ThS. Đinh Đức Anh
Khoa Công tác đảng, công tác chính trị - Học viện Kỹ thuật quân sự
Email: [email protected]
Tóm tắt: “Bộ đội Cụ Hồ” là danh hiệu cao quý được nhân dân ghi nhận và trao tặng cho cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là một hệ thống chuẩn mực, giá trị nhân cách của người quân nhân cách mạng được hình thành và phát triển trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội ta. Bởi vậy, việc giáo dục phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới và tiếp tục phát triển những phẩm chất ấy trong điều kiện mới luôn là đòi hỏi cao đối với mọi quân nhân, trong đó có học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở Học viện Kỹ thuật quân sự.
Từ khoá: phẩm chất; Bộ đội Cụ Hồ; Học viện Kỹ thuật quân sự; kỹ sư quân sự; thời kỳ mới.
1. Đặt vấn đề
Học viện Kỹ thuật quân sự là cái nôi đào tạo cán bộ kỹ thuật cho toàn quân - những cán bộ trực tiếp tham mưu, hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra các hoạt động kỹ thuật ở cơ sở - trước yêu cầu ngày càng cao về trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức của người cán bộ Quân đội, đứng trước sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch bằng chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến, tự chuyển hóa”, âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội đặt ra cho lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong Học viện phải tiếp tục phải phát huy những giá trị, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, của Đảng, của Quân đội, nhất là những giá trị phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng nhân cách học viên đào tạo kỹ sư quân sự hiện nay.
2. Thực trạng chất lượng giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở Học viện Kỹ thuật quân sự hiện nay
Nhận thức sâu sắc ý nghĩa và giá trị to lớn của việc giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới cho học viên, những năm qua Đảng ủy, Ban Giám đốc, cấp ủy, chỉ huy các cấp ở Học viện đã thường xuyên quan tâm, chăm lo giáo dục, xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Đặc biệt, từ khi có Chỉ thị 855-CT/QUTW, ngày 12/8/2019 của Thường vụ Quân ủy Trung ương về đẩy mạnh thực hiên Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới đến nay, Học viện đã tuyên truyền sâu rộng, triển khai cho 100% cán bộ, đảng viên, quần chúng đăng ký phấn đấu xứng danh Bộ đội Cụ Hồ. Đồng thời, gắn với đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, coi đó là nhiệm vụ trọng yếu, then chốt trong công tác giáo dục và đào tạo của Học viện. Chủ trương xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới đã và đang được triển khai sâu rộng, có sức lan tỏa mạnh mẽ ở tất cả các cấp qua đó đã tạo được sự chuyển biến tích cực, góp phần hoàn thiện phẩm chất nhân cách học viên theo mục tiêu, yêu cầu giáo dục và đào tạo của Học viện.
Tuy nhiên, so với yêu cầu của thực tiễn, quá trình giáo dục, xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới vẫn còn tồn tại những hạn chế, bất cập. Các chủ thể chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm, chưa nhận thức rõ những vấn đề lí luận cơ bản, chưa xác định đúng cơ chế tác động và thiết lập được đồng bộ các giải pháp giáo dục, xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới. Một số biểu hiện lệch chuẩn giá trị trong nhận thức và hành động của học viên chưa được nhắc nhở và khắc phục kịp thời. Một bộ phận học viên chưa tích cực, tự giác học tập, rèn luyện theo phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”…
Tình hình trên đặt ra yêu cầu rất lớn cần giáo dục, xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới. Qua đó, góp phần quan trọng nâng
cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ học viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của Học viện trong giai đoạn mới. Vấn đề đặt ra hiện nay là các hoạt động giáo dục, rèn luyện, xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới phải được soi sáng bởi lý luận khoa học để trở thành quá trình tích cực, tự giác, làm cho phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thấm đượm trong nhân cách học viên. Thực tiễn xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới cần phải được tổng kết về mặt kinh nghiệm để phát triển lý luận mang tính hệ thống, nhất quán về con đường, cách thức, biện pháp xây dựng nhân cách học viên theo phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới đạt chất lượng, hiệu quả cao. Do đó, đây không chỉ là những đòi hỏi nảy sinh từ thực tiễn mà còn là vấn đề mang tính cơ bản, lâu dài dưới góc độ công tác nghiên cứu lý luận.
3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở Học viện Kỹ thuật quân sự hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức, phát huy vai trò của Đảng uỷ, Ban giám đốc Học viện; đội ngũ giảng viên ở các khoa; Đảng uỷ, chỉ huy quản lý các cấp ở đơn vị quản lý học viên trong giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên.
Đây là giải pháp cơ bản, có ý nghĩa hết sức quan trọng trong hệ thống các giải pháp nhằm giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở HVKTQS hiện nay. Có thể khẳng định, đây là giải pháp then chốt, góp phần quan trọng bảo đảm cho phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong Học viện luôn được giữ vững, phát huy lên tầm cao mới. Giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là trách nhiệm của các chủ thể giáo dục trong toàn Học viện và từng cơ quan, đơn vị. Vai trò đó trước hết là theo chức năng, chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, các tổ chức, lực lượng tác động vào quá trình quản lý, giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện học viên; mặt khác hoạt động của các tổ chức là môi trường thực tiễn để mỗi học viên hình thành, giữ vững, phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Thực chất giải pháp này là nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể về vị trí, vai trò, mục đích, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên. Trên cơ sở nắm chắc đường lối của Đảng về công tác giáo dục, đào tạo, nghị quyết của cấp trên, cùng với lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chung. Cấp ủy đảng, tổ chức đảng cần có nghị quyết lãnh đạo chuyên đề về giáo dục, phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, xây dựng môi trường văn hóa, đời sống văn hóa…
Hai là, thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức; đa dạng hoá các hoạt động để giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên.
Việc đổi mới nội dung, hình thức giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên có ý nghĩa rất lớn, là giải pháp quan trọng và có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục, đào tạo ở Học viện. Thực chất đó là sự kế thừa phát triển một cách toàn diện đầy đủ về nội dung, hình thức đã được các chủ thể vận dụng trong thời gian qua sao cho phù hợp tình hình nhiệm vụ Học viện và đặc điểm nhận thức của học viên hiện nay. Chủ thể tiến hành giáo dục phải thường xuyên cập nhật, bổ sung tri thức mới nhằm kích hoạt tư duy sáng tạo và trí tuệ của học viên trong học tập, nghiên cứu khoa học. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học quân sự, nội dung giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” không được xơ cứng mà phải liên tục được làm tươi mới. Cần chủ động tích hợp các nội dung chỉ thị, Nghị quyết mới nhất của Đảng (như Nghị quyết Đại hội XIII, Nghị quyết 847) cùng những thành tựu khoa học – công nghệ quân sự hiện đại vào nội dung giáo dục. Việc cập nhật này không chỉ dừng lại ở lý luận, mà phải giúp học viên nhận diện rõ bản chất của các thủ đoạn chống phá mới trên không gian mạng, các chiến lược “diễn biến hòa bình” đánh vào giới trí thức trẻ. Thông qua các tạp chí khoa học quân sự và các công trình nghiên cứu tại Học viện, giáo viên cần định hướng cho học viên cách tiếp cận thông tin có chọn lọc, từ đó xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, biến tri thức mới thành động lực tự giác trong rèn luyện và khát vọng làm chủ công nghệ để bảo vệ Tổ quốc.
Bên cạnh đó cần khai thác tối đa sức mạnh của hệ thống thông tin và truyền thông đa phương tiện nhằm tạo đột phá về hiệu quả giáo dục. Trong kỷ nguyên số, giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cần được thực hiện thông qua một hệ sinh thái truyền thông đa lớp. Lãnh đạo, chỉ huy các cấp cần vận dụng linh hoạt giữa các hình thức truyền thống như diễn đàn thanh niên, thông báo chính trị với các phương thức hiện đại. Trọng tâm là xây dựng các chuyên mục số về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, tổ chức các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu truyền thống và các đợt hành quân “về nguồn” thực tế ảo hoặc trực tiếp để tạo cảm xúc chân thực cho học viên.
Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động của học viên trong quá trình tự tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.
Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng vì người học viên vừa là chủ thể, vừa là khách thể của quá trình tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Thực tiễn chứng minh, ở đâu và chỉ khi nào, mỗi học viên ý thức sâu sắc về sự cần thiết, tự hào và luôn tự giác làm chủ bản thân, tự giác tu dưỡng rèn luyện thì phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” được hình thành, phát triển và giữ vững, phát huy trong mọi điều kiện hoàn cảnh. Chính vì vậy, biến quá trình bồi dưỡng, rèn luyện thành quá trình tự bồi dưỡng, rèn luyện vừa là giải pháp quan trọng, vừa là yêu cầu thường xuyên nhằm giữ vững, phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.
Bốn là, xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh để giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên.
Xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh là quá trình tác động tổng hợp của các chủ thể cùng sự nỗ lực tự thân của học viên nhằm kiến tạo nên những nét nhân cách đặc trưng riêng của Học viện Kỹ thuật quân sự. Môi trường này phải trở thành "mạch nguồn" lan tỏa lý tưởng cách mạng, bồi đắp ý thức sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, luôn đặt lợi ích của Đảng, Tổ quốc và Quân đội lên trên hết. Để tạo sự đồng thuận và thống nhất cao, lãnh đạo, chỉ huy các cấp cần phát huy tối đa vai trò của các tổ chức Đảng, tổ chức quần chúng và các cơ quan chức năng trong việc tham mưu, định hướng lối sống sư phạm cho học viên. Đồng thời, cần tiêu chuẩn hóa nội dung xây dựng môi trường văn hóa thành các chỉ số cụ thể trong học tập, rèn luyện, bình xét thi đua và đánh giá chất lượng đảng viên hàng năm.
4. Kết luận
Giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở HVKTQS hiện nay là vấn đề có ý nghĩa thiết thực sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn. Với tư cách là lực lượng xung kích đông đảo, mỗi học viên không chỉ là người thụ hưởng giáo dục mà còn là chủ thể trực tiếp giữ gìn, bồi đắp và phát huy các giá trị cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” thông qua quá trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện, đáp ứng mục tiêu đào tạo của Học viện. Trong bối cảnh hiện nay, công tác giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” đang đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen từ sự tác động của tình hình thế giới, khu vực và mặt trái của kinh tế thị trường. Để nâng cao chất lượng công tác này, cần thực hiện đồng bộ các yêu cầu cơ bản: Kiên trì quán triệt quan điểm chỉ đạo của Đảng và Quân ủy Trung ương; bám sát nhiệm vụ chính trị và đặc thù đào tạo kỹ thuật của Học viện; đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức, lực lượng giáo dục và đặc biệt là phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo của chính người học.
Tài liệu tham khảo
[1]. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị "Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
[2]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[3]. Quân ủy Trung ương (2021), Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.
[4]. Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (2010), Phát huy truyền thống Bộ đội Cụ Hồ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
