Nguyễn Thị Thanh Phượng -
Phó Giám đốc hệ thống Giáo dục Xanh - Hiệu trưởng Trường mầm non Xanh (Greenery Preschool cơ sở Lê Văn Thiêm, phường Thanh Xuân, Hà Nội)
Email: [email protected]
Tóm tắt: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các trường mầm non là vấn đề rất quan trọng, góp phần giáo dục toàn diện, giúp trẻ linh hoạt, thích ứng trước các tình huống phù hợp lứa tuổi trong học tập, vui chơi và sinh hoạt hằng ngày, đáp ứng yêu cầu mục tiêu giáo dục và phát triển nhân cách của trẻ trước khi bước vào lớp 1. Bài viết bàn về cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các trường mầm non hiện nay.
Từ khoá: Giáo dục kỹ năng sống; Lấy trẻ làm trung tâm; Trường mầm non.
Nhận bài:3/10/2025; Biên tập:4/10/2025; Duyệt đăng: 5/10/2025
1. Đặt vấn đề
Giáo dục kỹ năng sống (GDKNS) cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các trường mầm non (TMN) là vấn đề rất quan trọng trong giáo dục mầm non (GDMN) hiện nay, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ 5-6 tuổi đang phát triển mạnh mẽ về ngôn ngữ, tư duy, cảm xúc và khả năng giao tiếp xã hội; thích được thể hiện bản thân, thích đặt câu hỏi, thích khám phá, và học qua hành động. Đồng thời, đáp ứng nhu cầu học hỏi tự nhiên của trẻ thông qua môi trường học, trẻ được lựa chọn, được trải nghiệm, khám phá theo khả năng và sở thích; giúp trẻ phát triển tư duy độc lập và năng lực tự giải quyết vấn đề, biết cách suy nghĩ lôgíc, phân biệt đúng - sai; phát huy tính tích cực của trẻ trong quá trình học, cũng như vai trò là chủ thể trung tâm của hoạt động giáo dục. Từ đó, tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ, cảm xúc… Mặt khác, hướng tiếp cận lấy trẻ làm trung tâm trong hoạt động GDKNS sẽ tạo môi trường giáo dục tốt, giúp cho trẻ có cơ hội phát triển tối đa khả năng của mình, đáp ứng yêu cầu đổi mới GDMN hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
Quản lý hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Trong đó, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên, nhân viên trong nhà trường có vai trò quyết định đến chất lượng GDKNS cho trẻ. Thực tế thời gian qua, bên cạnh ưu điểm là cơ bản, hoạt động GDKNS ở một số cơ sở GDMN, đặc biệt tại các TMN tư thục bên canh những ưu điểm là cơ bản, vẫn còn những hạn chế, bất cập cần khắc phục, nhất là mọt số TMN tư thục chưa thật chú trọng GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm; chất lượng GDKNS một số trường còn hạn chế; vì vậy, việc hình thành kỹ năng sống của trẻ còn có những hạn chế nhất định.
2.1. Lý luận về hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các trường mầm non
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN là quá trình giáo dục có mục tiêu, kế hoạch và tổ chức, trong đó trẻ giữ vai trò chủ thể tích cực, còn giáo viên và nhà trường là người định hướng, hỗ trợ, nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về phẩm chất, năng lực và khả năng thích ứng khi bước vào cấp tiểu học.
* Mục tiêu GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Mục tiêu chung: Hình thành cho trẻ sự tự tin, tính tự lập, biết hợp tác, biết chia sẻ, có trách nhiệm và biết tôn trọng, quan tâm đến người khác.
Mục tiêu cụ thể: Về nhận thức: Trẻ ý thức rõ bản thân, nhận biết tình huống và phản ứng phù hợp với hoàn cảnh. Về hành động: Trẻ có khả năng tự phục vụ, phòng tránh nguy cơ không an toàn, thực hiện những công việc đơn giản theo năng lực. Về phẩm chất: Trẻ phát triển sự mạnh dạn, tinh thần hợp tác, thái độ tôn trọng, bao dung và hành vi ứng xử đúng mực trong gia đình, nhà trường và cộng đồng. Các mục tiêu này có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau, vừa hướng tới phát triển kỹ năng cụ thể, vừa nuôi dưỡng giá trị sống cốt lõi thông qua những trải nghiệm phù hợp với nhu cầu, hứng thú và khả năng riêng của từng trẻ; đây là nền tảng để trẻ phát triển nhân cách bền vững, phát huy vai trò chủ thể tích cực và sẵn sàng bước vào lớp 1.
* Vai trò của hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm là một bộ phận quan trọng trong quá trình giáo dục toàn diện, góp phần hình thành những phẩm chất và năng lực cần thiết cho sự phát triển hài hoà và toàn diện của trẻ. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc trang bị cho trẻ khả năng tự phục vụ, tự lập, giao tiếp hiệu quả và ứng xử phù hợp với môi trường sống không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là cơ sở để trẻ phát huy vai trò chủ thể tích cực trong học tập và rèn luyện.
Hoạt động GDKNS cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm vừa rèn luyện kỹ năng ứng xử đơn lẻ, vừa chú trọng nuôi dưỡng giá trị sống như: tự tin, tự trọng, hợp tác, sáng tạo và trách nhiệm, được hình thành thông qua trải nghiệm, hoạt động chơi, học tích cực của trẻ và môi trường thân thiện.
Hoạt động GDKNS được thể hiện trên các phương diện: thứ nhất, phát triển cá nhân toàn diện, trẻ biết tự phục vụ, kiểm soát cảm xúc, giao tiếp hiệu quả và xử lý tình huống thường ngày; thứ hai, hình thành nhân cách; trẻ học cách sống trung thực, tôn trọng, biết chia sẻ và hợp tác; thứ ba, sẵn sàng học tập; trẻ tự tin bước vào lớp 1, thích nghi nhanh với môi trường mới. thứ tư, phát triển quan hệ xã hội; trẻ xây dựng các mối quan hệ tích cực, biết hợp tác và giải quyết mâu thuẫn.
Như vây, GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm giữ vai trò thiết yếu trong việc chuẩn bị hành trang cho trẻ bước vào cấp tiểu học và định hình nhân cách sớm. Khi được quản lý và tổ chức hiệu quả tại TMN, hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
* Nội dung GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Trên cơ sở Chương trình GDMN và Công văn số 463/BGDĐT-GDTX của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2015, có thể xác định 8 nhóm kỹ năng sống cơ bản cần giáo dục cho trẻ 5-6 tuổi ở TMN, đó là: một là, kỹ năng tự phục vụ, trẻ biết tự mặc quần áo, giữ gìn vệ sinh cá nhân, sắp xếp đồ dùng - hình thành sự siêng năng và tính độc lập; hai là, kỹ năng tự bảo vệ bản thân, trẻ biết phòng tránh nguy hiểm, giữ an toàn, chăm sóc sức khoẻ - rèn luyện kỷ luật và ý thức an toàn; ba là, kỹ năng giao tiếp - lễ phép, trẻ biết chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, lắng nghe - bồi dưỡng yêu thương và sự tôn trọng; bốn là, kỹ năng nhận thức, trẻ biết nhận biết môi trường xung quanh, phân biệt đúng - sai, ý thức bản thân - phát triển tư duy và tự ý thức; năm là, kỹ năng hợp tác, trẻ biết chia sẻ, lắng nghe, làm việc nhóm - nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng và sẻ chia; sáu là, kỹ năng thể hiện cảm xúc, trẻ biết biểu đạt, điều chỉnh cảm xúc phù hợp - hình thành tự trọng, khả năng đồng cảm và điều tiết cảm xúc; bảy là, kỹ năng thích ứng với môi trường, trẻ biết tuân thủ quy tắc, tự tin trong môi trường mới - rèn luyện khả năng thích nghi và tính tự lập; tám là, kỹ năng sáng tạo: Trẻ thể hiện ý tưởng mới qua trò chơi, tạo hình, kể chuyện - phát triển tính linh hoạt và óc sáng tạo.
Các nhóm kỹ năng trên gắn liền với những giá trị cốt lõi mà trẻ cần lĩnh hội ngay từ đầu đời: siêng năng, sạch sẽ, kỷ luật, yêu thương; được tổ chức theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm, nội dung GDKNS không mang tính áp đặt mà triển khai dưới dạng trải nghiệm gần gũi, tự nhiên, giúp trẻ phát huy vai trò chủ thể tích cực, hình thành nhân cách bền vững và sẵn sàng bước vào lớp 1.
* Phương pháp GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi có thể được triển khai thông qua nhiều phương pháp khác nhau, tuỳ theo mục tiêu và nội dung cụ thể. Một số phương pháp phổ biến và phù hợp với đặc điểm lứa tuổi 5-6 bao gồm: Trải nghiệm - thực hành và giải quyết tình huống - trẻ được tham gia trực tiếp vào hoạt động, xử lý các tình huống giả định hoặc thực tế, từ đó rèn luyện kỹ năng và khả năng ứng phó linh hoạt; tập luyện thường xuyên - giúp củng cố kỹ năng và tạo tính bền vững trong hành vi; trò chơi - hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, góp phần phát triển giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề; đàm thoại, trò chuyện - khuyến khích trẻ bày tỏ ý kiến, phát triển ngôn ngữ và sự tự tin; nêu gương, làm mẫu - giáo viên và người lớn trở thành hình mẫu tích cực để trẻ quan sát, học tập và noi theo; khen ngợi, khích lệ kịp thời - động viên trẻ, tạo niềm tin và hứng thú khi rèn luyện kỹ năng; giao việc và làm cùng - trao cho trẻ những nhiệm vụ vừa sức để rèn tính tự lập, trách nhiệm và sự tự tin. Các phương pháp này cần được kết hợp linh hoạt, phù hợp, hiệu quả trong từng hoạt động GDKNS cho trẻ, bảo đảm phát huy tối đa vai trò chủ thể tích cực của trẻ, đúng với tinh thần “lấy trẻ làm trung tâm” trong GDMN hiện đại.
* Hình thức tổ chức GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. GDKNS cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cần được tổ chức linh hoạt, đa dạng và gắn với nhu cầu, hứng thú cũng như khả năng của trẻ. Theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm, GDKNS không tách rời khỏi môi trường sống thực tế, mà được lồng ghép trong những hoạt động quen thuộc hàng ngày, như: thông qua sinh hoạt hàng ngày: ăn, ngủ, vệ sinh, chuẩn bị vào lớp,… là những cơ hội để trẻ rèn luyện thói quen tốt, phát triển tính tự lập, kỷ luật và tinh thần hợp tác; thông qua hoạt động học có chủ đích nhằm tích hợp nội dung kỹ năng sống vào các giờ học qua kể chuyện, trò chơi, tình huống mô phỏng,… giúp trẻ rèn kỹ năng trong bối cảnh có định hướng; thông qua vui chơi - hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, tạo môi trường an toàn và sáng tạo để trẻ nhập vai, trải nghiệm và giải quyết tình huống; thông qua giao tiếp và trải nghiệm để trẻ được khuyến khích bày tỏ cảm xúc, ý kiến, phản hồi và cùng bạn giải quyết tình huống; đồng thời tham gia lao động vừa sức như chăm sóc cây, lau bàn, dọn lớp; thông qua ngày hội, ngày lễ như: làm đồ dùng, biểu diễn, trò chơi dân gian,… giúp trẻ phát triển kỹ năng hợp tác, tinh thần cộng đồng và sự tự tin; thông qua tham quan, dã ngoại để trẻ được khám phá môi trường tự nhiên - xã hội, rèn kỹ năng quan sát, thích nghi, đặt câu hỏi và xử lý tình huống ngoài lớp học. Bên cạnh đó, giáo viên có thể vận dụng các hình thức tích hợp như: trò chơi hoá nội dung, nêu vấn đề, giáo dục qua tình huống hay quan sát - khám phá nhằm định hướng và khích lệ trẻ học hỏi thông qua trải nghiệm.
* Điều kiện thực hiện hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Để tổ chức hiệu quả hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, các TMN cần đảm bảo đồng bộ các điều kiện, như: nhân lực (CBQL, giáo viên, nhân viên); cơ sở vật chất và thiết bị; tài liệu và học liệu; tài chính; môi trường giáo dục. Đây là nền tảng giúp trẻ được trải nghiệm, tham gia tích cực và phát huy vai trò chủ thể trong quá trình học tập và rèn luyện các kỹ năng sống. Qua đó, giúp trẻ phát triển toàn diện theo đúng định hướng lấy trẻ làm trung tâm.
* Kết quả hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. GDKNS cho trẻ đạt kết quả tốt theo mục đích, yêu cầu đã xác định sẽ trực tiếp góp phần hình thành và phát triển các kỹ năng sống cho trẻ, phù hợp với lứa tuổi; nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ 4-5 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm hiện nay, chuẩn bị hành trang cho trẻ sẵn sàng vào lớp 1.
2.2. Lý luận về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các trường mầm non
Quản lý hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN là quá trình điều hành và tổ chức hoạt động GDKNS một cách linh hoạt, sáng tạo, lấy trẻ làm trung tâm, nhằm đảm bảo mỗi trẻ đều được phát huy tối đa tiềm năng cá nhân, phát triển toàn diện và sẵn sàng thích nghi với môi trường học tập tiếp theo.
* Tầm quan trọng của quản lý hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Trong GDKNS, quản lý giữ vai trò đặc biệt quan trong thể hiện ở việc xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra quá trình triển khai, tổ chức thực hiện. Trong định hướng lấy trẻ làm trung tâm, quản lý hoạt động GDKNS không đơn thuần là điều hành hành chính, mà chính là quá trình tạo môi trường, định hướng và hỗ trợ để trẻ trở thành chủ thể tích cực của hoạt động giáo dục. Sự quản lý khoa học, linh hoạt và nhân văn sẽ góp phần nâng cao chất lượng GDKNS, giúp trẻ phát huy tối đa tiềm năng, hành thành và phát triển nhân cách để sẵn sàng bước vào lớp 1.
* Nội dung quản lý hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN.
Thứ nhất, quản lý xây dựng kế hoạch GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Đây là bước khởi đầu rất quan trọng trong quản lý hoạt động giáo dục tại các TMN, trong đó có hoạt động GDKNS cho trẻ. Kế hoạch không chỉ là cầu nối giữa mục tiêu và thực tiễn, mà còn là cơ sở định hướng để tổ chức, điều hành và kiểm tra quá trình thực hiện. Một kế hoạch khoa học, khả thi sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ và phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ. Theo Điều lệ TMN, việc lập kế hoạch giáo dục là nhiệm vụ bắt buộc, gắn liền với chức năng quản lý của hiệu trưởng. Chương trình GDMN và Công văn số 463/BGDĐT-GDTX của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh yêu cầu tích hợp nội dung kỹ năng sống trong các hoạt động giáo dục, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và nhu cầu, hứng thú của trẻ.
Kế hoạch GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm cần thể hiện rõ: mục tiêu cụ thể, gắn với sự phát triển phẩm chất, năng lực và hành vi của trẻ; các kỹ năng trọng tâm cần rèn luyện (tự phục vụ, tự bảo vệ, giao tiếp, hợp tác, kiểm soát cảm xúc, thích nghi với môi trường…); phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, khuyến khích trải nghiệm, thực hành, trò chơi, hoạt động nhóm, ngày hội, tham quan; nguồn lực cần thiết (nhân lực, cơ sở vật chất, học liệu, tài chính và sự phối hợp từ phụ huynh - cộng đồng…).
Thứ hai, quản lý tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Đây là giai đoạn triển khai đặc biệt quan trọng, nhằm chuyển hoá mục tiêu, nội dung thành các hoạt động thực tiễn trong nhà trường. Đồng thời, là khâu đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục để đảm bảo tính hệ thống, hiệu quả và phù hợp với định hướng lấy trẻ làm trung tâm. Trong quản lý giáo dục, tổ chức là chức năng cơ bản thể hiện qua việc sắp xếp nguồn lực, phân công nhiệm vụ, thiết lập cơ cấu vận hành. Tổ chức hiệu quả vừa bảo đảm tiến độ kế hoạch, vừa tạo điều kiện để đội ngũ phát huy năng lực chuyên môn, môi trường giáo dục vận hành linh hoạt và sáng tạo.
Sau khi hoàn thiện kế hoạch GDKNS, hiệu trưởng và ban giám hiệu các TMN cần triển khai các nội dung chính gồm: phổ biến và quán triệt kế hoạch: Tổ chức sinh hoạt chuyên môn để phổ biến nội dung kế hoạch, định hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đến toàn thể đội ngũ; phân công nhiệm vụ rõ ràng, giao nhiệm vụ cụ thể cho tổ chuyên môn, giáo viên, nhân viên; đảm bảo mỗi thành viên hiểu rõ vai trò của mình trong thực hiện kế hoạch; tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, giáo viên xây dựng kế hoạch chi tiết theo chủ đề, tích hợp kỹ năng sống vào các hoạt động học, chơi, sinh hoạt hằng ngày, trải nghiệm, dã ngoại,… của trẻ 5-6 tuôi; tạo môi trường giáo dục phù hợp, trang bị đầy đủ học liệu, góc hoạt động, thiết bị trực quan để trẻ được thực hành kỹ năng trong môi trường thân thiện, linh hoạt; phối hợp với gia đình, phụ huynh và cộng đồng trong theo dõi sự tiến bộ của trẻ; huy động các tổ chức xã hội, chuyên gia hỗ trợ hoạt động trải nghiệm và bồi dưỡng kỹ năng sống cho trẻ; giám sát và điều chỉnh kế hoạch, CBQL thường xuyên kiểm tra, hỗ trợ, điều chỉnh phương pháp, hình thức tổ chức sao cho phù hợp với điều kiện thực tế và đặc điểm từng nhóm trẻ; tổ chức bộ máy nhân sự (ban giám hiệu, tổ chuyên môn, giáo viên, nhân viên), phân định nhiệm vụ và bồi dưỡng chuyên môn phù hợp.
Thứ ba, quản lý việc thực hiện kế GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Trong các TMN, hiệu trưởng là người trực tiếp chỉ đạo, định hướng, điều phối và huy động nguồn lực để hiện thực hoá các mục tiêu GDKNS theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Việc chỉ đạo không chỉ dừng ở việc ban hành văn bản hay giao nhiệm vụ, mà còn bao gồm xây dựng tầm nhìn, xác định mục tiêu, thiết lập kế hoạch hành động, tổ chức triển khai, giám sát và hỗ trợ giáo viên trong suốt quá trình thực hiện. Hình thức chỉ đạo cần được thực hiện linh hoạt thông qua họp chuyên môn, sinh hoạt tổ khối, trao đổi trực tiếp hoặc qua hệ thống thông tin nội bộ.
Trong quá trình triển khai, hiệu trưởng cần tập trung vào các nội dung: Tổ chức bồi dưỡng và nâng cao năng lực đội ngũ thông qua các lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên đề, giúp giáo viên hiểu rõ tầm quan trọng và phương pháp tổ chức hoạt động GDKNS hiệu quả; hướng dẫn triển khai kế hoạch GDKNS; chỉ đạo giáo viên xây dựng và thực hiện kế hoạch theo chủ đề, tích hợp linh hoạt kỹ năng sống vào hoạt động hàng ngày; giám sát và hỗ trợ chuyên môn; theo dõi tiến độ thực hiện, đánh giá kết quả, kịp thời điều chỉnh nội dung hoặc phương pháp tổ chức nếu cần; thiết lập cơ chế phối hợp trong và ngoài nhà trường; xây dựng quy chế làm việc rõ ràng, khuyến khích phản hồi hai chiều, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận và với phụ huynh, cộng đồng.
Thứ tư, quản lý các điều kiện và môi trường bảo đảm cho hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Đây là nội dung giữ vai trò nền tảng, bảo đảm hiệu quả tổ chức hoạt động giáo dục, đặc biệt với các TMN tư thục. Việc chuẩn bị đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính, học liệu và môi trường sẽ giúp trẻ học tập trong điều kiện hiện đại, thân thiện, phù hợp với tâm lý lứa tuổi và hướng lấy trẻ làm trung tâm. Theo đó, cần tập trung quản lý tốt về: cơ sở vật chất và thiết bị; tài chính; đội ngũ nhân lực (ban giám hiệu, CBQL, giáo viên, nhân viên); nguồn lực thông tin và học liệu; xây dựng môi trường giáo dục tích cực.
Thứ năm, kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm tại các TMN. Kiểm tra, đánh giá là chức năng thiết yếu của quản lý và quản lý giáo dục, giúp đo lường mức độ đạt được của kế hoạch GDKNS; kịp thời điều chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Trong đó, kiểm tra là quá trình thu thập thông tin thực trạng, đối chiếu với mục tiêu để xác định mức độ hoàn thành và đưa ra giải pháp quản lý phù hợp. Trong GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, kiểm tra và đánh giá không chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng, mà còn cần coi trọng quá trình, sự tiến bộ và mức độ tham gia tích cực của từng trẻ. Nguyên tắc xuyên suốt là đánh giá dựa trên sự khác biệt cá nhân, khuyến khích trẻ tự quan sát, phản hồi và phát huy vai trò chủ thể.
Trong GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi, kiểm tra, đánh giá cần được thực hiện nội dung theo các bước: xây dựng tiêu chuẩn đánh giá với những tiêu chí rõ ràng, cụ thể, có thể định tính và định lượng, phản ánh cả quá trình và kết quả; đo lường và phân tích kết quả thông qua thu thập thông tin qua hồ sơ, quan sát, phản hồi từ giáo viên, phụ huynh, phân tích mức độ tiến bộ của trẻ; phản hồi và điều chỉnh mục tiêu, nội dung, phương pháp và điều kiện triển khai kế hoạch cho phù hợp, hiệu quả cao hơn.
Nội dung cần kiểm tra, đánh giá chủ yếu gồm: việc triển khai kế hoạch tại lớp thể hiện ở mức độ phù hợp với đặc điểm trẻ, sự linh hoạt và sáng tạo của giáo viên; hồ sơ, quy chế chuyên môn như: giáo án, phiếu đánh giá, hồ sơ theo dõi tiến bộ của trẻ; mức độ tham gia và trải nghiệm của trẻ thể hiện ở sự hứng thú, khả năng hợp tác, giải quyết vấn đề, biểu hiện cảm xúc - thể hiện trẻ có thực sự làm chủ hoạt động; hiệu quả sử dụng nguồn lực, gồm cơ sở vật chất, thiết bị, học liệu, tài chính phục vụ GDKNS; mức độ phối hợp giữa nhà trường - gia đình - cộng đồng trong hỗ trợ trẻ rèn luyện các kỹ năng sống.
Phương pháp và công cụ thường thông qua sát trực tiếp, bảng kiểm, phiếu đánh giá, hồ sơ cá nhân, sản phẩm của trẻ (tranh vẽ, kể chuyện, đóng vai…), kết hợp trao đổi với phụ huynh để đối chiếu.
3. Kết luận
Quản lý hoạt động GDKNS cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm là vấn đề rất quan trọng trong các TMN hiện nay. Để thực hiện tốt vấn đề này, các chủ thể quản lý cần nghiên cứu, luận giải làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động GDKNS và quản lý hoạt động GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi tại các TMN. Tư f đó, làm cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp quản lý khoa học, phù hợp, khả thi; góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ 5-6 tuổi, sẵn sàng bước vào lớp 1.
Tài liệu tham khảo
1. Nguyễn Thị Kim Anh, “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài trời nhằm phát triển kỹ năng sống cho trẻ mầm non”, Tạp chí Khoa học Giáo dục, số 176, 2020.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, Ban hành kèm theo Quyết định số 23/2009/QĐ-BGDĐT ngày 22/7/2009, Hà Nội.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình GDMN, Ban hành kèm theo Thông tư số 51/2020/TT-BGDĐT ngày 31/12/2020, Hà Nội.
4. Trần Kiểm, Khoa học quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2004.
