Hiện nay dư luận rất quan tâm tới 2 phương án thi tốt nghiệp THPT năm 2025 theo Chương trình GDPT 2028 mà Bộ GDĐT đã công bố:
- Phương án 1: Thi 4 môn bắt buộc (Toán, Ngữ văn, Lịch sử, Ngoại ngữ) và 2 môn tự chọn
- Phương án 2: Thi 3 môn bắt buộc (Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ) và 2 môn tự chọn.
Thi theo môn gồm 11 môn: Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý, GDKTPL, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học. Môn Ngữ văn là môn thi tự luận, các môn còn lại thi trắc nghiệm.
Để có thêm lựa chọn hợp lý nhất, phù hợp nhất với mục tiêu của chương trình GDPT 2018 xin được đề xuất thêm 2 Phương án thi tốt nghiệp THPT để dư luận cùng chia sẻ và Bộ GDĐT xem xét, quyết định (tạm gọi là Phương án 3, 4)
1. Phương án 3: Thi 4 môn
- Học sinh được chọn thi 4 môn trong 11 môn thi tốt nghiệp đã được Bộ GDĐT xác định. Bỏ khái niệm “môn bắt buộc”/ “môn tự chọn” trong việc lựa chọn các môn thi tốt nghiệp. Tất cả 11 môn thi đều bình đẳng cho học sinh lựa chọn. Để thực hiện phương án thi này có thể hình dung lịch thi (giả định) như sau:
Ngày 1: Sáng: Thi Ngữ văn Chiều: Thi Hóa, Lý
Ngày 2: Sáng: Thi Lịch sử, Địa lý Chiều: Thi Toán, Sinh học
Ngày 3: Sáng: Thi Tiếng Anh, GDKTPL Chiều: Thi Công nghệ, Tin học
Các Hội đồng thi căn cứ vào số lượng học sinh dự thi từng môn học để bố trí phòng thi và giám thị cho phù hợp, tránh lãng phí sức người, sức của.
Ưu điểm của phương án này là đáp ứng đúng mục tiêu của Chương trình GDPT 2018 ở bậc THPT là định hướng phát triển nghề nghiệp. Học sinh được lựa chọn môn thi phù hợp với nghề nghiệp tương lai, khớp với yêu cầu cơ bản nghề nghiệp đào tạo trong các trường ĐH, CĐ.
Ví dụ: Học sinh chọn nghề tương lai thuộc khối kỹ thuật, công nghệ có thể chọn các môn thi: Toán, Lý, Hóa, Sinh hoặc Toán, Lý, Hóa, Công nghệ hoặc Toán, Lý, Công nghệ, Tiếng Anh.
Học sinh chọn nghề tương lai thuộc khối xã hội, kinh tế có thể chọn các môn thi: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh hoặc Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, GDKTPL...
Học sinh không phải lãng phí công sức, thời gian cho việc học thi dàn trải những môn không liên quan trực tiếp tới đặc trưng nghề nghiệp tương lai.
Phương án này vẫn kế thừa những ưu điểm của phương án thi tốt nghiệp theo Chương trình GDPT 2016 và phù hợp với mục tiêu của Chương trình GDPT 2018.
2. Phương án 4: Giao quyền tổ chức thi tốt nghiệp về các trường THPT.
- Không tổ chức thi tập trung trên phạm vi cả nước như hiện nay mà chuyển về tổ chức thi tốt nghiệp tại các trường THPT theo hình thức thi kiểm tra cuối năm lớp 12 ở tất cả các môn học.
Ưu điểm của phương án này:
- Nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường THPT, tăng cường vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường đối với xã hội. Thay đổi tư duy dạy và học để ứng thi sang dạy và học để phát triển phẩm chất năng lực nghề nghiệp tương lai.
- Đánh giá toàn diện các môn học của từng học sinh theo định hướng phát triển năng lực nghề nghiệp của chương trình GDPT 2018.
- Công tác tổ chức thi gọn nhẹ, phù hợp với điều kiện của từng trường, không gây xáo trộn trên phạm vi rộng. (Đây là hoạt động kiểm tra thường xuyên trong trường học).
- Tiết kiệm được nhân lực, vật lực, tài lực, thời gian. Nhà nước không phải chi đồng nào cho việc này vì đây là nhiệm vụ của nhà trường, không phải huy động lực lượng ngoài trường tham gia vào công tác thi cử của trường.
- Giảm áp lực thi cử đối với học sinh, gia đình và xã hội (không phải thi tập trung trên phạm vi toàn quốc nên không gây ra căng thẳng cho xã hội).
- Thực hiện được nguyên tắc phân cấp quản lý: Bộ và Sở chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước: Ra văn bản Quy chế thi, kiểm tra việc thực hiện, xem xét cấp bằng tốt nghiệp theo thẩm quyền. Trường THPT tổ chức thực hiện.
Để thực hiện phương án này Bộ GDĐT cần ban hành Quy chế thi tốt nghiệp mới trên một số nguyên tắc cơ bản sau:
- Bộ GDĐT ban hành Quy chế thi, thanh tra, kiểm tra việc tổ chức thực hiện; xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn để các nhà trường lựa chọn đảm bảo mức độ đề thi như nhau ở các trường.
- Trường THPT chịu trách nhiệm: Chọn đề thi từ ngân hàng đề thi của Bộ GDĐT, tổ chức thi, chấm thi, công bố kết quả thi.
- Sở GDĐT thanh tra, kiểm tra việc tổ chức thi tại các trường và duyệt kết quả thi, xét công nhận tốt nghiệp, cấp Bằng tốt nghiệp THPT.
Phương án 4 là phương án đổi mới căn bản phương thức thi tốt nghiệp THPT hiện hành, đáp ứng đúng yêu cầu của Nghị quyết 29-NQ/TW của BCH Trung ương Khóa XI về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo:
- “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan”
- “ Đổi mới phương thức thi và công nhận tốt nghiệp THPT theo hướng giảm áp lực và tốn kém cho xã hội mà vẫn đảm bảo độ tin cậy, trung thực, đánh giá đúng năng lực học sinh, là cơ sở cho việc tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học”
- “ Đẩy mạnh phân luồng sau THCS; định hướng nghề nghiệp ở THPT”
- “Giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cơ sở giáo dục, đào tạo”
Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT những năm gần đây rất cao (2021: 98,34%, 2022: 98,57%, 2023: 98,88%), tính trung bình mỗi kỳ thi chỉ có khoảng 1.000 thí sinh trượt tốt nghiệp trên tổng số khoảng 1 triệu thí sinh dự thi. Thực tế này cho thấy việc tổ chức một kỳ thi tập trung trên phạm vi cả nước là cực kỳ tốn kém nhưng không tương xứng với kết quả thu được. Vì vậy đã đến lúc cần thực hành tiết kiệm tối đa ngân sách nhà nước, giao quyền tự chủ tổ chức thi tốt nghiệp về cho các trường THPT.
Hy vọng các phương án trên sẽ được dư luận rộng rãi trong và ngoài ngành giáo dục trao đổi để cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo tìm ra phương án hợp lý nhất, tiết kiệm nhất, phù hợp nhất với mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở bậc THPT
TS. Võ Thế Quân
Chủ tịch Hội đồng trường
Trường THPT Đông Đô
Email: [email protected]
Điện thoại: 024 3753 1676
