Thực tiễn lịch sử đã khẳng định, bản lĩnh chính trị vững vàng và truyền thống cách mạng anh hùng là nền tảng tinh thần quyết định để Quân đội nhân dân Việt Nam hoàn thành sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc. Trong kỷ nguyên mới, việc phát huy các giá trị đó vừa là yêu cầu khách quan, vừa là điều kiện bảo đảm để Quân đội giữ vững bản chất cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam là một dấu mốc lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với sự ra đời và phát triển của lực lượng vũ trang cách mạng, mà còn đối với toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX và những giai đoạn tiếp theo. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển tất yếu của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, thể hiện sự trưởng thành về tư duy chiến lược, tổ chức và phương thức lãnh đạo của cách mạng Việt Nam trong điều kiện lịch sử cụ thể.
Từ cánh rừng Trần Hưng Đạo vào mùa Đông năm 1944, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối và toàn diện của Đảng, cùng với sự chỉ đạo, giáo dục và rèn luyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một lực lượng vũ trang cách mạng kiểu mới đã chính thức ra đời. Đây là lực lượng quân đội mang bản chất giai cấp công nhân, thấm nhuần sâu sắc mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đặt dưới sự lãnh đạo chính trị thống nhất, chặt chẽ, khác biệt căn bản với các lực lượng vũ trang trong lịch sử trước đó.
Sự ra đời của Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ mở đầu cho chặng đường chiến đấu, xây dựng và trưởng thành đầy gian khổ nhưng vô cùng vẻ vang, mà còn khẳng định vai trò to lớn của lực lượng vũ trang nhân dân trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước. Trải qua các cuộc kháng chiến và trong thời kỳ hòa bình, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn là lực lượng chính trị, quân sự trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, góp phần quyết định vào những thắng lợi mang tính bước ngoặt của cách mạng Việt Nam, đồng thời không ngừng được xây dựng theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trải qua 81 năm, trong mọi giai đoạn cách mạng, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; gắn bó máu thịt với nhân dân; kiên cường chiến đấu, hy sinh vì độc lập dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân, vì sự trường tồn của Tổ quốc. Truyền thống ấy không chỉ làm nên những chiến công hiển hách trong lịch sử, mà còn tiếp tục là cội nguồn sức mạnh, là điểm tựa tinh thần vững chắc để Quân đội hoàn thành sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.
Quân đội do Đảng lãnh đạo, từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu
Lịch sử ra đời, xây dựng và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam gắn liền chặt chẽ với quy luật khách quan của cách mạng Việt Nam, đó là: lực lượng vũ trang chỉ thực sự trở thành sức mạnh chiến đấu to lớn, bền bỉ và lâu dài khi được đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng và gắn bó mật thiết với Nhân dân. Ngay từ buổi đầu thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rõ bản chất cách mạng của Quân đội ta là “trung với Đảng, hiếu với dân”, coi đây là nguyên tắc nền tảng, có ý nghĩa xuyên suốt trong toàn bộ quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội, không cho phép bất kỳ sự dao động hay lệch lạc nào.
Từ những đội vũ trang tuyên truyền nhỏ bé ban đầu, Quân đội nhân dân Việt Nam đã hình thành và lớn mạnh trong phong trào đấu tranh cách mạng rộng lớn của quần chúng nhân dân. Quân đội được Nhân dân trực tiếp nuôi dưỡng, che chở, bảo vệ và tiếp thêm sức mạnh cả về vật chất lẫn tinh thần. Chính mối quan hệ máu thịt, gắn bó hữu cơ giữa Quân đội và Nhân dân đã tạo nên nguồn sức mạnh vô địch, giúp Quân đội vượt qua muôn vàn gian khổ, hy sinh, đánh bại những kẻ thù có tiềm lực kinh tế, quân sự vượt trội, giành những thắng lợi mang ý nghĩa lịch sử đối với dân tộc.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chứng minh một cách sinh động rằng mọi thắng lợi của dân tộc đều gắn liền với vai trò đặc biệt quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đến những chiến công mang tầm vóc thời đại, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn là lực lượng nòng cốt, xung kích trên chiến trường, giữ vai trò quyết định trong việc làm thay đổi cục diện lịch sử, bảo vệ thành quả cách mạng và độc lập dân tộc.
Trong điều kiện hòa bình, bản chất “từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu” tiếp tục được thể hiện một cách toàn diện và sinh động. Quân đội không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, mà còn tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng; xây dựng các khu kinh tế - quốc phòng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Trong thời gian qua, Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục khẳng định sâu sắc bản chất “từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu” thông qua những hoạt động cụ thể, kịp thời và đầy trách nhiệm trong khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh. Trước tác động nghiêm trọng của các đợt bão lớn như bão số 3, bão số 5, gây mưa lũ, sạt lở đất trên diện rộng ở miền núi và trung du Bắc Bộ, miền Trung và Tây Nguyên, Quân đội đã nhanh chóng huy động lực lượng, phương tiện tham gia cứu hộ, cứu nạn, sơ tán Nhân dân khỏi vùng nguy hiểm, hỗ trợ lương thực, nhu yếu phẩm, dựng lại nhà cửa, khôi phục hạ tầng và ổn định đời sống. Đặc biệt, trong thảm họa sạt lở đất tại Làng Nủ (Lào Cai), hình ảnh cán bộ, chiến sĩ ngày đêm bám hiện trường, vượt mưa lũ, tìm kiếm nạn nhân, hỗ trợ người dân vượt qua mất mát, đau thương đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng Nhân dân. Cùng với đó, trong phòng, chống dịch bệnh, Quân đội tiếp tục đảm nhiệm các khu cách ly tập trung, triển khai lực lượng quân y, vận chuyển và cấp phát vật tư y tế, lương thực, thực phẩm, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giữ vững ổn định xã hội. Những việc làm cụ thể ấy đã lan tỏa mạnh mẽ giá trị nhân văn, củng cố niềm tin của Nhân dân, khẳng định Quân đội nhân dân Việt Nam luôn là chỗ dựa vững chắc của Nhân dân trong những thời điểm khó khăn, thử thách nhất.
Những đóng góp đó khẳng định rõ một chân lý có giá trị bền vững: sức mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam trước hết bắt nguồn từ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, từ niềm tin yêu, đùm bọc của Nhân dân và từ mối quan hệ máu thịt quân – dân. Đây chính là nền tảng chính trị - xã hội vững chắc, bảo đảm cho Quân đội nhân dân Việt Nam luôn giữ vững bản chất cách mạng, nhân văn, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó trong mọi giai đoạn cách mạng.
Giữ vững bản lĩnh chính trị, kiên định các nguyên tắc lãnh đạo
Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các xung đột cục bộ, tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ổn định; các thách thức an ninh phi truyền thống gia tăng cả về quy mô và mức độ tác động. Cùng với đó, các thế lực thù địch đẩy mạnh hoạt động chống phá trên nhiều lĩnh vực, tập trung xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, cổ súy các quan điểm sai trái về “phi chính trị hóa quân đội”, nhằm làm suy yếu nền tảng chính trị, tư tưởng của lực lượng vũ trang.
Trong bối cảnh đó, giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc, mà còn là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho Quân đội giữ vững bản chất cách mạng, nâng cao sức mạnh tổng hợp và hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, bất kỳ sự dao động, buông lỏng hay xa rời nguyên tắc lãnh đạo này đều dẫn đến nguy cơ làm biến chất Quân đội, suy giảm sức mạnh quốc phòng và đe dọa trực tiếp đến sự ổn định chính trị, sự tồn vong của chế độ.
Xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong điều kiện mới đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác xây dựng con người phát triển toàn diện. Hiện đại hóa vũ khí, trang bị là yếu tố quan trọng, song không thể thay thế vai trò quyết định của việc xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng và kỷ luật nghiêm minh. Chỉ khi các yếu tố này được kết hợp chặt chẽ, sức mạnh quân sự mới được phát huy đầy đủ, bền vững và lâu dài.
Thực tiễn cho thấy, trong mọi hoàn cảnh, bản lĩnh chính trị giữ vai trò then chốt giúp Quân đội đứng vững trước những tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường, quá trình hội nhập quốc tế và sự xâm nhập của các luồng thông tin xấu độc. Đây là cơ sở quan trọng để Quân đội chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững hình ảnh, uy tín và niềm tin của Nhân dân đối với Quân đội.
Giữ vững bản lĩnh chính trị, đồng thời, là giữ vững sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong toàn Quân đội; tăng cường kỷ luật, kỷ cương; phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Qua đó, tạo nên “lá chắn mềm” nhưng hết sức vững chắc, góp phần ngăn ngừa, đẩy lùi các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, bảo đảm cho Quân đội luôn là lực lượng chính trị, quân sự trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Phát huy truyền thống, bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới
Hơn tám thập niên xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn gắn bó máu thịt với lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc. Mỗi bước phát triển của Quân đội đều song hành với những bước ngoặt lớn của đất nước, phản ánh sinh động vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Truyền thống anh hùng, vẻ vang được hun đúc bằng mồ hôi, xương máu của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã trở thành giá trị tinh thần bền vững, là điểm tựa quan trọng để Quân đội vững vàng tiến lên trong thời đại mới.
Phát huy truyền thống ấy không dừng lại ở niềm tự hào lịch sử, mà trước hết phải được thể hiện bằng hành động thực tiễn, bằng việc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện hòa bình, hội nhập và phát triển. Điều đó đòi hỏi Quân đội phải chủ động nắm chắc tình hình, nhận diện đúng đối tượng, đối tác; kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước những chủ trương, giải pháp chiến lược về quốc phòng, an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn chặt với thế trận an ninh nhân dân ngày càng vững chắc, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ, phát huy truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam chính là quá trình tự giác tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng; không ngừng nâng cao trình độ, năng lực công tác; sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Qua đó, góp phần giữ gìn và lan tỏa hình ảnh cao đẹp của người quân nhân cách mạng, củng cố niềm tin yêu của Nhân dân đối với Quân đội.
Ở tầm rộng hơn, phát huy truyền thống Quân đội là trách nhiệm chung của toàn xã hội trong việc chăm lo xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”; tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội; đồng thời, chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và sự trong sáng của hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam trong lòng Nhân dân và bạn bè quốc tế.
Kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944-22/12/2025) là dịp để khơi dậy niềm tự hào dân tộc, củng cố niềm tin vào con đường cách mạng mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhân dân ta đã lựa chọn. Truyền thống anh hùng của Quân đội không chỉ được lưu giữ trong ký ức lịch sử, mà phải tiếp tục được bồi đắp bằng bản lĩnh chính trị vững vàng, ý chí quyết tâm cao và hành động cụ thể trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
Giữ vững bản lĩnh, phát huy truyền thống, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân chính là con đường để Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; xứng đáng là lực lượng chính trị, quân sự trung thành, tin cậy, là điểm tựa vững chắc của Tổ quốc trong “kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc./.
Tài liệu tham khảo
(1) Bộ Quốc phòng, 30 năm đổi mới quân sự, quốc phòng-Thành tựu và kinh nghiệm (1986-2016), Nxb QĐND, Hà Nội 2016.
(2) Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.203 - 204.
(3), Tổng cục Chính trị, Cục Tổ chức và Công tác tổ chức xây dựng Đảng trong QĐNDVN, Biên niên sự kiện lịch sử, (1946 - 2016), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội 2016.
(4) Tổng cục Chính trị, Đảng lãnh đạo công tác quân sự, quốc phòng địa phương trong thời kỳ mới, Nxb QĐND, H. 2005
(5) Tổng Cục Chính trị, Cục Tuyên huấn (2022), Báo cáo Kết quả giáo dục khoa học xã hội và nhân văn năm học 2021 - 2022, phương hướng nhiệm vụ giáo dục khoa học xã hội và nhân văn năm học 2022-2023, Hà Nội, tr.6.
