TCGCVN: Gia đình quân nhân là tế bào của xã hội, là hậu phương vững chắc của Quân đội. Nữ quân nhân Học viện Chính trị với đặc thù công tác trong môi trường giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa gánh vác thiên chức người vợ, người mẹ. Phạm vi bài viết khẳng định vai trò quan trọng của nữ quân nhân Học viện trong việc xây dựng tổ ấm, đồng thời chỉ ra những yếu tố tác động và các giải pháp có tính khả thi, đồng bộ để họ hoàn thành tốt cả hai vai: “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, góp phần xây dựng gia đình quân nhân thực sự là điểm tựa cho quá trình thực hiện nhiệm vụ.
1. Đặt vấn đề
Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng cả đời người, là môi trường quan trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách. “Các chính sách của Nhà nước phải chú ý tới xây dựng gia đình ấm no, hòa thuận, tiến bộ” [1]. Đối với quân nhân, gia đình có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng. Gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững không chỉ mang lại ý nghĩa cho bản thân mỗi quân nhân mà còn trực tiếp góp phần nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt” [2]. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “Xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới” [3]. Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đội ngũ nữ quân nhân ngày càng khẳng định vị trí, vai trò của mình trên mọi lĩnh vực công tác. Tại Học viện Chính trị, đội ngũ nữ quân nhân không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn mà còn là những người giữ lửa, xây dựng tổ ấm gia đình. Họ vừa là nhà giáo, nhà khoa học, cán bộ quản lý, nhân viên phục vụ, vừa là người vợ, người mẹ, người con trong gia đình. Tuy nhiên, do đặc thù môi trường quân đội và những định kiến giới còn tồn tại, nữ quân nhân nói chung và nữ quân nhân Học viện Chính trị nói riêng phải đối mặt với không ít khó khăn trong việc cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Việc nghiên cứu, đánh giá đúng vai trò, những khó khăn đặt ra và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm phát huy vai trò của nữ quân nhân Học viện Chính trị trong xây dựng gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Vai trò của nữ quân nhân Học viện Chính trị trong xây dựng gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững.
Một là, vai trò là người vợ, người bạn đời đồng hành, chia sẻ.
Trong gia đình quân nhân, đặc biệt khi người chồng cũng là quân nhân hoặc thường xuyên công tác xa nhà, vai trò của người vợ - nữ quân nhân càng trở nên quan trọng. Họ không chỉ là người bạn đời tâm đầu ý hợp, chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống, mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc cho chồng yên tâm công tác. Sự thấu hiểu, cảm thông và động viên kịp thời từ người vợ giúp người chồng vượt qua những khó khăn, áp lực trong môi trường quân ngũ. Nữ quân nhân Học viện Chính trị, với trình độ nhận thức và kiến thức xã hội phong phú, có khả năng tạo dựng mối quan hệ vợ chồng bình đẳng, tôn trọng, cùng nhau giải quyết các vấn đề nảy sinh trong gia đình một cách khoa học và nhân văn. Họ cũng là người chủ động xây dựng không khí gia đình ấm cúng, hòa thuận, là nơi chốn bình yên để mỗi thành viên tìm về sau những giờ làm việc, học tập căng thẳng.
Hai là, vai trò là người mẹ mẫu mực, người thầy đầu tiên của con cái.
Thiên chức làm mẹ luôn gắn liền với người phụ nữ. Nữ quân nhân Học viện Chính trị với kiến thức và phẩm chất đạo đức của người quân nhân cách mạng, có nhiều lợi thế trong việc nuôi dạy con cái. Họ là người thầy đầu tiên, gieo mầm nhân cách, đạo đức, lối sống và truyền thống gia đình, quê hương, đất nước cho con. Sự gương mẫu trong lời nói, hành động, thái độ làm việc nghiêm túc, tinh thần vượt khó của người mẹ quân nhân sẽ là tấm gương sáng để con cái noi theo. Họ cũng là người định hướng, giáo dục con cái về tình yêu Tổ quốc, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm công dân và truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam. Một gia đình có người mẹ quân nhân mẫu mực thường có những đứa con ngoan ngoãn, học giỏi, có ý chí phấn đấu và giàu lòng nhân ái.
Ba là, vai trò là người tổ chức, vun vén cuộc sống gia đình.
Nữ quân nhân Học viện Chính trị thường là người “tay hòm chìa khóa”, quán xuyến việc nhà, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho các thành viên. Họ biết cách sắp xếp công việc khoa học, cân đối chi tiêu hợp lý, đảm bảo dinh dưỡng, sức khỏe cho cả gia đình. Bên cạnh đó, họ còn là người giữ gìn nền nếp gia phong, tạo dựng các giá trị văn hóa gia đình tốt đẹp, tổ chức các hoạt động gắn kết tình cảm gia đình như bữa cơm sum họp, những chuyến đi chơi cuối tuần, thăm hỏi ông bà, họ hàng. Sự khéo léo, đảm đang của họ góp phần quan trọng tạo nên một tổ ấm thực sự, nơi mọi thành viên cảm thấy được yêu thương, chăm sóc và gắn bó.
Bốn là, vai trò là cầu nối giữa gia đình, đơn vị và xã hội.
Với vị trí công tác tại Học viện Chính trị, nữ quân nhân có mối quan hệ rộng rãi, hiểu biết về chính sách, pháp luật. Họ là cầu nối quan trọng giữa gia đình với đơn vị công tác của chồng (nếu chồng cũng là quân nhân), giúp gia đình hiểu và chia sẻ những khó khăn, đặc thù của nhiệm vụ. Đồng thời, họ cũng là người đại diện cho gia đình trong các mối quan hệ xã hội, tham gia các hoạt động cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, lành mạnh. Sự hiểu biết và ứng xử khéo léo của họ giúp nâng cao uy tín của gia đình quân nhân trong xã hội.
2.2. Những khó khăn đặt ra đối với nữ quân nhân Học viện Chính trị trong xây dựng gia đình
Một là, áp lực cân bằng giữa nhiệm vụ chuyên môn và trách nhiệm gia đình. Nữ quân nhân là giảng viên, nghiên cứu viên và cán bộ, trợ lý công tác tại Học viện Chính trị đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian và trí tuệ cho giảng dạy, nghiên cứu khoa học, học tập nâng cao trình độ. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu chất lượng cao, cộng với các quy định nền nếp của môi trường quân đội khiến nữ quân nhân thường xuyên phải đối mặt với áp lực. Việc cân bằng giữa hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn và chu toàn việc gia đình (chăm sóc chồng con, cha mẹ già, việc nội trợ...) là một thách thức lớn, dễ dẫn đến tình trạng căng thẳng, mệt mỏi.
Hai là, thời gian dành cho gia đình hạn hẹp. Ngoài giờ hành chính, nữ quân nhân còn phải tham gia các hoạt động thường xuyên của đơn vị quân đội như trực, hội họp, học tập, bồi dưỡng… Đặc biệt, đối với những người làm công tác giảng dạy, nghiên cứu, thời gian tự học, tự nghiên cứu, chuẩn bị bài giảng, viết sách, tài liệu, giáo trình, viết báo chiếm một quỹ thời gian không nhỏ. Điều này làm giảm thời gian họ có thể dành cho việc chăm sóc con cái, chia sẻ công việc với chồng, và vun đắp tình cảm gia đình.
Ba là, ảnh hưởng của đặc thù từ công tác của người chồng cũng là quân nhân. Nhiều nữ quân nhân Học viện Chính trị có chồng cũng là quân nhân, thường xuyên phải công tác xa nhà, đi học, trực chiến. Trong trường hợp này, gánh nặng gia đình gần như dồn hết lên vai người vợ. Họ vừa phải làm tròn trách nhiệm ở đơn vị, vừa phải thay chồng quán xuyến mọi việc nhà, chăm sóc, dạy dỗ con cái. Sự thiếu vắng thường xuyên của người chồng có thể ảnh hưởng đến tình cảm vợ chồng và sự phát triển toàn diện của con cái.
Bốn là, những định kiến giới và rào cản văn hóa. Mặc dù xã hội đã có nhiều tiến bộ, nhưng những định kiến về vai trò giới vẫn còn tồn tại. Quan niệm “việc nhà là của phụ nữ” vẫn còn chi phối suy nghĩ của không ít người, kể cả trong gia đình quân nhân. Điều này tạo thêm áp lực cho nữ quân nhân, khiến họ cảm thấy đơn độc trong việc gánh vác trách nhiệm gia đình.
Năm là, khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ gia đình. Các dịch vụ hỗ trợ gia đình như nhà trẻ, trường mẫu giáo chất lượng cao, dịch vụ giúp việc gia đình... trong khu vực gần đơn vị đôi khi còn hạn chế, hoặc chi phí cao, gây khó khăn cho nữ quân nhân trong việc sắp xếp cuộc sống.
2.3. Một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của nữ quân nhân Học viện Chính trị trong xây dựng gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững.
Một là, nâng cao hơn nữa nhận thức và trách nhiệm của cấp uỷ, chỉ huy các cấp ở Học viện Chính trị về vai trò của nữ quân nhân trong xây dựng gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững.
Cần quán triệt sâu sắc rằng, gia đình quân nhân không chỉ là tế bào của xã hội mà còn là hậu phương vững chắc, là nguồn động viên tinh thần to lớn cho mỗi quân nhân yên tâm công tác, cống hiến. Nữ quân nhân, với những đặc thù riêng, vừa gánh vác trọng trách “giỏi việc nước”, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn tại một trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học hàng đầu của Quân đội, vừa đảm đương thiên chức “đảm việc nhà”, vun đắp tổ ấm. Do đó, lãnh đạo, chỉ huy các cấp cần quán triệt sâu sắc quân điểm Đại hội XIII của Đảng: “…thực hiện các chuẩn mực văn hóa gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Đề cao vai trò của gia đình trong nuôi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ” [4]; phải thực sự thấu hiểu những khó khăn, thách thức mà nữ quân nhân phải đối mặt trong việc cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Từ nhận thức đúng đắn đó, cần chuyển hóa thành hành động cụ thể: Đưa nội dung về công tác gia đình và phát huy vai trò của nữ quân nhân vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác thường xuyên; thường xuyên lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, kịp thời động viên, chia sẻ và giải quyết những vướng mắc, khó khăn của chị em. Quan trọng hơn cả là tạo dựng một môi trường làm việc thực sự bình đẳng, tôn trọng, ghi nhận và đánh giá đúng những đóng góp của nữ quân nhân, không chỉ trong công tác chuyên môn mà cả trong việc xây dựng gia đình văn hóa. Cần có những chính sách hỗ trợ thiết thực, linh hoạt về thời gian, điều kiện làm việc, đặc biệt đối với những nữ quân nhân có con nhỏ, gia đình quân nhân có hoàn cảnh khó khăn, hoặc chồng thường xuyên công tác xa nhà. Sự quan tâm thực chất, sâu sát từ cấp ủy, chỉ huy sẽ là nguồn động lực to lớn, giúp nữ quân nhân cảm thấy được trân trọng, từ đó càng thêm nỗ lực phấn đấu trên cả hai mặt trận.
Hai là, nâng cao vai trò, trách nhiệm của các tổ chức quần chúng trong phát huy vai trò của nữ quân nhân xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững.
Các tổ chức quần chúng phải thực sự là mái nhà chung, là nơi chia sẻ, là cầu nối tin cậy của chị em. Hội Phụ nữ cần chủ động, sáng tạo trong việc đổi mới nội dung, hình thức hoạt động, không chỉ dừng lại ở các phong trào bề nổi mà cần đi sâu vào những vấn đề thiết thực liên quan đến đời sống gia đình. Tổ chức các buổi tọa đàm, nói chuyện chuyên đề về kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, nghệ thuật giữ gìn tình yêu hôn nhân, phương pháp nuôi dạy con khoa học, kiến thức về sức khỏe sinh sản, tâm lý lứa tuổi... là những hoạt động cần được ưu tiên.
Bên cạnh đó, cần xây dựng và nhân rộng các mô hình câu lạc bộ gia đình hạnh phúc, câu lạc bộ mẹ và con, tạo diễn đàn để nữ quân nhân giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Các tổ chức quần chúng cũng cần chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, những khó khăn cụ thể của từng hội viên để kịp thời tham mưu, đề xuất với lãnh đạo, chỉ huy các cấp có biện pháp hỗ trợ, tháo gỡ. Đồng thời, tích cực vận động, tuyên truyền để nam quân nhân và các thành viên trong gia đình chia sẻ trách nhiệm, cùng chung tay xây dựng tổ ấm, không để gánh nặng gia đình dồn hết lên vai người phụ nữ. Sự vào cuộc mạnh mẽ, thực chất của các tổ chức quần chúng sẽ tạo nên một mạng lưới hỗ trợ vững chắc, giúp nữ quân nhân tự tin hơn trong việc vun đắp hạnh phúc gia đình.
Ba là, phát huy nhân tố chủ quan của nữ quân nhân Học viện Chính trị trong xây dựng gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững.
Hạnh phúc gia đình không thể đến từ một phía mà đòi hỏi sự nỗ lực, vun đắp từ chính những người trong cuộc, trong đó vai trò của người phụ nữ là vô cùng đặc biệt. Mỗi nữ quân nhân cần tự ý thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm của mình trong việc xây dựng tổ ấm. Chủ động học hỏi, trau dồi kiến thức về hôn nhân, gia đình, kỹ năng làm vợ, làm mẹ, kỹ năng tổ chức cuộc sống khoa học, quản lý thời gian hiệu quả. Phải là người chủ động xây dựng không khí gia đình đầm ấm, hòa thuận, biết lắng nghe, chia sẻ, thấu hiểu và tôn trọng các thành viên trong gia đình. Trong mối quan hệ vợ chồng, cần khéo léo, tinh tế, biết cách giữ lửa tình yêu, cùng chồng vượt qua những khó khăn, thử thách. Với con cái, phải là người mẹ mẫu mực, người thầy đầu tiên, yêu thương, dạy dỗ con nên người. Đồng thời, nữ quân nhân cũng cần biết cách cân bằng giữa công việc và gia đình, không ngừng phấn đấu hoàn thiện bản thân, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để “giỏi việc nước”, tạo dựng uy tín và vị thế trong đơn vị, đó cũng là một cách để xây dựng hình ảnh đẹp trong mắt gia đình và con cái. Sự nỗ lực tự thân, ý thức trách nhiệm và sự khéo léo, hy sinh của mỗi nữ quân nhân chính là yếu tố quyết định để xây dựng nên những gia đình quân nhân thực sự là điểm tựa vững vàng, là bến đỗ bình yên. Việc thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp trên sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp nữ quân nhân Học viện Chính trị ngày càng khẳng định và phát huy tốt hơn vai trò của mình, góp phần xây dựng ngày càng nhiều gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững, làm nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Học viện và toàn quân.
3. Kết luận
Xây dựng gia đình quân nhân hạnh phúc, bền vững là nhiệm vụ cơ bản, góp phần củng cố sức mạnh Quân đội. Nữ quân nhân Học viện Chính trị giữ vai trò trung tâm vun đắp tổ ấm, song việc phát huy vai trò này cần sự chung tay của cá nhân, gia đình, đơn vị và xã hội. Những thách thức trong việc cân bằng sự nghiệp - gia đình của họ là hiện hữu và cần được nhìn nhận khách quan. Với nỗ lực tự thân, sự đồng hành của người chồng cùng sự quan tâm, tạo điều kiện từ lãnh đạo, chỉ huy và các tổ chức quần chúng, nữ quân nhân Học viện Chính trị sẽ vượt khó, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc. Điều này không chỉ mang lại hạnh phúc riêng mà còn lan tỏa giá trị tốt đẹp, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong toàn Học viện và Quân đội, củng cố hậu phương vững chắc cho Tổ quốc.
Tài liệu tham khảo:
[1]. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1991, tr.15.
[2]. Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 12, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.300.
[3]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.143.
[4]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.144.
