TS Đào Văn Mẫn
Học viện Khoa học quân sự - Bộ Quốc phòng
Email: [email protected]
Tóm tắt: Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là sự kết tinh giá trị văn hóa dân tộc và văn hóa quân sự Việt Nam, là hạt nhân tạo nên sức mạnh chính trị-tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam. Học viên sĩ quan cấp phân đội là quân nhân được đào tạo ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội để trở thành sĩ quan, là nguồn nhân lực chất lượng cao-lực lượng kế cận xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn quân nỗ lực thực hiện các Nghị quyết của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng Quân đội theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, việc nghiên cứu làm sâu sắc nội hàm giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới cho học viên các học viện, trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam có ý nghĩa khoa học to lớn. Qua đây, góp phần định hình và làm sâu sắc nhân tố chính trị- tinh thần cho đội ngũ sĩ quan tương lai, nâng cao chất lượng nguồn lực con người cho nhiệm vụ quân sự-quốc phòng trong giai đoạn chuyển mình của dân tộc Việt Nam.
Từ khóa: Bộ đội Cụ Hồ; Giá trị; Sĩ quan; Văn hóa
1. Mở đầu
Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần XIII khẳng định: “Phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc” [2, tr. 143]. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, quán triệt quan điểm của Đảng về vấn đề văn hóa, chuyển hóa những nội dung về xây dựng con người và văn hóa sau Hội nghị văn hóa toàn quốc lần II (2021) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đồng thời với việc vận dụng những kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục, cần bám sát nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay để bổ sung, làm sâu sắc nội hàm giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Đây là cơ sở khoa học để giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên sĩ quan cấp phân đội, tạo nền tảng đấu tranh với các biểu hiện chuyển hóa giá trị văn hóa của các thế lực thù địch nhằm thay đổi các chuẩn mực, giá trị văn hóa, làm phai nhạt phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và “phi chính trị hóa” Quân đội.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” và giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới cho học viên sĩ quan cấp phân đội ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội
Văn hóa là kết tinh toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần, là kết quả hoạt động sống của con người, có hình thức biểu hiện đa dạng như văn học, nghệ thuật, đạo đức, lối sống, nếp sinh hoạt, ứng xử với thiên nhiên và con người… Trong tiến trình lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, văn hóa Việt Nam là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, có sức lan toản, soi đường cho dân tộc đi. Đảng ta xác định, để văn hóa trở thành hồn cốt, đủ sức soi đường đi khi hội tụ các yếu tố: có mối quan hệ biện chứng giữa truyền thống và hiện đại; kế thừa và phát triển; dân tộc và quốc tế. Phát huy giá trị văn hóa, đòi hỏi cả hệ thống chính trị cần xây dựng “hệ giá trị quốc gia; hệ giá trị văn hóa; hệ giá trị gia đình và giá trị con người Việt Nam thời kỳ mới” [7, tr. 16].
Là thành tố đặc sắc cấu thành văn hóa Việt Nam, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là một hiện tượng đặc biệt của văn hóa dân tộc và con người Việt Nam. Được hình thành trong tiến trình lịch sử hiện đại, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là sự hòa quyện giữa giá trị văn hóa dân tộc và thời đại Hồ Chí Minh, kết tinh giá trị truyền thống của dân tộc, giai cấp, cấu thành giá trị văn hóa-chính trị-đạo đức của người quân nhân cách mạng. Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” biểu hiện phong phú, đa dạng trong quá trình xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, được thử thách trong tiến trình lịch sử cách mạng của dân tộc Việt Nam.
Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” được định hình trong tổng hòa hệ giá trị chung của quốc gia-dân tộc Việt Nam, thể hiện tính giai cấp, tính cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam, gắn sát với yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng tạo nên bản sắc truyền thống tốt đẹp của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, nội hàm giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” rất đa dạng và biểu hiện thông qua hệ giá trị; thang giá trị; chuẩn giá trị với những nội dung sau:
Thứ nhất, truyền thống yêu nước nồng nàn. Đây là nội dung có biểu hiện đa dạng thấm nhuần hệ giá trị của dân tộc Việt Nam. Giá trị truyền thống yêu nước là thước đo, hệ quy chiếu bất biến trong nhận thức, hành động của con người Việt Nam. Ngày nay, hệ giá trị truyền thống yêu nước thể hiện bằng sự trung thành với Tổ quốc, với Đảng, nhà nước và nhân dân. Đối với quân nhân cách mạng, hệ giá trị đó biểu hiện bằng hành động thực tiễn trong hoạt động huấn luyện sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu; sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc; thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc, bảo vệ hoà bình cho Tổ quốc.
Thứ hai, tinh thần đồng chí, đồng đội chí nghĩa, chí tình. Thể hiện ở tình cảm đồng chí, đồng đội gắn bó keo sơn, đoàn kết thống nhất, đồng cam cộng khổ, chia ngọt xẻ bùi; trước sau như một. Đây là một giá trị quý của nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” được kế thừa từ truyền thống đoàn kết dân tộc, cội nguồn sức mạnh và thể hiện giá trị xã hội của mỗi quân nhân cách mạng.
Thứ ba, gắn bó máu thịt với nhân dân. Đây là giá trị văn hóa đặc sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam, là cơ sở cội nguồn sức mạnh của đội quân “của dân, do dân, vì dân”. Gắn bó máu thịt với nhân dân giúp Quân đội xây dựng “thế trận lòng dân”; phát huy sức mạnh của chiến tranh nhân dân trong quá khứ và huy động mạnh mẽ nguồn lực trong tương lai.
Thứ tư, phẩm chất đạo đức cách mạng sáng ngời “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Những giá trị này mang hơi thở thời đại, thấm nhuần tính giai cấp sâu sắc, được Đảng và Bác Hồ - người cha của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam hun đúc, rèn luyện. Giá trị này thể hiện tính cách mạng, chân chính, phẩm chất đạo đức, tạo nên uy tín, giá trị xã hội của từng quân nhân cách mạng.
Thứ năm, tích cực, sáng tạo trong học tập, huấn luyện, chiến đấu. Quán triệt, thấm nhuần giá trị trên sẽ hun đúc tinh thần cầu thị, không ngừng học hỏi, nghiêm túc trong công tác, luôn có tác phong khoa học, trách nhiệm và gương mẫu của mọi quân nhân. Tích cực, sáng tạo, trách nhiệm và nêu gương đặt ra yêu cầu cao đối với cán bộ sĩ quan nhằm khắc phục hạn chế, hoàn thiện phẩm chất, năng lực, cùng xây dựng cơ quan, đơn vị ngày càng tốt hơn, góp phần cho Quân đội hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.
Thứ sáu, tính thích ứng và tinh thần đổi mới. Đây là những giá trị tương thích với yêu cầu thời đại, đòi hỏi toàn quân và từng cán bộ, chiến sĩ cần tăng cường học tập, thích ứng với sự thay đổi của bối cảnh tình hình, không ngừng đổi mới, sáng tạo trong tư duy, dũng cảm hành động vì cái mới, cái tiến bộ và vì đại cục. Giá trị này cần được phát huy, gắn với tinh thần “7 dám” của cán bộ, sĩ quan trong quá trình hiện đại hóa Quân đội hiện nay.
Thứ bảy, tinh thần cảnh giác cách mạng và đoàn kết quốc tế. Trong bối cảnh nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày càng cao, nguy cơ xung đột vũ trang tại nhiều điểm nóng trên thế giới, môi trường an ninh có nhiều thách thức, đòi hỏi Quân đội không ngừng cảnh giác cách mạng; tỉnh táo trong quản lý tình hình, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy, triệt tiêu xung đột từ nơi xuất phát. Bên cạnh đó, tinh thần đoàn kết quốc tế tạo nên giá trị, tiếng nói có uy tín trong cộng đồng quốc tế của Quân đội ta và làm cơ sở thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng một cách hiệu quả.
Trong quá trình xây dựng Quân đội, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” đã thẩm thấu, định hình nhận thức, hành động cho cán bộ, chiến sĩ. Trước yêu cầu, nhiệm vụ mới, để phát huy tốt giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, định hình trong nhân cách học viên đào tạo sĩ quan các học viện, trường sĩ quan Quân đội cần tích cực giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới cho học viên. Đây là quá trình có mục đích, có kế hoạch của các lực lượng tiến hành các hoạt động giáo dục nhằm định hình nhận thức, tình cảm, ý chí, tạo nên niềm tin, củng cố hành động tích cực cho học viên theo hệ giá trị, giá trị giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng thời kỳ mới.
Chủ thể tiến hành giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” chính là cấp ủy, chỉ huy các học viện, trường sĩ quan Quân đội; trong đó chính ủy, chính trị viên tại các đơn vị có vai trò quan trọng trong tổ chức thực hiện. Quá trình giáo dục giá trị cần sự tham gia, hướng dẫn của cơ quan chính trị các cấp, tham mưu về nội dung giáo dục, tuyên truyền; đánh giá, điều chỉnh hình thức, phương pháp phù hợp. Ngoài ra, đòi hỏi sự tự giáo dục của học viên tại các học viện, nhà trường nhằm chuyển hóa một cách tích cực, tự giác các giá trị văn hóa thành giá trị, phẩm chất cá nhân. Đối tượng hướng đến của quá trình giáo dục giá trị là học viên thực hiện nhiệm vụ đào tạo theo các chuyên ngành, với điều kiện công tác, môi trường hoạt động và đặc điểm tâm lý đa dạng, phong phú.
Nội dung giáo dục tập trung vào các nội dung giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới xác định trên các biểu hiện của hệ giá trị, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”; đồng thời căn cứ vào đặc điểm, truyền thống của từng đơn vị để bổ sung, làm phong phú nội dung, đảm bảo thiết thực, thực chất và hiệu quả. Con đường giáo dục giá trị thông qua: giáo dục, giáo dục tại các đơn vị; qua cá nhân tự học tập, rèn luyện; qua xây dựng môi trường văn hóa quân sự và qua hoạt động thực tiễn quân sự. Phương thức tiến hành bằng cách tổ chức chặt chẽ, có kế hoạch các chương trình, kế hoạch giáo dục chính trị, giáo dục truyền thống tại các đơn vị. Thông qua học tập, quán triệt tập trung; tổ chức hoạt động hội thao, hội thi, tuyên truyền học tập. Thông qua tự nghiên cứu, học tập, trải nghiệm, đánh giá và tự bồi dưỡng của học viên. Ngoài các phương thức trên, cần tổ chức các hoạt động thực tiễn quân sự và tạo lập những điều kiện phù hợp như: tổ chức các hoạt động văn hóa, văn học, nghệ thuật tại đơn vị, xây dựng môi trường văn hóa quân sự nhằm chuyển hóa các giá trị văn hóa cho học viên và tập thể học viên.
2.2. Giải pháp giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên sĩ quan cấp phân đội ở các học viện, trường Quân đội trong thời kỳ mới
Hiện nay, bối cảnh tình hình thế giới, đất nước và Quân đội đang có nhiều biến chuyển mau lẹ. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: “Thế giới đang trải qua những biến động to lớn, diễn biến rất nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo. Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song đang đứng trước nhiều trở ngại, khó khăn” [2, tr. 105]. Cục diện thế giới đa cực và môi trường kinh tế, chính trị, an ninh đang đứng trước những thách thức lớn: xung đột tôn giáo, sắc tộc, tranh chấp lãnh thổ, khủng bố, chiến tranh ủy nhiệm, tranh giành ảnh hưởng giữa các siêu cường; thách thức an ninh phi truyền thống.
Đất nước ta sau 50 năm thống nhất và gần 40 năm Đổi mới đã đem lại thời cơ và vận hội lớn; đồng thời cũng xuất hiện nhiều thách thức, nguy cơ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trước yêu cầu bức thiết của lịch sử, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Yêu cầu cách mạng đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân tập trung mọi nỗ lực, thực hiện mục tiêu xây dựng Quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”; quyết liệt điều chỉnh tổ chức theo hướng “tinh, gọn, mạnh”. Nghị quyết 1657-NQ/QUTW nhận định: “Quân đội được xác định theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đến năm 2025 cơ bản xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh; tạo tiền đề vững chắc phấn đấu đến năm 2030 xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” [6, tr. 2]. Thực tiễn sống động trong quá trình xây dựng Quân đội tiến lên hiện đại là chất liệu sống động, thường xuyên bổ sung làm sâu sắc thêm giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Đồng thời, thẩm thấu giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” làm cơ sở xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị- tinh thần theo quan điểm: “Lấy xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh và khả năng sẵn sàng chiến đấu của Quân đội” [4, tr. 7].
Ngoài thuận lợi, quá trình xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức thậm chí có cả nguy cơ phá hủy các giá trị văn hóa cốt lõi. Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh chống phá với các chiến lược “Diễn biến hoà bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” và âm mưu “phi chính trị hoá” Quân đội ngày càng quyết liệt, thông qua nhiều thủ đoạn ngấm ngầm, thâm hiểm. Chúng thực hiện mưu đồ “giải thể hệ tư tưởng”, từng bước nhen nhóm các biểu hiện “phản giá trị văn hóa” trong một bộ phận cán bộ, học viên, chiến sĩ. Bên cạnh đó, tác động của mặt trái kinh tế thị trường, thách thức an ninh phi truyền thống; sự phát triển khó kiểm soát của công nghệ thông tin, thông tin mạng… ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về môi trường văn hoá, giáo dục, tác động tiêu cực đến đời sống tâm lý, tinh thần của mỗi cá nhân. Đã xuất hiện các hiện tượng lệch chuẩn, loạn chuẩn trong nhận thức, mơ hồ trong đánh giá các giá trị và quan hệ xã hội của một bộ phận quân nhân dẫn đến các hành vi phản văn hóa, thậm chí vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật, làm ảnh hưởng tới thanh danh, uy tín của Quân đội. Từ nhận thức lệch lạc làm triệt tiêu các thang giá trị, giá trị văn hóa, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình giáo dục, chuyển hóa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội.
Trước bối cảnh mới, học viên sĩ quan cấp phân đội ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội cần được giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” một cách thực chất. Để đáp ứng yêu cầu trên, các đơn vị cần tăng cường công tác giáo dục, giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới cho quân nhân. Trong đó, cần tập trung vào một số giải pháp sau:
Một là, nâng cao nhận thức cho học viên về vai trò, ý nghĩa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới
Nhận thức về tầm quan trọng của văn hóa và ý nghĩa về phát huy giá trị văn hóa trong sự hình thành nhân cách con người là mục tiêu hướng tới và là nền tảng để văn hóa thấm nhuần, trở thành động lực, nguồn lực nội sinh trong quá trình phát triển nhân cách học viên. Theo Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, xây dựng nền văn hóa tiên tiến nhằm mục tiêu “tất cả vì con người, tất cả vì tự do, hạnh phúc và sự phát triển phong phú, toàn diện cho mỗi người trong mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, con người và tự nhiên” [7, tr. 60].
Nội dung giải pháp nhằm xác định các lực lượng giáo dục hiểu rõ mối quan hệ hệ biện chứng giữa xây dựng văn hóa, hệ giá trị quốc gia với giáo dục hệ giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên đang được đào tạo để trở thành sĩ quan quân đội trong thời kỳ mới. Làm cơ sở xác định hành động cụ thể để chuyền hóa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” nhằm hình thành nhân cách quân nhân, lan tỏa giá trị “Bộ đội Cụ Hồ” trong xã hội.
Để thực hiện giải pháp trên, đòi hỏi các lực lượng quán triệt nâng cao nhận thức ý nghĩa của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” và giáo dục văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”; gắn với trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị, trực tiếp là các hệ học viên trong việc bồi dưỡng, xây dựng văn hóa người quân nhân cách mạng thời kỳ mới. Đặc biệt, quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII về “Xây dựng và thực hiện các giá trị văn hóa trong lãnh đạo, quản lý. Chú trọng xây dựng môi trường văn hóa công sở lành mạnh, dân chủ, đoàn kết, nhân văn; đẩy lùi bệnh quan liêu, bè phái, mất đoàn kết, chủ nghĩa cơ hội và thực dụng” [2, tr. 163]. Các học viện, trường sĩ quan Quân đội cần tiếp tục tăng cường vai trò của Ban Chỉ đạo 35, Lực lượng 47, tính xung kích của đội ngũ tuyên truyền viên, báo cáo viên các cấp, đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”, hướng lái dư luận, bóp méo hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” của các thế lực thù địch; tăng cường tuyên truyền, lan tỏa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong Quân đội và xã hội. Tích cực sử dụng các phương tiện truyền thông; tận dụng sức mạnh mềm của các loại hình văn học, nghệ thuật để lan tỏa giá trị tốt đẹp, nhân văn để giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong các cơ sở giáo dục nhằm khơi dậy lòng tự hào về truyền thống Quân đội anh hùng của một đất nước anh hùng.
Hai là, phát huy tinh tinh thần mẫu mực, nêu gương của cán bộ, đảng viên
Mẫu mực, nêu gương là một nguyên tắc cơ bản trong giáo dục quân nhân, tạo nên sức cảm hóa cao trong quá trình giáo dục, giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên các học viện, trường sĩ quan Quân đội.
Giải pháp xác định nội dung về tính “mẫu mực, nêu gương” của cán bộ, đảng viên được làm rõ trên các phương diện: quan điểm, nhận thức với nghề nghiệp quân sự; hoạt động thực tiễn nghề nghiệp; ứng xử-giao tiếp quân sự. Trong đó, mẫu mực, nêu gương trong nhận thức thể hiện: yêu nước, trung thành vô hạn với Tổ quốc; với Đảng, với nhân dân; có trách nhiệm, giữ nghiêm kỷ luật, thực hiện tốt quy định của cơ quan, đơn vị. Trong hoạt động quân sự thể hiện: tinh thần cống hiến trong công tác; thái độ tận tâm; có động cơ, động lực đột phá thực hiện mục tiêu xây dựng đơn vị; có kết quả hoàn thành nhiệm vụ cao. Mẫu mực, nêu gương trong ứng xử-giao tiếp quân sự thể hiện: gương mẫu thống nhất giữa lời nói và việc làm; nêu gương trong văn hóa giao tiếp quân sự, thấm nhuần giá trị “chân-thiện-mĩ”; thực hiện lễ tiết, tác phong trong môi trường quân sự…
Thực hiện giải pháp trên, lực lượng giáo dục tại các nhà trường cần không ngừng nghiên cứu, làm rõ các tiêu chuẩn về phẩm chất cán bộ, đảng viên gắn với chức trách, nhiệm vụ. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nâng cao nhận thức về vị trí vai trò của bản thân, phát huy cao độ tính tiền phong, gương mẫu. Quán triệt, thực hiện Nghị quyết số 04 - NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống; những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”. Qua đó, nâng cao uy tín, năng lực lãnh đạo của cán bộ, đảng viên ở các học viện, nhà trường Quân đội, tạo cơ sở làm tốt vai trò định hướng, giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên sĩ quan.
Ba là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự tạo cơ sở lan tỏa, phát triển văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong học viện, trường sĩ quan Quân đội
Giải pháp có vai trò quan trọng tạo nên những điều kiện phù hợp cho giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Bởi môi trường văn hóa quân sự là mảnh đất tốt giúp phát huy những giá trị cốt lõi của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, khơi dậy tính sáng tạo, tự chủ, tự giác cho mỗi quân nhân. Đây là sự tổng hoà các nhân tố vật chất, tinh thần được biểu hiện qua các giá trị “chân-thiện-mĩ” góp phần vào xây dựng nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ”.
Để xây dựng môi trường văn hóa quân sự cần đảm bảo hoạt động học tập, nâng cao hiểu biết về quan điểm, đường lối của Đảng và Quân đội gắn với cuộc vận động thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Nghị quyết 847-NQ/QUTW (28/12/2021) “về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới”. Cần quán triệt sâu sắc, thực hiện triệt để phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”; “lấy cái tích cực đẩy lùi cái tiêu cực”; tăng cường dân chủ, nhân rộng gương người tốt, việc tốt. Bên cạnh đó, đảm bảo điều kiện huấn luyện, rèn luyện tự giác, nghiêm minh, phát huy phê bình và tự phê bình của từng cán bộ, đảng viên, quần chúng; khuyến khích những tấm gương tích cực, đấu tranh nghiêm khắc, triệt tiêu biểu hiện tiêu cực trong nhận thức và hành vi của học viên. Qua đó, hình thành và củng cố hệ giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”; không ngừng lan tỏa và phát triển hệ giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới trong học viện, trường sĩ quan Quân đội.
Bốn là, phát huy tính tích cực, tự tu dưỡng phẩm chất, nhân cách của học viên; kiên quyết đấu tranh, chống biểu hiện phản văn hóa trong đơn vị
Đây là giải pháp quan trọng có ý nghĩa quyết định nhằm giúp quá trình tự giáo dục, tự giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thành phẩm chất nhân cách sĩ quan tương lai. Bởi giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” chỉ thực sự thẩm thấu, chuyển hóa thực chất vào nhân cách khi họ tích cực, tự giác tu dưỡng, học tập và trải nghiệm thực sự, biến giá trị của xã hội, giai cấp, Quân đội thành tài sản tinh thần cá nhân.
Giải pháp xác định học viên cần tự ý thức, xác định xu hướng nghề nghiệp, xây dựng động cơ, đề ra mục đích học tập, rèn luyện, công tác, tự trau dồi hoàn thiện phẩm chất, năng lực bản thân. Trong đó, đề cao tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực và quyết tâm, tự giác trong học tập, huấn luyện nâng cao trình độ nghiệp vụ quân sự và tự tu dưỡng, hoàn thiện phẩm chất sĩ quan. Mỗi học viên cần học tập, thấm nhuần truyền thống dân tộc và Quân đội, có thái độ tích cực, tu dưỡng thường xuyên, ý thức trách nhiệm, nhiệt huyết với công việc; giữ gìn phẩm chất đạo đức trong sáng, xứng đáng là người quân nhân cách mạng, người sĩ quan tương lai, luôn nêu gương sáng, mẫu mực trước mọi người.
Đồng thời, cần kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, lãng phí, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”, “chủ nghĩa cá nhân”, vi phạm đạo đức cách mạng. Luôn cảnh giác với các luận điểm phủ nhận vai trò của Đảng, xuyên tạc sự thật, âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội, làm phương hại đến hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”. Các học viện, trường sĩ quan cần có cơ chế động viên khen thưởng kịp thời, khuyến khích nỗ lực của học viên, tạo môi trường thi đua học tập, hoàn thiện, phát triển phẩm chất, năng lực cho quân nhân. Xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, tích cực; góp phần vào củng cố, lan tỏa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, trở thành nhân tố cốt lõi cấu thành nhân cách sĩ quan- quân nhân cách mạng, xứng đáng với danh xưng cao quý “Bộ đội Cụ Hồ”.
3. Kết luận
Giá trị văn hoá “Bộ đội Cụ Hồ” là sợi chỉ đỏ kết tinh bởi giá trị văn hoá, chính trị tinh thần, từ truyền thống của dân tộc và thời đại, hun đúc nên phẩm cách người quân nhân cách mạng. Thực tiễn đã khẳng định vai trò giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tạo nên sức mạnh chính trị, tinh thần cho Quân đội ta. Trong bối cảnh toàn quân nỗ lực, quyết tâm hoàn thành thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng lần thứ XIII, hướng tới Đại hội đại biểu Đảng lần thứ XIV, nghiên cứu, phát triển nội hàm giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” có ý nghĩa thiết thực góp phần tạo nền tảng lý luận để giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới cho học viên đào tạo sĩ quan các học viện, trường sĩ quan Quân đội. Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật những yêu cầu mới của tình hình thực tiễn được xem như một điều kiện tiền đề trong công tác giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cho học viên; qua đó nâng cao chất lượng xây dựng nhân tố chính trị-tinh thần của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong bối cảnh hiện nay./.
Tài liệu tham khảo
1. Đinh Xuân Dũng (2004), Mấy cảm nhận về văn hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2. Đảng Cộng Sản Việt Nam (2021), Nghị quyết đại hội đảng toàn quốc lần XIII, tập 1, Hà Nội.
3. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Phan Văn Giang (2024), Quân đội nhân dân Việt Nam phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII, Tạp chí quốc phòng toàn dân (03/01/2024).
5. Quân ủy Trung ương (2021), Nghị quyết 847-NQ/QUTW (28/12/2021) về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới, Hà Nội.
6. Quân ủy Trung ương (2022), Nghị quyết 1657-NQ/QUTW (20/12/2022) về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới, Hà Nội.
7. Nguyễn Phú Trọng (2024), Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
8. Tổng cục Chính trị - Quân đội nhân dân Việt Nam (2001), Giáo dục giá trị nhân cách đội ngũ sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
