Hoàng Thị Nga - Khoa Ngoại ngữ Học viện Chính trị
Sẻng Sụ Ly Hăng Vông Thong - Hệ Quốc tế Học viện Chính trị
Email: [email protected]
Tóm tắt: Năng lực tự học là một trong những năng lực quan trọng quyết định chất lượng đào tạo trong các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt đối với học viên quốc tế đang học tập tại các học viện quân đội của Việt Nam. Đối với học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị, việc hình thành và phát triển năng lực tự học không chỉ giúp học viên nâng cao kết quả học tập mà còn góp phần hình thành năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ tương lai của quân đội các nước bạn. Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị hiện nay, bao gồm các yếu tố chủ quan và khách quan. Trên cơ sở đó, bài viết làm rõ tác động của từng yếu tố đối với quá trình hình thành và phát triển năng lực tự học của học viên, góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực tự học, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo tại Học viện Chính trị.
Từ khóa: năng lực tự học, học viên quốc tế, Học viện Chính trị, đào tạo quân sự, giáo dục đại học.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo hiện nay, việc phát triển năng lực người học được xem là mục tiêu trung tâm của quá trình giáo dục. Đối với giáo dục đại học, đặc biệt là đào tạo sĩ quan trong các học viện quân đội, năng lực tự học giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Tự học không chỉ giúp người học chủ động chiếm lĩnh tri thức mà còn tạo nền tảng để hình thành năng lực học tập suốt đời – một yêu cầu tất yếu trong xã hội tri thức hiện nay.
Học viện Chính trị là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị cho Quân đội nhân dân Việt Nam và đào tạo cán bộ cho quân đội các nước bạn, trong đó có Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia. Trong quá trình đào tạo, học viên Hệ Quốc tế phải tiếp cận nhiều lĩnh vực kiến thức mới, đặc biệt là các môn khoa học xã hội và nhân văn quân sự được giảng dạy bằng tiếng Việt. Vì vậy, năng lực tự học đóng vai trò then chốt giúp học viên tiếp thu tri thức, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và thích nghi với môi trường đào tạo đặc thù của quân đội.
Thực tiễn cho thấy năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khác nhau. Việc nghiên cứu, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực tự học có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Đây là cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực tự học của học viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Học viện Chính trị trong giai đoạn hiện nay.
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị
Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác nhau. Trong phạm vi bài viết này, các yếu tố được chia thành hai nhóm cơ bản
2.1. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị
2.1.1. Tư chất của học viên
Tư chất của học viên là những đặc điểm sinh lý – tâm lý bẩm sinh tạo tiền đề cho sự hình thành và phát triển năng lực của con người. Trong hoạt động học tập nói chung và tự học nói riêng, tư chất không quyết định hoàn toàn năng lực tự học nhưng có ảnh hưởng quan trọng đến quá trình hình thành và phát triển năng lực này.
Tư chất của học viên Hệ Quốc tế bao gồm nhiều yếu tố như: đặc điểm di truyền, cấu trúc cơ thể, hoạt động của hệ thần kinh, chức năng của não bộ, các cơ quan cảm giác và vận động. Những yếu tố này tạo nên cơ sở sinh học cho hoạt động nhận thức của người học. Chẳng hạn, khả năng tập trung chú ý, tốc độ xử lý thông tin, khả năng ghi nhớ hay mức độ bền bỉ trong hoạt động trí tuệ đều có liên quan đến đặc điểm sinh lý của mỗi cá nhân.
Trong thực tiễn học tập, học viên có tư chất tốt thường dễ tiếp thu kiến thức, có khả năng phân tích và tổng hợp thông tin nhanh chóng, từ đó thuận lợi hơn trong quá trình tự học. Ngược lại, nếu tư chất có những hạn chế nhất định thì quá trình hình thành năng lực tự học có thể gặp nhiều khó khăn hơn. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng tư chất chỉ là tiền đề ban đầu; năng lực tự học của học viên chủ yếu được hình thành và phát triển thông qua quá trình rèn luyện và giáo dục.
2.1.2. Động cơ tự học của học viên
Động cơ tự học là yếu tố tâm lý bên trong thúc đẩy người học tham gia vào hoạt động tự học nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Đối với học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị, động cơ tự học có vai trò đặc biệt quan trọng vì nó quyết định mức độ tích cực và hiệu quả của hoạt động tự học.
Động cơ tự học của học viên được hình thành từ nhiều nhu cầu khác nhau. Có thể kể đến nhu cầu đạt kết quả học tập tốt, nhu cầu khẳng định bản thân, nhu cầu chiếm lĩnh tri thức hoặc mong muốn trở thành cán bộ, sĩ quan giỏi trong tương lai. Những động cơ này có thể tồn tại ở các mức độ khác nhau và tạo thành hệ thống động cơ thúc đẩy người học tham gia tích cực vào hoạt động tự học.
Khi học viên có động cơ tự học mạnh mẽ, họ thường thể hiện sự say mê học tập, chủ động tìm tòi tài liệu và tích cực giải quyết các nhiệm vụ học tập. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả tự học và thúc đẩy sự phát triển của năng lực tự học. Ngược lại, nếu động cơ tự học yếu hoặc không rõ ràng, học viên dễ rơi vào trạng thái thụ động, thiếu hứng thú trong học tập, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập.
2.1.3. Tính tích cực trong tự học
Tính tích cực trong tự học là biểu hiện của ý thức tự giác, chủ động và sáng tạo của người học trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập. Đây là yếu tố quan trọng phản ánh thái độ của học viên đối với hoạt động tự học.
Trong môi trường đào tạo quân đội với yêu cầu cao về kỷ luật và cường độ học tập, tính tích cực tự học giúp học viên chủ động vượt qua những khó khăn trong quá trình học tập và rèn luyện. Học viên có tính tích cực tự học thường chủ động tìm hiểu mục tiêu học tập, tích cực nghiên cứu tài liệu, trao đổi học thuật với giảng viên và bạn học, đồng thời nỗ lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Ngược lại, nếu học viên thiếu tính tích cực trong tự học, họ dễ cảm thấy mệt mỏi, chán nản và thiếu động lực học tập. Điều này làm giảm hiệu quả của hoạt động tự học và cản trở quá trình hình thành năng lực tự học.
2.1.4. Kinh nghiệm tự học của học viên
Kinh nghiệm tự học là những tri thức, kỹ năng và phương pháp học tập được học viên tích lũy trong quá trình học tập trước đó. Đây là yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến năng lực tự học.
Học viên có kinh nghiệm tự học phong phú thường biết cách tổ chức thời gian học tập hợp lý, lựa chọn phương pháp học tập phù hợp và giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ học tập. Nhờ đó, quá trình tự học diễn ra thuận lợi và đạt hiệu quả cao hơn.
Ngược lại, nếu học viên thiếu kinh nghiệm tự học, họ có thể gặp khó khăn trong việc xác định mục tiêu học tập, lựa chọn tài liệu hoặc áp dụng phương pháp học tập phù hợp. Điều này làm giảm hiệu quả của hoạt động tự học và ảnh hưởng đến kết quả học tập.
2.1.5. Phương pháp tự học
Phương pháp tự học là cách thức mà học viên sử dụng để chiếm lĩnh tri thức và rèn luyện kỹ năng trong quá trình tự học. Đây được xem là “chìa khóa” giúp người học nâng cao hiệu quả học tập.
Mỗi học viên có thể lựa chọn các phương pháp tự học khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm cá nhân, trình độ nhận thức và yêu cầu của từng môn học. Những phương pháp như đọc tài liệu có định hướng, ghi chép khoa học, lập sơ đồ tư duy, thảo luận nhóm hoặc tự kiểm tra đánh giá đều có thể góp phần nâng cao hiệu quả tự học.
Nếu học viên biết lựa chọn và vận dụng phương pháp tự học phù hợp, năng lực tự học của họ sẽ được phát triển nhanh chóng. Ngược lại, nếu phương pháp tự học không phù hợp, quá trình học tập sẽ kém hiệu quả và năng lực tự học khó được hình thành.
2.2. Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị
2.2.1. Năng lực sư phạm của giảng viên
Giảng viên là chủ thể trực tiếp tổ chức và hướng dẫn hoạt động dạy học. Vì vậy, năng lực sư phạm của giảng viên có ảnh hưởng quan trọng đến quá trình hình thành và phát triển năng lực tự học của học viên.
Giảng viên có năng lực sư phạm tốt thường biết cách thiết kế bài giảng khoa học, sử dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy và tạo môi trường học tập tích cực cho học viên. Điều này giúp khơi dậy hứng thú học tập, thúc đẩy học viên tích cực tham gia vào hoạt động tự học.
Ngược lại, nếu giảng viên thiếu năng lực sư phạm, bài giảng thiếu hấp dẫn hoặc phương pháp giảng dạy chưa phù hợp, học viên có thể cảm thấy nhàm chán và thiếu động lực học tập.
2.2.2. Trình độ và năng lực của cán bộ quản lý học viên
Trong môi trường đào tạo quân đội, cán bộ quản lý học viên giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra hoạt động học tập của học viên. Họ không chỉ là người quản lý mà còn là người định hướng và hỗ trợ học viên trong quá trình học tập và rèn luyện.
Cán bộ quản lý có trình độ và năng lực tốt sẽ giúp học viên xây dựng kế hoạch tự học khoa học, kịp thời phát hiện và khắc phục những khó khăn trong học tập. Đồng thời, họ còn có thể tạo động lực học tập thông qua việc biểu dương, nhân rộng các điển hình tự học tốt.
2.2.3. Mục tiêu và nội dung chương trình đào tạo
Mục tiêu và nội dung chương trình đào tạo có vai trò định hướng toàn bộ quá trình giáo dục. Nếu chương trình đào tạo được xây dựng khoa học, phù hợp với đặc điểm của học viên Hệ Quốc tế và bảo đảm tính vừa sức, học viên sẽ dễ dàng tiếp cận kiến thức và có động lực tự học.
Ngược lại, nếu chương trình đào tạo quá nặng hoặc không phù hợp với đối tượng học viên, họ có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình học tập, từ đó ảnh hưởng đến năng lực tự học.
2.2.4. Bầu không khí tâm lý trong tập thể học viên
Bầu không khí tâm lý trong tập thể học viên phản ánh trạng thái tâm lý chung của tập thể và ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ học tập của mỗi cá nhân.
Khi tập thể học viên có bầu không khí tích cực, đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau trong học tập, mỗi học viên sẽ cảm thấy tự tin và có động lực phấn đấu. Ngược lại, nếu bầu không khí tập thể thiếu đoàn kết hoặc tồn tại những mâu thuẫn nội bộ, hoạt động học tập của học viên có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.
2.2.5. Cơ sở vật chất và phương tiện dạy học
Cơ sở vật chất và phương tiện dạy học là điều kiện vật chất bảo đảm cho hoạt động dạy học diễn ra hiệu quả. Hệ thống giảng đường, thư viện, tài liệu học tập, phương tiện công nghệ và môi trường học tập đều có ảnh hưởng đến hoạt động tự học của học viên. Khi cơ sở vật chất đầy đủ và hiện đại, học viên sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi để nghiên cứu tài liệu, trao đổi học thuật và phát triển năng lực tự học. Ngược lại, nếu điều kiện vật chất còn hạn chế, hoạt động tự học có thể gặp nhiều khó khăn.
3. Kết luận
Năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Các yếu tố chủ quan như tư chất, động cơ học tập, tính tích cực, kinh nghiệm và phương pháp tự học có vai trò trực tiếp trong việc hình thành năng lực tự học của học viên. Trong khi đó, các yếu tố khách quan như năng lực sư phạm của giảng viên, trình độ của cán bộ quản lý học viên, mục tiêu chương trình đào tạo, bầu không khí tâm lý tập thể và điều kiện cơ sở vật chất cũng có ảnh hưởng quan trọng đến quá trình này.
Việc nhận diện đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực tự học là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo học viên Hệ Quốc tế. Trong thời gian tới, Học viện Chính trị cần tiếp tục chú trọng phát huy các yếu tố thuận lợi và khắc phục những hạn chế nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho học viên phát triển năng lực tự học, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ cho quân đội các nước bạn trong tình hình mới.
1. Mai Thế Hùng Anh (2019), “Xây dựng thang đo năng lực tự học cho sinh viên ngành Sư phạm Tiểu học”, Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, Số 2, tr. 133 - 141.
2. Ngô Thị Lan Anh, Đoàn Thị Hồng Nhung (2020), “Phát triển năng lực tự học cho sinh viên Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên trong học tập môn Triết học Mác - Lênin”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Thái Nguyên, Số 225, tr.362 - 369.
3. Hoàng Đình Châu (2000), Nâng cao chất lượng tự học các môn KHXH&NV của học viên HVCTQS, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Học viện - HVCT.
4. Phạm Khắc Chương (1990), J. A. Comenxki nhà sư phạm lỗi lạc, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
5. Đinh Thị Hương Giang (2020), “Nâng cao năng lực học, thực học và học tập suốt đời của cán bộ, đảng viên theo gương Chủ tịch Hồ Chí Minh”, Tạp chí Cộng sản, Số 934, tr.26 - 32.
FACTORS AFFECTING SELF-LEARNING COMPETENCE OF INTERNATIONAL STUDENTS AT THE POLITICAL ACADEMY
Hoàng Thị Nga – Faculty of Foreign Languages, Political Academy
Seng Suly Hangvongthong – International Student System, Political Academy
Mail: [email protected]
Abtract: Self–learning competence is considered one of the core competencies determining the quality of higher education, especially for international students studying in military academies in Vietnam. For international students at the Political Academy, developing self-learning competence plays a crucial role not only in improving academic performance but also in forming professional competencies for future military officers of friendly countries. This paper analyzes the main factors affecting the self-learning competence of international students at the Political Academy. The study identifies two groups of influencing factors, including subjective factors such as students’ aptitude, learning motivation, learning activeness, self-learning experience and self-learning methods; and objective factors such as lecturers’ pedagogical competence, the capacity of student management officers, training objectives and curriculum content, psychological climate within student groups, and material facilities and teaching equipment. By clarifying the influence of these factors on the formation and development of self-learning competence, the study provides a scientific basis for proposing appropriate solutions to enhance students’ self-learning competence, thereby contributing to improving the quality and effectiveness of training at the Political Academy in the current context.
Keywords: self-learning competence; international students; Political Academy; higher education; military education; learning motivation.
