Lương Thị Bích
Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân 1, Bộ Công an
Gmail: [email protected]
Tóm tắt: Tại Hội nghị giao ban Bộ Công an tháng 10/2025, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an đã phát động phong trào thi đua Ba nhất trong toàn lực lượng Công an nhân dân với 21 nội hàm cụ thể về "Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất". Phong trào này nhằm xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ và hiện đại, đáp ứng tốt nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia. Trong đó, “Gần dân nhất” là một đặc trưng cốt lõi mang tính chiến lược của lực lượng Công an xã chính quy hiện nay.
Từ khóa: Gần dân nhất; Công an xã; Văn hóa ứng xử; Kỹ năng giao tiếp; Dân vận cơ sở; Phục vụ nhân dân.
1. Một số vấn đề lý luận
Công an xã, phường, thị trấn, đặc khu (sau đây gọi là Công an cấp xã) là bộ phận cấu thành quan trọng trong hệ thống tổ chức của lực lượng Công an nhân dân (CAND), giữ vai trò nền tảng trong bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) ở cơ sở. Họ là người trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc hàng ngày với nhân dân, là lực lượng “gần dân nhất”, bám sát địa bàn nhất. Bản chất của việc ứng xử, giao tiếp tại đây không đơn thuần là các thủ tục hành chính hành vi, mà chính là thước đo trực quan sinh động nhất về uy tín của Đảng, Nhà nước và ngành Công an trong lòng quần chúng. Khái niệm “gần dân nhất” vừa là lợi thế tự nhiên, vừa là áp lực, đồng thời là đòi hỏi mang tính khoa học nhằm định hình, nâng cao hiệu quả giao tiếp, ứng xử của lực lượng Công an xã trong tình hình mới. Trong bối cảnh tình hình ANTT còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, việc phát huy tinh thần “Gần dân nhất” trở thành yêu cầu tất yếu, cũng là nhiệm vụ chính trị nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả công tác của lực lượng CAND.
Nhân dân “là gốc, là điểm tựa, là sức mạnh” trong thực hiện công tác. Theo đó, “gần dân” không chỉ là tiêu chuẩn đạo đức công vụ, mà còn là “thước đo” quan trọng trong đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động của lực lượng CAND nói chung, lực lượng Công an cấp xã nói riêng. Chỉ có thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình thì lực lượng CAND mới trở thành “điểm tựa” cho Nhân dân, và chỉ có gần dân, dựa vào dân thì lực lượng CAND mới làm tròn nhiệm vụ được giao.
Trong giai đoạn hiện nay, quan điểm đó tiếp tục được cụ thể hóa thông qua các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an, đặc biệt là phong trào thi đua “Ba nhất: Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất”. Đối với lực lượng Công an cấp xã, tinh thần “Gần dân nhất” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là cấp tiếp xúc trực tiếp, giải quyết công việc với Nhân dân. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng lực lượng Công an cấp xã theo quan điểm: “phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an xã trong bảo đảm ANTT tại cơ sở theo phương châm “Trọng dân, gần dân, lúc dân cần, lúc dân khó, có Công an”[1]. Vì vậy, quán triệt tinh thần “Gần dân nhất” là yêu cầu cơ bản, quan trọng để lực lượng Công an xã tiếp tục khẳng định được vị trí, vai trò là nhân tố nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ đảm bảo ANTT tại cơ sở.
2. Thực trạng giao tiếp, ứng xử của lực lượng công an cấp xã qua lăng kính “gần dân nhất”
Sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang tinh thần “phục vụ”. Từ khi chủ trương chính quy hóa Công an xã được triển khai đồng bộ, một trong những dấu ấn đậm nét nhất chính là sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy "quản lý hành chính" sang tinh thần “phục vụ nhân dân”. Nhờ lợi thế bố trí lực lượng thường trực ngay tại địa bàn cơ sở, cán bộ, chiến sĩ Công an xã có điều kiện tối ưu để chuẩn hóa tư thế, lễ tiết và tác phong làm việc theo đúng tinh thần của Thông tư 27/2017/TT-BCA. Khi người dân đến trụ sở để giải quyết các thủ tục thiết thực như đăng ký cư trú, cấp thẻ căn cước hay kích hoạt định danh điện tử, họ không còn gặp phải rào cản mang tính quan liêu. Thay vào đó là sự đón tiếp niềm nở, thái độ lắng nghe tận tình và sự hướng dẫn cặn kẽ, rõ ràng từ các chiến sĩ chính quy được đào tạo bài bản. Việc đơn giản hóa các khâu trung gian kết hợp với tác phong văn minh công sở tại cấp xã đã thổi một luồng sinh khí mới, xóa bỏ tâm lý e dè của người dân và đặt nền móng vững chắc cho một nền hành chính công bộc lộ rõ bản chất “của dân, do dân, vì dân”.
Khả năng thấu hiểu sâu sắc địa bàn qua phương châm “4 cùng”. Đặc trưng “gần dân nhất” của Công an xã chính quy được minh chứng sống động qua việc thực hiện nghiêm túc phương châm “4 cùng”: cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc với nhân dân, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, miền núi, biên giới. Khoảng cách địa lý bị xóa nhòa cũng là lúc khoảng cách tâm lý giữa lực lượng công an và quần chúng được thu hẹp tối đa. Qua những buổi bám bản, bám rẫy, cán bộ, chiến sĩ không chỉ nắm chắc di biến động nhân hộ khẩu, mà còn thấu hiểu sâu sắc đặc thù phong tục, tập quán, tâm lý và văn hóa bản địa. Sự thấu hiểu này cho phép người chiến sĩ linh hoạt chuyển hóa ngôn ngữ giao tiếp, từ bỏ những thuật ngữ pháp lý khô khan để sử dụng cách nói ví von, mộc mạc, gần gũi của đồng bào trong các buổi tuyên truyền pháp luật hay hòa giải mâu thuẫn. Chính việc “nói dân hiểu, làm dân tin” đã giúp lực lượng Công an xã khơi dậy được sức mạnh của khối đại đoàn kết, biến mỗi người dân thành một cánh tay nối dài, một “tai mắt” tin cậy trong công tác bảo vệ an ninh trật tự tại cơ sở.
Sự chủ động, nhạy bén trên không gian mạng. Trong kỷ nguyên số, khái niệm “gần dân” không còn giới hạn ở không gian vật lý, mà đã được lực lượng Công an xã mở rộng một cách nhạy bén và hiệu quả trên không gian mạng. Tận dụng lợi thế tương tác đa chiều, nhanh chóng của các nền tảng mạng xã hội như Zalo và Facebook, hệ thống trang Fanpage, các “Nhóm Zalo an ninh trật tự” từ cấp xã đến từng thôn, xóm đã được thành lập và vận hành đồng bộ. Đây chính là cầu nối thông tin hai chiều trực tuyến vô cùng đắc lực, giúp xóa bỏ hoàn toàn mọi khoảng cách và độ trễ về thời gian. Thông qua các kênh này, Công an xã không chỉ chủ động phát đi các cảnh báo thủ đoạn tội phạm mới một cách trực quan, mà còn tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm, hỗ trợ giải đáp trực tuyến hàng trăm thắc mắc về thủ tục hành chính cho người dân ở mọi lúc, mọi nơi. Việc làm chủ không gian mạng với tinh thần cầu thị, phản hồi thần tốc đã giúp cải thiện đáng kể hiệu quả giao tiếp công, tạo dựng hình ảnh lực lượng Công an cơ sở hiện đại, minh bạch và luôn đồng hành cùng nhân dân trong mọi điều kiện hoàn cảnh.
Bên cạnh những ưu điểm như đã nói trên, ở một số nơi, một số thời điểm vẫn có cán bộ, chiến sĩ có những thiếu sót, hạn chế do áp lực tiếp xúc mật độ cao tại cơ sở khiến một số cán bộ đôi lúc giữ thái độ lạnh lùng, thờ ơ, giải thích rập khuôn khi tiếp dân. Việc thiếu đi sự niềm nở cần thiết trong giải quyết thủ tục dễ gây ức chế, phiền hà, trực tiếp làm rạn nứt niềm tin của nhân dân đối với cơ quan công sở. Mặt khác, khi đối diện với các vụ việc nóng như tranh chấp đất đai, xích mích nội bộ phức tạp, một số chiến sĩ trẻ chưa biết cách làm chủ cảm xúc. Việc lạm dụng mệnh lệnh áp đặt thay vì kiên trì giải thích, thuyết phục dễ đẩy tình huống lên cao trào, làm giảm hiệu quả dân vận. Thêm vào đó, một bộ phận cán bộ điều động từ địa phương khác đến chưa kịp thích nghi với phong tục, tập quán bản địa. Sự thiếu hụt kiến thức văn hóa này dẫn đến cách xưng hô, ứng xử chưa khéo léo, vô tình tạo ra khoảng cách, sự xa lánh và thiếu tin tưởng từ người dân địa phương.
3. Một số giải pháp phát huy tinh thần “Gần dân nhất” nhằm nâng cao hiệu quả giao tiếp, ứng xử cho lực lượng Công an xã hiện nay
Từ việc nhận diện thẳng thắn những mặt đạt được cùng hệ thống nguyên nhân của các hạn chế nêu trên, việc tìm ra lối mở nhằm tối ưu hóa lợi thế “gần dân nhất” là đòi hỏi khách quan, cấp bách. Để nâng cao văn hóa giao tiếp ứng xử của lực lượng Công an xã thực sự chuyển biến từ nhận thức thành hành động cụ thể, cần triển khai đồng bộ và quyết liệt hệ thống các nhóm giải pháp trọng tâm sau đây:
Một là, chuẩn hóa quy trình và siết chặt kỷ luật điều lệnh: Loại bỏ triệt để thái độ cửa quyền, hách dịch, nhũng nhiễu nhân dân; tạo cơ chế giám sát minh bạch, công bằng đối với hoạt động của CBCS. Giải pháp này trao quyền chủ động giám sát cho nhân dân, từ đó nâng cao tính tự giác, tinh thần trách nhiệm và buộc mỗi cán bộ phải tự điều chỉnh tác phong, ngôn ngữ của mình theo hướng chuẩn mực, chuyên nghiệp, giữ đúng lễ tiết tác phong.
Hai là, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho cán bộ, chiến sĩ: Khắc phục điểm yếu về kỹ năng mềm, kỹ năng giao tiếp ứng xử, nghệ thuật tiếp dân và năng lực làm chủ tình huống đám đông về an ninh trật tự; xóa bỏ rào cản ngôn ngữ, văn hóa giữa Công an chính quy với người dân địa phương. Giải pháp này nhằm biến các quy định hành chính khô khan thành phản xạ ứng xử linh hoạt, giúp người cán bộ, chiến sĩ luôn giữ được cái đầu lạnh và trái tim ấm để làm chủ mọi hoàn cảnh phức tạp.
Ba là, đẩy mạnh các kênh đối thoại đa chiều: Xây dựng cơ chế tương tác chủ động, giúp lực lượng công an xã kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải tỏa những bức xúc ngay từ khi mới phát sinh; công nghệ hóa quy trình để giảm tải cho việc tiếp dân trực tiếp. Giải pháp này tạo cho người dân cảm giác được tôn trọng, được lắng nghe, từ đó biến mỗi người dân thành một “tai mắt” tin cậy, đồng hành cùng lực lượng công an giữ gìn bình yên địa bàn.
Bốn là, chăm lo đời sống tinh thần và giảm tải áp lực cho cán bộ: Quan tâm nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ, kịp thời chia sẻ, động viên, khuyến khích cả về vật chất và tinh thần góp phần giải tỏa căng thẳng tâm lý (stress) tích tụ do khối lượng công việc quá tải tại cơ sở, từ đó ngăn ngừa tận gốc hình thành các cảm xúc tiêu cực do áp lực công việc, các hành vi thiếu kiểm soát (cáu gắt, quát nạt, thiếu kiên nhẫn…) khi tiếp xúc với nhân dân.
4. Kết luận
“Gần dân nhất” không chỉ nói về khoảng cách địa lý thuần túy, mà là một triết lý hành động hành chính công mang tính nhân văn sâu sắc. Khi cái gốc “gần dân” được củng cố bằng năng lực giao tiếp chuẩn mực, kỹ năng ứng xử khéo léo và một tấm lòng phục vụ tận tụy “vì nhân dân phục vụ”, lực lượng Công an xã sẽ thực sự trở thành chỗ dựa vững chắc cho nhân dân. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần quan trọng xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND đẹp, thân thiện, tinh nhuệ ngay từ trận tuyến cơ sở.
Tài liệu tham khảo
[1]. Bộ Công an (2017), Thông tư số 27/2017/TT-BCA quy định về Quy tắc ứng xử của Công an nhân dân, ngày 22/8/2017.
[2]. Bộ Công an (2025), Kế hoạch số 677/KH-BCA-X03 ngày 13/11/2025 về tổ chức phong trào thi đua “Ba nhất: Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất” trong CAND.
[3]. Học viện Chính trị Công an nhân dân (2023), “Gần dân nhất” trong thực hiện nhiệm vụ của lực lượng Công an cấp xã hiện nay, Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị CAND.
[4]. Học viện Cảnh sát nhân dân (2023), Một số giải pháp khắc phục hành vi lệch chuẩn trong giao tiếp ứng xử của lực lượng Công an nhân dân, Tạp chí Khoa học & Giáo dục CAND.
SOME SOLUTIONS TO PROMOTE THE SPIRIT OF "CLOSEST TO THE PEOPLE" TO IMPROVE THE EFFECTIVENESS OF COMMUNICATION AND BEHAVIOR FOR THE CURRENT COMMUNE POLICE FORCE.
Luong Thi Bich
People's Police College 1, Ministry of Public Security
Abstract: At the Ministry of Public Security briefing in October 2025, General Luong Tam Quang, Politburo member, Secretary of the Central Public Security Party Committee, Minister of Public Security launched the Third Best emulation movement in the entire People's Public Security force with 21 specific connotations of "Most disciplined - Most loyal - Closest to the people". This movement aims to build a truly clean, strong, regular, elite and modern People's Public Security force that satisfies the task of protecting national security. In particular, "Closest to the people" is a core strategic feature of the current regular Commune Police force.
Keywords: Closest to the people; Commune Police; Cultural behavior; Communication skills; Grassroots mobilization; Serve the people.
