Nguyễn Thị Hà
Nhân viên Ban hành chính Văn phòng, Học viện Chính trị
Tóm tắt: Bài viết đã làm rõ tư tưởng thi đua yêu nước của Hồ Chí Minh và ý nghĩa của việc vận dụng tư tưởng đó trong thực hiện nhiệm vụ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Trên cơ sở đó, bài viết làm rõ vai trò, ý nghĩa chính trị và pháp lý quan trọng của cuộc bầu cử đối với việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đồng thời đề xuất những nội dung, biện pháp để nâng cao chất lượng tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; qua đó, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh trong kỷ nguyên mới.
Từ khoá: Tư tưởng Hồ Chí Minh; thi đua yêu nước; bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI; đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Nhận bài: 01/3/2026; Biên tập: 02/3/2026; Duyệt đăng: 02/3/2026
- Mở đầu
Quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với nhiệm vụ chính trị trọng đại của đất nước. Người khẳng định: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua, và những người thi đua là những người yêu nước nhất”1. Tư tưởng đó đã trở thành kim chỉ nam cho việc phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, trong đó có nhiệm vụ tham gia bầu cử. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân và bản chất dân chủ của Nhà nước ta. Việc quán triệt và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm công dân, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thành công tốt đẹp. Đồng thời, đây còn là biểu hiện sinh động của tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm và sự tham gia tích cực của toàn dân trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
2. Nội dung
2.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước
Thi đua yêu nước là một nội dung quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Hồ Chí Minh, thể hiện quan điểm sâu sắc của Người về vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng. Theo Người, thi đua không phải là hoạt động mang tính hình thức, mà là phương thức tổ chức, động viên và phát huy sức mạnh toàn dân nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn lịch sử. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, thi đua yêu nước là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Người nhấn mạnh rằng thi đua phải hướng vào việc hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, phục vụ lợi ích của Nhân dân và đất nước. Người viết: “Thi đua là cải tạo con người”2. Như vậy, thi đua không chỉ nhằm đạt được những kết quả cụ thể trước mắt, mà còn góp phần xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, có ý thức trách nhiệm, tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước sâu sắc.
Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ rằng thi đua phải được tổ chức rộng khắp, thường xuyên, liên tục và thiết thực. Người căn dặn: “Trong lúc thi đua, phải thiết thực đôn đốc, giúp đỡ, sửa đổi. Sau đợt thi đua, phải thiết thực kiểm tra, tổng kết, phổ biến kinh nghiệm, khen thưởng những người kiểu mẫu, nâng đỡ những người kém cỏi”3. Điều này cho thấy thi đua không phải là phong trào tự phát, mà cần được lãnh đạo chặt chẽ bởi Đảng, quản lý thống nhất của Nhà nước và sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị - xã hội.
Hồ Chí Minh xác định thi đua yêu nước phải được tiến hành trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh. Mỗi lĩnh vực đều có những nội dung và hình thức thi đua phù hợp với điều kiện cụ thể. Người nhấn mạnh rằng thi đua phải thiết thực, tránh hình thức, phô trương. Người căn dặn: Thi đua phải thiết thực, không nên hình thức, không nên chạy theo thành tích. Điều này thể hiện quan điểm sâu sắc của Người về tính hiệu quả và thực chất của phong trào thi đua. Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng các điển hình tiên tiến. Người cho rằng các điển hình tiên tiến có tác dụng cổ vũ, động viên và lan tỏa tinh thần thi đua trong toàn xã hội.
Theo Người, mọi phong trào thi đua muốn thành công đều phải dựa vào Nhân dân, phát huy vai trò làm chủ của Nhân dân. Nhân dân không chỉ là đối tượng được vận động, mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia và quyết định sự thành công của phong trào thi đua. Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong phong trào thi đua. Người yêu cầu cán bộ, đảng viên phải đi đầu trong thi đua, làm gương cho Nhân dân noi theo. Người khẳng định mục tiêu của thi đua là làm cho đất nước ngày càng giàu mạnh, Nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Điều này thể hiện rõ bản chất nhân văn sâu sắc trong tư tưởng của Người, khi luôn đặt Nhân dân ở vị trí trung tâm của mọi phong trào thi đua.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Tư tưởng đó là cơ sở lý luận quan trọng để Đảng và Nhà nước ta tổ chức các phong trào thi đua yêu nước, phát huy sức mạnh toàn dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, việc quán triệt và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, trong đó có nhiệm vụ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là cơ sở để phát huy tinh thần trách nhiệm, ý thức làm chủ của Nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
2.2. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là nhiệm vụ chính trị quan trọng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là hoạt động chính trị quan trọng, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc xây dựng bộ máy nhà nước. Đây là hình thức dân chủ trực tiếp, thông qua đó Nhân dân lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền lợi của mình tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031 diễn ra trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây là điều kiện quan trọng để kiện toàn bộ máy nhà nước, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Việc tổ chức thành công cuộc bầu cử có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm sự ổn định chính trị và phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trong tham gia bầu cử có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Tham gia bầu cử không chỉ là quyền lợi, mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân đối với Tổ quốc. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, thi đua phải gắn liền với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị. Do đó, tích cực tham gia bầu cử, lựa chọn những đại biểu có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần thi đua yêu nước. Người nhấn mạnh: Mỗi người dân là một chiến sĩ trên mặt trận xây dựng đất nước. Điều này cho thấy mỗi công dân đều có trách nhiệm tham gia xây dựng bộ máy nhà nước thông qua việc bầu cử. Thi đua yêu nước trong bầu cử còn thể hiện ở việc nâng cao ý thức trách nhiệm, chấp hành nghiêm pháp luật về bầu cử, tham gia bầu cử đầy đủ, đúng quy định, đồng thời tích cực tuyên truyền, vận động người khác tham gia bầu cử. Quán triệt và thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trong tham gia bầu đại biểu Quốc hội khoá XVI và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 cần thực hiện một số nội dung, biện pháp cơ bản sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm về ý nghĩa, tầm quan trọng của bầu cử.
Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của bầu cử là nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến sự thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Việt Nam và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Bầu cử không chỉ là quyền lợi chính trị cơ bản của công dân, mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân đối với Nhà nước và xã hội. Thông qua bầu cử, Nhân dân trực tiếp lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, có phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực để đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình trong các cơ quan quyền lực nhà nước. Vì vậy, nâng cao nhận thức đúng đắn về ý nghĩa, tầm quan trọng của bầu cử chính là cơ sở để phát huy tinh thần trách nhiệm, ý thức công dân và sự tham gia tích cực của toàn xã hội đối với sự kiện chính trị quan trọng này. Cán bộ, đảng viên và Nhân dân nhận thức sâu sắc rằng bầu cử là biểu hiện trực tiếp của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, là phương thức quan trọng để xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong hệ thống chính trị, từ đó thấy rõ trách nhiệm của mỗi công dân trong việc tham gia lựa chọn những đại biểu xứng đáng. Bên cạnh đó, cần làm rõ mối quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ công dân trong bầu cử, giúp mỗi người hiểu rằng tham gia bầu cử không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm đối với đất nước và xã hội.
Cán bộ, đảng viên phải là lực lượng đi đầu trong việc tìm hiểu, chấp hành và tuyên truyền pháp luật về bầu cử, từ đó tạo sức lan tỏa trong xã hội. Đồng thời, cần gắn việc nâng cao nhận thức với phát động các phong trào thi đua yêu nước, tạo không khí sôi nổi, tích cực hướng về ngày bầu cử, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thành công tốt đẹp. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng, phù hợp với từng đối tượng, như: thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, các hội nghị, sinh hoạt chính trị, các tổ chức đoàn thể và hệ thống giáo dục. Nội dung tuyên truyền cần ngắn gọn, dễ hiểu, thiết thực, làm nổi bật ý nghĩa chính trị, pháp lý và xã hội của cuộc bầu cử. Cùng với đó, cần phát huy vai trò của các tổ chức trong hệ thống chính trị, nhất là các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc tổ chức tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia bầu cử.
Hai là, phát huy tinh thần, trách nhiệm trong vựa lựa chọn những đại biểu xứng đáng đại diện cho Nhân dân.
Phát huy tinh thần và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong việc lựa chọn những đại biểu xứng đáng là yêu cầu đặc biệt quan trọng, góp phần bảo đảm chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước. Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là những người thay mặt Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương, đồng thời giám sát việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Vì vậy, việc lựa chọn đúng người, đủ tiêu chuẩn, có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, năng lực và uy tín cao là yếu tố quyết định đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và việc bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân. Với tinh thần đó, cần nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân về tiêu chuẩn của người đại biểu theo quy định của pháp luật, bao gồm lòng trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân và Hiến pháp; có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu trong công tác và cuộc sống; có trình độ, năng lực và khả năng thực hiện nhiệm vụ đại biểu; có mối liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của Nhân dân. Đồng thời, cần làm cho mỗi cử tri nhận thức rõ rằng lá phiếu của mình không chỉ là quyền lợi cá nhân, mà còn là trách nhiệm chính trị đối với đất nước, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về tiêu chuẩn đại biểu, giúp cử tri hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình trong việc lựa chọn đại biểu. Việc tuyên truyền phải được thực hiện bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng đối tượng, bảo đảm mọi cử tri đều được tiếp cận đầy đủ thông tin về ứng cử viên. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc tổ chức hiệp thương, giới thiệu người ứng cử bảo đảm dân chủ, khách quan, đúng quy định, lựa chọn những người thực sự tiêu biểu về phẩm chất và năng lực. Việc phát huy tinh thần trách nhiệm trong lựa chọn đại biểu không chỉ góp phần bảo đảm thành công của cuộc bầu cử, mà còn là điều kiện quan trọng để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Ba là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị đối với công tác bầu cử.
Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu cơ quan, đơn vị đối với công tác bầu cử là yếu tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả và thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, tích cực và trách nhiệm cao của cả hệ thống chính trị. Sự lãnh đạo đúng đắn của cấp ủy đảng sẽ bảo đảm cho công tác bầu cử được thực hiện đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phát huy dân chủ, đồng thời giữ vững nguyên tắc, kỷ luật và sự ổn định chính trị - xã hội. Cấp ủy, tổ chức đảng cần quán triệt sâu sắc các văn bản chỉ đạo của Trung ương về công tác bầu cử, xác định rõ đây là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn chính trị hiện nay. Trên cơ sở đó, cần xây dựng kế hoạch lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng tổ chức, cá nhân, bảo đảm công tác bầu cử được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ và đúng quy định. Đồng thời, cấp ủy đảng cần lãnh đạo tốt công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị.
Người đứng đầu cơ quan, đơn vị có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức thực hiện công tác bầu cử. Người đứng đầu phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về bầu cử, đồng thời trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra việc triển khai công tác bầu cử tại cơ quan, đơn vị mình. Việc phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bảo đảm mọi hoạt động liên quan đến bầu cử được thực hiện nghiêm túc, dân chủ, đúng pháp luật. Cấp ủy, tổ chức đảng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện công tác bầu cử, kịp thời phát hiện và xử lý những vấn đề phát sinh, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra công khai, minh bạch, khách quan và đúng quy định. Đồng thời, cần phát huy vai trò phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, tạo sự thống nhất và đồng thuận cao trong tổ chức thực hiện. Việc tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu cơ quan, đơn vị không chỉ góp phần bảo đảm thành công của cuộc bầu cử, mà còn thể hiện vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
- Kết luận
Quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trong thực hiện nhiệm vụ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Đây là cơ sở để nâng cao nhận thức, phát huy tinh thần trách nhiệm và quyền làm chủ của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với nhiệm vụ chính trị trọng đại của đất nước. Việc tham gia bầu cử với tinh thần trách nhiệm cao không chỉ là thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, mà còn là biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước và tinh thần thi đua yêu nước trong giai đoạn hiện nay. Thông qua đó, góp phần lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân. Đồng thời, góp phần củng cố và hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên và công dân cần tiếp tục quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực tham gia và góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo
(2011). Hồ Chí Minh toàn tập (Tập 7). Chính trị quốc gia Sự thật. Hà Nội. Tr.407, 408, 146.
THOROUGHLY GRASPING HO CHI MINH’S THOUGHT ON PATRIOTIC EMULATION IN FULFILLING THE TASK OF THE ELECTIONS TO THE 16TH NATIONAL ASSEMBLY AND THE PEOPLE’S COUNCILS FOR THE 2026 - 2031 TERM
Nguyen Thi Ha
Administrative Officer, Office Administration Department
Sum mary: This article clarifies Ho Chi Minh's patriotic emulation ideology and the significance of applying it to the task of participating in the election of deputies to the 16th National Assembly and representatives to the People's Councils at all levels for the 2026-2031 term. Based on this, the article clarifies the important political and legal role and significance of the election in promoting the people's right to self-governance and building a socialist rule of law state; it also proposes content and measures to improve the quality of participation in the election of deputies to the National Assembly and People's Councils at all levels by cadres, Party members, and the people; thereby contributing to consolidating the people's trust, strengthening national unity, and building a clean and strong state apparatus in the new era.
Keywords:
Ho Chi Minh Thought; patriotic emulation; election of the 16th National Assembly deputies; deputies to People’s Councils at all levels; 2026 - 2031 term.
