ThS. Trần Đức Khánh Hùng
Khoa Giáo dục Quốc phòng và An ninh - Đại học Bách khoa Hà Nội
Email: [email protected]
Tóm tắt: "Phi chính trị hóa" quân đội là một trong những âm mưu đặc biệt nguy hiểm, thâm độc của các thế lực thù địch, phản động nhằm chống phá cách mạng Việt Nam trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận. Trước tình hình đó, việc quán triệt quan điểm của V.I.Lênin để xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam kiên định, vững vàng về bản lĩnh chính trị và tinh thần đóng vai trò then chốt. Công tác này không chỉ đảm bảo Quân đội luôn là công cụ bạo lực sắc bén, lực lượng chiến đấu và chính trị trung thành vô hạn trong nhiệm vụ bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân cùng chế độ xã hội chủ nghĩa trước mọi thử thách; mà còn là giải pháp căn cơ để bẻ gãy và vô hiệu hóa hoàn toàn chiến lược "phi chính trị hóa" quân đội của các thế lực thù địch trong bối cảnh mới.
Từ khóa: Tư tưởng; chính trị; tinh thần; quân đội.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh cách mạng Việt Nam, hệ thống quan điểm của V.I.Lênin về vai trò của nhân tố chính trị - tinh thần là nền tảng lý luận quan trọng để Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp thu, cụ thể hóa vào thực tiễn xây dựng, giáo dục và rèn luyện Quân đội nhân dân Việt Nam. Về mối quan hệ giữa hai yếu tố này, Lãnh tụ Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: "Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại". Suốt chặng đường hơn 80 năm hình thành, chiến đấu và phát triển, bản chất giai cấp công nhân của Quân đội ta luôn gắn liền với mục tiêu, lý tưởng cách mạng cao đẹp: "Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng". Sức mạnh làm nên những thắng lợi vĩ đại ấy là sự hội tụ tổng hợp của nhiều nguồn lực, mà trong đó, sự vững vàng về chính trị và tinh thần chính là gốc rễ quyết định.
2. Tư tưởng của V.I.Lênin về xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị - tinh thần
Thứ nhất, theo V.I. Lênin, nhân tố chính trị - tinh thần giữ vị trí nền tảng và có ý nghĩa quyết định đối với sức mạnh chiến đấu của quân đội. Chỉ khi được xây dựng trên nền tảng chính trị vững vàng và có tinh thần chiến đấu cao, quân đội mới phát huy được tính tích cực, chủ động, mưu trí, sáng tạo, đồng thời vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, đặc biệt trong điều kiện chiến tranh. V.I. Lênin đã khẳng định: "Không có chính ủy thì chúng ta không có Hồng quân". Quan điểm đó cho thấy, chính trị - tinh thần không chỉ là nhân tố cốt lõi quyết định chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội, mà còn là cơ sở để xây dựng, phát huy hiệu quả các nhân tố khác, tạo nên sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang. Vì vậy, xây dựng và củng cố nhân tố chính trị - tinh thần luôn được V.I. Lênin xác định là vấn đề có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp bảo vệ đất nước. Điều này tiếp tục được ông nhấn mạnh qua luận điểm: "Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường".
Thứ hai, V.I. Lênin khẳng định rằng bản chất của nhân tố chính trị - tinh thần trong xây dựng quân đội được thể hiện ở trình độ giác ngộ về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu; tinh thần đoàn kết, gắn bó; phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị và niềm tin của cán bộ, chiến sĩ. Ông nhấn mạnh: "Lòng tin vào cuộc chiến tranh chính nghĩa, sự giác ngộ rằng cần phải hy sinh đời mình cho hạnh phúc của người anh em, là yếu tố nâng cao tinh thần của binh sĩ và làm cho họ chịu đựng được những khó khăn chưa từng thấy". Quan điểm này cho thấy, sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội trước hết được hình thành từ sự thống nhất giữa nhận thức chính trị, niềm tin, ý chí và động cơ chiến đấu đúng đắn của mỗi quân nhân. Theo đó, thực chất của xây dựng sức mạnh chính trị - tinh thần là xây dựng con người có trình độ giác ngộ chính trị cao, lập trường tư tưởng kiên định, bản lĩnh vững vàng, phẩm chất đạo đức và lối sống trong sạch, lành mạnh; đồng thời có kiến thức, kỹ năng, trình độ kỹ thuật, chiến thuật, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, cùng sức bền về tâm lý và thể lực đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong mọi điều kiện.
Thứ ba, khi luận giải về cội nguồn sức mạnh của nhân tố chính trị - tinh thần trong việc xây dựng lực lượng vũ trang, V.I.Lênin chỉ ra rằng bản chất của chế độ chính trị - xã hội hiện hành cùng tinh thần yêu nước trong các cuộc chiến tranh chính nghĩa đóng vai trò quyết định nhất. Ông vạch trần luận điệu phi chính trị hóa qua câu nói: "Không lôi kéo quân đội vào chính trị - đó là khẩu hiệu của bọn tôi tớ giả nhân giả nghĩa của giai cấp tư sản và của chế độ Nga hoàng". Chính vì lẽ đó, trong những cuộc chiến đấu nhằm giữ vững thành quả cách mạng, giai cấp công nhân, quần chúng lao động cùng quân đội kiểu mới luôn nắm giữ ưu thế tuyệt đối về mặt chính trị và tư tưởng. V.I.Lênin từng quả quyết: "Việc quần chúng nhận thức được mục đích và nguyên nhân của chiến tranh có một tầm quan trọng to lớn và đó là sự bảo đảm cho thắng lợi". Đồng thời, ông cũng lưu ý rằng, để định lượng chính xác năng lực và sức mạnh chiến đấu thực tế của quân đội, chúng ta cần một thế giới quan toàn diện: không chỉ đánh giá vũ khí, khí tài quân sự hay trình độ chính quy, tính kỷ luật của binh sĩ, mà quan trọng hơn hết là phải xem xét yếu tố con người cùng sự chuẩn bị tâm lý, tinh thần vững vàng để đương đầu với những thử thách khốc liệt nơi chiến trường.
3. Giải pháp xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị - tinh thần trong tình hình mới theo tư tưởng V.I.Lênin
Một là, giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội.
Kiên định và tăng cường vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với lực lượng vũ trang, kết hợp chặt chẽ với việc nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị là giải pháp then chốt để giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc của Quân đội. Đây không chỉ là nguyên tắc cốt lõi mà còn là nội dung nền tảng, quyết định việc xây dựng một quân đội vững vàng về chính trị, tạo tiền đề vững chắc để từng bước tiến lên hiện đại. Sở dĩ như vậy là vì, chiếu theo lý luận của V.I.Lênin, lực lượng vũ trang kiểu mới chính là công cụ bạo lực sắc bén nhằm hiện thực hóa đường lối chính trị của giai cấp công nhân và nhà nước xã hội chủ nghĩa. Đặc trưng cốt tử và nguồn gốc sức mạnh lớn nhất của quân đội này nằm ở sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản; do đó, lịch sử đã chứng minh "ở đâu mà chính sách của đảng được thi hành nghiêm chỉnh nhất,…ở đấy thu được nhiều thắng lợi hơn". Từ luận điểm trên, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là phải tập trung xây dựng Đảng bộ Quân đội thực sự trong sạch, vững mạnh toàn diện trên tất cả các mặt: chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Qua đó, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu để dẫn dắt các cơ quan, đơn vị trong toàn quân hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Hai là, cần tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội, đặc biệt là cán bộ cấp cao, bảo đảm có đầy đủ phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn và uy tín đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trong tiến trình cách mạng, đội ngũ cán bộ luôn đóng vai trò là nhân tố hạt nhân đặc biệt quan trọng. Khẳng định quy luật này, V.I.Lênin chỉ rõ: "Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào". Thấm nhuần tư tưởng đó, suốt quá trình chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn: "vấn đề cán bộ là một vấn đề rất trọng yếu", bởi "cán bộ là cái gốc của mọi công việc", và suy cho cùng "Muốn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém". Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược sở hữu bản lĩnh chính trị kiên định, tư duy lý luận sắc sảo, cùng năng lực hành động xuất sắc trong thực thi nhiệm vụ; đồng thời phải hết lòng tận tụy, trung thành vô hạn với Đảng, Tổ quốc và nhân dân. Để đạt được mục tiêu đó, cần triển khai nghiêm túc quy trình công tác cán bộ trên tinh thần dân chủ, khách quan, bảo đảm nguyên tắc đúng người, đúng việc. Song song đó, phải không ngừng nâng cao chất lượng các khâu đào tạo, bồi dưỡng và luân chuyển; đồng thời thực hiện chặt chẽ, thực chất công tác quản lý, nhận xét, đánh giá cán bộ, tạo cơ sở khoa học để quy hoạch và bố trí sử dụng nhân sự một cách tối ưu.
Ba là, tăng cường củng cố đoàn kết nội bộ và đoàn kết quân - dân. Thường xuyên giải quyết hài hòa, hiệu quả các mối quan hệ nội bộ giữa cán bộ và chiến sĩ, giữa cấp trên và cấp dưới, giữa cá nhân và tổ chức; đồng thời chấp hành nghiêm điều lệnh, điều lệ, kỷ luật Quân đội và các quy định của đơn vị.
Trong mối quan hệ với quần chúng, mỗi cán bộ và chiến sĩ phải chấp hành tuyệt đối, nghiêm minh kỷ luật của lực lượng vũ trang; đồng thời luôn đi đầu, làm gương về chuẩn mực đạo đức, tác phong và lối sống, thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật và nghiêm túc thực hiện mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước. Bên cạnh đó, lực lượng quân đội cần chủ động và thường xuyên làm tốt vai trò tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia củng cố nền quốc phòng toàn dân vững mạnh. Mỗi quân nhân phải không ngừng nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, giữ vững bản lĩnh để không rơi vào mơ hồ, ảo tưởng; kiên quyết không để các thế lực thù địch lợi dụng, lôi kéo, mua chuộc hay kích động nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết giữa Đảng, Quân đội với nhân dân. Việc chăm lo, củng cố mối quan hệ đoàn kết gắn bó máu thịt giữa quân và dân phải luôn được xem là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Đồng thời, công tác giáo dục cần chú trọng rèn luyện cho đội ngũ cán bộ phương pháp làm việc khoa học, sâu sát thực tiễn và luôn đồng hành cùng đơn vị. Nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa trong quân đội cần được đẩy mạnh, kết hợp chặt chẽ với phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", song song với việc không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng công tác dân vận. Cuối cùng, cấp ủy và chỉ huy các cấp phải thường xuyên chăm lo, cải thiện đời sống vật chất cũng như tinh thần cho bộ đội; phát huy tối đa công năng của các thiết chế văn hóa nhằm tạo dựng một môi trường làm việc đoàn kết, dân chủ, nghiêm túc và kỷ cương.
Bốn là, nâng cao cảnh giác đồng thời tích cực, chủ động đấu tranh, phòng, chống"diễn biến hòa bình" và âm mưu "phi chính trị hóa”quân đội của các thế lực thù địch.
Trong bối cảnh hiện nay, các thế lực thù địch đang gia tăng tốc độ và quy mô triển khai chiến lược "diễn biến hòa bình", trong đó mũi nhọn công phá tập trung quyết liệt vào mặt trận chính trị, tư tưởng. Chúng không ngừng xuyên tạc, phủ nhận nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như hệ thống đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, các luận điệu phản động nhắm thẳng vào chủ trương xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại nhằm mục đích xoay chuyển nhận thức, lung lạc niềm tin của cán bộ, chiến sĩ. Thủ đoạn này hòng tạo ra tâm lý hoài nghi, dao động, làm phai nhạt mục tiêu và lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, từ đó tiến tới xóa bỏ niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và tính ưu việt của chế độ; đồng thời làm xói mòn bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc của lực lượng vũ trang. Để đập tan những âm mưu đó, toàn quân cần thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp đấu tranh nghị luận; đi đôi với việc nâng cao trình độ nhận thức, củng cố vững chắc niềm tin của cán bộ, chiến sĩ vào sự lãnh đạo của Đảng, của Quân đội cùng với sự quản lý, điều hành của Nhà nước.
4. Kết luận
Giữ vững sự ổn định và mạnh mẽ về chính trị - tinh thần là nguyên tắc cốt lõi, mang tính quyết định trong học thuyết xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân do V.I.Lênin khởi xướng; luận điểm này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp thu, vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn tổ chức, lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện Quân đội ta. Có thể khẳng định, tư tưởng của V.I.Lênin về nhân tố chính trị - tinh thần chính là hạt nhân lý luận, phản ánh rõ nét nhất bản chất của lực lượng vũ trang cách mạng. Những giá trị di sản lý luận vượt thời gian này đóng vai trò là chiếc chìa khóa định hướng cho việc nghiên cứu, quán triệt sâu sắc tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, cũng như đường lối quốc phòng của Đảng. Đây là cơ sở khoa học vững chắc để tiếp tục xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, xứng đáng là lực lượng nòng cốt gánh vác sứ mệnh bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.
Tài liệu tham khảo
[1]. V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2005.
[2]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.
[3]. ĐCSVN, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.
[4]. ĐCSVN, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2016.
[5]. ĐCSVN, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021.
[6]. Tổng cục Chính trị, Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2020.
[7]. Đại tướng Lương Cường, Quán triệt nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tiếp tục xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới,Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 4 - 2021.
APPLYING V.I. LENIN'S THOUGHT ON THE POLITICAL–SPIRITUAL FACTOR: THEORETICAL AND PRACTICAL VALUE IN BUILDING THE MILITARY TODAY
MA. Tran Duc Khanh Hung
Faculty of National Defense and Security Education - Hanoi University of Science and Technology
Abtract: The "depoliticization" of the military is one of the most dangerous and insidious strategies employed by hostile and reactionary forces to undermine the Vietnamese revolution in the ideological and theoretical sphere. In this context, thoroughly grasping V.I. Lenin's viewpoints to build the Vietnam People's Army with steadfast political conviction and strong spiritual resilience plays a pivotal role. This effort not only ensures that the Army remains a sharp instrument of state coercive power, an absolutely loyal political and fighting force dedicated to safeguarding the Party, the State, the people, and the socialist regime against all challenges, but also serves as a fundamental solution to thwart and neutralize the hostile forces' strategy of "depoliticizing" the military in the new context.
Keywords: Thought; Politics; Spiritual Strength; Military.
