KHƠI DẬY KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC PHỒN VINH, HẠNH PHÚC CHO TUỔI TRẺ VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN MỚI THEO TINH THẦN ĐẠI HỘI XIV

Dương Qúy Nhân

Tường đại học Nguyễn Huệ

Email: [email protected]

Tóm tắt: Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam xác định đất nước đang bước vào “Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, trong đó khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc được xem là động lực nội sinh quan trọng. Thanh niên, với vai trò là lực lượng xã hội giàu tri thức, sáng tạo và năng động, giữ vị trí then chốt trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2045. Trên cơ sở phân tích quan điểm của Đảng trong Văn kiện Đại hội XIV, bài viết làm rõ nội hàm của khát vọng phát triển đất nước, đồng thời đánh giá vai trò, sứ mệnh và thực trạng khát vọng cống hiến của thanh niên Việt Nam hiện nay. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, nâng cao trách nhiệm xã hội và tạo môi trường thuận lợi để thanh niên phát triển toàn diện, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh và hạnh phúc.

Từ khóa: khát vọng phát triển; thanh niên Việt Nam; kỷ nguyên mới; Đại hội XIV; phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

1. Đặt vấn đề

Bước vào thập niên thứ ba của thế kỷ XXI, Việt Nam đứng trước những cơ hội phát triển mới gắn với tiến bộ khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Sau gần 40 năm đổi mới, đất nước đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, tạo nền tảng để hướng tới các mục tiêu phát triển cao hơn trong giai đoạn tới. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và dự báo xu thế thời đại, Đại hội XIV của Đảng khẳng định Việt Nam đang có điều kiện thuận lợi để bước vào “Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Trong tiến trình đó, việc khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc được xác định là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược. Đặc biệt, thanh niên với sức trẻ, tri thức và khả năng sáng tạo được xem là lực lượng nòng cốt góp phần hiện thực hóa khát vọng dân tộc. Vì vậy, nghiên cứu vai trò của thanh niên trong việc phát huy khát vọng phát triển đất nước theo tinh thần Đại hội XIV có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.

Thanh niên là lực lượng kế cận của cách mạng, đồng thời là chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển đất nước trong tương lai. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, thế hệ trẻ có nhiều cơ hội để học tập, sáng tạo và khẳng định bản thân. Tuy nhiên, một bộ phận thanh niên cũng đang chịu tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường và môi trường truyền thông số, dẫn đến những biểu hiện giảm sút lý tưởng, thiếu động lực phấn đấu hoặc hạn chế về trách nhiệm xã hội. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ những định hướng của Đảng về khơi dậy khát vọng phát triển trong thế hệ trẻ.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong Văn kiện Đại hội XIV

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang trải qua những biến đổi sâu sắc, nhanh chóng và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các điểm nóng xung đột tiếp tục diễn biến phức tạp; những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen tác động đến mọi quốc gia. Đồng thời, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển vượt bậc của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ bán dẫn và chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và đời sống xã hội trên phạm vi toàn cầu. Những biến động đó vừa tạo ra thách thức chưa từng có, vừa mở ra những cơ hội mới cho các quốc gia biết nắm bắt thời cơ phát triển.

Đối với Việt Nam, sau gần bốn thập niên thực hiện công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Quy mô nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện; quốc phòng, an ninh được củng cố; vị thế, uy tín quốc tế của đất nước ngày càng được nâng cao. Những thành tựu đó tạo ra thế và lực mới, đồng thời hình thành tiền đề quan trọng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển cao hơn.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn cách mạng Việt Nam và nghiên cứu sâu sắc những xu thế vận động của thời đại, Đại hội XIV đã đưa ra nhận định có ý nghĩa chiến lược rằng Việt Nam đang đứng trước thời cơ lịch sử để bước vào “Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Đây không chỉ là một thông điệp chính trị mang tính định hướng mà còn phản ánh bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về con đường phát triển đất nước trong thế kỷ XXI.

Điểm nổi bật trong Văn kiện Đại hội XIV là việc đặt vấn đề khát vọng phát triển đất nước ở vị trí trung tâm của hệ động lực phát triển quốc gia. Đảng xác định rõ quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là: “khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển” [1].

Quan điểm trên thể hiện bước phát triển quan trọng trong nhận thức của Đảng về nguồn lực phát triển. Nếu trước đây, động lực phát triển thường được tiếp cận chủ yếu từ góc độ nguồn lực vật chất như vốn đầu tư, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở hạ tầng hay lao động, thì nay yếu tố tinh thần, đặc biệt là khát vọng phát triển và ý chí vươn lên của dân tộc, được nhấn mạnh như một nguồn lực nội sinh có ý nghĩa quyết định. Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, những bước nhảy vọt về kinh tế và xã hội thường bắt nguồn từ sự thức tỉnh mạnh mẽ của ý chí dân tộc và khát vọng phát triển quốc gia.

Khát vọng phát triển trong Văn kiện Đại hội XIV không phải là khát vọng tăng trưởng đơn thuần hay sự chạy theo các chỉ tiêu kinh tế thuần túy. Đó là khát vọng phát triển toàn diện, hài hòa và bền vững, được đặt trên nền tảng của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Sự phồn vinh mà Đảng hướng tới không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng GDP hay quy mô nền kinh tế, mà còn được phản ánh ở chất lượng cuộc sống của nhân dân, ở trình độ phát triển văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, ở sức mạnh quốc phòng, an ninh và ở mức độ hạnh phúc của con người.

Điều đó cho thấy nội hàm của khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc mang tính toàn diện và nhân văn sâu sắc. Phồn vinh không chỉ là sự giàu mạnh về kinh tế mà còn là sự phát triển đồng bộ của các lĩnh vực chính trị, văn hóa, xã hội và môi trường. Hạnh phúc không chỉ là sự thỏa mãn các nhu cầu vật chất mà còn là điều kiện để mỗi con người được phát triển toàn diện, được sống trong môi trường hòa bình, dân chủ, công bằng và văn minh.

Trên cơ sở nhận thức đó, Đại hội XIV xác định mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đây không chỉ là các chỉ tiêu phát triển kinh tế mà còn là sự cụ thể hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, việc khơi dậy khát vọng phát triển trong toàn xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong đó, thanh niên được xác định là lực lượng giữ vai trò trung tâm. Với ưu thế về sức trẻ, tri thức, khả năng tiếp cận công nghệ và tinh thần đổi mới sáng tạo, thanh niên chính là lực lượng trực tiếp tham gia kiến tạo tương lai đất nước. Vì vậy, việc nuôi dưỡng lý tưởng, bồi đắp hoài bão và khơi dậy khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ không chỉ là nhiệm vụ của công tác giáo dục mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm bảo đảm sự thành công của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Đại hội XIV.

2.2. Khát vọng của tuổi trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Trong mọi giai đoạn phát triển của lịch sử dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng xã hội đặc biệt quan trọng, đại diện cho sức sống, tương lai và khả năng sáng tạo của quốc gia. Từ những cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, các thế hệ thanh niên Việt Nam luôn thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí kiên cường và khát vọng cống hiến cho đất nước. Chính vì vậy, việc phát huy vai trò của thanh niên luôn được Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh và toàn xã hội đặc biệt quan tâm.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho thế hệ trẻ sự quan tâm sâu sắc và niềm tin đặc biệt. Người đánh giá thanh niên là lực lượng có khả năng tiếp thu cái mới, giàu nhiệt huyết cách mạng và có vai trò quyết định đối với tương lai dân tộc. Người từng khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”. Lời dạy đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang bước vào “Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

Trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh và các nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, là chủ nhân tương lai của đất nước, là nhân tố quyết định sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Nghị quyết của Đảng qua nhiều nhiệm kỳ đều nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng cách mạng, đạo đức trong sáng, trình độ chuyên môn cao, bản lĩnh chính trị vững vàng và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc.

Bước vào kỷ nguyên mới, sứ mệnh lịch sử của thanh niên Việt Nam được đặt ra với những yêu cầu cao hơn bao giờ hết. Nếu như các thế hệ thanh niên đi trước đã cống hiến tuổi xuân cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bảo vệ Tổ quốc, thì thế hệ thanh niên ngày nay phải đảm nhận trọng trách đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI. Đây là nhiệm vụ vô cùng vẻ vang nhưng cũng hết sức nặng nề, đòi hỏi tuổi trẻ phải không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện và đổi mới sáng tạo.

Sứ mệnh đó thể hiện trước hết ở vai trò kế thừa và phát huy những thành quả cách mạng mà các thế hệ cha anh đã dày công vun đắp. Thanh niên phải là lực lượng đi đầu trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và những giá trị cốt lõi của chế độ xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh các thế lực thù địch không ngừng gia tăng các hoạt động chống phá trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trên không gian mạng, thanh niên càng phải thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần yêu nước đúng đắn và trách nhiệm công dân cao cả.

Đồng thời, thanh niên còn là lực lượng tiên phong trong công cuộc phát triển đất nước. Trong điều kiện khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng, thanh niên chính là lực lượng có nhiều lợi thế nhất để tiếp cận và làm chủ tri thức mới. Khả năng thích ứng nhanh với công nghệ, tinh thần sáng tạo và tư duy đổi mới giúp thế hệ trẻ trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số.

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy thanh niên Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng của mình trên nhiều lĩnh vực. Trong học tập và nghiên cứu khoa học, nhiều học sinh, sinh viên Việt Nam đã đạt thành tích cao tại các kỳ thi quốc tế, góp phần khẳng định trí tuệ Việt Nam trên trường thế giới. Trong lĩnh vực khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, ngày càng xuất hiện nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp do thanh niên sáng lập, hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và kinh tế số. Trong lực lượng vũ trang, hàng triệu thanh niên đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn chủ quyền biên giới, biển đảo và an ninh quốc gia.

Đặc biệt, trong các phong trào tình nguyện vì cộng đồng, tuổi trẻ Việt Nam luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm xã hội cao đẹp. Từ những chiến dịch tình nguyện hè, hiến máu nhân đạo, bảo vệ môi trường đến các hoạt động hỗ trợ đồng bào vùng khó khăn, thanh niên đã và đang góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp của dân tộc. Những hoạt động đó không chỉ thể hiện trách nhiệm đối với xã hội mà còn góp phần bồi dưỡng lý tưởng sống đẹp, sống có ích cho thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, quá trình hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế thị trường cũng đặt ra nhiều thách thức đối với việc hình thành và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến của thanh niên. Mặt trái của toàn cầu hóa, sự bùng nổ thông tin trên không gian mạng, những tác động tiêu cực của chủ nghĩa cá nhân và lối sống thực dụng đang ảnh hưởng đến một bộ phận giới trẻ.

Trong thực tế, vẫn còn một bộ phận thanh niên thiếu lý tưởng sống, thiếu động cơ phấn đấu, ngại khó khăn, ngại cống hiến, chạy theo các giá trị vật chất trước mắt. Một số người trẻ chưa thực sự quan tâm đến các vấn đề chính trị, xã hội của đất nước; chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm công dân đối với cộng đồng và dân tộc. Tình trạng lệ thuộc vào mạng xã hội, tâm lý hưởng thụ, lối sống thực dụng, đề cao lợi ích cá nhân trong một bộ phận thanh niên đang trở thành những vấn đề đáng quan tâm.

Đáng chú ý, hiện tượng được gọi là “nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị” đã xuất hiện ở một bộ phận thanh niên, học sinh, sinh viên. Mặc dù không phải là xu hướng phổ biến nhưng đây là dấu hiệu cần được nhận diện đúng mức. Khi thiếu nền tảng lý luận và bản lĩnh chính trị, một số người trẻ dễ bị tác động bởi các thông tin sai trái, xuyên tạc trên internet; dễ dao động trước những luận điệu chống phá của các thế lực thù địch; từ đó dẫn đến nhận thức lệch lạc về lịch sử, về chế độ và về con đường phát triển của đất nước.

Những hạn chế đó cho thấy khát vọng phát triển đất nước không tự nhiên hình thành mà phải được giáo dục, bồi dưỡng và nuôi dưỡng trong một môi trường xã hội lành mạnh. Khát vọng chỉ có thể trở thành động lực hành động khi người trẻ nhận thức được mối quan hệ giữa tương lai của bản thân với tương lai của đất nước; giữa sự phát triển cá nhân với sự phát triển của dân tộc.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, khát vọng của tuổi trẻ Việt Nam không chỉ dừng lại ở mong muốn lập thân, lập nghiệp hay khẳng định giá trị cá nhân, mà cần được nâng lên thành khát vọng cống hiến cho đất nước. Đó là khát vọng làm chủ khoa học và công nghệ hiện đại; khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển; khát vọng xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; khát vọng bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia.

Nói cách khác, khát vọng của tuổi trẻ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay phải được đặt trong dòng chảy của khát vọng dân tộc. Khi khát vọng cá nhân hòa quyện với khát vọng phát triển đất nước, khi hoài bão lập thân gắn liền với lý tưởng phụng sự Tổ quốc, tuổi trẻ sẽ trở thành nguồn lực nội sinh to lớn, góp phần quyết định đưa Việt Nam hiện thực hóa thành công các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

2.3. Hệ thống giải pháp khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc cho tuổi trẻ Việt Nam hiện nay theo tinh thần Đại hội XIV

Một là, tăng cường giáo dục chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên.

Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, giữ vai trò định hướng nhận thức, hình thành lý tưởng sống và bản lĩnh chính trị của thế hệ trẻ. Thực tiễn cho thấy, khát vọng phát triển chỉ có thể trở thành động lực hành động khi được đặt trên nền tảng của niềm tin chính trị đúng đắn, lòng yêu nước chân chính và ý thức trách nhiệm đối với dân tộc. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên theo hướng hiện đại, hấp dẫn, gần gũi với nhu cầu và đặc điểm tâm lý của thế hệ trẻ.

Theo tinh thần Đại hội XIV, cần “tăng cường giáo dục chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa, nâng cao tinh thần tự chủ, “tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”, nuôi dưỡng hoài bão, khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc; nêu cao tinh thần, trách nhiệm của thanh niên đối với đất nước, với xã hội” [2]. Đây vừa là mục tiêu vừa là phương hướng quan trọng trong công tác thanh niên thời kỳ mới.

Các cơ sở giáo dục cần chủ động cập nhật những nội dung mới của Văn kiện Đại hội XIV, đặc biệt là tư duy về “Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, tầm nhìn phát triển đất nước đến năm 2030 và năm 2045, cũng như những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới. Quá trình giáo dục không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt tri thức chính trị mà cần giúp thanh niên hiểu sâu sắc vị thế, cơ đồ và triển vọng phát triển của đất nước; từ đó hình thành niềm tin, lòng tự hào dân tộc và ý chí phấn đấu vươn lên.

Bên cạnh đó, cần gắn giáo dục lý luận với thực tiễn sinh động của đất nước, khắc phục tình trạng giáo điều, khô cứng, xa rời cuộc sống. Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, tham quan di tích lịch sử, giao lưu với các nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học, doanh nhân và những tấm gương tiêu biểu, thanh niên sẽ có điều kiện nhận thức rõ hơn trách nhiệm của bản thân đối với sự phát triển của quốc gia. Khi lý tưởng cách mạng được chuyển hóa thành niềm tin nội tâm và động cơ hành động, khát vọng cống hiến sẽ trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người trẻ.

Hai là, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với phát huy vai trò nêu gương và truyền cảm hứng.

Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách, thanh niên luôn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ những hình mẫu và tấm gương trong đời sống xã hội. Vì vậy, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần được triển khai một cách thiết thực, sáng tạo, gắn với những giá trị mà thanh niên có thể tiếp cận và thực hành trong cuộc sống hằng ngày.

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng tiêu biểu của khát vọng giải phóng dân tộc, ý chí tự lực, tự cường và tinh thần cống hiến trọn đời cho Tổ quốc, cho Nhân dân. Hành trình hơn ba mươi năm tìm đường cứu nước của Người là minh chứng sinh động cho sức mạnh của lý tưởng và khát vọng lớn lao. Việc giáo dục thanh niên về tư tưởng Hồ Chí Minh cần giúp họ nhận thức rằng mọi thành công đều bắt nguồn từ hoài bão, ý chí và sự kiên trì vượt qua khó khăn, thử thách.

Cùng với đó, cần phát huy mạnh mẽ vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên, giảng viên, cán bộ Đoàn và những người có uy tín trong xã hội. Thanh niên không chỉ học qua sách vở mà còn học từ những tấm gương sống động trong thực tiễn. Những nhà khoa học trẻ đạt thành tích xuất sắc, những doanh nhân khởi nghiệp thành công, những chiến sĩ nơi biên giới, hải đảo, những tình nguyện viên tận tụy vì cộng đồng đều là những hình mẫu có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Tổ chức Đoàn Thanh niên cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả, phù hợp với nhu cầu của thanh niên trong thời đại số. Các phong trào như thanh niên tình nguyện, tuổi trẻ sáng tạo, thanh niên khởi nghiệp, tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc cần được triển khai sâu rộng, tạo môi trường để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Thông qua thực tiễn hoạt động, thanh niên sẽ nhận thức rõ hơn giá trị của lao động, trách nhiệm xã hội và ý nghĩa của việc đóng góp cho cộng đồng.

Ba là, đổi mới giáo dục, đào tạo và tạo môi trường thuận lợi để thanh niên hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Khát vọng chỉ có thể trở thành hiện thực khi được bảo đảm bằng tri thức, năng lực và cơ hội phát triển. Do đó, việc tạo dựng môi trường thuận lợi để thanh niên học tập, nghiên cứu, sáng tạo và khởi nghiệp có ý nghĩa quyết định trong việc chuyển hóa khát vọng thành những giá trị vật chất và tinh thần cụ thể.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng, hệ thống giáo dục cần được đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường toàn cầu. Quá trình đào tạo phải chú trọng phát triển kỹ năng số, năng lực nghiên cứu khoa học, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Đây là những năng lực cốt lõi giúp thanh niên chủ động tham gia vào nền kinh tế tri thức và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ thanh niên học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Việc xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian sáng tạo mở, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và các chương trình kết nối doanh nghiệp với nhà trường sẽ tạo điều kiện để thanh niên phát huy năng lực và hiện thực hóa những ý tưởng sáng tạo.

Đồng thời, cần có chính sách phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài trẻ một cách thực chất. Môi trường phát triển phải bảo đảm công bằng, minh bạch, tạo cơ hội cho mọi thanh niên được phát huy tài năng và cống hiến. Khi năng lực và sự đóng góp được ghi nhận xứng đáng, khát vọng cống hiến sẽ được nuôi dưỡng và lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội.

Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để thanh niên tham gia tích cực vào quá trình hoạch định và thực thi các chính sách phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương và đất nước. Việc lắng nghe tiếng nói, sáng kiến và đề xuất của thanh niên không chỉ giúp phát huy trí tuệ của thế hệ trẻ mà còn góp phần củng cố niềm tin và trách nhiệm của họ đối với tương lai quốc gia.

Bốn là, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, nâng cao bản lĩnh chính trị và khả năng tự bảo vệ của thanh niên trước những tác động tiêu cực của môi trường xã hội.

Trong điều kiện bùng nổ thông tin và phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số, thanh niên vừa có cơ hội tiếp cận tri thức toàn cầu, vừa phải đối mặt với nhiều nguy cơ từ các thông tin sai lệch, độc hại. Do đó, việc khơi dậy khát vọng phát triển phải gắn liền với xây dựng “sức đề kháng” về tư tưởng, văn hóa và đạo đức cho thế hệ trẻ.

Trước hết, cần đẩy mạnh việc lan tỏa các giá trị tích cực, các tấm gương tiêu biểu và những câu chuyện đẹp trong học tập, lao động, nghiên cứu khoa học và bảo vệ Tổ quốc. Những hình ảnh tích cực sẽ góp phần định hướng nhận thức, củng cố niềm tin và truyền cảm hứng cho thanh niên. Đây chính là phương thức “xây” có hiệu quả lâu dài và bền vững.

Song song với đó, cần chủ động trang bị cho thanh niên thế giới quan khoa học, phương pháp tư duy biện chứng và kỹ năng nhận diện thông tin sai trái trên không gian mạng. Các cơ sở giáo dục, tổ chức Đoàn và cơ quan truyền thông cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng phản biện và khả năng kiểm chứng thông tin cho thanh niên. Khi có đủ tri thức và bản lĩnh, người trẻ sẽ không dễ bị lôi kéo bởi các luận điệu xuyên tạc, kích động hoặc các trào lưu lệch chuẩn.

Việc đấu tranh với những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; với chủ nghĩa cá nhân cực đoan, lối sống thực dụng và tâm lý thờ ơ trước các vấn đề của đất nước cũng cần được thực hiện kiên trì, đồng bộ. Gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn và xã hội phải phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục, quản lý và định hướng thanh niên, tạo nên môi trường văn hóa lành mạnh để thế hệ trẻ phát triển toàn diện.

3. Kết luận

Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc cho tuổi trẻ Việt Nam là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Đại hội XIV đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của việc phát huy sức mạnh con người, nhất là thế hệ trẻ, như một nguồn lực nội sinh quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Trong bối cảnh đất nước bước vào “Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, thanh niên không chỉ là chủ nhân tương lai mà còn là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Vì vậy, cần triển khai đồng bộ các giải pháp giáo dục lý tưởng cách mạng, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên học tập, cống hiến và trưởng thành, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nước Việt Nam phát triển, giàu mạnh, văn minh và hạnh phúc vào năm 2045.

Tài liệu tham khảo:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

3. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

4. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 15, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

5. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2021), Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.