Lương Thị Thúy
Học viện Biên phòng
Email: [email protected]
Tóm tắt: Tình hình thế giới hiện nay, bên cạnh mối đe dọa về quân sự, là sự tồn tại và xuất hiện nhiều yếu tố mới đe dọa đến an ninh con người và an ninh quốc gia. Trong bối cảnh đó, những nhận thức về an ninh cũng thay đổi nhanh chóng. Bên cạnh những quan niệm đã và đang được sử dụng như: an ninh tập thể, an ninh chung, an ninh toàn diện, xuất hiện an ninh phi truyền thống. Vì thế, đối phó với những thách thức từ an ninh phi truyền thống hiện nay vừa là yêu cầu, nhiệm vụ của sự nghiệp quốc phòng - an ninh, bảo vệ Tổ quốc, vừa là điều kiện quan trọng để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ chế độ, giữ vững hòa bình, ổn định chính trị và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Từ khóa: Tham gia ứng phó; thách thức an ninh phi truyền thống; tội phạm có tổ chức.
1. Mở đầu
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng mạnh, trên phạm vi rộng của các nguy cơ, thách thức an ninh phi truyền thống. Những nguy cơ, thách thức này đang đe dọa trực tiếp, nghiêm trọng đến sự tồn tại và phát triển bền vững của đất nước, đến vấn đề bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội. Các vấn đề như tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, khủng bố, an ninh mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao, biến đổi khí hậu và thảm họa thiên tai, an ninh môi trường, an ninh năng lượng, an ninh tài chính tiền tệ, an ninh lương thực, an ninh thông tin… đều là các vấn đề “nóng” đòi hỏi Quân đội ta cần tập trung lực lượng giải quyết triệt để.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Thực trạng quân đội ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay
Với chức năng là đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, bên cạnh nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, Quân đội luôn tích cực, chủ động phát huy vai trò là lực lượng chủ lực, nòng cốt trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Lãnh đạo Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị toàn quân tham gia với tinh thần trách nhiệm, hiệu quả cao nhất; chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Chính phủ trong xây dựng chiến lược, chương trình, đề án, dự án phát triển Kinh tế - xã hội, gắn với việc sẵn sàng tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Toàn quân đã quán triệt và chấp hành nghiêm các chỉ thị, mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu xây dựng kế hoạch, dự kiến các phương án, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, tổ chức luyện tập, phối hợp với các lực lượng khác sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ khi có tình huống. Các đơn vị quân đội đóng quân trên khắp các vùng, miền của Tổ quốc, từ đất liền đến hải đảo đều chuẩn bị kỹ phương án, huấn luyện thuần thục, trang bị khá đầy đủ về cơ sở vật chất, phương tiện nên việc huy động và cơ động lực lượng làm nhiệm vụ tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống rất kịp thời, hiệu quả.
Thực tế đã chứng minh, trong những năm qua, Quân đội luôn nắm chắc tình hình, chủ động trong triển khai lực lượng, phương tiện, tích cực phối hợp với các lực lượng, tổ chức giúp cấp ủy, chính quyền và nhân dân các địa phương tham gia ứng phó có hiệu quả với thách thức an ninh phi truyền thống. Các đơn vị quân đội đã luôn có mặt ở thời điểm quan trọng nhất, nơi khó khăn, phức tạp nhất, khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt, lực lượng có khả năng ứng cứu, khắc phục hậu quả nhanh nhất, hiệu quả nhất. Thể hiện rõ ý chí quyết tâm và tinh thần vì nhân dân phục vụ, góp phần quan trọng giảm thiệt hại về tính mạng, tài sản của Nhà nước và nhân dân, được cấp ủy, chính quyền, nhân dân các địa phương tin tưởng, đánh giá cao, tô thắm truyền thống và làm tỏa sáng phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.
Hiện nay, với đặc điểm, các đơn vị quân đội đóng quân trên khắp các vùng, miền của Tổ quốc, từ núi cao, đô thị đến đảo xa, cho nên việc huy động và cơ động lực lượng ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống rất kịp thời. Trong toàn quân, nhiều đơn vị đã được biên chế các trang thiết bị, phương tiện hiện đại, có tính lưỡng dụng vừa làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, vừa có thể sử dụng trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Cán bộ, chiến sĩ luôn có tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm cao; có sức chịu đựng trong các tình huống khó khăn, phức tạp, hiểm nguy; có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm minh, nhất là có hệ thống lãnh đạo, chỉ huy, công tác bảo đảm chặt chẽ từ Bộ Quốc phòng đến các đơn vị cơ sở. Đây là điều kiện rất quan trọng để Quân đội thực hiện và phát huy tốt vai trò là lực lượng nòng cốt trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống mà Đảng, Nhà nước và nhân dân tin cậy, giao phó.
Tuy nhiên, nhận thức của một số cấp ủy, người chỉ huy cơ quan, đơn vị về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của quân đội trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống có nơi, có lúc chưa đầy đủ; chưa có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, kịp thời để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống; chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm cho quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay ở một số cấp ủy, chỉ huy đơn vị, nhất là cấp cơ sở hiệu quả chưa cao; việc cập nhật và phổ biến những quan điểm, chủ trương mới của Đảng, Nhà nước về vấn đề an ninh phi truyền thống và các thách thức của nó đến quân nhân có cơ quan, đơn vị chưa kịp thời; nội dung, hình thức, phương pháp tiến hành chậm được đổi mới. Nhận thức của một số quân nhân về an ninh phi truyền thống và các thách thức, mối đe dọa của an ninh phi truyền thống chưa thực sự đầy đủ, sâu sắc; vẫn còn biểu hiện tư tưởng chủ quan, đơn giản, xem nhẹ và coi thường vấn đề này, chưa thấy được tính chất phức tạp, nguy hại, sự tàn phá, tác động ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với an ninh quốc gia và sự phát triển bền vững của đất nước ta.
Nguyên nhân nhân của những tồn tại, hạn chế trên là do cấp ủy, chính uỷ, chính trị viên, người chỉ huy, cơ quan chính trị ở một số đơn vị, nhất là đơn vị cơ sở chưa quan tâm đúng mức đến việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống, cá biệt có nơi còn coi đó là chức trách, nhiệm vụ riêng của cán bộ chính trị và cơ quan chuyên trách; việc tổ chức nghiên cứu, quán triệt, học tập các chỉ thị, nghị quyết, văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống của một số cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị chưa được thường xuyên, sâu rộng. Từ đó chưa tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức, trách nhiệm và nghĩa vụ của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống.
Những năm tới, tình hình thế giới, khu vực dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, tranh chấp chủ quyền, xung đột dân tộc, sắc tộc,... xuất hiện nhiều loại hình chiến tranh mới. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, dẫn đến thời tiết, khí hậu, thủy văn diễn biến phức tạp, không theo quy luật, gây ra hiệu ứng El Nino và La Nina - hạn hán, lũ lụt kéo dài, tác nhân của các loại dịch bệnh, điển hình như đại dịch Covid-19. Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo nhiều yếu tố tích cực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc, song cũng tạo “mảnh đất màu mỡ” để các phần tử cơ hội chính trị, đối tượng có quan điểm sai trái, các thế lực thù địch lợi dụng chống phá Đảng, Nhà nước trên không gian mạng hòng thay đổi chế độ chính trị ở nước ta, v.v.
Từ tình hình trên, Đảng khẳng định: “Chủ động đấu tranh kịp thời, hiệu quả, từng bước đẩy lùi các loại tội phạm; phòng ngừa và ứng phó kịp thời với các mối đe doạ an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống; làm thất bại âm mưu và hoạt động "diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, phản động”.
2.2. Một số giải pháp của quân đội ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay
Thứ nhất, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về an ninh phi truyền thống, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay
Công tác thông tin, tuyên truyền giữ vai trò rất quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Nếu nội dung thông tin, tuyên truyền phù hợp với từng đối tượng quân nhân, từng thời điểm và bám sát yêu cầu, nhiệm vụ đòi hỏi của Quân đội, đơn vị; hình thức tổ chức phong phú, đa dạng; phương pháp tiến hành cụ thể, sáng tạo thì hoạt động nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống mới đạt hiệu quả cao, có ý nghĩa thiết thực. Hiện nay, công tác thông tin, tuyên truyền về an ninh phi truyền thống và các đe dọa an ninh phi truyền thống cho mọi quân nhân cần bám sát thực tiễn tình hình, không ngừng đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp phù hợp với từng cơ quan, đơn vị và từng đối tượng cụ thể; phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, chặt chẽ từ Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tới các đơn vị cơ sở; sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, các địa phương và các cơ quan, đơn vị, đồng thời phát huy có hiệu quả các phương tiện thông tin truyền thông.
Cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần cập nhật đầy đủ, kịp thời, chính xác những thông tin chính thống để tuyên truyền, phổ biến sâu rộng, nhanh nhất đến mọi cán bộ, chiến sĩ và các tầng lớp nhân dân, nhất là các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống, qua đó giúp cho họ nhận thức được những thuận lợi, khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ quan trọng này; hiểu rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Quân đội, khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; nhận thức đúng về vấn đề an ninh phi truyền thống và các mối đe dọa của nó đang hiện diện ở Việt Nam hiện nay.
Thường xuyên thông tin, tuyên truyền, phổ biến sâu rộng cho cán bộ, chiến sĩ và các tầng lớp nhân dân nhận thức sâu sắc các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước được thể hiện trong các nghị quyết, chỉ thị, quy định, các văn bản quy phạm pháp luật, các thỏa thuận quốc tế của Đảng và Nhà nước ta trong việc ứng phó, giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống nhằm xây dựng quyết tâm, ý thức trách nhiệm cao cho mọi quân nhân và nhân dân, chủ động phòng ngừa, ứng phó có hiệu quả với thách thức an ninh phi truyền thống, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.
Thường xuyên làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền cho mọi quân nhân hiểu rõ việc tham gia ứng phó với an ninh phi truyền thống là một công việc khó khăn, nguy hiểm và khó lường trước được những tình huống bất trắc xảy ra, có thể hi sinh, tổn thất trong khi thực hiện nhiệm vụ; về những thành tích, kết quả đạt được của từng ngành, địa phương và của cả nước, nhất là các lực lượng, đơn vị trong Quân đội đã trực tiếp tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống trong thời gian qua.
Nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm xã hội, trách nhiệm cộng đồng của các cấp, các ngành, của cấp ủy, chính quyền các cấp, của các tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể và các tầng lớp nhân dân, sẵn sàng chung sức, đồng lòng cùng các đơn vị quân đội tích cực phòng ngừa, tham gia ứng phó có hiệu quả với thách thức an ninh phi truyền thống, hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực từ an ninh phi truyền thống, giữ vững ổn định để phát triển đất nước.
Hình thức thông tin, tuyên truyền đa dạng và phong phú, tiến hành thường xuyên, liên tục trên các phương tiện thông tin đại chúng trong nước và quốc tế, Trung ương và địa phương, gồm cả báo nói, báo hình, báo viết và mạng Internet; lồng ghép các biện pháp giáo dục, nâng cao nhận thức cho các cấp, các ngành, chính quyền địa phương và cho người dân, doanh nghiệp về các vấn đề an ninh phi truyền thống trong các chiến lược, chương trình, dự án, kế hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái; kết hợp chặt chẽ giữa các hoạt động đối ngoại, chính trị, kinh tế, quân sự, quốc phòng, các hoạt động tập huấn, hội thảo, tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm, hội nghị sinh hoạt của các tổ chức, cơ quan và đơn vị…; gắn công tác thông tin, tuyên truyền về an ninh phi truyền thống và các đe dọa an ninh phi truyền thống với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước và phong trào thi đua quyết thắng của các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị để phát huy hiệu quả.
Thứ hai, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy cơ quan, đơn vị các cấp đối với việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay
Đây là giải pháp cơ bản, quan trọng hàng đầu, bảo đảm mọi hoạt động nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống được thực hiện có hiệu quả, thực chất và có chiều sâu. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm và sự cần thiết phải nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống; quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống.
Thường xuyên nắm chắc tình hình thực tiễn, đánh giá đúng thực trạng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống ở cơ quan, đơn vị mình; chỉ rõ ưu điểm và khuyết điểm, nguyên nhân của ưu điểm, khuyết điểm, những vướng mắc, bất cập để kịp thời có chủ trương, giải pháp pháp lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể, sát đúng, khắc phục khâu yếu, mặt yếu, góp phần nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống.
Lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai toàn diện, đồng bộ về nội dung, giải pháp nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Các đơn vị tập trung tuyên truyền, giáo dục, định hướng cho quân nhân, trước hết là cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân nhân hiểu đúng, nhận thức đầy đủ và sâu sắc về an ninh phi truyền thống và các thách thức, mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở nước ta hiện nay, làm cho mỗi quân nhân thống nhất nhận thức: tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống là nhiệm vụ chính trị quan trọng thường xuyên, sự tiếp nối của việc phát huy phẩm chất, truyền thống của “Bộ đội Cụ Hồ”, là “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình” của mọi quân nhân, tổ chức, lực lượng trong toàn quân và không một quân nhân, tổ chức, lực lượng nào được xem nhẹ nhiệm vụ này; đó vừa là yêu cầu khách quan, cấp thiết, chứ không phải do ý muốn chủ quan của cá nhân hay tổ chức nào.
Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức quần chúng như đoàn thanh niên, công đoàn, phụ nữ và Hội đồng quân nhân đối với việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống.
Cấp ủy, chỉ huy các cấp thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm và làm tốt công tác khen thưởng, nhân rộng điển hình tiên tiến, các cách làm hay, mô hình tốt, sáng tạo, hiệu quả ở cơ quan, đơn vị mình. Qua đó, tạo động lực, sức mạnh, tiếp tục thực hiện tốt “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình”, xứng đáng với truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, sự tin cậy, yêu mến của nhân dân.
Thứ ba, nghiên cứu, dự báo đúng tình hình, tham mưu chính xác, ứng phó kịp thời, hiệu quả các tình huống
Đây là nhiệm vụ quan trọng, có tính quyết định để xử lý thắng lợi các vấn đề an ninh phi truyền thống. Các cơ quan, đơn vị, nhất là cơ quan tham mưu chiến lược cần đẩy mạnh nghiên cứu, nhận định, phân tích, đánh giá, dự báo chính xác tình hình, giúp Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tham mưu với Đảng, Nhà nước có đối sách xử lý các tình huống quốc phòng, an ninh, nhất là tình huống an ninh phi truyền thống như: “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ, khủng bố, an ninh mạng; thảm họa, thiên tai, dịch bệnh, v.v. Quá trình nghiên cứu, cần phân tích, làm rõ một cách có hệ thống, toàn diện những vấn đề lý luận trên cơ sở tổng kết thực tiễn trong nước, quốc tế trong phòng ngừa, ứng phó và giải quyết hậu quả; dự kiến các tình huống, dự báo chính xác tình hình, có giải pháp phù hợp sẵn sàng ứng phó với các mối de dọa của an ninh phi truyền thống. Đồng thời, quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, các văn bản quy phạm pháp luật, các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về phòng, chống các thách thức an ninh phi truyền thống.
Thực hiện tốt chức năng tham mưu, đề xuất với cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng, rà soát, bổ sung, hoàn chỉnh các kế hoạch, phương án sát với tình hình địa bàn và có tính khả thi cao; tích cực, chủ động chuẩn bị đầy đủ vật tư, lực lượng, phương tiện để sẵn sàng tham gia ứng phó có hiệu quả với thách thức an ninh phi truyền thống; thống nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý, điều hành, chỉ huy theo hướng trực tiếp, thiết thực, hiệu quả tạo nên sức mạnh tổng hợp, kịp thời xử lý các tình huống, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người, tài sản của Nhà nước và nhân dân.
Thứ tư, làm tốt công tác chuẩn bị mọi mặt, cả về nhân lực, vật lực, phương án cụ thể và thường xuyên tổ chức luyện tập thành thục để ứng phó có hiệu quả với các tình huống xảy ra
Chuẩn bị tốt cơ sở vật chất, huấn luyện, diễn tập thuần thục các phương án, sẵn sàng ứng phó thắng lợi các tình huống, không để bị động, bất ngờ.. Các đơn vị chủ động xây dựng phương án, chuẩn bị và huy động, sử dụng hiệu quả hệ thống cơ sở vật chất, trang bị kỹ thuật, phương tiện của các đơn vị, góp phần vào sự thành công và hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra ở miền Trung. Điều đó cho thấy, việc chuẩn bị cơ sở vật chất, phương tiện chuyên dùng sẵn sàng cho mọi nhiệm vụ, mọi tình huống là rất quan trọng và cần thiết nên cần chủ động rà soát phương án, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, triển khai cụ thể, chặt chẽ, phù hợp đặc thù của từng cơ quan, đơn vị.
Tập trung xây dựng kế hoạch ứng phó với các thảm họa, thiên tai, dịch bệnh,... bảo đảm khoa học, thống nhất; tổ chức huấn luyện, diễn tập định kỳ làm cho cán bộ, chiến sĩ nắm chắc mục tiêu, yêu cầu, kỹ năng, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ khi thực hiện. Hệ thống cơ sở vật chất, phương tiện, trang bị của các cơ quan, đơn vị, nhất là các đơn vị chuyên ngành, đơn vị đứng chân trên các vùng, miền có nguy cơ cao chịu ảnh hưởng, tác động của các yếu tố an ninh phi truyền thống phải thường xuyên được rà soát, bổ sung, bảo đảm đủ số lượng, chất lượng cao, có lượng dự trữ phù hợp, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong mọi tình huống. Định kỳ tiến hành kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm về công tác chuẩn bị cho việc phòng ngừa và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống ở các cấp, trực tiếp là lực lượng chuyên trách. Quán triệt tinh thần “chủ động”, thực hiện tốt cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành theo hướng “trực tiếp, thiết thực, hiệu quả”, với phương châm “3 sẵn sàng” và “4 tại chỗ”; quan tâm xây dựng các lực lượng theo các phương án đã xác định để sẵn sàng ứng phó với các mối de dọa an ninh phi truyền thống.
Thứ năm, phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay
Đây là giải pháp quan trọng, nhiệm vụ cốt yếu, thường xuyên nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay.
Tập trung xây dựng các tổ chức đảng, nhất là cấp ủy, chi bộ ở cơ sở vững mạnh, thực sự là tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống ở các đơn vị cơ sở. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải thường xuyên cập nhật và cung cấp thông tin chính thống về những quan điểm, chủ trương mới của Đảng, Nhà nước, của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về quốc phòng, an ninh, trong đó có nội dung về tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống đến cán bộ, đảng viên một cách kịp thời, bảo đảm tính trung thực, đầy đủ, chính xác, khách quan, khoa học. Kịp thời định hướng, ngăn chặn, không để cán bộ, đảng viên hoang mang, dao động trước những thông tin thất thiệt, xuyên tạc, bịa đặt sai sự thật của các thế lực thù địch, phản động trên các trang mạng xã hội.
Cán bộ chỉ huy các cấp phải gương mẫu đi đầu, biết tổ chức, phát huy hết khả năng hiện có của đơn vị để chuẩn bị toàn diện, chu đáo về lực lượng, phương tiện, phương án phòng, chống, ứng phó kịp thời, có hiệu quả với thách thức an ninh phi truyền thống; chỉ đạo đơn vị thực hiện tốt việc xây dựng, rà soát, bổ sung, hoàn chỉnh các kế hoạch, phương án và tổ chức luyện tập, diễn tập thuần thục theo các kế hoạch, phương án đã được phê duyệt.
Tổ chức đoàn phải làm tốt công tác giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thông qua các hoạt động của đoàn định hướng cho đoàn viên, thanh niên có nhận thức đúng và nêu cao trách nhiệm của mình trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống; thấy được niềm vinh dự, tự hào và lòng dũng cảm, khắc phục khó khăn, gian khổ để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Đối với Hội phụ nữ và Công đoàn cần nâng cao chất lượng giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng cho hội viên, đoàn viên có nhận thức đúng đắn, ý thức đầy đủ về nghĩa vụ, trách nhiệm của mình đối với việc tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Phải thường xuyên đổi mới nội dung, mở rộng các hình thức hoạt động nhằm thu hút đông đảo đoàn viên, hội viên tham gia, qua đó mà tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống ở cơ quan, đơn vị.
Đối với Hội đồng quân nhân, phải hướng hoạt động dân chủ của Hội đồng quân nhân vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm, nhất là phát huy dân chủ để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống, giúp cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy nắm, giải quyết tốt những vấn đề phức tạp, nổi cộm nảy sinh.
3. Kết luận
Với chức năng là đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, bên cạnh nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, Quân đội ta còn được Đảng, Nhà nước và Nhân dân tin tưởng, giao nhiệm vụ là lực lượng chủ lực, nòng cốt trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống. Để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao phó, vấn đề quan trọng hàng đầu là cấp ủy, chỉ huy các cấp trong toàn quân phải không ngừng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân trong tham gia ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống; tiếp tục khẳng định đây là nhiệm vụ chính trị, “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình của quân đội” và của từng đơn vị. Từ đó, làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục động viên cán bộ, chiến sĩ hiểu rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Quân đội, khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Tài liệu tham khảo:
[1]. Cục Tuyên huấn, Tài liệu Nghiên cứu chuyên đề Sĩ quan. Nxb QĐND, H, 2021, tr45.
[2]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb CTQG ST, H, 2026.
THE PEOPLE'S ARMY'S PARTICIPATION IN RESPONDING TO CURRENT NON-TRADITIONAL SECURITY CHALLENGES
Luong Thi Thuy
Border Guard Academy
Email: [email protected]
Abstract: The current world situation, besides the military threat, is the existence and emergence of many new factors that threaten human security and national security. In that context, security perceptions also changed rapidly. In addition to the concepts that have been used such as: collective security, general security, comprehensive security, non-traditional security appears. Therefore, dealing with challenges from current non-traditional security is both the requirement and mission of the cause of national defense - security, national defense, and an important condition to firmly protect the country. establishment, sovereignty, unity, territorial integrity of the Fatherland, protection of the regime, maintaining peace, political stability and national security, social order and safety.
Keywords: Oin the response; non-traditional security challenges; organized crime.
