(TCGCVN) – Mới đây, TS. Phạm Vũ Quốc Bình - Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) đã đưa ra 3 đề nghị tới Bộ Giáo dục và Đào tạo để việc phân luồng, hướng nghiệp học sinh THCS đạt mục tiêu đề ra, đảm bảo quyền lợi học sinh.
Tiến sĩ Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp
Theo báo cáo tổng kết năm học 2022-2023 của Bộ GD&ĐT, khoảng 74% học sinh lớp 9 trên cả nước thi và học tiếp lên bậc THPT, số còn lại có nhiều định hướng khác nhau để lựa chọn như chuyển sang các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp hoặc các Trung tâm GDTX.
Theo thống kê của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (GDNN) năm học 2022-2023, có khoảng 14% trên tổng số khoảng 1,4 triệu học sinh lớp 9, tương đương với gần 200 ngàn học sinh lựa chọn học GDNN sau khi tốt nghiệp THCS. Con số này cách xa mục tiêu đặt ra trong Chỉ thị số 10 của Bộ Chính trị: "Đến 2020 phấn đấu ít nhất 30% học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học tập tại các cơ sở GDNN đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp".
Theo thống kê sơ bộ, giai đoạn 2016-2020, số lượng học sinh tốt nghiệp THCS vào học GDNN là 980.620 học sinh, chiếm khoảng 66.83% so với tổng số học sinh hệ trung cấp (khoảng trên 196.124 học sinh). Tại Hà Nội, riêng năm học 2022-2023, toàn Thành phố có 129.210 học sinh dự thi xét tốt nghiệp THCS, trong đó số lượng tuyển vào GDNN- GDTX chiếm tỷ lệ 7,7%, số lượng tuyến vào các cơ sở GDNN chiếm tỷ lệ 13,4%.
Thực tế cho thấy, việc học nghề là rất linh động. Trong quá trình đào tạo, học sinh hoàn toàn có thể tìm kiếm một công việc tạm thời phù hợp với chuyên môn ngành học. Sau khi đi làm được một thời gian, bằng việc bảo lưu kết quả, học sinh có thể quay trở lại học khi có điều kiện thuận lợi, hoặc chuyển sang học một ngành khác.
Sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội trong ngày hội tuyển dụng
Học nghề không phải là lựa chọn cuối cùng
Hiện nay nhiều người vẫn cho rằng, GDNN là lựa chọn dự phòng mà học sinh lựa chọn khi không còn phương án khác. Điều này là do định kiến xã hội và cách nhìn sai lệch về giáo dục khi mọi người không đủ niềm tin là GDNN có thể mang lại rất nhiều cơ hội cho các em.
Trên thực tế, phải thừa nhận rằng GDNN còn nhiều những hạn chế cần phải khắc phục: Đội ngũ giáo viên lành nghề còn ít, cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành còn rất thiếu, phương pháp giảng dạy còn khô cứng, tập trung nhiều vào lý thuyết, ít thực hành và chưa cập nhật với xu thế công nghệ mới. Những điều này khiến người học ít thấy hứng thú nghiên cứu, tìm tòi và rèn luyện tay nghề. Ngoài ra, công tác hướng nghiệp trong các trường THCS, THPT - yếu tố quan trọng để thúc đẩy các em tìm hiểu về hệ thống giáo dục này, chưa được quan tâm đúng mức, khiến phụ huynh và học sinh không nắm bắt tốt các thông tin để đưa ra quyết định chính xác. Bên cạnh đó, sự vào cuộc đồng bộ của các bên giáo dục và đào tạo còn khá lúng túng, khó khăn trong công tác phối hợp, tạo điều kiện để học sinh cấp THCS được tiếp cận và trải nghiệm tại các cơ sở GDNN; chưa tạo cơ hội liên thông thuận tiện từ trình độ trung cấp, cao đẳng lên đại học. Một hạn chế nữa trong GDNN hiện nay là thiếu sự tương thích, cập nhật giữa đào tạo với nhu cầu thị trường lao động, sự chênh lệch giữa những kỹ năng được đào tạo và những kỹ năng cần thiết để làm việc trong môi trường công nghiệp hiện đại.
Ông Phạm Vũ Quốc Bình: "Nhiều người vẫn coi GDNN là lựa chọn dự phòng, không phải là một lựa chọn đáng theo đuổi".
Để giải quyết các vấn đề này, hệ thống GDNN vẫn đang tiếp tục nỗ lực truyền thông, cung cấp sự hỗ trợ, tư vấn nghề nghiệp cho học sinh và người đi làm, tìm ra các phương pháp giảng dạy sáng tạo, gắn lý thuyết với thực hành và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng đào tạo.
Đề xuất cho các cơ sở GDNN được đào tạo các môn văn hóa theo chương trình GDTX cấp THPT
Hiện nay có 897 ngành, nghề ở trình độ trung cấp mà học sinh tốt nghiệp THCS có thể theo học. Hầu hết đây đều là những ngành, nghề có nhu cầu nhân lực cao, đa dạng ở nhiều lĩnh vực khác nhau, như nghệ thuật, kinh doanh và quản lý, công nghệ kỹ thuật, sản xuất và chế biến, nông lâm nghiệp và thủy sản, du lịch và khách sạn, sức khỏe… Như vậy, học sinh lựa chọn đúng ngành, nghề phù hợp với năng lực, sở trường và đam mê của bản thân hoàn toàn có cơ hội gia nhập vào thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.
Việc đảm bảo các quy định pháp luật trong công tác hướng nghiệp, dạy nghề hiện nay đã được các cơ sở GDNN thực hiện nghiêm túc. Tuy nhiên, để việc hướng nghiệp, phân luồng thực hiện tốt hơn và thu hút học sinh vào học nghề nhiều hơn, nhất là cho đối tượng tốt nghiệp THCS vào học GDNN, các cơ sở GDNN cần đáp ứng các điều kiện đảm bảo giảng dạy Chương trình giáo dục thường xuyên (GDTX) cấp THPT bằng cách tổ chức giảng dạy các môn văn hóa này tại trường, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh không phải đi xuống Trung tâm GDTX để học.
Doanh nghiệp Nhật Bản tuyển dụng sinh viên trường nghề làm thực tập sinh có lương
Để có thể thực hiện tốt việc này, Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (Bộ LĐ-TB&XH) đã đề xuất với Bộ GD&ĐT 3 nội dung:
- Hướng dẫn cụ thể việc cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình GDPT khi cho phép các cơ sở GDNN tổ chức đào tạo Chương trình GDTX cấp THPT tại trường;
- Phân cấp cho các Sở GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các Sở Lao động - Thương binh và Xã hội ở địa phương thẩm định hồ sơ của các trường đảm bảo giảng dạy Chương trình GDTX cấp THPT theo quy định và hướng dẫn của Bộ GD&ĐT;
- Hướng dẫn về kinh phí tổ chức Chương trình GDTX cấp THPT và cấp THCS đối với các cơ sở GDNN.
