Phạm Quỳnh Hương Trang
Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục đào tạo,
Học viện Chính trị
Tóm tắt: Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới toàn diện hoạt động giáo dục, đào tạo trong các nhà trường quân đội. Trong bối cảnh đó, đội ngũ cán bộ, nhân viên trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đào tạo tại Học viện Chính trị Bộ Quốc phòng cần được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng số để đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý giáo dục và đào tạo. Bài báo tập trung đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên, góp phần nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng Học viện thông minh, chuyển đổi số giáo dục và đào tạo quân đội trong tình hình mới.
Từ khóa: Chuyển đổi số; kỹ năng chuyển đổi số; bồi dưỡng kỹ năng số; quản lý hoạt động đào tạo; cán bộ, nhân viên; Học viện Chính trị; giáo dục và đào tạo quân đội.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số là một xu thế tất yếu, không thể đảo ngược. Với tầm nhìn phấn đấu trở thành trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự hàng đầu của Quân đội và quốc gia, có uy tín cao trong khu vực và trên thế giới; đòi hỏi Học viện Chính trị phải tích cực đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục, đào tạo; chuyển đổi số, xây dựng nhà trường thông minh. Trong đó, bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số nói chung và bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số trong quản lý hoạt động đào tạo được xác định là khâu trọng tâm nhằm hướng đến xây dựng quân nhân số có đầy đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ trên môi trường số, nâng cao chất lượng công tác tham mưu, đề xuất, tổ chức hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị, góp phần tích cực nâng cao chất lượng, hiệu quả của quá trình đào tạo các đối tượng tại Học viện Chính trị, góp phần giữ vững vị thế của trung tâm đào tạo cán bộ chính trị, nguồn nhân lực bậc cao, bồi dưỡng nhân tài cho Quân đội và quốc gia.
Trong thời gian vừa qua, Thường vụ Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện đã thường xuyên quan tâm bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số quản lý hoạt động đào tạo cho cán bộ, nhân viên của Học viện, nâng cao chất lượng công tác chuyển đổi số, ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại với nội dung, hình thức, biện pháp phong phú, sát đối tượng và yêu cầu, nhiệm vụ công tác đào tạo. Công tác bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo được xác định là một giải pháp căn cốt, cần thực hiện trước hết nhằm đẩy nhanh quá trình hoạch định, xác định bước đi, nội dung, lộ trình, hình thức, biện pháp phù hợp với yêu cầu, tính chất nhiệm vụ; xây dựng nhiều chủ trương, biện pháp đột phá, thay đổi toàn diện phương thức quản lý hoạt động đào tạo. Tuy nhiên, bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo là vấn đề mới, quá trình tổ chức thực hiện cũng là quá trình tìm tòi, sáng tạo, đề xuất lựa chọn, xác định nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng. Do đó, không thể tránh khỏi những hạn chế trong công tác bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số.
Trước yêu cầu ngày càng cao của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo; nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường theo hướng “chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”; yêu cầu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia, chuyển đổi số trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng, xây dựng nhà trường thông minh,... đòi hỏi phải đẩy mạnh bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số nói chung và kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị nói riêng.
2. Nội dung nghiên cứu
Một là, tạo chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm cho các tổ chức, lực lượng về bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị hiện nay
Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng trong bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị hiện nay cần quán triệt sâu sắc, toàn diện quan điểm của Đảng, Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Học viện về năng lực chuyển đổi số trong quản lý hoạt động đào tạo. Đề cao trách nhiệm của cấp uỷ, chỉ huy các cấp trong bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo. Căn cứ vào nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về bình dân học vụ số, Học viện chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo theo từng giai đoạn, hằng năm, sát với mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm tình hình thực tiễn. Trên cơ sở đó, cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị xác định rõ định hướng lãnh đạo, ban hành biện pháp cụ thể, lựa chọn nội dung trọng tâm, trọng điểm để triển khai phù hợp; thường xuyên tiến hành kiểm tra, đánh giá, kịp thời điều chỉnh, khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đồng thời, cần coi việc bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, bình xét thi đua, khen thưởng hằng năm. Đổi mới hình thức, biện pháp tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao hơn nữa bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện.
Hai là, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, vai trò của cơ quan chức năng, của cán bộ chỉ huy các cấp bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị hiện nay
Đảng ủy Học viện cần họp, ra các nghị quyết chuyên đề, chỉ thị, kế hoạch hành động phù hợp với đặc thù đào tạo đại học và chức vụ, đào tạo sau đại học, đào tạo cao cấp lý luận chính trị,… của Học viện. Điểm mới nổi bật là Học viện phát động Phong trào “Bình dân học vụ số”, coi đây là một bước đi sáng tạo nhằm phổ cập tri thức số cho toàn thể cán bộ, giảng viên, học viên. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần cụ thể hóa nghị quyết, chủ trương thành chương trình, kế hoạch hành động khoa học, sát thực, tránh tình trạng chung chung, hình thức. Trong đó, việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Đảng ủy Học viện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng số ở từng cơ quan, đơn vị cần xác định rõ mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể; xác định lộ trình bồi dưỡng theo từng giai đoạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn); xây dựng nội dung, chương trình phù hợp với đặc điểm công tác của từng nhóm đối tượng (cán bộ quản lý, nhân viên…). Phương pháp lãnh đạo, chỉ huy cần đổi mới theo hướng khoa học, hiện đại, dân chủ và công khai. Bên cạnh việc ban hành nghị quyết, chỉ thị, quy định, cấp ủy, chỉ huy các cấp phải tăng cường chỉ đạo trực tiếp bằng hệ thống CNTT: ứng dụng phần mềm quản lý kế hoạch đào tạo, quản lý chương trình, quản lý điểm, quản lý văn bằng, chứng chỉ, quản lý hồ sơ, lý lịch khoa học của giảng viên, học viên, hệ thống giám sát tiến độ đào tạo và các khâu trong quy trình đào tạo của Học viện.
Ba là, xây dựng, hoàn thiện quy chế, quy định bảo đảm cho bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị phát triển mạnh mẽ
Tập trung hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy: Xây dựng các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, quy định, hướng dẫn cụ thể về tổ chức, triển khai bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số trong quản lý hoạt động đào tạo. Văn bản phải mang tính pháp lý, tính bắt buộc, có chế tài rõ ràng để bảo đảm thực hiện thống nhất trong toàn Học viện. Cụ thể hóa cơ chế, chính sách: Bổ sung, hoàn thiện các chính sách khuyến khích, đãi ngộ, tôn vinh tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho quản lý đào tạo trên nền tảng số.
Để việc rà soát, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo đạt hiệu quả, Học viện cần thực hiện theo hướng toàn diện và hệ thống, đảm bảo mọi quy định, hướng dẫn đều thống nhất, đồng bộ từ cấp Học viện đến các Phòng Đào tạo, Phòng Sau đại học, Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục đào tạo, các khoa giáo viên, các hệ quản lý học viên và các cơ quan chức năng khác. Để cơ chế khuyến khích, đãi ngộ phát huy hiệu quả, Học viện cần xây dựng chính sách minh bạch, công bằng và gắn kết trực tiếp với kết quả bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số. Việc khen thưởng không chỉ dừng lại ở hình thức khen thưởng bằng giấy khen, mà nên kết hợp với các phần thưởng vật chất, cơ hội đào tạo nâng cao, hoặc các chế độ ưu tiên trong đánh giá thi đua, xét nâng lương, đề bạt, bổ nhiệm. Xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị chuyển đổi số trong quản lý đào tạo là lĩnh vực liên ngành, liên cơ quan.
Bốn là, đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng phần mềm toàn diện, đồng bộ, an toàn cho bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị hiện nay
Học viện cần nâng cấp hạ tầng CNTT và cơ sở vật chất kỹ thuật như hệ thống mạng nội bộ (LAN), mạng Internet tốc độ cao, hệ thống máy chủ trung tâm (Data Center) với dung lượng lớn, khả năng xử lý mạnh, bảo đảm phục vụ cho các phần mềm quản lý khoa học và cơ sở dữ liệu số, hệ thống máy chủ và Data Cente. Đầu tư trang thiết bị hiện đại cho các phòng học thông minh, phòng thí nghiệm ảo, hệ thống hội nghị trực tuyến, lớp học trực tuyến, cá thiết bị mạng (routers, switches), máy tính cá nhân, máy in cho cán bộ, nhân viên đáp ứng yêu cầu công việc và xử lý dữ liệu lớn nhằm phục vụ công tác bồi dưỡng chuyển đổi số. Xây dựng “Hạ tầng đám mây quân sự” để bảo đảm tính chủ động, an toàn, tránh phụ thuộc vào nền tảng bên ngoài.
Xây dựng hệ thống phần mềm đồng bộ, toàn diện: các phần mềm xây dựng và tích hợp phần mềm quản lý khoa học, quản lý chương trình, công trình, đề tài, khoa học; sách, tài liệu..., hệ thống quản lý thư viện, thông tin khoa học; hệ thống quản lý sách, tài liệu tạp chí và các sản phẩm khoa học,... sở hữu trí tuệ; hệ thống quản lý đội ngũ cán bộ khoa học... Công cụ AI có thể tự động kiểm tra tính nhất quán của dữ liệu, phát hiện sai sót trong phương pháp luận, và thậm chí đánh giá mức độ độc đáo của một đề tài. Triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng như đầu tư vào các phần mềm, thiết bị bảo mật tường lửa (firewall), hệ thống phát hiện và ngăn chặn xâm nhập (IDS/IPS), phần mềm diệt virus chuyên dụng, giải pháp mã hóa dữ liệu để bảo vệ hệ thống khỏi các mối đe dọa từ không gian mạng.
Đổi mới nội dung bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý đào tạo cần tập trung cập nhật kiến thức nền tảng về chuyển đổi số và quản lý khoa học số như khái niệm cơ bản về chuyển đổi số, vai trò và xu hướng tất yếu của nó trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, cũng như trong tiến trình hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt Nam, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây (Cloud Computing), chuỗi khối (Blockchain)…
Trang bị kỹ năng ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động đào tạo như hướng dẫn, thực hành thành thạo kỹ năng sử dụng các nền tảng quản lý kế hoạch huấn luyện, chương trình đào tạo, quản lý văn bằng, chứng chỉ, nguồn nhân lực tham gia vào quá trình đào tạo; cổng thông tin đào tạo, hay kho dữ liệu mở của Học viện; kỹ năng số hóa, lưu trữ, chia sẻ và khai thác dữ liệu liên quan đến đào tạo như các nghị định, thông tư, quy định, quyết định; kỹ năng sử dụng các phần mềm tuyển sinh, phần mềm điểm, phần mềm đánh giá chất lượng đào tạo; phân tích dữ liệu, xử lý văn bản khoa học, các công cụ thống kê, trực quan hóa dữ liệu; kỹ năng bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu và tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật Nhà nước trong môi trường số.
Bồi dưỡng kỹ năng lập kế hoạch, giám sát và đánh giá tiến độ, chất lượng đào tạo thông qua các công cụ quản lý số hiện đại. Việc sử dụng các nền tảng như Microsoft Project, Trello, Asana và hệ thống phần mềm sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc các phần mềm nội bộ giúp theo dõi thời gian, phân công nhiệm vụ, cập nhật kết quả và đưa ra cảnh báo sớm khi tiến độ của các khâu đào tạo như chấm thi, lên điểm, trả điểm bị chậm trễ. Kỹ năng quản lý nguồn nhân lực phục vụ đào tạo như giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục, nhân viên giảng đường, tài chính thông qua các hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) hoặc phần mềm quản lý dự án tích hợp.Top of Form
Để hiện thực hóa các nội dung trên, Học viện Chính trị cần triển khai đồng bộ một số biện pháp chủ yếu: đổi mới chương trình và giáo trình bồi dưỡng; đổi mới phương pháp bồi dưỡng theo hướng hiện đại, thực hành và trải nghiệm; xây dựng đội ngũ giảng viên, chuyên gia số chất lượng cao; kết hợp đào tạo tập trung với bồi dưỡng trực tuyến linh hoạt; tăng cường hợp tác và trao đổi kinh nghiệm
Sáu là, thường xuyên làm tốt công tác kiểm tra, giám sát, sơ, tổng kết, khen thưởng, biểu dương nhằm nâng cao chất lượng về bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo ở Học viện Chính trị hiện nay
Kiểm tra, giám sát toàn diện nhưng có trọng tâm, trọng điểm. Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc quán triệt nghị quyết, chỉ thị về chuyển đổi số; kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số của từng cơ quan, đơn vị; kết quả triển khai các chương trình, đề án số hóa; chất lượng đội ngũ cán bộ, nhân viên. Đặc biệt, cần chú trọng kiểm tra an toàn thông tin, an ninh mạng, khai thác và sử dụng hệ thống dữ liệu, phần mềm quản lý, hoạt động đào tạo và bồi dưỡng nhân lực. Kiểm tra định kỳ nhằm nắm tiến độ và kết quả, trong khi kiểm tra đột xuất giúp phát hiện kịp thời sai sót, hạn chế, vi phạm. Hằng quý và hằng năm tổ chức sơ kết đánh giá kết quả bước đầu; chu kỳ 3 đến 5 năm tổ chức tổng kết toàn diện. Xây dựng cơ chế khen thưởng, biểu dương kịp thời, công bằng. Để nội dung công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, khen thưởng đi vào nền nếp, hiệu quả, cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp về kiểm tra, giám sát, sơ kết, khen thưởng là bộ phận hữu cơ của công tác lãnh đạo. Xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát khoa học, chặt chẽ. Phát huy vai trò của các cơ quan chức năng như Phòng Đào tạo, Phòng Sau đại học, Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục, đào tạo, Ban Công nghệ thông tin/Văn phòng, Ủy ban kiểm tra Đảng ủy Học viện, đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết thực chất, thực hiện tốt công tác khen thưởng, biểu dương.
3. Kết luận
Bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo là một giải pháp quan trọng, mang tính đột phá, có ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với Học viện Chính trị. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy, quản lý quá trình đào tạo, chất lượng đào tạo, mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng “Học viện số” trong tổng thể chiến lược phát triển “Chính phủ số” và “Quân đội số”. Triển khai đồng bộ và thường xuyên công tác bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, nhân viên trong quản lý hoạt động đào tạo, Học viện Chính trị mới có thể tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm hàng đầu của Quân đội và quốc gia trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đủ bản lĩnh, trí tuệ, năng lực làm chủ khoa học - công nghệ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới./.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng bộ Học viện Chính trị (2025), Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVII, Hà Nội.
2. Đảng uỷ Học viện Chính trị (2021), Nghị quyết 1652-NQ/QUTW về lãnh đạo công tác đào tạo năm 2030 và những năm tiếp theo, Hà Nội.
3. Nguyễn Đức Thăng (chủ nhiệm, 2024), Năng lực chuyển đổi số của đội ngũ giảng viên trẻ ở nhà trường quân đội hiện nay, Đề tài khoa học Học viên, Học viện Chính trị.
