Trung tá, ThS Ngô Văn Huynh -
Nghiên cứu sinh, Hệ Đào tạo sau đại học
Tóm tắt: Đổi mới phương pháp dạy - học (đổi mới phương pháp dạy học) các môn khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) cho học viên cấp phân đội ở Học viện Phòng không - Không quân (HV PK - KQ) hiện nay là những tác động sư phạm trực tiếp và gián tiếp của chủ thể đổi mới để cải biến phương pháp dạy học cũ thành phương pháp dạy học mới tốt hơn, tiến bộ hơn nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của HV PK - KQ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Từ nhận thức và thực tiễn tiến hành hoạt động này, bài viết nêu lên một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở HV PK - KQ đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong tình hình mới.
Từ khoá: Đổi mới phương pháp dạy học, các môn khoa học xã hội và nhân văn, sĩ quan cấp phân đội, Học viện Phòng không – Không quân
Nhận bài:11/9/2025; Biên tập:11/9/2025; Duyệt đăng: 12/9/2025
1. Đặt vấn đề
Đổi mới phương pháp dạy học các môn Khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) ở nhà trường quân đội, cần ưu tiên các phương pháp dạy học tích cực, hiện đại để người học chủ động tham gia vào quá trình nhận thức. Mục tiêu là đào tạo cán bộ quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, tri thức toàn diện, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực thực hành tốt, đáp ứng yêu cầu phát triển của quân đội trong bối cảnh mới.
Đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV trong kỷ nguyên mới cần phải chú trọng phương pháp dạy học tích cực. Chuyển từ truyền thụ kiến thức sang tổ chức quá trình nhận thức cho người học, giúp họ chủ động tư duy, phân tích và xử lý thông tin. Phát huy tính chủ động và sáng tạo. Khuyến khích người học tham gia vào các hoạt động như thảo luận, giải quyết vấn đề, nghiên cứu tình huống, từ đó nâng cao khả năng tư duy độc lập, sáng tạo. Kết hợp lý thuyết với thực tiễn. Vận dụng kiến thức KHXH&NV vào các vấn đề thực tiễn của quân đội, gắn lý luận với công tác thực hành, để người học hiểu rõ ý nghĩa và ứng dụng của môn học. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Tích hợp công nghệ và các phương tiện dạy học hiện đại để làm phong phú thêm hình thức giảng dạy, tạo hứng thú và nâng cao hiệu quả học tập cho học viên. Tăng cường giáo dục giá trị cốt lõi. Tập trung giáo dục đạo đức, nhân cách, tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lịch sử và ý thức trách nhiệm xã hội, xây dựng cho người học bản lĩnh chính trị vững vàng. Xây dựng môi trường học tập năng động. Tạo dựng môi trường học tập có tính tương tác cao, khuyến khích sự trao đổi, hợp tác giữa giảng viên và người học, cũng như giữa những người học với nhau.
Yêu cầu đối với người dạy phải nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm. Nắm vững các phương pháp dạy học hiện đại, áp dụng hiệu quả vào giảng dạy. Có khả năng truyền cảm hứng, định hướng và tạo động lực học tập cho người học.
Mục tiêu của việc đổi mới nhằm đào tạo ra đội ngũ cán bộ sĩ quan quân đội có đủ năng lực. Nâng cao chất lượng đào tạo toàn diện cho nhà trường quân đội. Đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao của quân đội trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
Dạy học là một khoa học đồng thời là một nghệ thuật. Đây không phải là một khái niệm về hoạt động dạy học mà là một yêu cầu cao đối với nhiều ngành nghề trong xã hội. Tuy nhiên, dạy học có những đặc điểm riêng.
Với tư cách là một khoa học, dạy học đòi hỏi người dạy phải nắm vững những kiến thức cơ bản nhất của môn học, phải tuân thủ những qui trình mang tính thống nhất, chuyên sâu nhằm truyền đạt một cách dễ hiểu, logic, hệ thống những vấn đề đã được lựa chọn trong giới hạn một thời gian nhất định.
Với tư cách là một nghệ thuật, dạy học nói chung và đặc biệt là dạy học các môn KHXH&NV, người dạy phải là người “truyền lửa”, khơi dậy niềm đam mê học tập cho người học, đồng thời lan tỏa năng lượng tích cực cho người học. Theo đó, người dạy không chỉ chuyển tải cho người học những kiến thức khoa học mà thông qua ngôn ngữ, cử chỉ điệu bộ (ánh mắt, hình thể...), cùng với những hình ảnh, thước phim hiện thực hóa cuộc sống... gợi mở sự khám phá, tìm tòi, học hỏi nâng cao trình độ hiểu biết trước hết là về môn học; đồng thời trao, truyền những cảm xúc, rung cảm, kinh nghiệm sống và giá trị con người trong cuộc sống.
Bởi vì, các môn KHXH&NV có nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản, toàn diện về xã hội và con người, “góp phần quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; khẳng định sự hình thành phát triển dân tộc, bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, bảo tồn các giá trị và văn hóa Việt Nam” [1]. Trong Quân đội, các môn học KHXH&NV trực tiếp góp phần quan trọng vào việc hình thành, phát triển thế giới quan, phương pháp luận khoa học; giáo dục mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, định hướng chính trị, bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, làm nòng cốt xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội. Đồng thời, trang bị kiến thức để có cơ sở đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - lý luận, góp phần bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng.
Với chương trình đào tạo của HV PK - KQ; 2 năm đầu tiên học viên được học các môn đại cương liên quan đến lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Với đặc điểm học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở HV PK - KQ là những thanh niên còn rất trẻ trung, nhiệt huyết, đa số tuổi đời từ 18 đến 23, được tuyển chọn qua các kỳ thi tuyển sinh quốc gia với tỉ lệ chọi luôn ở mức cao, điểm chuẩn của HV PK - KQ luôn ở tốp đầu vv… Song, họ còn chưa chín chắn trong nhận thức, chưa có nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống nên đội ngũ này dễ bị những hiện tượng tiêu cực ngoài xã hội tác động, làm mất định hướng giá trị, giảm lòng tin vào chế độ XHCN, vào vai trò lãnh đạo của Đảng và con đường phát triển đất nước. Do đó, đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở HV PK - KQ hiện nay càng quan trọng hơn bao giờ hết.
Trên cơ sở nhất quán quan điểm giáo dục là quốc sách hàng đầu. Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn; lý thuyết gắn với thực hành, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII nhấn mạnh: “Tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài” [2]. Thực tiễn việc dạy học các môn KHXH&NV ở các nhà trường quân đội nói chung ở HV PK - KQ nói riêng mặc dù đã đổi mới tích cực, mạnh mẽ trên tất cả các yếu tố của dạy - học đã có nhiều tiến bộ về mọi mặt, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ sĩ quan cấp phân đội. Đã có bước đột phá trong đổi mới quy trình, chương trình, nâng cao chất lượng đào tạo, năng lực thực hành cho học viên, chuẩn hóa hoàn chỉnh hệ thống chương trình khung giáo dục đại học; tập trung nâng cao nhận thức, trách nhiệm, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho học viên, đảm nhiệm thực hiện chức trách ban đầu sau khi tốt nghiệp ra trường. Chất lượng công tác quản lý giáo dục và đào tạo được nâng cao; phương pháp giảng dạy được chú trọng, đẩy mạnh áp dụng phương pháp dạy học tích cực, phát huy tính chủ động, tự giác, sáng tạo của người học. Quá trình đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV trong giáo dục và đào tạo luôn gắn với các phong trào thi đua quyết thắng, nhân rộng điển hình tiên tiến để giáo dục, rèn luyện cán bộ, học viên.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, việc Đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV trong giáo dục và đào tạo ở các nhà trường quân đội nói chung và ở HV PK - KQ nói riêng còn một số hạn chế nhất định. Trong đó có quy trình, chương trình, nội dung đào tạo chậm đổi mới; chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục so với mục tiêu đề ra có mặt còn hạn chế, nhất là trình độ sư phạm của đội ngũ giảng viên, định hướng vận dụng trong dạy - học vào thực tiễn hoạt động quân sự còn thiếu linh hoạt, sáng tạo; đội ngũ sĩ quan trẻ còn có những hạn chế về phẩm chất, năng lực, “Học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội tốt nghiệp ra trường một số đồng chí chưa thích ứng nhanh với điều kiện, môi trường công tác mới” [3].
Trước diễn biến của tình hình thế giới, khu vực và trong nước; yêu cầu nhiệm vụ cách mạng; nhiệm vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đến năm 2025 cơ bản xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, tạo tiền đề vững chắc phấn đấu năm 2030 xây dựng Quân đội hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học nói chung, trong đó có dạy - học các môn KHXH&NV trong các nhà trường quân đội và ở HV PK - KQ nói riêng, tạo sự chuyển biến cơ bản, vững chắc, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, xây dựng đội ngũ sĩ quan cấp phân đội có đủ phẩm chất, năng lực, có khả năng hoàn thành mọi nhiệm vụ trên cương vị công tác mới sau khi tốt nghiệp. Để đạt được điều này, trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung cơ bản sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể giáo dục và đào tạo về vị trí, vai trò của đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV trong đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở HV PK - KQ hiện nay
Quán triệt và thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, quy chế, quy định về công tác giáo dục và đào tạo của Đảng, Nhà nước, nhất là Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương lần thứ tám (khóa XI) của Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”; Nghị quyết số 109-NQ/QUTW ngày 11/02/2019 của Quân ủy Trung ương về xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội, nhất là cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới; trọng tâm là văn kiện Đại hội XIII của Đảng; Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới… Căn cứ tình hình thực tiễn, cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấp và cơ quan chức năng trong toàn HV PK - KQ cần xây dựng kế hoạch, xác định chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV trong nhiệm vụ giáo dục và đào tạo. Thống nhất nhận thức, phát huy tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên trong thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV ở từng khoa, từng bộ môn.
Cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì và cơ quan chức năng các cấp tiến hành giao nhiệm vụ cụ thể gắn với chức trách, nhiệm vụ từng tập thể, cá nhân tham gia có hiệu quả vào xây dựng phong trào đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV ở đơn vị. Đẩy mạnh thực hiện các phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt, công tác tốt”, cuộc vận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”.
Hai là, tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện chương trình, đổi mới nội dung giáo dục và đào tạo phải gắn với đổi mới phương pháp dạy - học, thi, kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo hướng đề phát triển năng lực người học
Học viện Phòng không - Không quân cần quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo của Quân ủy Trung ương về công tác giáo dục và đào tạo trong tình hình mới: “Tiếp tục đổi mới đồng bộ mục tiêu, chương trình, nội dung, phương thức, phương pháp giáo dục và đào tạo theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế, phát triển con người toàn diện, đáp ứng những yêu cầu mới của phát triển kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ, thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư” [4] làm cơ sở định hướng cho việc đổi mới chương trình dạy học, chuyển mạnh quá trình dạy học từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học.
Tiến hành rà soát toàn bộ chương trình, nội dung đào tạo, lược bỏ những nội dung lạc hậu, không phù hợp; những nội dung trùng lặp giữa các cấp học, bậc học; cập nhật, bổ sung những vấn đề mới, cấp thiết, có tính dự báo cao; đặc biệt là sự phát triển tư duy lý luận của Đảng về đường lối quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, sự phát triển của khoa học, nghệ thuật quân sự; thực tiễn huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, nhiệm vụ phòng, chống các vấn đề an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống của quân đội. Cần điều chỉnh chương trình, nội dung theo hướng giảm tỷ lệ khối kiến thức giáo dục đại cương, tăng khối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp; rút ngắn thời gian lên lớp, tăng thời gian các hoạt động sau bài giảng (thời gian thực hành, tự học, tự nghiên cứu, tập bài...); gắn thực tiễn nghề nghiệp với nghiên cứu khoa học, chuyển mạnh từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực tư duy cho người học theo mục tiêu yêu cầu đào tạo. Thực hiện mục tiêu đào tạo theo chức vụ gắn với đào tạo học vấn, tập trung vào chức trách ban đầu; bồi dưỡng năng lực sáng tạo, kỹ năng nghề nghiệp với bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống.
Đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy - học cho học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội, vận dụng phương pháp dạy học tích cực để phát huy tính chủ động, tự giác, sáng tạo của học viên. Chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ thuật mô phỏng vào công tác giảng dạy. Coi trọng việc hướng dẫn, rèn luyện kỹ năng thực hành cho người học, nhất là kỹ năng tham mưu, phối hợp, hiệp đồng; kỹ năng làm việc nhóm; kỹ năng làm chủ trang thiết bị mới, hiện đại và khả năng tự nghiên cứu, vận dụng linh hoạt, sáng tạo sát với sự phát triển của thực tiễn, kết hợp chặt chẽ giữa trang bị kiến thức mới với truyền thụ kinh nghiệm trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu. Thường xuyên tiến hành các hoạt động phương pháp từ cấp bộ môn, khoa, nhà trường, nâng cao chất lượng dạy - học.
Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục và đào tạo, coi đây là yêu cầu quan trọng, là biện pháp và đồng thời cũng là động lực để thúc đẩy các hoạt động giáo dục đạt chất lượng đúng theo quy định chuẩn đầu ra; bảo đảm khách quan, trung thực, đúng trình độ, năng lực của người dạy và người học; kiên quyết chống bệnh thành tích trong dạy - học. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, phúc tra, kiểm định chất lượng quá trình đào tạo bắt đầu từ quy trình, chương trình, nội dung đến chất lượng dạy - học, tình hình khai thác, sử dụng thiết bị dạy học, … Tăng cường đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên, trọng tâm là nâng cao chất lượng đề thi, kiểm tra và đáp án; thực hiện đa dạng các hình thức thi, kiểm tra đánh giá kết quả, phù hợp với từng môn học, đối tượng đào tạo. Thường xuyên tổ chức khảo sát, lấy ý kiến phản hồi của người học và của các đơn vị trong toàn quân về chương trình, nội dung đào tạo, phương pháp dạy - học; quản lý, điều hành huấn luyện;… kịp thời chấn chỉnh, rút kinh nghiệm, điều chỉnh, bổ sung vào quy trình giáo dục và đào tạo của HV PK - KQ.
Ba là, thực hiện nghiêm quan điểm, nguyên tắc, qui trình công tác cán bộ, tập trung đổi mới công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục
Quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác giáo dục và đào tạo, HV PK - KQ cần chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện có hiệu quả Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong Quân đội giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Quyết định số 3525/QĐ-BQP, ngày 03/8/2023 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt Đề án “Xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trong Quân đội giai đoạn 2023 - 2030 và những năm tiếp theo”. Tiếp tục nghiên cứu, quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm quan điểm, nguyên tắc, qui trình công tác cán bộ, tập trung đổi mới công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; nâng cao trình độ năng lực chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ thông tin, nghiệp vụ sư phạm, quản lý giáo dục và đào tạo; kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn,… cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục của Học viện đạt chuẩn theo quy định. Nhà giáo phải thực sự là những người “truyền lửa”, trao truyền nhiệt huyết, cảm hứng, khát vọng để học viên chủ động khắc phục khó khăn, không ngừng phấn đấu vươn lên, chiếm lĩnh tri thức khoa học, hoàn thiện nhân cách đạt chuẩn đầu ra theo mục tiêu yêu cầu giáo dục và đào tạo.
Cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì và cơ quan chức năng các cấp cần chủ động nghiên cứu, vận dụng linh hoạt cơ chế, chính sách để thu hút nhân tài; trọng dụng nhân lực đúng khả năng, sở trường, phát huy tối đa năng lực, trình độ của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo; phấn đấu đạt các tiêu chí đề ra, nhất là nâng cao tỷ lệ cán bộ, giảng viên có học vị thạc sĩ, tiến sĩ; nhiều nhà giáo đạt chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư; danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú và chuẩn khung năng lực, trình độ ngoại ngữ, tin học đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ về giáo dục và đào tạo tình hình mới.
Bốn là, đẩy mạnh phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt, nghiên cứu khoa học tốt”, bảo đảm tốt cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học
Chủ động xây dựng và nhân rộng các phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt, nghiên cứu khoa học tốt” trong toàn Học viện, gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của các nhà trường là giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học. Thực hiện tốt công tác đua khen thưởng nhằm động viên kịp thời đối với những tập thể, cá nhân “dám nghĩ; dám nói; dám làm; dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung”, có nhiều cố gắng, có thành tích cao trong giảng dạy và trong học tập, tu dưỡng, rèn luyện, nghiên cứu khoa học và công tác; biểu dương, khen thưởng phải đúng người, đúng việc và kịp thời, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển năng lực sáng tạo của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và học viên đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục và đào tạo của Học viện. Đồng thời, kiên quyết đấu tranh với bệnh thành tích trong dạy - học; những biểu hiện chây ì, ỉ lại; ngại đổi mới, sáng tạo... ; thực hiện nghiêm các biện pháp xử lý đối với những cá nhân có biểu hiện lười học tập, tu dưỡng và rèn luyện, không tích cực tham gia đổi mới phương pháp dạy - học, có tư tưởng trung bình chủ nghĩa.
Có chính sách ưu tiên, khuyến khích cả về vật chất và tinh thần đối với những tập thể, cá nhân có thành tích cao trong đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV, đạt kết quả tốt trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, trong học tập, nghiên cứu khoa học; đặc biệt với những cá nhân có sản phẩm, thành tích nghiên cứu khoa học thể hiện sự sáng tạo, có giá trị cả về lý luận và thực tiễn, mang tính ứng dụng cao. Những cơ chế, chính sách đối với hoạt động này phải được chuẩn hóa trong các nghị quyết, hướng dẫn các cấp từ Học viện đến các cơ quan, đơn vị, phòng, khoa, ban, đơn vị quản lý học viên và phải được thực hiện nghiêm túc. Đó là cơ sở, tiền đề, động lực trực tiếp cho sự say mê đổi mới phương pháp dạy học các môn KHXH&NV trong toàn Học viện hiện nay.
Học viện Phòng không - Không quân cần đẩy mạnh xây dựng cơ sở vật chất, đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy - học phục vụ nhiệm vụ giáo dục và đào tạo. Chú trọng hoàn thiện quy hoạch, xây dựng theo mô hình nhà trường thông minh gắn với chương trình chuyển đổi số quốc gia trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Trong đó, thực hiện ưu tiên đầu tư có trọng điểm một số ngành đào tạo mũi nhọn. Rà soát, quy hoạch, đầu tư xây dựng hệ thống giảng đường, phòng học chuyên dùng, phòng học ngoại ngữ, thư viện, thao trường, bãi tập,… bảo đảm đồng bộ, thống nhất, theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; tiếp cận công nghệ mới; bảo đảm tính kế thừa, chống đầu tư dàn trải, lãng phí, thất thoát, tiêu cực.
Năm là, phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng trong đổi mới phương pháp dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở HV PK - KQ hiện nay
Đối với các cơ quan chức năng: làm tốt công tác tham mưu cho lãnh đạo, chỉ huy, Ban giám đốc Học viện về giải pháp đổi mới phương pháp dạy học.
Đối với các đơn vị quản lý học viên: là lực lượng trực tiếp quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên, do đó cần đề cao tinh thần, trách nhiệm, phương pháp quản lý hoạt động tự học của học viên.
Đối với người học: tích cực, tự giác học tập, chủ động, độc lập, sáng tạo tự nghiên cứu tài liệu
3. Kết luận
Đổi mới phương pháp dạy - học các môn KHXH&NV trong đào tạo đội ngũ sĩ quan cấp phân đội ở HV PK - KQ hiện nay là vấn đề cấp thiết; có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn sâu sắc, mang tính thường xuyên, liên tục, góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục và đào tạo của Học viện. Thực tiễn hoạt động này luôn đặt ra yêu cầu cao, đòi hỏi Học viện cần nghiên cứu đồng bộ, toàn diện, có trọng điểm. Trên cơ sở đó, xác định hệ thống các giải pháp phù hợp, mang tính khả thi cao, nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ sĩ quan cấp phân đội, tạo cơ sở, nền tảng quan trọng để xây dựng Quân đội tiến lên hiện đại trong những năm tiếp theo./.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 118.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 115.
3. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
4. Báo cáo số 1650-BC/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về tổng kết thực hiện Nghị quyết số 86-NQ/ĐUQSTW của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) về công tác giáo dục và đào tạo trong tình hình mới.
