Phùng Nam - Văn Đình Hải
Trường Đại học Nguyễn Huệ
Email: [email protected]
Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ cùng những tác động phức tạp từ mặt trái kinh tế thị trường và âm mưu chống phá của các thế lực thù địch, yêu cầu nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội ngày càng trở nên cấp thiết. Bài viết tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề; đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động này, góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Từ khóa: Chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đội ngũ giảng viên; nhà trường quân đội; giáo dục chính trị; nghiên cứu khoa học; chuyển đổi số.
1. Đặt vấn đề
Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng, Nhà nước và Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là cơ sở lý luận khoa học, cách mạng để định hướng nhận thức, hành động, xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và phương pháp công tác cho đội ngũ cán bộ, đảng viên nói chung và đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội nói riêng. Trước những biến đổi nhanh chóng của tình hình thế giới, khu vực và trong nước; sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại; cùng với đó là những âm mưu, thủ đoạn chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, việc học tập, nghiên cứu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh càng có ý nghĩa rất quan trọng.
Đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội là lực lượng trực tiếp truyền thụ tri thức, giáo dục lý tưởng cách mạng, xây dựng bản lĩnh chính trị cho học viên; đồng thời là lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận quân sự và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Chất lượng học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của đội ngũ giảng viên có tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng môi trường văn hóa trong các nhà trường quân đội.
Những năm qua, các nhà trường quân đội đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện cho đội ngũ giảng viên học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn công tác. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, hoạt động này vẫn còn những hạn chế nhất định, đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ, thiết thực và hiệu quả hơn.
Vì vậy, nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay
2.1.1. Quan niệm về học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với đội ngũ giảng viên nhà trường quân đội
Học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là quá trình tiếp thu, lĩnh hội có hệ thống những nguyên lý cơ bản, các quan điểm khoa học, cách mạng và nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời vận dụng sáng tạo những giá trị lý luận đó vào thực tiễn giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học cũng như thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong điều kiện mới. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan đối với mọi cán bộ, đảng viên mà còn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng đối với đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay.
Đối với đội ngũ giảng viên quân đội, học tập và nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ nhằm nâng cao trình độ lý luận chính trị mà còn góp phần hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận biện chứng duy vật, năng lực tư duy lý luận và bản lĩnh chính trị vững vàng. Đây là cơ sở quan trọng giúp giảng viên nhận thức đúng đắn các vấn đề lý luận và thực tiễn, nâng cao năng lực phân tích, đánh giá những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ”; đồng thời nhấn mạnh việc học tập lý luận phải gắn liền với thực tiễn, chống bệnh giáo điều, kinh viện và xa rời cuộc sống. Quan điểm đó đến nay vẫn giữ nguyên giá trị định hướng đối với hoạt động học tập, nghiên cứu lý luận của đội ngũ giảng viên quân đội. Việc nắm vững bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ giúp giảng viên nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, giáo dục chính trị tư tưởng và định hướng nhận thức cho học viên.
Trong các nhà trường quân đội hiện nay, học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là yêu cầu về mặt nhận thức mà còn là nhiệm vụ chính trị thường xuyên nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên có phẩm chất chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân. Đây là cơ sở để mỗi giảng viên giữ vững lập trường tư tưởng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nâng cao khả năng “tự đề kháng” trước những tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và các quan điểm sai trái, thù địch.
Mặt khác, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc học tập và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh còn góp phần nâng cao năng lực đổi mới tư duy, phát triển phương pháp giảng dạy hiện đại, gắn lý luận với thực tiễn quân sự. Thông qua đó, đội ngũ giảng viên có điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và tham gia hiệu quả vào nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong quân đội.
Đồng thời, quá trình học tập và nghiên cứu lý luận còn tạo nền tảng để đội ngũ giảng viên phát triển tư duy phản biện khoa học, khả năng tổng kết thực tiễn và luận giải những vấn đề mới đặt ra trong sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong quân đội hiện nay.
2.1.2. Đặc điểm đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay
Đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay cơ bản được đào tạo bài bản, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và trình độ lý luận chính trị ngày càng được nâng cao. Phần lớn giảng viên là sĩ quan quân đội được rèn luyện trong môi trường quân sự, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt và tinh thần trách nhiệm cao.
Đây là lực lượng trực tiếp tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, tài liệu và giáo dục, rèn luyện học viên. Do đó, yêu cầu về trình độ lý luận, khả năng nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn được đặt ở mức cao.
Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, chuyển đổi số và yêu cầu đổi mới giáo dục, một bộ phận giảng viên còn gặp khó khăn trong việc cập nhật tri thức mới, đổi mới phương pháp nghiên cứu và vận dụng lý luận vào thực tiễn. Một số giảng viên còn biểu hiện học tập lý luận theo hướng hình thức, chưa thực sự gắn với giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra.
Bên cạnh đó, áp lực về khối lượng công việc, nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý học viên và các nhiệm vụ khác cũng ảnh hưởng nhất định đến chất lượng tự học, tự nghiên cứu của đội ngũ giảng viên.
Những đặc điểm trên đòi hỏi các nhà trường quân đội phải có giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên trong giai đoạn hiện nay.
2.2. Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay
2.2.1. Thực trạng chất lượng học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay
Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và cấp ủy, chỉ huy các cấp, các học viện, nhà trường quân đội đã triển khai nhiều chủ trương, biện pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên. Công tác giáo dục lý luận chính trị được tiến hành thường xuyên, nền nếp; việc quán triệt, học tập các nghị quyết của Đảng, nghị quyết của Quân ủy Trung ương, các chuyên đề về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được tổ chức chặt chẽ, nghiêm túc, góp phần nâng cao nhận thức chính trị và bản lĩnh tư tưởng cho đội ngũ giảng viên.
Đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội đã tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy và công bố nhiều công trình nghiên cứu có giá trị lý luận, thực tiễn. Nhiều đề tài khoa học các cấp tập trung luận giải những vấn đề mới về xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đổi mới giáo dục, đào tạo trong quân đội. Kết quả nghiên cứu đã góp phần bổ sung, phát triển lý luận quân sự, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ huy và hoạt động giáo dục, đào tạo ở các nhà trường quân đội hiện nay.
Việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào giảng dạy, nghiên cứu khoa học và giải quyết các vấn đề thực tiễn ngày càng được chú trọng. Nhiều giảng viên đã chủ động đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của người học; kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn, giữa giáo dục truyền thống với ứng dụng công nghệ số và các phương tiện dạy học hiện đại. Thông qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của đội ngũ giảng viên vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Chất lượng nghiên cứu lý luận ở một số lĩnh vực chưa thật sự đồng đều; một bộ phận giảng viên còn thiếu chiều sâu trong nghiên cứu những vấn đề lý luận mới, nhất là các vấn đề liên quan đến chuyển đổi số, kinh tế số, xã hội số, an ninh phi truyền thống và tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với quốc phòng, an ninh. Khả năng tổng kết thực tiễn, phát hiện và luận giải những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn giáo dục, đào tạo và xây dựng quân đội của một số giảng viên còn hạn chế.
Ngoài ra, việc vận dụng lý luận vào giải quyết các vấn đề thực tiễn ở một số trường hợp còn biểu hiện máy móc, thiếu tính sáng tạo; chưa thực sự gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận với yêu cầu thực tiễn của đơn vị. Hoạt động nghiên cứu khoa học ở một số cơ quan, khoa giáo viên còn mang tính hành chính, chưa tạo được nhiều sản phẩm khoa học có giá trị cao. Một số giảng viên còn gặp khó khăn trong khai thác nguồn học liệu số, tài liệu nước ngoài và các công trình nghiên cứu liên ngành phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học.
Mặt khác, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và sự chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, một bộ phận giảng viên chưa kịp thời cập nhật những tri thức mới, chưa phát huy tốt vai trò nghiên cứu, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Năng lực sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng học thuật hiện đại phục vụ nghiên cứu, giảng dạy ở một số giảng viên còn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quá trình chuyển đổi số trong giáo dục quân sự hiện nay.
Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cả khách quan và chủ quan. Trong đó, nhận thức của một số cấp ủy, chỉ huy và cá nhân giảng viên về vị trí, vai trò của học tập, nghiên cứu lý luận chưa thật sự đầy đủ; phương pháp nghiên cứu chậm được đổi mới; điều kiện bảo đảm cho hoạt động nghiên cứu khoa học ở một số đơn vị còn khó khăn; cơ chế khuyến khích, động viên và phát huy tiềm năng sáng tạo của đội ngũ giảng viên chưa thực sự mạnh mẽ. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm giải quyết nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội trong thời gian tới.
2.2.2. Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội hiện nay
Thứ nhất, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ giảng viên đối với việc học tập, nghiên cứu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, giữ vai trò định hướng và quyết định đến chất lượng, hiệu quả của toàn bộ quá trình học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong các nhà trường quân đội. Thực tiễn cho thấy, nhận thức đúng đắn sẽ tạo cơ sở hình thành động cơ, thái độ và trách nhiệm tích cực của đội ngũ giảng viên trong nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Vì vậy, các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chức năng cần tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết mới của Đảng và các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình mới.
Cần làm cho đội ngũ giảng viên nhận thức sâu sắc rằng học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là yêu cầu về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ mà còn là trách nhiệm chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tiêu chuẩn quan trọng của người giảng viên quân đội. Trên cơ sở đó, xây dựng động cơ học tập đúng đắn, khắc phục những biểu hiện học tập hình thức, đối phó, thiếu chiều sâu hoặc xem nhẹ vai trò của lý luận chính trị trong hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Đồng thời, cần phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ chủ trì, các nhà giáo ưu tú, nhà khoa học đầu ngành và giảng viên có uy tín trong nghiên cứu, giảng dạy và vận dụng lý luận vào thực tiễn. Thông qua hoạt động thực tiễn và các mô hình tiêu biểu để lan tỏa tinh thần say mê nghiên cứu khoa học, ý thức tự học, tự bồi dưỡng và khát vọng cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo quân đội. Các nhà trường cần thường xuyên tổ chức các diễn đàn học thuật, hội thảo khoa học, tọa đàm lý luận nhằm tạo môi trường trao đổi, cập nhật tri thức mới và nâng cao nhận thức cho đội ngũ giảng viên.
Bên cạnh đó, cần gắn việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với thực hiện chức trách, nhiệm vụ của từng giảng viên; đưa kết quả học tập, nghiên cứu lý luận trở thành một trong những tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng hoàn thành nhiệm vụ, xét thi đua, khen thưởng và quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ. Đồng thời, chú trọng giáo dục tinh thần học tập suốt đời, khả năng tự nghiên cứu, tự cập nhật tri thức mới trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và thực tiễn xây dựng quân đội hiện nay. Qua đó góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy lý luận sắc bén, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong quân đội thời kỳ mới.
Thứ hai, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng năng lực nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên
Nâng cao trình độ lý luận và năng lực nghiên cứu là yêu cầu trực tiếp quyết định chất lượng học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của đội ngũ giảng viên. Trong điều kiện hiện nay, khi thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xuất hiện nhiều vấn đề mới, việc thường xuyên bồi dưỡng tri thức lý luận cho đội ngũ giảng viên càng có ý nghĩa quan trọng. Các nhà trường quân đội cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng theo hướng toàn diện, chuyên sâu và cập nhật những thành tựu mới của khoa học lý luận.
Cần tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên đề về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm mới trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết mới của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng. Quá trình bồi dưỡng phải gắn với giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong giáo dục, đào tạo và xây dựng quân đội hiện nay.
Đồng thời, tạo điều kiện để giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học các cấp, hội thảo khoa học, tọa đàm học thuật và các diễn đàn trao đổi lý luận. Khuyến khích giảng viên nghiên cứu các vấn đề mới liên quan đến phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
Mặt khác, cần chú trọng bồi dưỡng phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại, kỹ năng phân tích, tổng hợp, đánh giá và dự báo các vấn đề lý luận, thực tiễn. Khuyến khích giảng viên khai thác hiệu quả các nguồn tài liệu điện tử, cơ sở dữ liệu khoa học trong nước và quốc tế phục vụ nghiên cứu. Đồng thời, xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành có khả năng dẫn dắt, hỗ trợ và truyền thụ kinh nghiệm nghiên cứu cho thế hệ giảng viên trẻ. Thông qua đó, góp phần hình thành đội ngũ giảng viên có trình độ lý luận sâu sắc, năng lực nghiên cứu khoa học vững vàng và khả năng vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn giáo dục, đào tạo quân sự.
Thứ ba, đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy và nghiên cứu khoa học theo hướng gắn lý luận với thực tiễn
Từ yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong quân đội hiện nay, việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn công tác của đội ngũ giảng viên. Nội dung giảng dạy cần thường xuyên được cập nhật, bổ sung những vấn đề mới về lý luận và thực tiễn, phản ánh sinh động những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc.
Phương pháp giảng dạy cần chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học. Tăng cường các hình thức thảo luận, tranh luận khoa học, nghiên cứu tình huống, xử lý các vấn đề thực tiễn và liên hệ với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng hiện nay. Qua đó giúp học viên không chỉ hiểu đúng lý luận mà còn biết vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác sau khi ra trường.
Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, cần tập trung nghiên cứu những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc; những vấn đề lý luận về xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Đặc biệt, chú trọng tổng kết thực tiễn để bổ sung, phát triển lý luận phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Song song với đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Xây dựng hệ thống học liệu điện tử, ngân hàng dữ liệu khoa học và diễn đàn học thuật trực tuyến phục vụ nghiên cứu. Khuyến khích giảng viên công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học có uy tín, tham gia phản biện xã hội và đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận. Qua đó nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, đồng thời khẳng định giá trị khoa học và sức sống của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn hiện nay.
Thứ tư, xây dựng môi trường học thuật lành mạnh, phát huy hiệu quả chuyển đổi số phục vụ học tập, nghiên cứu và vận dụng lý luận
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, việc xây dựng môi trường học thuật hiện đại và phát huy hiệu quả các thành tựu công nghệ số là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên. Các nhà trường quân đội cần tạo dựng môi trường học thuật dân chủ, cởi mở, khuyến khích tư duy khoa học, tinh thần đổi mới sáng tạo và nghiên cứu lý luận chuyên sâu.
Cần triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương. Tăng cường đầu tư xây dựng thư viện điện tử, cơ sở dữ liệu số, phòng học thông minh và hệ thống học liệu dùng chung phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học.
Bên cạnh đó, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, các diễn đàn trao đổi học thuật và câu lạc bộ nghiên cứu lý luận nhằm tạo môi trường để giảng viên thường xuyên trao đổi, học hỏi và phát triển tư duy khoa học. Khuyến khích giảng viên tham gia các mạng lưới nghiên cứu trong và ngoài quân đội, mở rộng hợp tác học thuật với các học viện, trường đại học và cơ sở nghiên cứu có uy tín.
Đồng thời, cần gắn việc học tập, nghiên cứu lý luận với xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh, phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, xây dựng bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người giảng viên quân đội. Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, nghiên cứu và vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác; lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chất lượng nghiên cứu và học tập. Việc thực hiện đồng bộ các nội dung trên sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có trình độ lý luận cao, tư duy khoa học sắc bén, năng lực vận dụng thực tiễn tốt, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
3. Kết luận
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa rất quan trọng đối với đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của công tác giáo dục, đào tạo mà còn là nhiệm vụ chính trị trực tiếp góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Việc nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ giảng viên không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở các nhà trường quân đội mà còn trực tiếp xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội; củng cố niềm tin, lý tưởng cách mạng, nâng cao sức đề kháng trước các quan điểm sai trái, thù địch; góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
Tài liệu tham khảo
[1]. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Hà Nội.
[2]. Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội.
[3]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[4]. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[5]. Quân ủy Trung ương (2025), Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội, Hà Nội.
[6]. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2024), Đề án nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trong Quân đội giai đoạn 2025 - 2030, Hà Nội.
SOLUTIONS FOR IMPROVING THE QUALITY AND EFFECTIVENESS OF LEARNING, RESEARCH, AND APPLYING MARXISM-LENINISM AND HO CHI MINH THOUGHT FOR THE FACULTY TEAM AT MILITARY SCHOOLS TODAY
Phung Nam - Van Dinh Hai
Nguyen Hue University
Email: [email protected]
Abstract: In the context of globalization, digital transformation, rapid development of science and technology, along with the complex impacts of the negative aspects of the market economy and the conspiracy of hostile forces, the demand to improve the quality of learning, research, and application of Marxism-Leninism and Ho Chi Minh's thoughts among university lecturers in military schools is becoming increasingly urgent. This article focuses on clarifying the theoretical and practical basis of the issue; proposing several solutions to enhance the quality and effectiveness of this activity, contributing to the development of a politically strong, highly professional, and modernized teaching staff that meets the requirements of educational innovation, training, and building a revolutionary, disciplined, elite, and modern People's Army of Vietnam.
Keywords: Marxism-Leninism; Ho Chi Minh's thoughts; teaching staff; military schools; political education; scientific research; digital transformation..
