TS. Phùng Mạnh Hùng, CN Hoàng Thanh Hương
Trường Sĩ quan Pháo binh
Emai: [email protected]
Tóm tắt: Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội trong toàn quân nói chung và Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa nói riêng. Bài viết khái quát thực trạng năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu. Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội, góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu và đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
Từ khóa: Năng lực huấn luyện; sĩ quan chỉ huy cấp phân đội; Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa; huấn luyện quân sự; quân đội tinh, gọn, mạnh.
1. Đặt vấn đề
Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và Quân đội trong giai đoạn hiện nay. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định nhiệm vụ tiếp tục xây dựng Quân đội nhân dân “tinh, gọn, mạnh”, tạo tiền đề vững chắc để tiến lên hiện đại. Trong quá trình đó, chất lượng nguồn nhân lực quân sự, đặc biệt là đội ngũ cán bộ các cấp, giữ vai trò quyết định đến chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội.
Đối với Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa, yêu cầu xây dựng lực lượng theo hướng hiện đại đặt ra nhiều vấn đề mới đối với công tác huấn luyện. Sự phát triển của khoa học công nghệ quân sự, các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới cùng yêu cầu tác chiến trong điều kiện chiến tranh hiện đại đòi hỏi đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội phải có trình độ chuyên môn vững vàng, phương pháp huấn luyện khoa học, khả năng tổ chức, điều hành và xử trí các tình huống linh hoạt, hiệu quả.
Sĩ quan chỉ huy cấp phân đội là lực lượng trực tiếp quản lý, chỉ huy và huấn luyện bộ đội. Chất lượng huấn luyện của đơn vị phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức, điều hành và phương pháp huấn luyện của đội ngũ này. Năng lực huấn luyện không chỉ thể hiện ở trình độ nhận thức, khả năng truyền đạt kiến thức mà còn ở năng lực tổ chức thực hiện, khả năng giải quyết các tình huống nảy sinh trong quá trình huấn luyện và khả năng vận dụng sáng tạo các phương pháp huấn luyện phù hợp với từng đối tượng.
Những năm gần đây, Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa đã triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện và xây dựng đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới của nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung và nâng cao. Vì vậy, việc đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực huấn luyện của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Thực trạng năng lực huấn luyện của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa hiện nay
Trong những năm qua, Đảng ủy, thủ trưởng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác huấn luyện; tập trung đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp huấn luyện; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là sĩ quan chỉ huy cấp phân đội. Thông qua các hình thức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn, hội thi, hội thao và thực tiễn công tác tại đơn vị, trình độ, năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan từng bước được nâng cao, cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và yêu cầu phát triển của Binh chủng khi chuyển thành Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa. Chất lượng huấn luyện ở nhiều đơn vị có chuyển biến tích cực; kết quả kiểm tra, diễn tập, hội thi, hội thao hằng năm đạt khá và tốt; khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật và tổ chức huấn luyện của đội ngũ sĩ quan ngày càng được nâng lên.
Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại, năng lực huấn luyện của một bộ phận sĩ quan chỉ huy cấp phân đội vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số cán bộ chưa kịp thời cập nhật kiến thức về vũ khí, trang bị mới; phương pháp tổ chức huấn luyện có mặt còn chậm đổi mới; kỹ năng xử trí các tình huống phức tạp trong huấn luyện và diễn tập chưa thật sự linh hoạt. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ mô phỏng vào huấn luyện ở một số đơn vị còn hạn chế; tính chủ động trong tự học, tự nghiên cứu của một số sĩ quan chưa cao. Những hạn chế đó đã ảnh hưởng nhất định đến chất lượng huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị.
Từ thực tiễn trên cho thấy, việc nâng cao năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa hiện đại trong thời gian tới.
2.2. Một số yêu cầu đặt ra đối với việc nâng cao năng lực huấn luyện của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội
Một là, phải bám sát quan điểm, chủ trương của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại; đồng thời quán triệt sâu sắc nhiệm vụ xây dựng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa trong tình hình mới.
Hai là, việc nâng cao năng lực huấn luyện phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, đặc điểm tổ chức biên chế, tính năng kỹ chiến thuật của vũ khí, trang bị và phương thức tác chiến của lực lượng pháo binh - tên lửa.
Ba là, bảo đảm tính toàn diện, đồng bộ giữa nâng cao trình độ nhận thức, kiến thức chuyên môn với kỹ năng tổ chức, điều hành huấn luyện, khả năng xử trí tình huống và phẩm chất, tác phong công tác của người sĩ quan chỉ huy.
Bốn là, gắn chặt quá trình nâng cao năng lực huấn luyện với thực tiễn hoạt động huấn luyện, diễn tập, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng chính quy tại đơn vị; lấy thực tiễn làm môi trường quan trọng để rèn luyện, kiểm nghiệm và phát triển năng lực.
2.3. Một số giải pháp nâng cao năng lực huấn luyện của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội
2.3.1. Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội
Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng là giải pháp có ý nghĩa nền tảng nhằm tạo nguồn cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đây là quá trình tác động trực tiếp đến nhận thức, trình độ chuyên môn, phương pháp công tác và năng lực tổ chức huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội.
Trước hết, cần tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, bám sát yêu cầu xây dựng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa. Nội dung đào tạo phải bảo đảm tính cơ bản, hệ thống nhưng đồng thời phải cập nhật những thành tựu mới của khoa học công nghệ quân sự, nghệ thuật quân sự và sự phát triển của vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại. Chú trọng bồi dưỡng kiến thức chuyên ngành, năng lực tham mưu, chỉ huy, quản lý và tổ chức huấn luyện cho đội ngũ sĩ quan.
Bên cạnh đó, cần đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Tăng cường các hình thức học tập gắn với thực hành, huấn luyện theo tình huống, diễn tập thực binh, huấn luyện hiệp đồng; hạn chế tình trạng truyền thụ kiến thức một chiều. Thông qua quá trình học tập và thực hành, giúp sĩ quan hình thành tư duy độc lập, khả năng giải quyết vấn đề và năng lực xử trí các tình huống phát sinh trong huấn luyện.
Các cơ quan, đơn vị cần duy trì nền nếp tập huấn cán bộ, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, hội thi, hội thao cán bộ huấn luyện. Nội dung tập huấn phải tập trung vào những vấn đề mới, khó, những nội dung còn hạn chế trong thực tiễn huấn luyện. Thông qua tập huấn, kịp thời thống nhất nhận thức, phương pháp tổ chức thực hiện và nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ các cấp.
Cùng với đó, cần tăng cường mối liên hệ giữa nhà trường và đơn vị. Các cơ sở đào tạo cần thường xuyên cập nhật những vấn đề mới từ thực tiễn huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu để bổ sung vào nội dung giảng dạy; đồng thời tạo điều kiện cho giảng viên đi thực tế tại đơn vị. Về phía đơn vị, cần chủ động phản hồi những yêu cầu mới về năng lực cán bộ, góp phần hoàn thiện chương trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với thực tiễn.
Việc nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội không chỉ góp phần nâng cao năng lực huấn luyện mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa hiện đại trong thời gian tới.
2.3.2. Đổi mới nội dung, phương pháp và môi trường huấn luyện
Trong điều kiện khoa học công nghệ quân sự phát triển nhanh chóng, yêu cầu xây dựng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa theo hướng hiện đại đặt ra đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp và môi trường huấn luyện. Đây là giải pháp quan trọng nhằm trực tiếp nâng cao năng lực tổ chức, điều hành huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội.
Trước hết, cần tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm phương châm huấn luyện “cơ bản, thiết thực, vững chắc”, đồng thời coi trọng huấn luyện chuyên sâu, huấn luyện làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại. Nội dung huấn luyện phải bám sát đối tượng tác chiến, địa bàn hoạt động, nhiệm vụ được giao và các phương án sẵn sàng chiến đấu của đơn vị. Quá trình huấn luyện cần tăng cường các nội dung thực hành, giảm lý thuyết đơn thuần, chú trọng rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Cùng với đổi mới nội dung, cần chú trọng đổi mới phương pháp huấn luyện theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học. Trong tổ chức huấn luyện, sĩ quan chỉ huy cấp phân đội phải biết kết hợp linh hoạt các phương pháp giảng giải, trực quan, luyện tập, thực hành và huấn luyện theo tình huống. Đặc biệt, cần tăng cường huấn luyện trong điều kiện gần với thực tế chiến đấu, huấn luyện ban đêm, huấn luyện cơ động, huấn luyện hiệp đồng giữa các lực lượng nhằm nâng cao khả năng tổ chức, chỉ huy và xử trí tình huống của cán bộ.
Một nội dung quan trọng hiện nay là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và công nghệ mô phỏng trong huấn luyện. Các cơ quan, đơn vị cần khai thác hiệu quả hệ thống mô hình học cụ, phần mềm mô phỏng, giáo án điện tử, bài giảng số và các trang thiết bị công nghệ phục vụ huấn luyện. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ nâng cao hiệu quả huấn luyện mà còn giúp đội ngũ sĩ quan từng bước thích ứng với yêu cầu tác chiến trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao.
Bên cạnh đó, cần quan tâm xây dựng môi trường huấn luyện chính quy, mẫu mực, đoàn kết và dân chủ. Cấp ủy, chỉ huy các cấp phải thường xuyên duy trì nghiêm nền nếp, chế độ huấn luyện; thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm; kịp thời phát hiện, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo. Đồng thời, phát huy vai trò của các phong trào thi đua, các hội thi, hội thao, diễn tập trong việc tạo động lực phấn đấu, rèn luyện và hoàn thiện năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan.
Để bảo đảm chất lượng huấn luyện, các đơn vị cần tiếp tục đầu tư, củng cố thao trường, bãi tập, trận địa huấn luyện, hệ thống mô hình học cụ và các điều kiện bảo đảm khác. Việc kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố con người với điều kiện vật chất kỹ thuật sẽ tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội nâng cao trình độ, năng lực và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
2.3.3. Phát huy vai trò tự học, tự rèn của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội
Thực tiễn cho thấy, mọi tác động từ bên ngoài chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành động cơ và nhu cầu tự thân của mỗi cá nhân. Vì vậy, phát huy vai trò tự học, tự rèn của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội là giải pháp có ý nghĩa quyết định đối với quá trình nâng cao năng lực huấn luyện một cách bền vững.
Trước hết, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ sĩ quan đối với nhiệm vụ huấn luyện. Mỗi cán bộ phải nhận thức sâu sắc rằng năng lực huấn luyện không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị. Từ đó hình thành động cơ phấn đấu đúng đắn, tinh thần trách nhiệm cao và ý thức tự giác trong học tập, rèn luyện.
Mỗi sĩ quan cần chủ động xây dựng kế hoạch tự học, tự nghiên cứu phù hợp với chức trách, nhiệm vụ được giao. Nội dung tự học không chỉ tập trung vào kiến thức quân sự, chuyên ngành pháo binh - tên lửa mà còn cần mở rộng sang các lĩnh vực khoa học công nghệ, ngoại ngữ, công nghệ thông tin và kỹ năng quản lý, chỉ huy. Việc thường xuyên cập nhật tri thức mới sẽ giúp đội ngũ sĩ quan nâng cao khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển của quân đội và sự thay đổi nhanh chóng của khoa học công nghệ quân sự.
Cùng với tự học, đội ngũ sĩ quan cần tích cực tự rèn luyện trong thực tiễn công tác. Thực tiễn huấn luyện, diễn tập và sẵn sàng chiến đấu là môi trường tốt nhất để kiểm nghiệm kiến thức, rèn luyện kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm. Thông qua quá trình tổ chức huấn luyện, chỉ huy bộ đội và giải quyết các tình huống phát sinh, mỗi sĩ quan sẽ từng bước hoàn thiện phương pháp công tác, nâng cao bản lĩnh, tác phong và năng lực chỉ huy.
Bên cạnh đó, cần coi trọng việc rèn luyện thể lực, tâm lý và tác phong quân nhân. Đặc thù hoạt động quân sự đòi hỏi người sĩ quan phải có sức khỏe tốt, khả năng chịu áp lực cao và bản lĩnh vững vàng trước mọi tình huống. Do đó, việc duy trì chế độ rèn luyện thể lực, xây dựng phong cách làm việc khoa học, chính quy và gần gũi với bộ đội có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện.
Các cấp ủy, chỉ huy cần tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ sĩ quan phát huy tinh thần tự học, tự rèn; đồng thời thường xuyên động viên, khuyến khích, kiểm tra và đánh giá kết quả tự học, tự bồi dưỡng của cán bộ. Qua đó góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, phương pháp công tác khoa học và năng lực huấn luyện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
3. Kết luận
Nâng cao năng lực huấn luyện của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh tổng hợp của Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa. Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, thủ trưởng Bộ Tư lệnh, năng lực huấn luyện của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội đã có nhiều chuyển biến tích cực, cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại, đội ngũ này vẫn cần tiếp tục được bồi dưỡng, rèn luyện và phát triển toàn diện hơn nữa.
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng; đổi mới nội dung, phương pháp và môi trường huấn luyện; phát huy vai trò tự học, tự rèn của đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội. Quá trình thực hiện phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của cấp ủy, chỉ huy các cấp, đồng thời phát huy tinh thần trách nhiệm, tính chủ động, sáng tạo của mỗi cán bộ.
Thực hiện tốt các giải pháp trên sẽ góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội có phẩm chất, năng lực và phương pháp công tác đáp ứng yêu cầu xây dựng Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa hiện đại, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới./.
Tài liệu tham khảo
[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật; 2026.
[2]. Quân ủy Trung ương. Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023-2030 và những năm tiếp theo.
[3]. Bộ Quốc phòng. Sách trắng Quốc phòng Việt Nam. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật; 2019.
[4]. Bộ Quốc phòng. Từ điển Giáo dục học quân sự. Hà Nội: Nxb Quân đội nhân dân; 2006.
[5]. Nguyễn Mạnh Hùng. Đổi mới nội dung, phương pháp huấn luyện trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Tạp chí Quốc phòng toàn dân. 2019;(6):43-48.
SOLUTIONS TO IMPROVE THE TRAINING CAPACITY OF SUBUNIT COMMAND OFFICERS TO MEET THE REQUIREMENTS OF BUILDING A LEAN, COMPACT, STRONG ARMY IN THE ARTILLERY - MISSILE COMMAND TODAY
Abstract: Building a lean, compact and strong Vietnam People's Army requires increasingly higher training capacity from subunit command officers. The article reviews the current situation of training capacity among subunit command officers in the Artillery - Missile Command, identifies achievements and limitations, and proposes several solutions to improve their training capacity, contributing to better training quality and combat readiness in the new context.
Keywords: Training capacity; subunit command officers; Artillery - Missile Command; military training; lean and strong army.
