và môi trường công tác trước đó; một số học viên tuổi đời cao còn ngại sử dụng công nghệ mới. (3). Cơ sở hạ tầng mạng và trang bị chưa đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, chủ yếu học viên dụng trang thiết bị và mạng kết nối internet cá nhân để tham gia các hoạt động học tập, nghiên cứu.
2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số” của học viên đào tạo sau đại học ở Học viện Chính trị hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức, thái độ và trách nhiệm chính trị của học viên đào tạo sau đại học ở Học viện chính trị đối với Phong trào "Bình dân học vụ số"
Học viên cần quán triệt, năng lực số ngày nay chính là một bộ phận cấu thành của năng lực tác chiến và năng lực lãnh đạo, quản lý, năng lực học tập, nghiên cứu. Nội dung giáo dục phải làm rõ ý nghĩa chiến lược của phong trào đối với nhiệm vụ đào tạo học viên sau đại học và việc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Một nội dung quan trọng khác là gắn kết việc tham gia phong trào với yêu cầu tự học tập, tự rèn luyện và nêu gương của người đảng viên. Giải pháp tập trung vào việc xây dựng thái độ cầu thị, xóa bỏ tâm lý tự ti hoặc ngại thay đổi của những học viên lớn tuổi, đồng thời kiềm chế sự chủ quan của những học viên trẻ đã có nền tảng công nghệ nhưng thiếu sự định hướng về mục đích chính trị của việc sử dụng các công cụ số. Mục tiêu cuối cùng là làm cho mỗi học viên thấy được việc làm chủ công nghệ số là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, là thước đo phẩm chất và năng lực của người cán bộ, người học viên đào tạo sau đại học trong thời đại mới. Để hiện thực hóa những nội dung trên, các biện pháp thực hiện cần được triển khai một cách đồng bộ, quyết liệt và sáng tạo.
Trước hết, Hệ Đào tạo Sau đại học cần tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, lồng ghép nội dung của các nghị quyết và kế hoạch cấp trên vào chương trình giáo dục thường xuyên. Các buổi tọa đàm, diễn đàn khoa học nên được tổ chức theo hình thức tương tác hiện đại, sử dụng chính các công cụ số để minh họa cho sức mạnh của công nghệ, giúp học viên mắt thấy tai nghe và thực sự bị thuyết phục bởi hiệu quả của CĐS. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, xây dựng và nhân rộng các mô hình “Tổ tư vấn ký năng số”, “Gương sáng học tập số” để biểu dương kịp thời những cá nhân, tập thể có cách làm hay, sáng tạo. Gắn kết quả tham gia Phong trào “Bình dân học vụ số” với tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng hàng năm. Cần cụ thể hóa các tiêu chí về KNS thành các chỉ tiêu định lượng trong đánh giá chất lượng học viên sau đại học và phân loại đảng viên. Cuối cùng, phải phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ quản lý học viên và các giảng viên; khi cấp trên và người thầy là những tấm gương mẫu mực về ứng dụng công nghệ, học viên sẽ có động lực mạnh mẽ để noi theo, từ đó tạo ra một phong trào tự học, tự rèn luyện sôi nổi, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo trong môi trường số hóa toàn diện.
Hai là, phát triển đồng bộ năng lực số và năng lực thực hiện Phong trào "Bình dân học vụ số" của học viên đào tạo sau đại học Học viện chính trị.
Trong tiến trình thực hiện các mục tiêu chiến lược về CĐS, nếu việc nâng cao nhận thức là bước đột phá về tư tưởng thì giải pháp phát triển đồng bộ năng lực số và năng lực thực hiện phong trào của học viên chính là bước đột phá về mặt thực tiễn, tạo ra nền tảng vật chất và kỹ thuật trực tiếp cho sự thành công của Phong trào “Bình dân học vụ số”. Nội dung của giải pháp tập trung vào việc kiến tạo một hệ sinh thái năng lực số đa chiều, không chỉ đào tạo về công cụ mà còn bồi dưỡng về phương pháp luận số. Trọng tâm là đổi mới nội dung bồi dưỡng theo hướng “phân tầng, phân nhóm” đối tượng để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả.
Theo đó, nội dung được chia thành ba lớp chính: Lớp năng lực nền tảng (dành cho mọi học viên để làm chủ các nền tảng số quốc gia và quân sự), lớp năng lực chuyên sâu (gắn với việc ứng dụng công nghệ trong nghiên cứu khoa học xã hội nhân văn và quản lý đơn vị), và lớp năng lực nòng cốt (dành cho những người có khả năng dẫn dắt và lan tỏa phong trào). Giải pháp chú trọng nâng cao kỹ năng khai thác và xử lý dữ liệu lớn phục vụ cho việc viết luận văn, luận án và các bài báo khoa học, đồng thời bồi dưỡng năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách có đạo đức và hiệu quả trong hoạt động học tập, nghiên cứu khoa học của học viên. Bên cạnh đó, nội dung giải pháp còn nhấn mạnh vào việc phát triển năng lực tổ chức, triển khai phong trào, biến mỗi học viên trở thành một “tuyên truyền viên số” có khả năng hướng dẫn, truyền cảm hứng cho đồng chí, đồng đội tại cơ quan, đơn vị mình công tác sau khi tốt nghiệp. Sự sáng tạo trong cách thức tiếp cận công nghệ cũng được đặt thành một nội dung cốt lõi, khuyến khích học viên tự thiết kế các công cụ số hỗ trợ riêng cho chuyên môn của mình, từ đó hình thành tư duy chủ động làm chủ công nghệ thay vì lệ thuộc thụ động.
Từ đó, cần phát huy vai trò của “Tổ tư vấn KNS”, vai trò của từng học viên trong quá trình tự học, thông quan sinh hoạt học thuật. Phát huy hiệu quả thực chất, thiết thực mô hình “Tổ tư vấn KNS” tại từng lớp. Những học viên trong “Tổ tư vấn KNS” cần được thường xuyên bồi dưỡng âng cao trình độ, kiến thức, KNS để trở thành những hạt nhân dẫn dắt, hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp cho các học viên khác theo mô hình “đôi bạn cùng tiến số”, “lớp học cùng tiến số” giúp thu hẹp khoảng cách về trình độ một cách tự nhiên và bền vững; bên cạnh đó cần đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng học tập trực tuyến (E-learning) và kho học liệu số dùng chung, cho phép học viên tự học tập theo tốc độ và nhu cầu cá nhân. Tổ chức các hội thi về CĐS, KNS tại các lớp và toàn Hệ để học viên nâng cao kiến thức, năng lực số, qua đó áp dụng hiệu quả trong học tập và nghiên cứu khoa học, gắn kết quả này với việc đánh giá chất lượng học viên cuối khóa. Qua đó, giải pháp sẽ tạo ra được sản phẩm về một lực lượng học viên được đào tạo không chỉ giỏi về lý luận mà còn tinh thông về công nghệ, sẵn sàng trở thành những hạt nhân tiên phong trong cuộc cách mạng số của Quân đội và quốc gia.
Ba là, tăng cường gắn kết Phong trào "Bình dân học vụ số" với học tập, nghiên cứu khoa học và công tác thực tiễn cho học viên đào tạo sau đại học ở Học viện chính trị.
Trong hoạt động quân sự, tri thức chỉ thực sự có sức mạnh khi nó được vật chất hóa thông qua các sản phẩm cụ thể như luận văn, luận án, bài giảng hay các mô hình quản lý đơn vị. Vị trí của giải pháp này còn thể hiện ở khả năng hóa giải mâu thuẫn giữa tính phong trào bề nổi và tính chuyên môn sâu sắc; nó ngăn chặn nguy cơ “số hóa hình thức” - tức là tình trạng có công nghệ nhưng không biết dùng vào việc gì, hoặc dùng nhưng không tạo ra giá trị gia tăng cho nhiệm vụ chuyên môn. Đối với học viên đào tạo sau đại học, giải pháp này là động lực chính để họ thấy được lợi ích sát sườn của CĐS, từ đó tạo ra sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học. Giải pháp này nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu gắn kết phong trào với hoạt động chuyên môn và hiệu quả vận dụng tri thức, KNS còn hạn chế. Trọng tâm là lồng ghép các nội dung, hoạt động của phong trào vào chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học và các nhiệm vụ thực tiễn; khuyến khích học viên ứng dụng công nghệ số trong học tập, nghiên cứu. Đồng thời, chú trọng tổng kết, đánh giá và nhân rộng các mô hình, sáng kiến, sản phẩm số có giá trị thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả và chiều sâu của phong trào.
Nội dung của giải pháp tập trung vào việc kiến tạo các “điểm chạm” thực tế giữa KNS và quy trình đào tạo sau đại học. Trọng tâm là lồng ghép một cách hữu cơ các tiêu chí của Phong trào “Bình dân học vụ số” vào mọi khâu của quá trình đào tạo, từ việc tra cứu tài liệu, đề cương, tiểu luận tổng quan, chuyên đề, viết báo khoa học cho đến viết luận văn, luận án. Giải pháp yêu cầu học viên phải chủ động ứng dụng công nghệ số để đổi mới phương pháp nghiên cứu, chuyển từ phương thức truyền thống sang nghiên cứu dựa trên bằng chứng dữ liệu và khai thác tài nguyên học liệu số toàn cầu. Theo đó, cần đưa việc ứng dụng công nghệ số vào thành một tiêu chí bắt buộc trong đánh giá chất lượng các sản phẩm khoa học. Có thể quy định các bài luận văn, luận án phải có sự hỗ trợ của các công cụ phân tích dữ liệu hoặc sử dụng các nguồn tài liệu số được kiểm chứng. Xây dựng và vận hành các “Phòng Lab nghiên cứu số” và các nhóm cộng tác nghiên cứu trực tuyến, tạo môi trường thuận lợi để học viên thực hành các kỹ năng đã học trong phong trào “Bình dân học vụ số”. Tổ chức các “Giải thưởng sáng tạo số” định kỳ dành cho học viên sau đại học, nhằm tôn vinh các sáng kiến có khả năng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn học tập, công tác tại Học viện hoặc tại đơn vị cơ sở. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tham gia học tập, nghiên cứu tại thư viện số của Học viện và nghiên cứu tại các thư viện số khác trong và ngoài Quân đội, giúp học viên dễ dàng tiếp cận nguồn tri thức khổng lồ để nâng cao hàm lượng khoa học cho các nghiên cứu của mình. Cuối cùng, Học viện, Hệ Đào tạo Sau đại học cần tổ chức các đợt sơ kết, tổng kết định kỳ để đánh giá thực chất kết quả thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số”, từ đó nhân rộng các mô hình điển hình tiến tiến, tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng, biến KNS thành “vũ khí sắc bén” của mỗi học viên đào tạo sau đại học trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Bốn là, hoàn thiện quy chế, quy định tổ chức, phối hợp và bảo đảm điều kiện thực hiện Phong trào "Bình dân học vụ số"
Trong hệ thống các giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu CĐS của học viên đào tạo sau đại học tại HVCT, việc hoàn thiện quy chế, quy định tổ chức, phối hợp và bảo đảm điều kiện thực hiện phong trào giữ vị trí nền tảng, đóng vai trò là “hành lang pháp lý” và “hệ điều hành” cho toàn bộ các hoạt động của Phong trào “Bình dân học vụ số”. Nếu các giải pháp về nhận thức và năng lực là “phần mềm” định hướng hành vi, thì giải pháp về thể chế và hạ tầng này chính là “phần cứng” bảo đảm cho phong trào vận hành thông suốt, bền vững và tránh tình trạng “đầu voi đuôi chuột”. Vị trí của giải pháp này cực kỳ quan trọng vì nó trực tiếp giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu tổ chức phong trào một cách đồng bộ, mang tính chiến lược với thực trạng cơ chế triển khai còn phân tán, nguồn lực bảo đảm còn manh mún. Một phong trào dù có ý nghĩa đến đâu cũng không thể duy trì nếu thiếu những quy định phân công trách nhiệm rõ ràng, thiếu sự kết nối nhịp nhàng giữa các bộ phận quản lý và đặc biệt là thiếu những “bệ đỡ” vật chất cần thiết.
Theo đó, cần tập trung vào việc cụ thể hóa và bổ sung hệ thống quy chế, quy định đào tạo, nghiên cứu khoa học của Học viện theo hướng ưu tiên và khuyến khích các hoạt động trên môi trường số phù hợp với thực tiễn của Hệ Đào tạo Sau đại học. Chú trọng vào việc xây dựng các tiêu chuẩn định lượng về “năng lực số” để đưa vào khung đánh giá chất lượng học viên cuối khóa. Song song với đó là nội dung bảo đảm điều kiện thực hiện, bao gồm việc nâng cấp hạ tầng mạng, phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung (Big Data) và cung cấp các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ nghiên cứu cho học viên sau đại học. Một nội dung không thể thiếu là đổi mới công tác kiểm tra, giám sát bằng các công cụ quản lý số tự động, giúp đánh giá thực chất mức độ tham gia và hiệu quả của từng cá nhân, đơn vị trong phong trào, từ đó tạo ra sự công bằng và động lực trong thi đua.
Biện pháp thực hiện giải pháp được triển khai theo lộ trình từ “thể chế hóa” đến “vật chất hóa”. Thành lập Ban Chỉ đạo Phong trào “Bình dân học vụ số” cấp Hệ; ban hành bộ Quy định về học tập và nghiên cứu trên môi trường số, trong đó quy định rõ các định mức về học liệu số và các chế độ ưu tiên cho những học viên có công trình nghiên cứu ứng dụng công nghệ hiệu quả. Bên cạnh đó, cần đề xuất với Thủ trưởng Học viện tạo điều kiện để nâng cấp các phòng máy, trang bị máy tính cấu hình cao và đường truyền internet tốc độ cao phục vụ cho việc học tập trực tuyến và tra cứu dữ liệu toàn cầu. Một nội dung rất quan trọng nữa là cần định kỳ tổ chức các đợt kiểm tra, đánh giá chéo giữa các lớp học viên để kịp thời phát hiện những hạn chế, vướng mắc, từ đó điều chỉnh quy định cho phù hợp với thực tiễn, đảm bảo cho phong trào luôn giữ được sức sống và đóng góp thực chất vào việc đào tạo học viên sau đại học tại HVCT trong kỷ nguyên số.
3. Kết luận
Nâng cao chất lượng thực hiện Phong trào này trong tình hình mới là nhiệm vụ rất quan trọng, nhằm hiện thực hóa chủ trương CĐS của Đảng và Quân đội. Thực tiễn từ khi Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai, Hệ Đào tạo Sau đại học luôn quan tâm chú trọng nâng cao chất lượng thực hiện Phong trào thông qua các nội dung, hình thức phong phú, đa dạng. Các giải pháp được xác định rõ mục tiêu, nội dung trọng tâm và yêu cầu thực hiện, có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ và bổ sung cho nhau, hướng tới nâng cao chất lượng phong trào một cách thực chất và bền vững.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội.
[2] Bộ Quốc phòng (2021), Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong Quân đội giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội.
[3] Bộ Quốc phòng (2025), Kế hoạch số 2812/KH-BQP ngày 22/5/2025 triển khai thực hiện Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung, cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Hà Nội.
OLUTIONS TO IMPROVE THE QUALITY OF IMPLEMENTING THE "DIGITAL POPULAR EDUCATION" MOVEMENT AMONG POSTGRADUATE STUDENTS AT THE POLITICAL ACADEMY TODAY
Vo Van Tuyen - Do Quang Vuong - Nguyen Trong Ngoc
Postgraduate Training System, Political Academy, Ministry of National Defense
Email:[email protected]
Sum mary: Improving the quality of the "Digital Popular Education" movement among postgraduate students at the Political Academy is crucial for building a comprehensively developed cadre at all levels, meeting the requirements and tasks set forth. This article clarifies the current state of the quality of the "Digital Popular Education" movement among postgraduate students; based on this, it proposes several contents and measures to improve the quality of the "Digital Popular Education" movement among postgraduate students at the Political Academy today.
Key words: Improving quality; the "Popular Education Movement"; students; postgraduate studies; Political Academy.
