Ngày 22 tháng 4 năm 1870, V.I.Lênin - lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân và những người bị áp bức trên thế giới đã được sinh ra, để rồi sau đó trở thành người “khổng lồ” của thế kỷ XX. Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới; hiện thực hoá những tư tưởng cơ bản của C.Mác, Ph.Ăngghen trong thực tiễn cách mạng Nga; lãnh đạo và tổ chức thắng lợi cuộc cách mạng vô sản đầu tiên, mở ra thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới là công lao vĩ đại của V.I.Lênin, tạo nên tầm vóc “khổng lồ” đó.
V.I.Lênin sinh ngày 22/4/1870, mất ngày 21/01/1924.
Thời đại chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, cách mạng vô sản đặt ra một cách trực tiếp đã khơi nguồn, thúc đẩy sự sáng tạo to lớn của V.I.Lênin trong hoạt động lý luận và thực tiễn của mình. Người đã phát triển một loạt vấn đề lý luận mới về cách mạng xã hội chủ nghĩa: vấn đề cách mạng vô sản ở một nước thuộc địa, phải lấy công nông làm nòng cốt, do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo; vấn đề về xây dựng Đảng kiểu mới của giai câp công nhân; vấn đề lực lượng và phương pháp tiến hành cách mạng vô sản, đó là lực lượng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động bị áp bức, sử dụng bạo lực cách mạng đập tan nhà nước của giai cấp thống trị, thiết lập nhà nước chuyên chính vô sản, thực hành xây dựng chủ nghĩa xã hội đem lại cuộc sống hạnh phúc cho nhân dân; vấn đề xây dựng, củng cố quốc phòng, xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; vấn đề vũ trang bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; các vấn đề văn hóa, dân tộc, tôn giáo trong chế độ mới... Đó là những vấn đề rất mới mà trước đó, do hạn chế của lịch sử C.Mác và Ph.Ăngghen chưa đề cập đến, hoặc đề cập chưa đầy đủ, được V.I.Lênin phát triển sáng tạo trong điều kiện lịch sử mới.
Những vấn đề lý luận mới đó trở thành “xương sống” lý luận then chốt cho công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở nước Nga sau cách mạng tháng Mười và Liên xô sau này. Đó cũng là những vấn đề lý luận cốt yếu đối với sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới; đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước của các nước phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa.
Một trong những cống hiến lý luận vĩ đại của V.I.Lênin là lý luận về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân. Đảng đó phải dựa trên những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của Đảng… Đảng kiểu mới phải là Đảng “trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời đại”[4. Tr.122]; phải có “một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sỹ tiền phong”[3,tr.32]; đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng kiểu mới phải thực sự gương mẫu, phải “Giành được lòng tin tuyệt đối của quần chúng”[7, tr.68]. Lý luận về Đảng kiểu mới đã được V.I.Lênin vận dụng trực tiếp vào xây dựng Đảng Bônsêvích Nga trong sạch, vững mạnh và Đảng đã lãnh đạo Cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi, tiến hành sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội mới.
Theo V.I.Lênin, trong điều kiện Đảng cầm quyền, cán bộ, đảng viên là người có chức, có quyền, dễ bị suy thoái, biến chất. Vì thế, cần phải hết sức lưu ý đến công tác cán bộ, chuẩn bị và tạo ra những “nhân liệu” tốt cho chế độ mới; phải không ngừng nâng cao trình độ lý luận, trình độ tổ chức, phải ra sức rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, tác phong… cho mọi cán bộ, đảng viên của Đảng.
V.I.Lênin nhấn mạnh, điều đặc biệt quan trọng là phải xây dựng được đội ngũ cán bộ thực sự gương mẫu “Sống trong lòng quần chúng. Biết tâm trạng quần chúng. Biết tất cả. Hiểu quần chúng. Biết đến với quần chúng. Giành được lòng tin tuyệt đối của quần chúng”[7, tr.68]. Để “Giành được lòng tin tuyệt đối của quần chúng”, cán bộ phải là của quần chúng, do quần chúng và phục vụ lợi ích, hạnh phúc của quần chúng nhân dân. Cán bộ phải là người có đầy đủ đức và tài, một lòng một dạ và có năng lực phục vụ nhân dân, biết đem lại cuộc sống tốt đẹp cho quần chúng nhân dân, phải thực sự tiền phong, gương mẫu, được quần chúng nhân dân luôn tin tưởng, yêu mến. Người yêu cầu trong xây dựng đội ngũ cán bộ, phải lựa chọn thật “cẩn thận” cán bộ cho cách mạng, cho chế độ xã hội mới; gắn với điều đó cần phải kiên quyết đấu tranh “không khoan nhượng” với tệ quan liêu, tham nhũng, những biểu hiện suy thoái, bệnh giấy tờ, nạn hối lộ, bệnh xa rời quần chúng, bệnh giáo điều, bệnh “kiêu ngạo cộng sản”… Đồng thời, Người nhấn mạnh phải: “đuổi ra khỏi đảng từ mười vạn đến hai mươi vạn người đã len lỏi vào đảng và đã không những không biết đấu tranh chống bệnh giấy tờ cùng nạn hối lộ, mà còn cản trở cuộc đấu tranh này nữa”[7, tr.24].
Triết lý sâu xa trong giáo huấn của V.I.Lênin chỉ ra rằng, không giành được lòng tin tuyệt đối của quần chúng, thì cán bộ không thể hoàn thành được nhiệm vụ và trọng trách của mình, tất yếu sẽ bị cách mạng đào thải. Lý luận về Đảng kiểu mới, về xây dựng đội ngũ cán bộ của V.I.Lênin là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng, vẫn giữ nguyên giá trị và nóng hổi tính thời sự đối với chúng ta trong xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay. Lý luận đó đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta vận dụng thành công vào quá trình tổ chức và xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ cho cách mạng. Nhờ đó, Đảng ta thực sự là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nước ta, là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Từ khi thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn thể hiện mình là Đảng Mác - Lênin chân chính, Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân Việt Nam. Các thế hệ cán bộ, đảng viên của Đảng luôn nêu cao tính tiền phong, gương mẫu, phấn đấu hi sinh, vào sống ra chết giành độc lập tự do cho Tổ quốc và hạnh phúc cho nhân dân, đề cao đạo đức cách mạng, sống cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư, được nhân dân tin tưởng và yêu mến; từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn luôn “đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng”. Những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam hơn chín thập kỷ qua, những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử trong hơn 35 năm đổi mới đất nước gắn liền với sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, những nỗ lực phấn đấu, hi sinh của các thế hệ cán bộ, đảng viên.
Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay của nhân dân ta diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới, đất nước có những biến động phức tạp, khó lường. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tệ quan liêu, ức hiếp nhân dân, tham nhũng, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên đang thực sự là vấn đề nhức nhối, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và sự lãnh đạo của Đảng. Cần thấy rõ rằng, suy giảm niềm tin, thiếu niềm tin của nhân dân vào Đảng, vào cán bộ, đảng viên không phải là “lỗi” của nhân dân, mà là lỗi của chính cán bộ, đảng viên, ở những việc làm bất lương, bất chính, trái đạo đức, trái pháp luật của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ cấp cao và cả lỗi của chúng ta trong việc xử lý không tốt, chưa tốt đối với những việc làm bất lương, bất chính, trái đạo đức, trái pháp luật đó. Cùng với đó, sự chống phá của các thế lực thù địch đã và đang tạo nên “hợp lực” thực sự nguy hiểm, đe dọa đến sự tồn vong của Đảng và chế độ. Các thế lực thù địch bên trong và bên ngoài đã và đang ra sức câu kết với nhau, tăng cường chống phá cách mạng, tập trung mũi nhọn tìm mọi cách hạ thấp uy tín của Đảng, phủ định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm xoá bỏ chế độ, thủ tiêu sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với xã hội.
Trong điều kiện đó, hơn lúc nào hết những nguyên lý về Đảng kiểu mới, những tư tưởng của V.I.Lênin về xây dựng đội ngũ cán bộ càng cần phải được nhận thức đúng đắn, quán triệt sâu sắc và tuân thủ nghiêm ngặt. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với xã hội phụ thuộc quyết định vào bản thân Đảng, vào sự trong sạc, vững mạnh của Đảng, vào sự vững mạnh và tính tiền phong, gương mẫu của mọi cán bộ, đảng viên. Lời giáo huấn của V.I.Lênin nhắc nhở chúng ta phải thực hiện tốt hơn nữa nhiệm vụ “then chốt” xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh, ngang tầm với nhiệm vụ, đội ngũ cán bộ, đảng viên thực sự gương mẫu, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tin tưởng, yêu mến. Có như vậy, chúng ta mới có thể hoàn thành sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thực hiện thắng lợi khát vọng phát triển, đưa đất nước đến phồn vinh, thịnh vượng.
Trong tình hình mới, nhiệm vụ xây dựng Đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ đảng viên, càng cần phải được quan tâm đặc biệt, phải thực hiện tốt nhiệm vụ “then chốt” và “then chốt của then chốt”. Ở đây, nhấn mạnh đến một số vấn đề trong công tác cán bộ và vấn đề nêu gương của cán bộ, đảng viên:
Một là, thực hiện tốt hơn nữa công tác cán bộ, đặc biệt là khâu lựa chọn, sử dụng và bồi dưỡng cán bộ
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin trong thực tiễn hoạt động cách mạng của mình, luôn đặc biệt quan tâm đến cán bộ và công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho cách mạng. V.I.Lênin, sau Cách mạng tháng Mười, đã yêu cầu phải nhanh chóng xây dựng những “nhân liệu” cho chế độ xã hội mới. Trong tác phẩm Những nhiệm vụ trước mắt của Chính quyền xô viết, V.I.Lênin nêu rõ nhiệm vụ đặc biệt cấp thiết, đó là phải đào luyện những cốt cán lãnh đạo ưu tú nhất, đáng tin cậy nhất của giai cấp vô sản và của bộ phận nông dân không bóc lột trở thành những cán bộ quản lý, xây dựng nhà nước. V.I.Lênin đòi hỏi phải tìm ra “những người có tài..., những người vừa trung thành với chủ nghĩa xã hội lại vừa có năng lực”[6, tr. 236-237] cho cách mạng. Người yêu càu phải “Nghiên cứu con người, tìm những cán bộ có bản lĩnh. Hiện nay, đó là then chốt; nếu không thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn”[7, tr. 449]; chỉ rõ nguồn để tuyển chọn chính là những người trong quần chúng nhân dân, “nhiệm vụ tổ chức của chúng ta chính là ở chỗ tìm ra những nhà lãnh đạo và những nhà tổ chức trong quần chúng nhân dân. Công tác to lớn, vĩ đại ấy, ngày nay trở nên cấp thiết”[5, tr. 333]. Vấn đề cán bộ và công tác cán bộ cũng được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm, Người coi “Cán bộ là gốc của mọi công việc”; “Muôn việc thành công hay thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”[2, tr.318].
Quán triệt tư tưởng của V.I.Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, hiện nay chúng ta cần thực hiện tốt hơn nữa công tác cán bộ, đặc biệt là phải làm tốt khâu lựa chọn, sử dụng và bồi dưỡng cán bộ. Phải quán triệt và thực hiện tốt quan điểm Đại hội XIII của Đảng: “Nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; củng cố, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa”[ 1, tr. 111-112]; “Công tác cán bộ phải thực sự là “then chốt của then chốt”, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên theo phương châm chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, nhất là Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương”[1, tr. 95-96].
Cần thấy rõ rằng, nếu cán bộ không đủ đức, đủ tài, không tận tâm, tận lực phấn đấu vì hạnh phúc của người dân, lãnh đạm, bàng quan, thờ ơ, thiếu trách nhiệm trước tâm tư, tình cảm, cuộc sống và quyền lợi của nhân dân thì không thể có được lòng tin nơi quần chúng nhân dân. Vì thế, không vì bất cứ một lý do nào mà để những người không xứng đáng, không đủ đức, đủ tài, không được nhân dân tín nhiệm vào các cơ quan quyền lực nhà nước.
Hơn lúc nào hết, hiện nay Đảng và các cấp ủy, các tổ chức đảng cần thực sự kiên quyết sàng lọc, không để lọt vào cấp ủy những người bản lĩnh chính trị không vững vàng; phẩm chất, năng lực, uy tín giảm sút; thiếu gương mẫu, mất đoàn kết, cục bộ, bè phái, cơ hội, thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh; có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; chạy chức, chạy quyền, tham nhũng, tiêu cực, “lợi ích nhóm”; vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế, quy định hiện hành của Đảng, Nhà nước, tiêu chuẩn chính trị và những điều đảng viên không được làm; quan liêu, cửa quyền, thiếu gắn bó mật thiết với nhân dân; bản thân hoặc vợ (chồng), con vi phạm các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, làm ảnh hưởng tới uy tín cơ quan, đơn vị, bản thân cán bộ, kết quả thực hiện nhiệm vụ không cao; nhưng cũng không để sót những người có đức, có tài, có uy tín trong Đảng và trong nhân dân.
Hai là, thực hiện tốt hơn nữa việc cán bộ nêu gương, phát huy tính tiền phong gương mẫu trong thực tiễn
Đã đến lúc cần nhìn nhận đầy đủ và thấu đáo hơn vấn đề Đảng lãnh đạo bằng "hành động gương mẫu của đảng viên" và tầm quan trọng của "hành động gương mẫu" của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là của cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt, cán bộ cấp cao đối với sự lãnh đạo của Đảng. Đảng viên giữ chức vụ càng cao thì yêu cầu về sự gương mẫu càng lớn. Nhân dân bao giờ cũng nhìn vào sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đảng viên có chức, có quyền, giữ chức vụ cao chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật và sống như thế nào, nói và làm ra sao, để tin tưởng và noi theo. Cán bộ cấp trên, cán bộ cấp cao, với trọng trách và ảnh hưởng của mình, gương mẫu tận tâm, tận lực phấn đấu vì cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dân, “tự giác, gương mẫu tự phê bình, kiểm điểm, nhìn lại mình, tự điều chỉnh mình”, thì sẽ tạo động lực to lớn trong toàn Đảng, quyết định thắng lợi nhiệm vụ xây dựng Đảng và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Yêu cầu về tính tiền phong gương mẫu đòi hỏi, từng cán bộ, đảng viên, trước hết là những cán bộ cấp cao, cấp chiến lược, cán bộ là Ủy viên Trung ương, Ủy viên Bộ chính trị, Ban Bí thư tự giác, gương mẫu tự phê bình, kiểm điểm, nhìn lại mình, tự điều chỉnh mình, cái gì tốt thì phát huy, cái gì xấu thì gột rửa, tự sửa mình; cảnh giác trước mọi cám dỗ về danh lợi, vật chất, tiền tài, tránh rơi vào vũng bùn của chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, tệ hại. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực hiện nghiêm “các quy định của Đảng về trách nhiệm nêu gương, chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương. Đảng viên tự giác nêu gương để khẳng định vị trí lãnh đạo, vai trò tiên phong, gương mẫu, tạo sự lan tỏa, thúc đẩy các phong trào cách mạng”[1, tr.183-184].
Tính tiền phong gương mẫu đòi hỏi, dù ở bất cứ cương vị nào, ở đâu, trong công việc cũng như trong cuộc sống đời thường, từ việc nhỏ đến việc lớn, trong bất cứ mối quan hệ xã hội nào, ở cơ quan đơn vị, cũng như trong quan hệ gia đình, họ hàng, người thân, bạn bè, thì người cán bộ, đảng viên đều phải thực sự là tấm gương mẫu mực, sáng trong. Đồng thời, phải dám đấu tranh, kiên quyết đấu tranh khắc phục tình trạng suy thoái, tham nhũng, tiêu cực, chạy chức, chạy quyền, chạy bằng cấp...;. bảo kê cho tội phạm, thiếu gương mẫu “nói không đi đôi với làm”, “nói một đằng, làm một nẻo”, “nói nhiều, làm ít”, “thiếu trách nhiệm, sợ trách nhiệm”; những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”…
Các cấp ủy đảng cần làm tốt hơn nữa công tác cán bộ, thực hiện hiệu quả Quy định số 96-QĐ/TW ngày 02/02/2023 của Bộ Chính trị về việc lấy phiếu tín nhiệm đối với chức danh, chức vụ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị. Đặc biệt chú trọng nội dung tiêu chí về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật: “Kết quả lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chủ trương của Đảng về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương; sự gương mẫu của bản thân và vợ, chồng, con trong việc chấp hành chính sách, pháp luật của Nhà nước; việc thường xuyên giữ mối liên hệ với cấp uỷ nơi cư trú”.
Cần tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt Chỉ thị số 23-CT/TW ngày 09/02/2018 của Ban Bí thư “Về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới”. Đẩy mạnh hơn nữa và nâng cao hiệu quả thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; nâng cao tính thiết thực của việc “học tập” và “làm theo” trong các tầng lớp xã hội, nhất là đối với cán bộ, đảng viên.
Đảng ta chỉ có thể đủ sức lãnh đạo, ngang tầm với nhiệm vụ trong tình hình mới, lãnh đạo, tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, thực hiện thắng lợi khát vọng phát triển của nhân dan ta, khi Đảng ta thực sự trong sạch, vững mạnh; khi cán bộ, đảng viên của Đảng thực sự là người đại biểu “trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời đại”, một lòng một dạ vì nhân dân, vì đất nước, vì sự nghiệp cách mạng của dân tộc, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu trong mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh, trên mọi lĩnh vực hoạt động.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 111-112.
2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 318.
3. V.I.Lênin, Toàn tập, tập 6, Nxb Tiến Bộ, M. 1975, tr. 32.
4. V.I.Lênin, Toàn tập, tập 34, Nxb Tiến Bộ, M. 1978, tr. 122.
5. V.I. Lênin, Toàn tập, t. 35, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tr. 333.
6. V.I.Lênin, Toàn tập, tập 36, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1977, tr. 236-237.
7. V.I.Lênin, Toàn tập, tập 44, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tr. 608.
