ThS. Phạm Bá Sỹ
Khoa Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Bách khoa Hà Nội
Tóm tắt: Trước yêu cầu xây dựng Quân chủng Phòng không - Không quân (PK-KQ) "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" và đáp ứng mọi yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh hiện nay, việc giữ gìn đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội là một yêu cầu tất yếu. Trước những khó khăn, thách thức hiện nay, đặc biệt là tác động của hội nhập quốc tế, mặt trái của cơ chế thị trường, chiến lược "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch và những vấn đề tiêu cực xã hội, việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội của Quân chủng hiện nay là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng và là một yêu cầu cấp thiết.
Từ khóa: Đạo đức cách mạng; cán bộ; Quân chủng Phòng không - Không quân
1. Đặt vấn đề
Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới, đòi hỏi ngày càng cao xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội phát triển toàn diện cả về phẩm chất, năng lực, cả đức và tài. Trong đó, đạo đức cách mạng là gốc, là nền tảng căn bản của người cách mạng. Chính vì vậy, cùng với việc nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ, phải chú trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội của Quân chủng PK-KQ hiện nay để những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức cách mạng trở thành yếu tố chủ đạo trong việc định hướng hoạt động của đội ngũ cán bộ cấp phân đội để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Là bộ phận cán bộ của Đảng, đội ngũ cán bộ cấp phân đội là lực lượng nòng cốt trong tổ chức thực hiện đường lối quân sự, quốc phòng, có vai trò quyết định trong tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện, lao động sản xuất, công tác…của Quân chủng. Để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ, đội ngũ cán bộ cấp phân đội phải có đạo đức cách mạng, phải giữ gìn “cái gốc” của người cách mạng trong bất cứ hoàn cảnh nào, bởi có đạo đức cách mạng thì mới hy sinh tận tụy với cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa cách mạng tới thắng lợi hoàn toàn. Chủ tịch Hồ Chí Minh khảng định, đạo đức chính là “cái gốc”, là nền tảng của người cách mạng. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Do vây, Người coi nhiệm vụ xây dựng đảng về đạo đức nói chung, bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên nói riêng là một động lực cốt lõi làm nên những thành công của con đường cách mạng đầy gian nan. Cho đến những năm cuối cuộc đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn miệt mài viết tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá nhân” để căn dặn giáo dục cán bộ, đảng viên. Trong di chúc, Người chỉ rõ: “mỗi cán bộ và đảng viên phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ trung thành của nhân dân”. Bên cạnh đó, Người thường xuyên nhấn mạnh những chuẩn mực cơ bản của đạo đức cách mạng, như trung với nước, hiếu với dân, yêu thương con người, sống có tình nghĩa; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, tinh thần quốc tế trong sáng.
Trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành đội ngũ cán bộ cấp phân đội của Quân chủng luôn chú trọng, tập trung giữ gìn đạo đức cách mạng; bất luận trong điều kiện, hoàn cảnh nào cũng tuyệt đối trung thành với Đảng, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; nghiêm túc thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đoàn kết nội bộ, đoàn kết quốc tế trong sáng. Tuy nhiên, thực tiễn cũng chỉ ra rằng: bên cạnh những mặt tích cực, việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội cũng chịu sự tác động tiêu cực bởi tính chất phức tạp của bối cảnh quốc tế và trong nước, nhất là việc chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, bằng chiến lược "diễn biến hoà bình" đang chống phá cách mạng nước ta trên nhiều lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hoá, đạo đức, lối sống, thực hiện âm mưu “phi chính trị hoá” Quân đội. Bên cạnh đó, mặt trái kinh tế thị trường đã và đang tác động tiêu cực tới mọi mặt của quân đội nói chung, vào quá trình giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội nói riêng. Có một thực tế là hiện nay, một bộ phận cán bộ cấp phân đội có những biểu hiện như thiếu tự giác, gương mẫu trong tu dưỡng, rèn luyện, giảm sút ý chí, phai nhạt niềm tin lý tưởng, biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, sống buông thả, ý thức tổ chức kỷ luật, hoàn thành nhiệm vụ ở mức độ chưa cao, Những biểu hiện tiêu cực đó đã cản trở sự phát triển đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội, ảnh hưởng đến việc xây dựng nguồn cán bộ kế cận, môi trường đạo đức, đến xây dựng trận địa chính trị tư tưởng của Đảng ngay ở cơ sở. Những vấn đề đó có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn là do công tác giáo dục, rèn luyện và tự tu dưỡng của mỗi cán bộ chưa được quan tâm đúng mức và thực hiện nghiêm túc.
Để nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội của Quân chủng Phòng không - Không quân hiện nay cần phải làm tốt các giải pháp cơ bản sau đây:
2. Giải pháp nâng cao giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội của Quân chủng Phòng không - Không quân theo tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay
Một là, cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần triệt sâu sắc tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về nâng cao giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội.
Đây là yêu cầu cơ bản, quan trọng đối với nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh; là một trong những nhiệm vụ của quá trình đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục chính trị nói chung, giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội nói riêng. Để hiểu sâu sắc thực chất tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng, trước hết cấp uỷ, chỉ huy các đơn vị trong Quân chủng cần quán triệt và nắm vững quan điểm của Người về các chuẩn mực đạo đức đó là "trung với nước, hiếu với dân", "tình yêu thương con người", "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư", "chủ nghĩa quốc tế vô sản trong sáng".
Mỗi phẩm chất đạo đức có giá trị riêng, nhưng đều hợp thành một cấu trúc chuẩn mực chung nhất của nền đạo đức, tạo điều kiện thuận lợi cho nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện để mỗi cán bộ, đảng viên tự giáo dục, tự điều chỉnh hành vi của mình. Đối với Quân đội ta nói chung, đội ngũ cán bộ cấp phân đội nói riêng, phẩm chất đạo đức, xuyên suốt bao trùm có tính định hướng chính trị đạo đức là "trung với nước", "trung với Đảng", "hiếu với dân" sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do, vì Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội; nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẽ thù nào cũng đánh thắng. Trong đó, nguyên tắc "trung thành" giữ vai trò cơ bản trong đời sống đạo đức của người quân nhân cách mạng. Nó định hướng cho mọi suy nghĩ, hoạt động của người quân nhân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và sự nghiệp xây dựng, chiến đấu của Quân đội. Đồng thời đội ngũ cán bộ cấp phân đội cần nắm vững những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới của Hồ Chí Minh: "Nói phải đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức cách mạng cho người khác học tập, noi theo", "xây đi đôi với chống", "phải tu dưỡng đạo đức suốt đời". Do đó, để quán triệt sâu sắc thực chất tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội đạt kết quả tốt, cấp uỷ, chỉ huy các đơn vị cần thực hiện nghiêm túc chương trình, kế hoạch giáo dục, rèn luyện và kiểm tra đánh giá việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đây là vấn đề được quan tâm, chỉ đạo chặt chẽ, phù hợp với từng đơn vị cơ sở, trong điều kiện đóng quân phân tán, xa sự chỉ đạo, quản lý của cấp trên dễ dẫn đến làm qua loa, mang tính chiếu lệ. Vì vậy, chỉ khi nào các chủ thể quán triệt sâu sắc tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thì quá trình nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng đạt hiệu quả thiết thực. Mặt khác, cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục với xử lý bằng nhiều biện pháp đối với những hành vi vi phạm đạo đức của đội ngũ cán bộ cấp phân đội; việc xử lý những sai phạm, cần phải nghiêm minh, chính xác, kịp thời, đúng người, đúng tội.
Hai là, nâng cao chất tự phê bình và phê bình của đội ngũ cán bộ cấp phân đội theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Tự phê bình và phê bình là nguyên tắc, quy luật phát triển và trở thành vũ khí sắc bén để đấu tranh phòng, chống sự suy thoái phẩm chất đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên. Do vậy, cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấp cần tăng cường giáo dục để đội ngũ cán bộ cấp phân đội nhận thức đầy đủ mục đích, ý nghĩa tự phê bình và phê bình là “để giúp nhau sửa chữa, giúp nhau tiến bộ”, chứ không phải là dịp để vuốt ve, ca tụng hay đấu đá, hạ bệ lẫn nhau; coi đó là nhu cầu nội tại, việc làm thường xuyên, liên tục “như đánh răng, rửa mặt hàng ngày” của mỗi người cán bộ cấp phân đội. Từ đó, nâng cao tinh thần tự giác, trung thực, cầu thị, dung cảm, tiến hành một cách “ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, không them bớt”, không “cầu an”, không “ba phải”, tự phê bình mình trước, phê bình người sau, phê bình việc chứ không phê bình người. Đồng thời, phải thực hành dân chủ rộng rãi, tự phê bình và phê bình từ trên xuống dưới, cấp trên làm trước, cấp dưới noi gương làm theo, chú trọng tự phê bình là chính. Động viên, khuyến khích và tổ chức cho quần chúng tham gia ý kiến phê bình cho cán bộ; có cơ chế bảo vệ những người dũng cảm dám đấu tranh phê bình; kiên quyết khắc phục mọi biểu hiện định kiến, trù dập, gia trưởng, độc đoán, chuyên quyền. Sau tự phê bình và phê bình phải có phương hướng, kế hoạch cụ thể để phát huy ưu điểm, khắc phục triệt để khuyết điểm, hạn chế, không ngừng phấn đấu vươn lên, tu dưỡng, rèn luyện và giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng.
Ba là, gắn chặt quá trình giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ cấp phân đội.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến những yếu kém trong thực trạng nâng cao đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội là chưa quan tâm đúng mức tạo nên sự hài hoà đồng bộ giữa giáo dục với hoạt động thực tiễn. Vì vậy, gắn chặt quá trình giáo dục, rèn luyện tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về nâng cao đạo đức cách mạng với hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ cấp phân đội là góp phần nâng cao hiệu quả chất lượng giáo dục, rèn luyện nâng cao đạo đức cách mạng ở các đơn vị cơ sở trong Quân chủng hiện nay. Cần vận dụng sát các tiêu chí, chuẩn mực đạo đức với các yêu cầu hoạt động thực tiễn, phù hợp với hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ cấp phân đội (không quá cao, không hạ thấp yêu cầu). Nên coi những tiêu chí, tiêu chuẩn trên là căn cứ để đánh giá, xem xét quá trình hoạt động rèn luyện đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội. Đồng thời phải thường xuyên quán triệt và xây dựng quan điểm thực tiễn đúng đắn trong quá trình giáo dục và rèn luyện nâng cao đạo đức cách mạng. Cùng với việc nhấn mạnh sự quan trọng của học tập lý luận, chúng ta phải luôn nhấn mạnh nguyên tắc "lý luận phải liên hệ với thực tế". Như vậy, chỉ có trên cơ sở gắn chặt quá trình giáo dục, rèn luyện tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về nâng cao đạo đức cách mạng với hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ cấp phân đội thì mới kiểm nghiệm đánh giá được trình độ nhận thức, giá trị, chuẩn mực đạo đức cách mạng; là thước đo hiệu quả quá trình nâng cao đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội hiện nay.
Bốn là, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội theo hướng cụ thể, thiết thực
Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của đội ngũ cán bộ cấp phân đội cần hướng vào nâng cao bản lĩnh chính trị, kiên định lý tưởng cách mạng, đặt lợi ích của Đảng, của đất nước, dân tộc lên trên tất cả. Có ý chí quyết tâm chiến đấu cao, chấp nhận hy sinh, gian khổ, hết lòng, tận trung với nước, tận hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; lối sống trung thực, khiêm tốn, giản dị, chân thành, lạc quan; nói đi đôi với làm, không thỏa mãn với thành tích, không chùn bước trước khó khan, hiểm nguy. Có tinh thần dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khan thử thách, dám hành động vì lợi ích chung. Giữ vững nguyên tắc, phát huy dân chủ, kỷ luật tự giác, nghiêm minh. Giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ, hết lòng yêu thương đồng bào, đồng chí, đồng đội, yêu thương con người. Kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, các biểu hiện suy thoái, tiêu cực, tham nhũng, lãng phí.
Nghiên cứu, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các nội dung, hình thức, phương pháp học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đối với đội ngũ cán bộ cấp phân đội. Chủ động cụ thể hóa nội dung tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và các chuẩn mực “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới sát với đặc điểm, nhiệm vụ của từng chức danh cán bộ. Tổ chức đăng ký học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh một cách chặt chẽ, lấy kết quả thực hiện nội dung đăng ký là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, phân loại cán bộ, đảng viên. Tổ chức nhiều mô hình, cách làm sáng tạo; tăng cường tuyên truyền, nhân rộng các tấm gương điển hình tiên tiến, tạo sức lan tỏa, làm cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của đội ngũ cán bộ cấp phân đội thực sự đi vào đời sống, “dễ học tập, dễ làm theo” và “muốn học tập, muốn làm theo”.
3. Kết luận
Nâng cao giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ cấp phân đội Quân chủng PK-KQ là nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên, vừa là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay; là trách nhiệm của các tổ chức và mọi cán bộ, đảng viên; trước hết là vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp. Thực hiện tốt vấn đề này, góp phần quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ cấp phân đội của Quân chủng đủ phẩm chất, năng lực, uy tín ngang tầm nhiệm vụ, làm tỏa sáng hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, góp phần xây dựng Quân chủng vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, hoàn thành tốt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đưa Quân chủng PK-KQ tiến thẳng lên hiện đại.
Tài liệu tham khảo
[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[2]. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội
[3]. Quân ủy Trung ương (2021), Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ), kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.
SOLUTIONS FOR ENHANCING THE EDUCATION AND CULTIVATION OF REVOLUTIONARY MORAL VIRTUES AMONG PLATOON- AND COMPANY - LEVEL OFFICERS OF THE AIR DEFENCE - AIR FORCE SERVICE IN ACCORDANCE WITH HO CHI MINH’S THOUGHT IN THE CURRENT PERIOD
MA. Pham Ba Sy
Faculty of National Defense and Security Education - Hanoi University of Science and Technology
Abstract: In light of the mandate to build a "revolutionary, regular, elite, and modern" Air Defense - Air Force Service, capable of fulfilling all tasks in safeguarding the Socialist Republic of Vietnam under contemporary conditions, preserving the revolutionary ethics of company-grade officers is an objective necessity. Amidst current challenges - specifically the impacts of international integration, the adverse effects of the market economy, the "peaceful evolution" strategy orchestrated by hostile forces, and negative societal trends - the education and cultivation of revolutionary ethics for these junior officers constitute a critical mission and an urgent imperative.
Keywords: Revolutionary ethics; cadres; Air Defence - Air Force Service
