NGƯT.TS. Ninh Văn Bình
Giảng viên chính Trường ĐH Trà Vinh
Tóm tắt: Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh phổ thông là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà trường nhằm hình thành nhân cách và phát triển con người toàn diện. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, công nghệ số và những biến đổi xã hội sâu sắc, hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông đang bộc lộ nhiều hạn chế. Một bộ phận học sinh có biểu hiện lệch chuẩn về hành vi, lối sống và giá trị đạo đức. Bài viết phân tích thực trạng suy giảm hiệu quả hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống của học sinh phổ thông hiện nay; chỉ ra các nguyên nhân chủ yếu từ nhà trường, gia đình và xã hội; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: giáo dục đạo đức, lối sống, học sinh phổ thông, suy thoái đạo đức, giải pháp giáo dục.
1. Đặt vấn đề
Ngày 12.8.2024 Ban Chấp hành Trung ương ban hành Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04.11.2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Theo đó giải pháp thứ 3 về tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở các cấp học mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục chính trị, tư tưởng cho học sinh, sinh viên có nêu “Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, giáo dục quốc phòng, an ninh gắn với việc xây dựng và phát huy hệ giá trị văn hoá, con người Việt Nam.”
Trong những năm gần đây, nước ta chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nền văn hóa phương Tây, tiếp cận với nền kinh tế thị trường nên sẽ có nhiều mặt tiêu cực tác động đến đạo đức, tư duy và lối sống của nhân dân., không thể không nhắc đến các vấn đề đang nổi lên và thu hút sự quan tâm rộng rãi. Trong số những vấn đề này, chúng ta không thể bỏ qua tình trạng suy thoái đạo đức của học sinh phổ thông hiện nay.
Các hành vi vi phạm đạo đức của học sinh, như xúc phạm tới nhân cách nhà giáo không được các nhà trường, các cơ quan pháp luật xử lí nghiêm minh kịp thời. Đánh giá thực trạng này, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá VIII nhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mơ nhạt về lý tửơng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bảo lập thân, lập nghiệp vi tương lai của bản thân và đất nước”
Để tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn sự suy thoái về đạo đức lối sống của học sinh phổ thông hiện nay góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lên một bước mới, góp phần tạo bước đột phá trong Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn đến 2030, tầm nhìn đến 2045 là hết sức cần thiết và cấp bách.
2. Thực trạng về đạo đức lối sống của học sinh phổ thông hiện nay
Trong thời kỳ xã hội đang phát triển với sự gia tăng công nghiệp hóa và hiện đại hóa, không thể không nhắc đến các vấn đề đang nổi lên và thu hút sự quan tâm rộng rãi. Trong số những vấn đề này, chúng ta không thể bỏ qua tình trạng suy thoái đạo đức ở học sinh hiện nay.
Trong những năm gần đây, nước ta chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nền văn hóa phương Tây, tiếp cận với nền kinh tế thị trường nên sẽ có nhiều mặt tiêu cực tác động đến đạo đức, tư duy và lối sống của nhân dân. Đặc biệt, sự tác động của chúng ảnh hưởng đến lối sống, đạo đức của một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ của Việt Nam, nhất là các em học sinh. Cụ thể, đạo đức trong học đường đang có nguy cơ xuống cấp. Học sinh rơi vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường; thiếu tính nhân đạo. Hành vi xấu của học sinh lan truyền nhanh chóng trong các trường học, và số lượng vi phạm kỷ luật tăng lên. Học sinh vi phạm pháp luật trong lứa tuổi học sinh cũng đang gia tăng. Giáo dục đạo đức, nhân cách, và ý thức trách nhiệm đang trở thành một vấn đề quan trọng trong xã hội ngày nay. Từ đó làm suy thoái những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Vì vậy việc giáo dục đạo đức trong học sinh phổ thông là điều rất cấp thiết để thúc đẩy sự hoàn thiện con người nói riêng và đẩy nhanh sự phát triển của đất nước nói chung.
Căn bệnh vô cảm ở học sinh các trường phổ thông hiện nay là một trong những vấn đề nhức nhối. Biểu hiện của căn bệnh này ở học sinh là không biết nói lời “xin lỗi” khi có lỗi, ít vỗ tay khi tham gia các hoạt động cộng đồng, bị điểm kém không buồn, điểm giỏi không vui. Vẫn còn một bộ phận học sinh lười biếng, thiếu trung trực trong học tập rèn luyện, điều đó thể hiện bằng hiện tượng quay cóp với thủ đoạn ngày càng tinh vi nhờ sự hỗ trợ của các thiết bị kỹ thuật số hiện đại. Việc các bạn trẻ quan hệ trước hôn nhân không chỉ ảnh hưởng của văn hóa phương tây mà còn do lối sống quá dễ dãi, đánh mất truyền thống tốt đẹp của người Á Đông, đó là: tôn trọng lễ nghĩa gia phong, công dung ngôn hạnh, hiếu tiết lễ nghĩa…. Đồng thời tình trạng nạo phá thai cũng đang ở mức báo động. Theo Báo Tuổi trẻ số ra ngày 29 tháng 8 năm 2024 căn cứ Hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam, trung bình mỗi năm cả nước có gần 300.000 ca nạo hút thai, chủ yếu ở độ tuổi 15-19, trong đó 60-70% là học sinh, sinh viên. Đáng chú ý, tỉ lệ phá thai trên 12 tuần tuổi - tháng thứ 3 của thai kỳ - chiếm tới gần 80%. Theo một báo cáo bệnh viện trên địa bàn TP.HCM, năm 2023 trong gần 43.600 ca sinh và bỏ thai tại bệnh viện, đã có tới 528 ca là trẻ vị thành niên. Nghĩa là cứ mỗi ngày có 1,5 trẻ vị thành niên mang thai đến bệnh viện này để sinh hoặc bỏ thai. Cả nước có 5% em gái sinh con trước 18 tuổi và 15% sinh con trước 20 tuổi. Sau thời gian học tập, nhiều em dành phần lớn thời gian giải trí qua mạng xã hội, có xu hướng cổ súy, bắt chước và thực hành những câu nói và hành động vô nghĩa. Thực trạng nói tục chửi thề ở mạng xã hội, ở trường học vi phạm đạo đức học sinh và quy tắc ứng xử học đường, dẫn tới mâu thuẫn, gây xung đột và leo thang bạo lực học đường.
3. Nguyên nhân suy thoái về đạo đức lối sống của học sinh phổ thông
Nguyên nhân đầu tiên của tình trạng này cho thấy, hiện nay, học sinh ở các cấp học đều có những biểu hiện suy thoái về đạo đức. nguyên nhân xảy ra các sa sút về đạo đức, lối sống của giới trẻ hiện nay, phải khẳng định là do từ chính giới trẻ, chính các em - chủ thể của các hành vi vô đạo đức đã chưa được giáo dục đầy đủ, kém phát triển về phẩm chất đạo đức, nhân cách. Trong những tình huống nảy sinh, những học sinh này đã không đủ sức phân biệt được điều hay, lẽ phải và đó là nguyên cớ dẫn đến những hành vi lệch lạc.
Tiếp đến, học sinh thiếu sự quan tâm giáo dục của gia đình. Gia đình đã thiếu quan tâm đến con cái, thả lỏng, buông trôi việc giáo dục đạo đức con cái mình, phó mặc cho nhà trường. Cũng có gia đình, khi biết con mắc các khuyết điểm về đạo đức, nhân cách đã chỉ biết xử phạt mà không biết chỉ bảo một cách tâm tình để con nhận ra điều hay, lẽ phải và tự sửa. Có gia đình, bố mẹ lục đục, cãi cọ nhau, mạt sát nhau, anh chị em mâu thuẫn đánh chửi nhau, con cái vì thế ít nhiều đã bị ảnh hưởng, mang cái không khí “vô đạo đức” của chính gia đình mình vào lớp học, vào trường học và thực hiện với các bạn bè của mình.
Rồi về phía xã hội, phải nhìn nhận thẳng thắn là trong nhiều năm qua, chúng ta đã buông lỏng giáo dục đạo đức cho người dân nói chung, cho con trẻ nói riêng. Phim ảnh bạo lực, chém giết lẫn nhau, các hành vi vô văn hóa từ cuộc sống, từ đối nhân xử thế giữa người với người được trình, chiếu tràn lan. Đồ chơi bạo lực được bầy bán công khai ở nhiều nơi. Kỷ cương xã hội thì lỏng lẻo, cái tốt không được ủng hộ khuyếch trương kịp thời. Nhiều người sống chân chính thì bị thua thiệt, bị hãm hại. Phải, trái trong xã hội bị lẫn lộn, đầy rẫy những điều chướng tai gai mắt làm các em mất lòng tin. Mặt đạo đức sai trái đã tiêm nhiễm vào lứa tuổi mới lớn này, vô tình khuyến khích các hành vi vô luân của chúng.Trong quá trình hội nhập và phát triển hiện nay, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ đã làm cho những giá trị đạo đức của con người đang đứng trước nguy cơ suy thoái trầm trọng. Việc giao lưu văn hóa ngoại ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị đạo đức của học sinh.
Một nguyên nhân nữa phải kể đến là là các vụ việc gây những hậu quả đau lòng, đa số các em là các đối tượng gây bạo lực đã bị quá căng thẳng về tinh thần, tâm lý, niềm tin, dẫn đến khủng hoảng, không kiềm chế được cảm xúc, rối loạn về hành vi. Các khủng hoảng này bắt nguồn từ chính trong gia đình của mình mà nguyên nhân là từ những bế tắc trong các vụ việc xảy ra trong gia đình, nhưng chính các gia đình đã không giải quyết nổi, bố mẹ và các thành viên trong gia đình đã không định hướng được cho các em các hành vi đạo đức đúng mực cần có. Các em đã mang theo các bức xúc này vào trong trường, trong lớp của mình và đó là khởi nguồn của các vi phạm. Một điều nữa, cũng chính các em này đã bị khủng hoảng về tinh thần, tâm lý ngay trong chính nhà trường, trong lớp học mà mình đang học. Các em đã bị mất niềm tin về đạo đức con người. Mất niềm tin về sự công bằng, bình đẳng đạo lý ngay trong trường, trong lớp.
4. Một số giải pháp cơ bản để giáo dục đạo đức trong học sinh
Trước những thực trạng và nguyên nhân trên tôi xin đề xuất một số giải pháp khắc phục như sau:
Thứ nhất, phát huy vai trò tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của học sinh. Trong công cuộc Đổi mới đất nước hiện nay, với những phức tạp của thực tiễn, Bộ Chính trị đã ban hành Quy định số 144 ngày 9.5.2024. Quy định là sự chắt lọc tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, là sự cụ thể hóa phẩm chất đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay. Đặc biệt, Quy định số 144 không chỉ dừng lại ở việc đưa ra các tiêu chuẩn đạo đức, mà còn đề cao việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng thường xuyên, liên tục và lâu dài. Quy định này cũng có thể vận dụng cho học sinh phổ thông hiện nay. Học sinh là lớp người trẻ, khoẻ, có nhiệt tình cách mạng, nhạy cảm với cái mới, cái tiến bộ. Phát huy vai trò của học sinh trong tự tu dưỡng đạo đức lối sống là biện pháp quan trọng giúp họ nhanh chóng tiến bộ, trưởng thành. Đó còn là điều kiện quyết định kết quả rèn luyện của mỗi cá nhân. Trước hết phải hình thành cho học sinh nhu cầu, động cơ phấn đấu, rèn luyện đúng đắn, làm cho mỗi người có ý thức làm chủ, ham học hỏi, cầu tiến bộ, vươn lên tự khẳng định mình. Cần tạo mọi điều kiện thuận lợi để học sinh phấn đấu, rèn luyện; đồng thời phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả, định hướng phấn đấu cho học sinh, sinh viên. Quan tâm đáp ứng những nhu cầu chính đáng của học sinh về vật chất, tinh thần; giao nhiệm vụ phù hợp với sở trường, năng khiếu đặc điểm tâm, sinh lý của họ sẽ tạo điều kiện tốt để thanh niên rèn luyện đạo đức, lối sống. Bản thân mỗi người tự giác rèn luyện, biết tự kiềm chế, biết vượt qua những cám dỗ và tiêu cực xã hội, những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ, thực dụng, lợi mình hại người.
Thứ hai, phải kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên. Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng cùng chăm lo giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho học sinh hình thành phẩm chất cao đẹp của con người mới XHCN. Trước hết nhà trường đóng vai trò trung tâm, là nơi trực tiếp xây dựng mục tiêu, nội dung, phương pháp và các hình thức GDĐĐ cho HS của gia đình và các lực lượng xã hội. Nhà trường là nơi HS bắt đầu được tiếp xúc và được truyền đạt nhiều điều khác với việc dạy dỗ của gia đình và các tác động của xã hội. Tham mưu tốt với lãnh đạo địa phương, tranh thủ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền để xây dựng nhà trường thực sự trở thành trung tâm văn hóa, môi trường giáo dục lành mạnh. Phát huy tốt vai trò của đội ngũ GV về năng lực, sự nhiệt tình, tâm huyết và sự yêu thương, chia sẻ đã được đào tạo có hệ thống ở các trường sư phạm. Không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện bằng cách phối hợp đưa các nội dung giáo dục của nhà trường trong đó có GDĐĐ cho HS vào các tổ chức như: Đoàn Thanh niên, Hội khuyến học, Hội Cựu chiến binh nhằm thống nhất mục tiêu giáo dục đối với quá trình hình thành và phát triển nhân cách của HS. Còn về phía cha mẹ học sinh(CMHS)thường xuyên liên hệ với nhà trường nắm bắt mục đích giáo dục để từ đó có sự phối hợp. Tham gia tích cực vào các hoạt động của nhà trường do Ban đại diện CMHS của trường đề ra. Những cuộc họp do nhà trường tổ chức CMHS cần tham gia đầy đủ để nắm được các yêu cầu giáo dục của nhà trường. Cha mẹ có nghĩa vụ phối hợp chặt chẽ với nhà trường và các tổ chức xã hội trong việc giáo dục con, tích cực, chủ động phối hợp cùng nhà trường giáo dục con em mình; chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm của con em mình gây ra.
Thứ ba, lối sống tha hóa đạo đức đó là do ảnh hưởng của cuộc sống hiện đại. Có người đã nói: cuộc sống càng hiện đại bao nhiêu thì giới trẻ ngày càng hư hỏng bấy nhiêu. Xã hội nên quan tâm đến giới trẻ, tạo những cơ hội cho họ, giúp họ sống theo chuẩn mực đạo đức của xã hội, nhất là những người lầm lỡ, giúp họ trở thành những con người có ích cho xã hội. Ngoài ra nhà trường cần phát huy vai trò của học sinh trong tự học tập, tự tu dưỡng đạo đức lối sống là biện pháp quan trọng giúp họ nhanh chóng tiến bộ, trưởng thành. Đó còn là điều kiện quyết định kết quả rèn luyện của mỗi cá nhân. Trước hết phải hình thành cho học sinh nhu cầu, động cơ phấn đấu, rèn luyện đúng đắn, làm cho mỗi người có ý thức làm chủ, ham học hỏi, cầu tiến bộ, vươn lên tự khẳng định mình. Cần tạo mọi điều kiện thuận lợi để học sinh phấn đấu, rèn luyện; đồng thời phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả, định hướng phấn đấu cho học sinh. Quan tâm đáp ứng những nhu cầu chính đáng của học sinh về vật chất, tinh thần; giao nhiệm vụ phù hợp với sở trường, năng khiếu đặc điểm tâm, sinh lý của họ sẽ tạo điều kiện tốt để thanh niên rèn luyện đạo đức, lối sống.
Thứ tư, phải tạo một môi trường sống, môi trường giao tiếp và học tập tốt ở gia đình, nhà trường và xã hội. Đây là một trong những yếu tố cần thiết cho sự phát triển nhân cách ở trẻ. Có môi trường sống, làm việc và học tập tốt, học sinh sẽ ít có cơ hội trở thành người xấu, không thể phạm tội. Hiện nay, môi trường sống xung quanh rất phức tạp, luôn diễn ra những tệ nạn xã hội ảnh hưởng không tốt đến việc hình thành tư tưởng, đạo đức lối sống của học sinh. Do vậy, bản thân của các bậc phụ huynh, giáo viên phải nắm được những hoạt động văn hóa, thương mại, các trò chơi giải trí và con người xung quanh nhà và trường. Vì chính môi trường xã hội gần gũi này trực tiếp ảnh hưởng và góp phần hình thành và hoàn thiện nhân cách của học sinh. Nếu môi trường xung quanh phức tạp thì chúng ta sẽ có những biện pháp phòng ngừa để ngăn chặn những hậu quả xấu xảy ra đối với học sinh.
Năm là, quan tâm dến việc đổi mới phương pháp và đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh. Muốn quản lí đổi mới phương pháp và hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh, Hiệu trưởng các nhà trường cần thành lập ban chỉ đạo chung cho toàn trường, chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch giảng dạy trong đó có kế hoạch quản lí chuyên môn chính khóa và kế hoạch hoạt động ngoại khóa. Lựa chọn những giáo viên thật sự có năng lực và nhiệt tình, có tình thần đổi mới, có trách nhiệm trong quá trình giáo dục và giảng dạy. Đồng thời hàng năm phải có kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên này.
Hình thức phong phú là thông qua Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp(HĐTNHN). Với ưu thế của hoạt động này, khả năng GDĐĐ trong hoạt động HĐTNHN ở trường phổ thông qua các hình thức hoạt động đa dạng, học sinh có dịp rèn luyện các kỹ năng cơ bản mà mục tiêu giáo dục cấp học đã đề ra. Nội dung chương trình hoạt động đa dạng như: Ý thức, trách nhiệm của học sinh về giáo dục truyền thống dân tộc, về tình bạn, tình yêu, gia đình,…. Nhà trường cần tổ chức các hoạt động HĐTNHN như: tổ chức thi tìm hiểu, xây dựng các câu lạc bộ, văn nghệ, thể dục thể thao,… để lồng ghép.
Trong công tác quản lí các hoạt động HĐTNHN một mặt chỉ đạo giáo viên vận dụng phương pháp tích hợp và lồng ghép, sử dụng công nghệ thông tin, băng, đĩa hình, phương pháp thực tế. Mặt khác, cần phải chỉ đạo các lực lượng giáo dục: GVCN, tổ chủ nhiệm, giáo viên bộ môn phối hợp với các tổ chức, lực lượng xã hội, với hội cha mẹ học sinh, đơn vị kết nghĩa, chính quyền, công an,... trong việc tổ chức mỗi hoạt động cụ thể.
5. Kết luận
Giáo dục đạo đức cho HS là nhiệm vụ hết sức quan trọng đối với hoạt động của nhà trường cũng như của toàn xã hội nhằm hình thành và phát triển nhân cách của HS. Đó là một quá trình lâu dài và phức tập, diễn ra trong một thời gian dài đòi hỏi phải có sự tham gia của tất cả các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Trong bối cảnh xã hội hiện nay, việc GDĐĐ cho HS nhất là HS của các trường PT là hết sức cần thiết.
Trong thời gian quan, hoạt động GDĐĐ cho HS ở các trường PT đã có những thay đổi về chất lượng. Tuy nhiên so với yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay, hoạt động GDĐĐ cho HS ở các trường PT vẫn còn một số hạn chế nhất định, trong đó có chất lượng GDĐĐ cho HS.
Trong hoạt động GDĐĐ cho HS muốn đạt được hiệu quả thì phải thường xuyên đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức thực hiện. Phải có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Từ khảo sát thực trạng cho thấy, hiện nay các hoạt động GDĐĐ cho HS vẫn còn một số hạn chế. Tình trạng HS vi phạm nội quy nhà trường, vô lễ với GV vẫn còn diễn ra ở các trường PT. Các vi phạm trên đòi hỏi nhà trường và các lực lượng giáo dục phải có các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động GDĐĐ cho HS ở các trường PT.
Từ các vấn đề thực thiễn, để nâng cao chất lượng hoạt động GDĐĐ cho HS ở các trường PT cần thực hiện đồng bộ và có sự hỗ trợ lẫn nhau các giải pháp đề xuất đã nêu trên trong các hoạt động GDĐĐ cho HS ở các trường PT hiện nay.
Tài liệu tham khảo
1. . Đảng Cộng sản Việt Nam. (2024). Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04.11.2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI5..
2. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2021). Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI. (2016). Chỉ thị 05-CT/TW ngày 15 tháng 5 năm 2016 về đẩy mạnh học tập và làm tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2024). Quy định 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới
5. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chỉ thị 1737/CT-BGDĐT về việc tăng cường quản lý và nâng cao đạo đức nhà giáo, Ban hành ngày 07/5/2018.
6. Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018). Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT, ngày 22/8/2018 Ban hành qui định CNN GV cơ sở giáo dục phổ thông
7. Ninh Văn Bình, Bạo lực học đường hiện nay.Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Viện nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục. Hà Nội 19 tháng 07 năm 2019.
