1. Đặt vấn đề
Suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, phụ nữ Việt Nam luôn là lực lượng đóng góp to lớn, tạo nên những kỳ tích oanh liệt trong các cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đấu tranh vì sự tiến bộ và bình đẳng của con người. Ngày nay, trong quá trình đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước, phát huy truyền thống anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, phụ nữ cả nước đã đoàn kết, năng động, sáng tạo trong lao động sản xuất, công tác và tổ chức cuộc sống gia đình.
Để tiếp tục phát huy vai trò của phụ nữ trong thời đại mới, Đại hội XII của Đảng khẳng định: “Nâng cao trình độ mọi mặt..., tạo điều kiện cho phụ nữ phát triển tài năng..., tạo điều kiện và cơ hội để phụ nữ thực hiện tốt vai trò và trách nhiệm của mình trong gia đình và xã hội” [1, tr.163]; trong công tác cán bộ cần phải “tăng tỷ lệ cán bộ lãnh đạo, cấp ủy… là cán bộ nữ” [1, tr. 206]. Phụ nữ đóng góp cho tất cả các lĩnh vực hoạt động xã hội của quốc gia, trong đó, nguồn nhân lực ngành Giáo dục phụ nữ chiếm gần 74%, đóng góp to lớn cho sự phát triển của giáo dục và đào tạo của nước nhà. Trong các cơ sở giáo dục đại học, có 32.690 nữ giảng viên, chiếm 46,9% đội ngũ giảng viên, tỷ lệ nữ có trình độ chuyên môn sau đại học là 81% (trong đó TS là 6.976 đạt 32,4%; ThS là 19.524 chiếm 67,6%).
Học viện Chính trị là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chính trị, cán bộ giảng dạy, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn cho Quân đội nhân dân Việt Nam; cán bộ cho Quân đội nhân dân Lào, Quân đội Hoàng gia Campuchia và đào tạo cán bộ nguồn nhân lực bậc cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển hiện nay, Học viện chú trọng thực hiện tốt mục tiêu xây dựng “chính quy, tiên tiến, mẫu mực”, lực lượng PNHV đã có những bước trưởng thành phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng, hiện nay Hội PNHV được biên chế 235 cán bộ, hội viên, trong số họ với những chức năng nhiệm vụ khác nhau, các chị em luôn có mặt ở hầu hết các lĩnh vực công tác trọng yếu của Học viện: giảng dạy, nghiên cứu khoa học, đảm nhiệm các công việc ở cơ quan đào tạo, khảo thí, thư viện, làm công tác giáo vụ khoa, phục vụ giảng dạy; làm công tác quân y, quân nhu, nuôi quân… Các nữ giảng viên của Học viện Chính trị hiện nay đảm nhiệm giảng dạy các môn khoa học xã hội nhân văn, ngoại ngữ, tin học, tiếng Việt. Cho dù ở cương vị, chức trách nào, mỗi phụ nữ Học viện cũng luôn phát huy truyền thống “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, nêu cao tinh thần trách nhiệm, ý chí tự lực, tự cường, thi đua “Đoàn kết, sáng tạo, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” và họ hoàn toàn xứng đáng là những bông hoa đẹp, tỏa ngát hương thơm trong vườn hoa Truyền thống Học viện Chính trị Anh hùng.
Nữ quân nhân Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng trong ngày khai giảng
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Vai trò của nữ giảng viên ở Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Với quan điểm phát huy hơn nữa vai trò, tiềm năng to lớn của phụ nữ nói chung, nữ giảng viên nói riêng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Thường vụ Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Chính trị, trực tiếp là cấp ủy, chỉ huy các khoa giáo viên đã thường xuyên quan tâm chú trọng xây dựng đội ngũ nữ giảng viên của Học viện. Đội ngũ nữ giảng viên được quan tâm, chú trọng phát triển hài hoà cả về số lượng và chất lượng, ngày càng đáp ứng tốt yêu cầu của công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực hoạt động đặc thù quân sự. Được đào tạo, bồi dưỡng không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn được bồi dưỡng về kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu, vì thế trình độ, năng lực, phương pháp, tác phong công tác của đội ngũ nữ giảng viên ngày một nâng cao. Các nữ giảng viên của Học viện Chính trị đã phấn đấu vươn lên hoàn thiện về phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm công tác, vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học được giao, tích cực xây dựng các tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”; đóng góp xứng đáng vào phong trào thi đua quyết thắng của Học viện, phong trào thi đua của phụ nữ Quân đội, phụ nữ Việt Nam. Các nữ giảng viên tại Học viện đã thi đua “Dạy tốt, học tốt, nghiên cứu khoa học tốt”, nêu cao tinh thần trách nhiệm với giờ giảng, đẩy mạnh hơn nữa phong trào thi đua “Giáo án hay, bài giảng tốt”, tích cực thực hiện khâu đột phá “Nâng cao chất lượng các hình thức sau bài giảng; đổi mới công tác thi, kiểm tra, đánh giá thực chất kết quả người học”, ngày đêm cống hiến vì sự nghiệp giáo dục, đào tạo của Học viện. Năm học 2022 - 2023, có 05 nữ giảng viên được công nhận Giảng viên giỏi cấp Học viện, có 01 đồng chí phó chủ nhiệm khoa, 5 đồng chí chủ nhiệm, phó chủ nhiệm bộ môn.
Nữ giảng viên ở Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng vừa là một nhà giáo, vừa là một quân nhân, đồng thời vẫn phải đảm nhiệm thiên chức của người phụ nữ trong gia đình. Nữ giảng viên ở Học viện Chính trị không chỉ giỏi việc nước, đảm việc nhà như những giảng viên ở các trường đại học khác mà còn phải thực hiện chức năng, nhiệm vụ của người quân nhân ở một đơn vị quân đội. Mọi hoạt động giảng dạy, nghiên cứu hoa học và sinh hoạt hàng ngày phải được thực hiện trong môi trường quân sự, tuân thủ kỷ luật quân sự nghiêm ngặt. Mặt khác, nữ giảng viên ở Học viện Chính trị phải tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh chính trị, tư tưởng bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và bảo vệ Tổ quốc thông qua hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các mặt hoạt động chung của Học viện.
2.2. Giải pháp phát huy vai trò của nữ giảng viên ở Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Để phát huy tốt hơn vai trò của nữ giảng viên trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học ở Học viện Chính trị, cần tập trung làm tốt một số nội dung sau:
Một là, tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng đối với phát huy vai trò của các nữ giảng viên ở Học viện Chính trị. Trước hết, cần quán triệt sâu sắc các quan điểm, mục tiêu công tác phụ nữ trong tình hình mới nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, tạo bước chuyển biến rõ rệt về vai trò của nữ giảng viên ở Học viện Chính trị. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về vai trò, vị thế và trách nhiệm của nữ giảng viên cho cán bộ, đảng viên; đấu tranh chống tư tưởng cổ hủ, lạc hậu còn rơi rớt như không coi trọng phụ nữ, “trọng nam, khinh nữ”. Tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm được thực hiện thông qua các hình thức, phương pháp như: sinh hoạt, học tập của các tổ chức đảng; sinh hoạt của đơn vị, các tổ chức quần chúng; tổ chức các lớp học quán triệt, bồi dưỡng tập trung của đơn vị để nâng cao nhận thức cho các tổ chức, lực lượng; tự học tập, tự nghiên cứu bồi dưỡng nâng cao nhận thức của các tổ chức, lực lượng.
Hai là, làm tốt hơn nữa công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nữ giảng viên để họ phát huy được thế mạnh, ưu điểm của Phụ nữ Việt Nam thời đại mới. Xây dựng đội ngũ nữ giảng viên ở Học viện Chính trị có đủ phẩm chất, năng lực, sáng tạo, tâm huyết, trách nhiệm, có khát vọng cống hiến, giỏi việc nước, đảm việc nhà. Cấp ủy đảng các cấp cần làm tốt công tác “Phát huy truyền thống, tiềm năng, thế mạnh và tinh thần làm chủ, khát vọng vươn lên của các tầng lớp phụ nữ. Xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế” [2, tr.169]. Có kế hoạch tạo nguồn cán bộ là nữ giảng viên. Thực hiện tốt bình đẳng giới trong phân công lao động, từng bước nâng cao tỷ lệ nữ giảng viên giữ cương vị lãnh đạo, quản lý chuyên môn. Đội ngũ nữ giảng viên cần được thường xuyên bồi dưỡng, đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ trong giảng dạy và cập nhật phương pháp giảng dạy hiện đại, tiếp cận thông tin, ứng dụng thành tựu Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Căn cứ thực tiễn, đặc thù nhiệm vụ của khoa giáo viên, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần mạnh dạn, tin tưởng giao nhiệm vụ cho họ được tham gia thực hiện nhiệm vụ khó, những lĩnh vực thường dành cho nam giới để họ có điều kiện phấn đấu trưởng thành, khẳng định năng lực của bản thân.
Ba là, phát huy tinh thần nỗ lực phấn đấu vươn lên của đội ngũ nữ giảng viên Học viện Chính trị. Nữ giảng viên ở Học viện cần giữ gìn và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, phẩm chất của phụ nữ Quân đội “Bản lĩnh, trí tuệ, kỷ cương, nhân ái”, đạt tiêu chí 4 tốt. Thường xuyên rèn luyện bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng, đạo đức nhà giáo thể hiện ở sự trung thành với nền tảng tư tưởng, sự nghiệp cách mạng của Đảng; ở lòng yêu nghề, tâm huyết và có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao. Mỗi nữ giảng viên cần không ngừng tự rèn luyện, tự học tập bồi dưỡng trau dồi kiến thức chuyên môn, phương pháp tổ chức bài giảng và tác phong, kỹ thuật sư phạm cần thiết, niềm đam mê nghề nghiệp. Bồi dưỡng năng lực và khả năng phân tích khoa học với những vấn đề giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học để có hành động đúng, phù hợp trong môi trường quân đội. Không ngừng học tập, tiếp thu, trau dồi kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, thường xuyên cập nhật những tri thức mới do thành tựu CMCN 4.0 mang lại. Khắc phục được tâm lý tự ti phụ nữ để không ngừng học hỏi, tiếp thu kinh nghiệm, làm chủ về chuyên môn, nhuần nhuyễn về khoa học chuyên ngành, dám nghĩ, dám làm, dám sáng tạo, sẵn sàng nhận và hoàn thành những nhiệm vụ tổ chức giao cho. Cần thường xuyên đổi mới phương pháp giảng dạy, tác phong sư phạm cho chính bản thân mình nhằm phát huy tốt hơn tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học viên, tạo cho học viên hình thành phong cách tư duy độc lập, phát triển năng lực và giải quyết vấn đề ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Bốn là, tạo điều kiện tốt nhất để nữ giảng viên cống hiến, phát huy được sở trường, thế mạnh, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao
Trong môi trường hoạt động quân sự đặc thù, nữ giảng viên sẽ có những hạn chế nhất định về sức khoẻ, về kiến thức quân sự,… tuy nhiên, họ cũng có thế mạnh, sở trường trong giảng dạy, nghiên cứu các môn ngoại ngữ, tin học, khoa học xã hội và nhân văn. Chính vì vậy, trong lãnh đạo, chỉ đạo cần dựa trên quan điểm giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ để phát huy vai trò của nữ giảng viên của Học viện. Phân công, giao nhiệm vụ phù hợp với đặc điểm sức khoẻ, trình độ, phương pháp,… để nữ giảng viên vững vàng, tự tin, bình đẳng trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Tạo nhiều cơ hội hơn nữa cho họ được học tập, tiếp thu kiến thức toàn diện, nhất là kiến thức thực tiễn. Cần chú trọng xây dựng, nhân rộng các mô hình hoạt động tiêu biểu, phương pháp giảng dạy hiện đại, tạo môi trường thuận lợi để nữ giảng viên cống hiến, phát triển và trưởng thành; tổ chức thực hiện hiệu quả phong trào “Phụ nữ Quân đội trí tuệ - bản lĩnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng gia đình hạnh phúc, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới” gắn với Chị thị 05 của Bộ Chính trị khóa XII, Chỉ thị 87 và Chỉ thị 855 của Thường vụ Quân ủy Trung ương. Quan tâm xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện để tạo môi trường tập thể thuận lợi. Xây dựng nền nếp chính quy và quản lý kỷ luật, nắm tình hình tư tưởng, tâm tư, nguyện vọng của các nữ giảng viên; quan tâm xây dựng bầu không khí tâm lý tích cực và các mối quan hệ xã hội lành mạnh trong tập thể đơn vị… Đồng thời, phát huy dân chủ rộng rãi để mọi người trong tập thể đơn vị hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng nhu cầu, lợi ích, nguyện vọng, quan điểm chính kiến của nhau. Quan tâm thực hiện tốt chính sách đối với các nữ giảng viên trong Học viện.
3. Kết luận
Nữ giảng viên ở Học viện Chính trị là một bộ phận cấu thành của đội ngũ nhà giáo Quân đội, họ có vai trò đặc biệt quan trong việc chuyển giao kiến thức, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội. Bằng cả sự nhiệt huyết, nữ giảng viên ở Học viện Chính trị vừa hăng say giảng dạy, nghiên cứu khoa học, đấu tranh tư tưởng lý luận để tiếp tục khẳng định vị thế và những đóng góp quan trọng của người phụ nữ trong sự nghiệp xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc./.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, H.2016, tr. 163; tr.206.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2021, tập 1, tr.169.
3. Vetpany Sivongxay - Lê Phước Minh, “Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giảng viên nữ ở đại học quốc gia lào theo tiếp cận bình đẳng giới”. Tạp chí Giáo dục, Số đặc biệt tháng 12/2019, tr 336-339.
4. Nguyễn Thành Chung, “Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức nữ trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng”.
https://tcnn.vn/news/detail/39458/Phat_huy_vai_tro_cua_doi_ngu_tri_thuc_nu_trong_su_nghiep_giao_duc_va_dao_tao_theo_tinh_than_Nghi_quyetall.html
Thiếu tá, TS Trần Thùy Linh
Phòng Khoa học quân sự, Học viện Chính trị
