Đinh Văn Luyến
Khoa Tên lửa, Trường Sĩ quan Pháo binh
Email: [email protected]
Tóm tắt
Dưới tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự lan tỏa sâu rộng của không gian mạng, mạng xã hội đã trở thành môi trường thông tin có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng, nhận thức và hành vi xã hội. Đối với giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội, việc nâng cao năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội là yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững trận địa tư tưởng trong giáo dục - đào tạo. Bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực này một cách hiệu quả và bền vững.
Từ khóa: Xử lý thông tin; mạng xã hội; giảng viên quân sự
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, mạng xã hội đã trở thành một bộ phận không thể tách rời trong đời sống xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube, Zalo, TikTok… đang đóng vai trò vừa là kênh truyền tải thông tin nhanh chóng, vừa là môi trường để chia sẻ tri thức, kết nối cộng đồng và ảnh hưởng sâu rộng đến nhận thức, thái độ, hành vi của người sử dụng. Đối với giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội, mạng xã hội không chỉ là phương tiện cập nhật thông tin mà còn là công cụ hỗ trợ giảng dạy, nghiên cứu, giáo dục chính trị, tư tưởng cho học viên.
Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và tác động tiêu cực, nhất là khi thông tin được lan truyền với tốc độ chóng mặt, thiếu kiểm chứng, dễ bị chi phối bởi các thế lực thù địch, phản động và các đối tượng cơ hội chính trị. Các chiến dịch “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” đang lợi dụng tối đa mạng xã hội để tán phát thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử, chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh đó, nếu giảng viên không có năng lực xử lý thông tin tốt thì rất dễ rơi vào trạng thái bị động, mơ hồ, thiếu cảnh giác, thậm chí tiếp tay vô thức cho các hành vi sai trái, ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín cá nhân, hình ảnh nhà trường, và đặc biệt làm suy giảm hiệu quả giáo dục, định hướng tư tưởng cho học viên.
Thực tiễn cho thấy, một bộ phận giảng viên hiện nay chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng số, thiếu khả năng nhận diện, phân tích và xử lý thông tin trên không gian mạng một cách hiệu quả. Một số còn có biểu hiện chia sẻ, bình luận thiếu kiểm soát, dễ bị cuốn theo các luồng thông tin chưa được xác thực, làm nảy sinh những lệch lạc trong nhận thức và hành vi nghề nghiệp. Do đó, việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội cho đội ngũ giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội hiện nay là một yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo đảm chất lượng giảng dạy, giữ vững trận địa tư tưởng, văn hóa trong môi trường giáo dục quân sự. Đây chính là trọng tâm của bài viết này.
2. Cơ sở lý luận và thực tiễn
2.1. Cơ sở lý luận
Trong khoa học thông tin và truyền thông hiện đại, “xử lý thông tin trên mạng xã hội” được hiểu là quá trình tiếp nhận, phân tích, đánh giá, lựa chọn, sử dụng và phản hồi các nội dung được truyền tải trên các nền tảng số tương tác. Khác với các phương tiện truyền thông truyền thống, thông tin trên mạng xã hội có tính mở, lan tỏa nhanh, dễ bị bóp méo và chịu tác động của thuật toán cũng như yếu tố cá nhân hóa. Do đó, người sử dụng cần có năng lực xử lý thông tin toàn diện, bao gồm cả năng lực tư duy phản biện, năng lực công nghệ số và nhận thức chính trị - xã hội vững vàng.
Đối với giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội, năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội không chỉ đơn thuần là kỹ năng cá nhân mà còn là một yêu cầu nghề nghiệp gắn liền với trách nhiệm giáo dục, định hướng và bảo vệ tư tưởng chính trị trong môi trường quân sự. Trong môi trường sư phạm quân đội, giảng viên không chỉ truyền thụ tri thức chuyên môn mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia vào công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học viên. Do đó, mỗi giảng viên cần làm chủ khả năng nhận diện các loại thông tin trên mạng xã hội, phân biệt giữa thông tin chính thống và tin giả, tin sai lệch, từ đó định hướng kịp thời cho học viên và đồng nghiệp trong quá trình tiếp nhận, chia sẻ và sử dụng thông tin.
Về mặt lý luận, việc nâng cao năng lực xử lý thông tin mạng là một phần quan trọng trong phát triển năng lực số cho giảng viên. Theo quan điểm tiếp cận năng lực hiện đại, năng lực số bao gồm khả năng làm chủ công nghệ thông tin - truyền thông, tư duy phân tích dữ liệu, bảo mật thông tin và ứng xử đạo đức trên không gian mạng. Trong điều kiện đặc thù của môi trường quân đội, năng lực số của giảng viên cần được mở rộng bao hàm cả khả năng tham gia vào đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng, phát hiện và phản bác thông tin sai trái, thù địch một cách kịp thời, hiệu quả.
Ngoài ra, lý luận giáo dục hiện đại cũng nhấn mạnh vai trò của mạng xã hội như một nguồn học liệu mở, nơi giảng viên có thể khai thác các tình huống thực tiễn, sự kiện thời sự, các vấn đề xã hội để làm giàu nội dung bài giảng, nâng cao tính cập nhật và hấp dẫn trong giảng dạy. Việc vận dụng mạng xã hội một cách hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào năng lực xử lý thông tin của giảng viên, bao gồm cả kiến thức công nghệ, kỹ năng truyền thông và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp.
2.2. Cơ sở thực tiễn
Thực tiễn hiện nay cho thấy, mạng xã hội ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong đời sống giảng viên quân đội, đặc biệt là trong hoạt động tiếp cận tri thức, giao tiếp chuyên môn và phản ánh các vấn đề thời sự. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, nhiều thách thức mới cũng đặt ra đối với đội ngũ giảng viên, nhất là trong môi trường thông tin có tính phân mảnh, đa chiều và dễ bị thao túng như hiện nay.
Khảo sát sơ bộ tại một số học viện, nhà trường Quân đội cho thấy, phần lớn giảng viên đều sử dụng mạng xã hội hàng ngày, trong đó phổ biến nhất là Facebook, Zalo và YouTube. Tuy nhiên, tỷ lệ giảng viên được đào tạo bài bản về kỹ năng xử lý thông tin số còn rất thấp. Không ít người còn nhầm lẫn giữa việc chia sẻ thông tin cá nhân và phát ngôn nghề nghiệp, chưa ý thức đầy đủ về trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ chính trị trong môi trường số. Một số giảng viên có biểu hiện lan truyền thông tin chưa kiểm chứng, bình luận thiếu cẩn trọng, thậm chí tỏ ra lúng túng khi đối diện với các quan điểm sai trái, phản động trên không gian mạng.
Ngoài ra, trong điều kiện kẻ thù đẩy mạnh hoạt động “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa, mạng xã hội đang trở thành công cụ lợi hại để các thế lực thù địch phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, hạ thấp uy tín Quân đội nhân dân Việt Nam. Nếu giảng viên với vai trò là lực lượng nòng cốt trong giáo dục chính trị tư tưởng thiếu bản lĩnh và năng lực xử lý thông tin, sẽ dễ bị tác động, bị động về tư tưởng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác giáo dục, đào tạo trong nhà trường.
Mặt khác, cũng cần ghi nhận rằng, hiện nay đã xuất hiện nhiều tấm gương giảng viên tích cực sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền, giáo dục, phản bác các quan điểm sai trái, góp phần lan tỏa thông tin tích cực và xây dựng môi trường mạng trong sạch, lành mạnh. Những cá nhân này thường có năng lực chuyên môn tốt, nhận thức chính trị vững vàng, đồng thời nắm bắt nhanh nhạy các kỹ năng công nghệ và truyền thông số. Tuy nhiên, số lượng chưa nhiều, chưa tạo thành xu hướng chung trong toàn bộ hệ thống các học viện, nhà trường Quân đội.
Từ những phân tích trên cho thấy, việc nâng cao năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội cho giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội hiện nay là yêu cầu tất yếu, khách quan. Đây là điều kiện tiên quyết để đội ngũ giảng viên đáp ứng được yêu cầu giảng dạy trong thời đại số, đồng thời thực hiện tốt vai trò là lực lượng nòng cốt trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trong quân đội. Cơ sở lý luận và thực tiễn đã tạo nền tảng để đề xuất các giải pháp thiết thực trong phần tiếp theo của bài viết.
3. Một số giải pháp nâng cao năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội cho giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội
Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục - đào tạo trong quân đội, đồng thời chủ động thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và đấu tranh trên không gian mạng, việc nâng cao năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội cho đội ngũ giảng viên các học viện, nhà trường quân đội là một nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài. Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, có thể xác định một số giải pháp mang tính hệ thống, có tính khả thi nhằm giúp giảng viên phát triển toàn diện cả về nhận thức, kỹ năng và bản lĩnh chính trị trong xử lý thông tin mạng.
Một là, tăng cường giáo dục nhận thức chính trị, tư tưởng và trách nhiệm nghề nghiệp của giảng viên trong xử lý thông tin trên mạng xã hội
Việc nâng cao năng lực xử lý thông tin mạng trước hết cần bắt đầu từ nền tảng nhận thức chính trị và đạo đức nghề nghiệp của giảng viên. Trong môi trường quân sự, nơi tính kỷ luật và sự chuẩn mực được đề cao, giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là nhân tố quan trọng trong giáo dục tư tưởng, chính trị cho học viên. Vì vậy, mỗi giảng viên cần được giáo dục sâu sắc về vai trò, trách nhiệm của mình trong quá trình tiếp nhận, đánh giá và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội.
Trước hết, cần tổ chức thường xuyên các lớp học chính trị chuyên đề, hội nghị, tọa đàm nhằm cập nhật những thông tin mới về tình hình an ninh mạng, hoạt động chống phá tư tưởng của các thế lực thù địch và nguy cơ suy thoái tư tưởng chính trị trong môi trường số. Nội dung cần nhấn mạnh vai trò then chốt của giảng viên trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nâng cao ý thức cảnh giác trước các thủ đoạn lợi dụng mạng xã hội để tuyên truyền sai trái.
Cùng với đó, cần lồng ghép nội dung giáo dục trách nhiệm đạo đức nghề nghiệp và ứng xử văn hóa trên không gian mạng vào chương trình bồi dưỡng giảng viên. Mỗi cán bộ, giảng viên cần nhận thức rõ rằng, mọi phát ngôn, chia sẻ, bình luận của mình trên mạng xã hội đều là một biểu hiện của bản lĩnh chính trị và phẩm chất người quân nhân. Khi đó, việc xử lý thông tin không chỉ là kỹ năng kỹ thuật mà còn là hành vi có trách nhiệm xã hội và tư tưởng chính trị vững vàng.
Nhà trường và các cơ quan chức năng cũng cần ban hành quy chế sử dụng mạng xã hội đối với giảng viên, trong đó xác định rõ những điều nên và không nên làm trên mạng xã hội. Cùng với chế tài kỷ luật là sự biểu dương, khen thưởng kịp thời những giảng viên có thành tích trong việc tuyên truyền thông tin chính thống, phản bác hiệu quả các luận điệu sai trái. Đây chính là giải pháp nền tảng, góp phần xây dựng “hàng rào tự bảo vệ” cho đội ngũ giảng viên trong môi trường thông tin phức tạp hiện nay.
Hai là, bồi dưỡng kỹ năng số và năng lực phân tích, đánh giá thông tin cho giảng viên
Bên cạnh yếu tố nhận thức, năng lực xử lý thông tin mạng của giảng viên còn phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng số và khả năng phân tích, đánh giá thông tin một cách khoa học. Đây là những năng lực thiết yếu trong bối cảnh dữ liệu số ngày càng phong phú, đa dạng và thường xuyên bị thao túng. Việc thiếu kỹ năng xử lý thông tin sẽ khiến giảng viên dễ rơi vào trạng thái thụ động, tiếp nhận thông tin một chiều hoặc lan truyền thông tin sai lệch ngoài ý muốn.
Để khắc phục điều đó, cần tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số dành riêng cho giảng viên. Nội dung cần bao gồm: kỹ thuật tìm kiếm và chọn lọc thông tin trên nền tảng mạng xã hội; phương pháp kiểm chứng thông tin bằng công cụ kỹ thuật số; kỹ năng phân biệt tin thật - tin giả; phương pháp phân tích luận điệu tuyên truyền sai trái trên không gian mạng; sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) và mã nguồn mở để phát hiện các nội dung độc hại hoặc xuyên tạc.
Song song với kỹ năng công nghệ, giảng viên cần được rèn luyện năng lực tư duy phản biện, tư duy logic và phân tích vấn đề trên nền tảng tri thức khoa học và lập trường chính trị vững vàng. Các nhà trường có thể xây dựng bộ chỉ số năng lực xử lý thông tin số cho giảng viên, trong đó phân loại trình độ theo cấp độ từ cơ bản đến nâng cao, gắn với chuẩn hóa chất lượng đội ngũ. Việc đánh giá định kỳ năng lực xử lý thông tin cũng sẽ giúp giảng viên nhận diện được điểm mạnh, điểm yếu của mình để có kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng phù hợp.
Ngoài ra, cần khuyến khích giảng viên sử dụng các tình huống xử lý thông tin thực tiễn làm nội dung trong bài giảng, buổi thảo luận hoặc seminar. Qua đó, vừa nâng cao tính thời sự trong giảng dạy, vừa rèn luyện cho bản thân và học viên kỹ năng tiếp cận thông tin hiện đại, góp phần hình thành năng lực số toàn diện trong môi trường học thuật quân sự. Đây là giải pháp có tính đột phá, mang lại hiệu quả thực chất nếu được triển khai bài bản và thường xuyên.
Ba là, xây dựng môi trường học thuật số tích cực trong các học viện, nhà trường Quân đội
Môi trường học thuật là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức, hành vi và năng lực nghề nghiệp của giảng viên. Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng len lỏi sâu vào đời sống học thuật, việc xây dựng một môi trường học thuật số tích cực, trong đó thông tin chính thống được lan tỏa, các giá trị tích cực được đề cao và hành vi sử dụng mạng xã hội có kiểm soát, đóng vai trò then chốt trong nâng cao năng lực xử lý thông tin của giảng viên.
Trước hết, các nhà trường cần chủ động thiết lập và duy trì các kênh truyền thông nội bộ hiệu quả trên nền tảng số như website, fanpage, diễn đàn điện tử, nhóm mạng xã hội chính thức nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, chính thống về các vấn đề chuyên môn, chính trị - xã hội liên quan đến nhiệm vụ giáo dục - đào tạo và tình hình tư tưởng trong nhà trường. Những nền tảng này không chỉ là nguồn tin cậy để giảng viên tham khảo, mà còn là môi trường để họ chia sẻ học thuật, phản ánh thực tiễn giảng dạy, thảo luận các vấn đề đang được quan tâm.
Bên cạnh đó, cần khuyến khích hình thành các nhóm giảng viên theo chuyên ngành hoặc theo vấn đề để trao đổi, phản biện học thuật có định hướng. Các nhóm này cần có sự quản lý, điều phối của các khoa chuyên môn hoặc phòng chính trị nhằm bảo đảm tính định hướng tư tưởng, tính chuyên nghiệp và tránh bị lôi kéo bởi các thông tin không phù hợp. Việc duy trì không gian trao đổi số tích cực sẽ giúp giảng viên rèn luyện khả năng đánh giá và sử dụng thông tin mạng một cách chủ động, có trách nhiệm.
Đặc biệt, các học viện, nhà trường cần triển khai các hoạt động phong trào như cuộc thi viết bài phản bác thông tin sai trái trên mạng xã hội, xây dựng video ngắn về nhận diện tin giả, hay thi sáng tạo nội dung tích cực lan tỏa trên nền tảng số. Qua đó, hình thành thói quen tư duy tích cực, chủ động chọn lọc và xử lý thông tin đúng định hướng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để phát hiện và bồi dưỡng những giảng viên có khả năng tư duy truyền thông tốt, có ảnh hưởng tích cực trong môi trường mạng.
Xây dựng môi trường học thuật số tích cực không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên trau dồi kỹ năng xử lý thông tin, mà còn góp phần hình thành văn hóa học thuật số trong toàn bộ nhà trường. Khi đó, mỗi giảng viên không còn là cá thể đơn lẻ trong không gian mạng mà là thành viên của một cộng đồng có định hướng, có tiêu chuẩn và có trách nhiệm chung đối với chất lượng giáo dục - đào tạo quân đội.
Bốn là, tích hợp mạng xã hội vào hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học một cách hợp lý, có định hướng
Mạng xã hội, nếu được sử dụng đúng mục đích và có định hướng, hoàn toàn có thể trở thành công cụ hữu hiệu hỗ trợ hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học trong nhà trường quân đội. Việc tích hợp mạng xã hội vào hoạt động chuyên môn không chỉ làm phong phú phương pháp dạy học mà còn tạo điều kiện để giảng viên rèn luyện và nâng cao năng lực xử lý thông tin ngay trong quá trình tác nghiệp nghề nghiệp.
Trước hết, giảng viên cần được khuyến khích sử dụng mạng xã hội như một kênh cập nhật thông tin thời sự, minh họa sinh động cho bài giảng, nhất là các môn học có liên quan đến chính trị, xã hội, văn hóa, an ninh - quốc phòng hoặc có nội dung gắn liền với thực tiễn. Ví dụ, khi giảng dạy về đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng, giảng viên có thể phân tích trực tiếp một số bài viết sai lệch trên Facebook, TikTok để cùng học viên nhận diện, phân tích và phản bác. Điều này không chỉ tăng tính hấp dẫn của bài học mà còn rèn luyện tư duy phân tích thông tin cho cả giảng viên và học viên.
Ngoài ra, trong hoạt động nghiên cứu khoa học, mạng xã hội có thể là nguồn tư liệu thực tiễn phong phú để giảng viên khảo sát, phân tích và đề xuất các giải pháp lý luận. Nhiều chủ đề nghiên cứu hiện nay, nhất là trong lĩnh vực công tác đảng, công tác chính trị, công nghệ truyền thông, xã hội học quân sự… đều có thể khai thác dữ liệu từ mạng xã hội để tăng tính thực tiễn và thời sự. Việc ứng dụng công cụ phân tích dữ liệu số cũng giúp giảng viên tiếp cận với phương pháp nghiên cứu hiện đại, tăng năng lực xử lý và phản biện thông tin đa chiều.
Tuy nhiên, việc tích hợp mạng xã hội vào hoạt động chuyên môn cần có định hướng rõ ràng. Các khoa, phòng chức năng cần xây dựng quy định, hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng thông tin mạng xã hội trong giảng dạy và nghiên cứu. Đồng thời, cần tổ chức tập huấn về đạo đức học thuật và pháp luật liên quan đến sử dụng dữ liệu số, nhằm tránh những sai sót, vi phạm trong quá trình thực hiện. Đây là giải pháp vừa có tính khả thi cao, vừa mang lại hiệu quả lâu dài trong phát triển năng lực xử lý thông tin bền vững cho giảng viên.
Năm là, xây dựng cơ chế đánh giá, giám sát và phát triển chuẩn năng lực xử lý thông tin mạng đối với giảng viên
Một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm hiệu quả của các giải pháp nâng cao năng lực xử lý thông tin chính là cơ chế đánh giá, giám sát và chuẩn hóa năng lực theo hướng rõ ràng, minh bạch, có tiêu chí cụ thể. Đây không chỉ là công cụ kiểm soát mà còn là động lực thúc đẩy giảng viên không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nghề nghiệp trong môi trường số hóa.
Trước hết, cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội cho giảng viên, dựa trên các thành tố cơ bản như: khả năng nhận diện thông tin sai lệch; kỹ năng phân tích, đánh giá và phản biện thông tin; khả năng ứng xử có trách nhiệm và đạo đức trên mạng; mức độ tích cực trong chia sẻ thông tin chính thống và phản bác luận điệu sai trái. Các tiêu chí này cần được lượng hóa thành thang điểm cụ thể, gắn với tiêu chuẩn đánh giá thi đua, xếp loại giảng viên hằng năm.
Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ chế giám sát mềm thông qua việc theo dõi, phân tích hành vi tương tác của giảng viên trên các nền tảng số, nhất là trong các hoạt động chuyên môn. Sự phối hợp giữa các phòng chức năng, đặc biệt là phòng chính trị, phòng đào tạo và khoa chuyên môn trong việc giám sát sẽ góp phần phát hiện kịp thời những biểu hiện lệch chuẩn trong xử lý thông tin mạng, từ đó có biện pháp điều chỉnh phù hợp.
Song song với đó là chính sách động viên, khen thưởng kịp thời đối với những giảng viên có sáng kiến, sản phẩm hoặc hoạt động nổi bật trên không gian mạng, như các bài viết phản bác thông tin xấu, sản phẩm truyền thông tích cực, các nội dung lan tỏa giá trị nhân văn và hình ảnh tốt đẹp của nhà trường. Đây sẽ là động lực quan trọng để hình thành môi trường cạnh tranh tích cực và nâng cao ý thức tự rèn luyện năng lực xử lý thông tin của mỗi giảng viên.
Cuối cùng, cần xem xét đưa nội dung xử lý thông tin số vào chương trình chuẩn hóa trình độ giảng viên trong hệ thống giáo dục quân đội. Khi năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội trở thành tiêu chí bắt buộc trong đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá giảng viên, thì việc rèn luyện năng lực này sẽ trở thành nhu cầu tự thân và định hướng nghề nghiệp lâu dài, góp phần phát triển đội ngũ giảng viên toàn diện trong thời đại số.
4. Kết luận
Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện và không gian mạng trở thành một mặt trận tư tưởng quan trọng, năng lực xử lý thông tin trên mạng xã hội của giảng viên các học viện, nhà trường Quân đội không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là một phần bản lĩnh chính trị và trách nhiệm công dân - quân nhân. Những tác động đa chiều của mạng xã hội đối với nhận thức, hành vi và tư tưởng của cán bộ, học viên đòi hỏi đội ngũ giảng viên cần được trang bị đầy đủ về kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn khi tham gia môi trường thông tin số.
Bài viết đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn cho thấy rõ những thách thức và yêu cầu cấp bách trong việc nâng cao năng lực xử lý thông tin mạng của giảng viên. Trên cơ sở đó, năm giải pháp đã được đề xuất, bao gồm: tăng cường giáo dục nhận thức chính trị và trách nhiệm nghề nghiệp; bồi dưỡng kỹ năng số và tư duy phân tích thông tin; xây dựng môi trường học thuật số tích cực; tích hợp mạng xã hội vào hoạt động giảng dạy - nghiên cứu; và xây dựng cơ chế đánh giá - chuẩn hóa năng lực xử lý thông tin.
Để các giải pháp nêu trên đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, cần có sự chỉ đạo thống nhất của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng trong nhà trường và đặc biệt là sự tự giác, chủ động của mỗi giảng viên. Chỉ khi năng lực xử lý thông tin mạng trở thành năng lực cốt lõi của giảng viên quân đội thì mới có thể xây dựng được môi trường giáo dục an toàn, chính quy, hiện đại, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng và nâng cao chất lượng đào tạo trong quân đội./.
Tài liệu tham khảo
[1]. Bộ Quốc phòng (2018), Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, Hà Nội.
[2]. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2022), Chương trình chuyển đổi số ngành giáo dục đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
[3]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2023), Tài liệu bồi dưỡng nhận diện và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
[4]. Nguyễn Viết Thông (2021), Mạng xã hội và nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 9.
[5]. Nguyễn Hữu Lộc (2023), Phát triển năng lực số cho giảng viên trong các học viện, nhà trường Quân đội, Tạp chí Giáo dục và Xã hội, số chuyên đề Quân sự.
SOME SOLUTIONS TO ENHANCE THE INFORMATION PROCESSING CAPACITY ON SOCIAL NETWORKS OF LECTURERS AT MILITARY ACADEMIES AND SCHOOLS TODAY
Abstract
Under the strong influence of the fourth industrial revolution and the widespread impact of cyberspace, social media has become an information environment that significantly affects thoughts, perceptions, and social behaviors. For instructors in military academies and schools, enhancing the ability to process information on social media is an urgent requirement, contributing to the protection of the Party's ideological foundation and maintaining the ideological front in education and training. The article proposes several solutions to effectively and sustainably enhance this capability.
Keywords: Processing information; social media; military instructor
