Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Học trò tốt hay xấu là do thầy giáo, cô giáo tốt hay xấu”[4, tr.269]. Khẳng định này của Người cho thấy vai trò lớn lao của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đối với sự nghiệp “trồng người”, đào tạo cán bộ cho cách mạng. Do đó, việc xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là công việc gốc; vấn đề then chốt quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo của các nhà trường Quân đội. Thực hiện di huấn của Người, trong những năm gần đây, Trường Sĩ quan Lục quân 1 đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ nhà giáo đủ về số lượng và không ngừng nâng cao về chất lượng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục, đào tạo cán bộ chỉ huy trong tình hình mới.
Lễ duyệt binh trong ngày khai giảng Khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn ngày 26/5/1946.
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục
Một là, xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về chính trị là “linh hồn” của người thầy trong sự nghiệp đào tạo con người mới.
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là những con người có vai trò giáo dục, đào tạo ra lớp người “vừa hồng, vừa chuyên” kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Đây là trọng trách, nhiệm vụ nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang, cao quý. Phát biểu tại lớp học chính trị của giáo viên cấp II và cấp III toàn miền Bắc, Hồ Chí Minh khẳng định “Chúng ta phải đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà. Nhân dân, Đảng, Chính phủ giao các nhiệm vụ đào tạo thế hệ tương lai cho các cô, các chú. Đó là một trách nhiệm nặng nề, nhưng rất vẻ vang”[3, tr.528]. Nhiệm vụ nặng nề này đòi hỏi đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phải có “chính trị là linh hồn”. Bởi lẽ, “Có chuyên môn mà không có chính trị thì chỉ còn cái xác không hồn. Phải có chính trị trước rồi có chuyên môn. Nếu thầy giáo, cô giáo bàng quan thì lại đúc ra một số công dân không tốt, cán bộ không tốt”[4, tr. 310]. Hơn nữa, muốn đào tạo ra lớp người “vừa hồng, vừa chuyên” kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc thì đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục “Phải hiểu chính sách của Chính phủ và của Đảng, phải thảo luận rồi tuyên truyền cho chính sách, phải giải thích cho dân hiểu…” [3, tr.392]; phải đưa đường lối chính trị, quan điểm của Đảng vào từng bài giảng, phù hợp với từng đối tượng người học.
Hồ Chí Minh còn chỉ ra một số biện pháp xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về chính trị. Trước hết, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phải tự học tập, tự bồi dưỡng tư tưởng chính trị đúng đắn. “Các thầy, các cô giáo, các cháu cần luôn luôn bồi dưỡng tư tưởng xã hội chủ nghĩa, đấu tranh tiêu diệt cá nhân chủ nghĩa” [3, tr.595]; “cần xây dựng tư tưởng: Dạy và học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân”[2, tr.185]. Đây là con đường, biện pháp hữu hiệu trong xây dựng phẩm chất chính trị của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Bởi lẽ, không ai hiểu đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục bằng chính bản thân họ. Thứ hai, huấn luyện chính trị cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Biện pháp này tác động trực tiếp vào quá trình xây dựng phẩm chất chính trị của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; trong đó, tập trung vào huấn luyện thời sự và chính sách. “Cách huấn luyện thời sự là khuyên gắng và đốc thúc các cán bộ xem báo, thảo luận và giải thích những vấn đề quan trọng, và định kỳ khai hội cán bộ, báo cáo thời sự. Huấn luyện chính sách là đốc thúc các cán bộ nghiên cứu và thảo luận những nghị quyết, những chương trình, những tuyên ngôn của Đảng, của Chính phủ”[5,tr.400].
Hai là, xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về đạo đức cách mạng làm gốc, làm nền tảng của sự nghiệp “trồng người”.
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phải là những người có đạo đức cách mạng. Theo Hồ Chí Minh, “Đạo đức cách mạng là triệt để trung thành với cách mạng, một lòng một dạ phục vụ nhân dân” [6.tr.507]. “Đó là cái gốc, rất là quan trọng. Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng” [1, tr.499]. Có thể nhận thấy, đạo đức cách mạng có vai trò rất lớn đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Bởi lẽ, họ là những con người gánh vác sứ mệnh “trồng người”, “đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt”. Hơn nữa, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn là tấm gương đạo đức cho học trò noi theo, làm theo. Do vậy, việc xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về đạo đức cách mạng là yêu cầu khách quan của sự nghiệp “trồng người”. Mặt khác, bản thân các nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục cũng cần phải được giáo dục; trong đó, giáo dục, xây dựng giá trị đạo đức người thầy, người quản lý làm gốc, làm nền tảng.
Hồ Chí Minh chỉ ra một số cách thức xây dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục “Phải có chí khí cao thượng, phải “tiên ưu hậu lạc” nghĩa là khó khăn thì phải chịu trước thiên hạ, sung sướng thì hưởng sau thiên hạ”3; “phải luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho”4. Hơn nữa đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục “phải thật thà đoàn kết, nâng cao tinh thần trách nhiệm, không nên “đứng núi này trông núi nọ”, muốn thay đổi công tác, kèn cựa vì địa vị”5. Có thể nhận thấy, những đức tính này phải do chính đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tự xây dựng lấy; đòi hỏi sự nỗ lực, cố gắng rất lớn. Tuy nhiên, nhà trường, xã hội và lãnh đạo các cấp cũng cần tạo mọi điều kiện, hình thành môi trường đạo đức cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tự xây dựng, hoàn thiện phẩm chất đạo đức theo yêu cầu của nghề “trồng người”, đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt.
Ba là, xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về trình độ chuyên môn là trọng tâm.
Đây là nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Bởi vì, Hồ Chí Minh cho rằng các thầy giáo, cô giáo “Có đức mà chỉ i, tờ thì dạy thế nào?”[4, tr.269]. Hơn nữa, yêu cầu của xã hội, của sự nghiệp giáo dục, đào tạo ngày càng cao đối với hoạt động của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Hồ Chí Minh căn dặn đội ngũ nhà giáo; “Các cô, các chú phải ngày càng tiến bộ để dạy cho con em ngày càng tiến bộ, nếu không thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến con em… Nhưng xã hội loài người ngày nay tiến lên nắm lấy nguyên tử. Người ta chinh phục thiên nhiên, chiếm cả cung trăng nữa. Tất cả tiến bộ rất nhanh. Cán bộ và giáo viên cũng phải tiến bộ cho kịp thời đại thì mới làm được nhiệm vụ. Chớ tự túc, tự mãn, cho là giỏi rồi thì dừng lại. Mà dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, mình tự đào thải trước. Cho nên phải cố gắng học tập để cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình, cải tạo con em và giúp vào việc cải tạo xã hội”[4, tr.266]. Vì thế, Người yêu cầu phải “bổ túc văn hoá đối với người dạy”[4, tr.361]3; đồng thời, “Tất cả các giáo viên chớ nên cho học thế này đã là đủ, mà phải tiếp tục học tập thêm để tiến bộ mãi”[3, tr.528] nhằm nâng cao trình độ chuyên môn. Hồ Chí Minh nhấn mạnh người huấn luyện phải học thêm mãi thì mới làm được công việc huấn luyện của mình. Lênin khuyên chúng ta: “Học, học nữa, học mãi”. Mỗi người đều phải ghi nhớ và thực hành điều đó, những người huấn luyện lại càng phải ghi nhớ hơn ai hết. Người huấn luyện nào tự cho là mình đã biết đủ cả rồi, thì người đó dốt nhất”. Như vậy, Hồ Chí Minh có những chỉ dạy xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về chuyên môn nghiệp vụ rất cụ thể, toàn diện nhằm không ngừng nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục, đào tạo, của xã hội.
2. Trường Sĩ quan Lục quân 1 thực hiện di huấn của Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong tình hình mới.
Trong những năm qua, thực hiện di huấn của Hồ Chí Minh, Trường Sĩ quan Lục quân 1 đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường trong tình hình mới; trong đó, tập trung vào xây dựng lập trường tư tưởng - chính trị; nâng cao trình độ chuyên môn, quản lý, chỉ huy và năng lực thực tiễn. Trong giai đoạn từ 2015 đến 2022, Nhà trường đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, quản lý, chỉ huy cho 1388 lượt; cử 613 lượt đi đào tạo sau đại học; điều động 264 lượt đi thực tế tại các đơn vị bên ngoài và điều động, bổ nhiệm 4252 lượt nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Cùng với đó, Nhà trường còn thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ, tuyển chọn, tạo nguồn cán bộ; lập dự báo và tổ chức thực hiện quy trình hướng sử dụng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục… Đây là những hoạt động cụ thể, thiết thực có trọng tâm, trọng điểm của Nhà trường nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Tuy nhiên, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có một số mặt chưa đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường trong tình hình mới. Số lượng giáo viên được cử đi đào tạo sau đại học chưa nhiều; số nhà giáo đạt chuẩn phó giáo sư còn ít; số lượng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục qua chiến đấu ngày càng giảm; trình độ và năng lực sử dụng ngoại ngữ, tin học của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn nhiều bất cập,…
Trong tình hình mới, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường tiếp tục có bước phát triển về nội dung, phương thức đào tạo; cách thức quản lý, chỉ huy… Đây là yêu cầu khách quan, nhiệm vụ nặng nề đối với Nhà trường. Để hoàn thành tốt nhiệm đó, Nhà trường cần thực hiện tốt một số giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cụ thể là:
Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Đây là giải pháp trọng tâm, quyết định đến chất lượng chính trị, đạo đức và năng lực chuyên môn của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường trong tình hình mới. Theo đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần tổ chức quán triệt và tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI; Quyết định số 89/QĐ-TTg, ngày 18/01/2019 của Thủ tướng Chính phủ về “Nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục đại học, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo”; Đề án xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo trong Quân đội giai đoạn 2020 - 2030… Cùng với đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần đề ra chủ trương, biện pháp phù hợp với đặc điểm tình hình đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ở đơn vị mình. Trong đó, công việc trọng tâm của cấp ủy, chỉ huy là giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, Nghị quyết của chi bộ, đảng bộ; chống suy thoái, biến chất về chính trị - tư tưởng của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục… Cấp ủy, chỉ huy cũng cần tăng cường giám sát, kiểm tra, tổng kết và rút kinh nghiệm về công tác xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục của đơn vị.
Thứ hai, làm tốt công tác quy hoạch, cử đào tạo sau đại học và đi thực tế đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Đây là giải pháp quan trọng, tác động trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về chính trị, đạo đức và chuyên môn nghiệp vụ theo di huấn của Hồ Chí Minh. Giải pháp này đòi hỏi cấp ủy và chỉ huy các cấp cần đánh giá đúng nhu cầu và phương hướng sử dụng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong tình hình mới; rà soát, thẩm định năng lực, phẩm chất của đội ngũ này. Trên cơ sở đó, cấp ủy và chỉ huy các cấp đề xuất quy hoạch, cử đào tạo sau đại học và đi thực tế đối với nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục của đơn vị cho cấp ủy, chỉ huy Nhà trường xem xét, quyết định. Chẳng hạn, để bổ nhiệm làm cán bộ bộ môn, cán bộ khoa, cán bộ, giảng viên phải có trình độ tiến sĩ và đã qua thực tế tại đơn vị từ cấp trung đoàn trở lên. Do vậy, giải pháp quy hoạch, cử đào tạo sau đại học và đi thực tế đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phải được tiến hành thường xuyên, có kế hoạch rõ ràng, phát huy được phẩm chất và năng lực của cá nhân. Cùng với đó, cấp ủy, chỉ huy cũng cần loại bỏ những nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục vi phạm kỷ luật về phẩm chất chính trị, đạo đức và không đáp ứng được yêu cầu đào tạo sau đại học và đi thực tế,…
Thứ ba, tập trung xây dựng về trình độ học vấn, kỹ năng quản lý, chỉ huy và kinh nghiệm thực tiễn cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Đây là giải pháp trọng tâm nhằm đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường trong tình hình mới. Bởi lẽ, giáo dục, đào tạo trong thời đại chuyển đổi số - thời đại công nghệ 4.0 hiện nay đòi hỏi những nhà giáo dục và cán bộ quản lý giáo dục đại học cần có trình độ học vấn cao, kỹ năng quản lý hiện đại và trình độ chỉ huy chuyên sâu. Hơn nữa, đây cũng là nhu cầu đích thực, thiết thân của mỗi nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Vì vậy, ngoài việc cử đi đào tạo sau đại học, đi thực tế, Nhà trường cần mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ; tổ chức các cuộc thi nhằm kích ứng nhu cầu tự học, tự nghiên cứu và rèn luyện kỹ năng cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; lựa chọn nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có tiềm năng để xây dựng cán bộ nòng cốt, chuyên sâu của Nhà trường.
Tóm lại, xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 là yêu cầu cấp bách trong tình hình mới. Những nội dung trong di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là cơ sở để đề ra những giải pháp phù hợp. Quá trình tổ chức cần nghiên cứu thấu đáo nội dung di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời, thực hiện đồng bộ, có hiệu quả các giải pháp trên./.
Tài liệu tham khảo
1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.
2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.
3. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.
4. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.
5. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 14, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.
6. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.
