Thiếu tá, Nguyễn Kiến Nghị - Học viện Chính trị
Tóm tắt: Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, Học viện Chính trị đã chủ động triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” nhằm giúp cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, hạ sĩ quan - binh sĩ khai thác hiệu quả các nền tảng số, trang bị kiến thức, kỹ năng tự học, tra cứu, truy cập tài liệu số trong đơn vị; nâng cao hiểu biết về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và kiến thức về quân sự, quốc phòng; thúc đẩy phong trào học tập suốt đời. Đây là bước đi sáng tạo, thiết thực, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong môi trường giáo dục - đào tạo hiện nay.
Từ khóa: Hệ đào tạo, Sau đại học, Bình dân học vụ số, Học viện Chính trị
Nhận bài: 10/9/2025, Biên tập: 11/9/2025, Duyệt đăng:12/9/2025
1. Mở đầu
Ngày 26/3/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính phát động phong trào "Bình dân học vụ số" nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng về chuyển đổi số. Mục tiêu nhằm phổ cập tri thức công nghệ, kỹ năng số, xóa mù công nghệ cho toàn dân, phục vụ mục tiêu trở thành quốc gia số thịnh vượng và tiên phong. Đối tượng tham gia Bình dân học vụ số bao gồm tất cả công dân Việt Nam, đặc biệt là cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, những người chưa nắm vững về chuyển đổi số.
Để thực hiện mục tiêu về Bình dân học vụ số, Đảng, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản làm cơ sở pháp lý định hướng cho việc tổ chức thực hiện. Các phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Phạm Minh Chính về học tập suốt đời và thực hiện phong trào Bình dân học vụ số. Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Quyết định số 749/QĐ-TTg năm 2020 đặt mục tiêu đến năm 2030 là Việt Nam trở thành quốc gia số.
Có thể nói, phong trào “Bình dân học vụ số” là nhiệm vụ quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Việc phổ cập tri thức số cho toàn dân chính là nền móng để xây dựng một xã hội tri thức, hình thành thế hệ công dân số chủ động, sáng tạo, thích ứng linh hoạt với thời đại. Bình dân học vụ số là sự tiếp nối của tư tưởng Hồ Chí Minh về Bình dân học vụ trong kỷ nguyên số.
Hệ sau đại học ở Học viện Chính trị là nơi tập trung của các học viên cao học và nghiên cứu sinh. Đây là nguồn nhân lực tri thức chất lượng cao của Quân đội và quốc gia. Đây cũng là lực lượng nòng cốt trong phong trào Bình dân học vụ số. Cần phải có giải pháp khai thác, sử dụng nguồn nhân lực của hệ sau đại học trong thực hiện phong trào Bình dân học vụ số ở Học viện Chính trị.
2. Nội dung
2.1. Từ “bình dân học vụ” truyền thống đến “bình dân học vụ số”
Khái niệm “bình dân học vụ” ra đời ngay sau Cách mạng Tháng Tám, gắn liền với chiến lược xóa mù chữ cho nhân dân Việt Nam, đặc biệt là đối với những vùng sâu, vùng xa, nơi trình độ học vấn còn hạn chế. Chương trình này không chỉ mang lại ánh sáng tri thức mà còn mở ra cánh cửa tương lai cho những người dân không có cơ hội học hành trước đó, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của xã hội. Hình thức học chủ yếu lúc ấy là truyền miệng, lớp học tại cộng đồng, với những người thầy là những cán bộ tuyên truyền được đào tạo sơ bộ.
Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, khái niệm “bình dân học vụ” đã được chuyển mình thành “bình dân học vụ số”. Đây không chỉ đơn thuần là việc học sử dụng công nghệ thông tin mà còn là quá trình xóa bỏ khoảng cách về tri thức số, giúp người học không chỉ hiểu và sử dụng các công cụ công nghệ mà còn có thể khai thác, nghiên cứu, học hỏi, và áp dụng chúng một cách hiệu quả trong mọi lĩnh vực. Mục tiêu của “bình dân học vụ số” hiện nay là giúp mọi cán bộ, học viên, nhân viên, hạ sĩ quan - binh sĩ có thể sử dụng thành thạo các công cụ công nghệ, từ việc tìm kiếm tài liệu trực tuyến, quản lý công việc qua các phần mềm chuyên dụng, đến việc sử dụng hệ thống học tập trực tuyến, thậm chí là tham gia vào các buổi hội thảo, hội nghị qua các nền tảng số.
Chương trình này không chỉ đáp ứng nhu cầu học tập và công tác của mỗi cá nhân mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý và nghiên cứu trong môi trường số hóa. Khi các kỹ năng cơ bản về công nghệ số được trang bị, người học có thể tự tin tiếp cận và sử dụng các công cụ học tập hiện đại, nâng cao chất lượng nghiên cứu và công việc trong thời đại số.
Vì vậy, chuyển từ “bình dân học vụ” truyền thống sang “bình dân học vụ số” là một bước tiến quan trọng, giúp mọi tầng lớp trong xã hội, đặc biệt là cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ của Hệ Đào tạo sau đại học có thể vươn tới tri thức, tạo ra một thế hệ công dân số thành thạo và sáng tạo, đồng thời cũng góp phần xây dựng xã hội thông tin phát triển bền vững hơn.
2.2. Nội dung phong phú, phương pháp linh hoạt
Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai một cách toàn diện và thiết thực, gắn liền với nhu cầu thực tiễn của Hệ. Các lớp tập huấn tập trung trang bị những kỹ năng số cơ bản như sử dụng hệ thống quản lý học tập, khai thác hiệu quả nguồn học liệu trực tuyến, thực hiện nộp và tiếp cân công nghệ AI, qua đó giúp học viên làm quen với môi trường học tập hiện đại. Song song với đó, nội dung về kỹ năng an toàn số cũng được chú trọng, từ việc bảo mật thông tin cá nhân, quản lý dữ liệu cho đến ứng xử an toàn trong không gian mạng. Đặc biệt, phong trào còn khuyến khích cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào nghiên cứu khoa học như khai thác cơ sở dữ liệu số, sử dụng phần mềm phân tích, các công cụ học thuật hiện đại để nâng cao chất lượng luận văn, luận án và viết bài đăng tạp chí. Nhờ vậy, cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ không chỉ nắm vững tri thức lý luận mà còn từng bước hình thành tư duy số, chủ động và sáng tạo hơn trong học tập, nghiên cứu cũng như trong công tác sau này.
Các lớp tập huấn trong phong trào “Bình dân học vụ số” được tổ chức theo hình thức kết hợp cả trực tiếp và trực tuyến, mang lại hiệu quả thiết thực và phù hợp với đặc thù của Hệ. Ở các buổi học trực tiếp, giảng viên không chỉ truyền đạt lý thuyết mà còn hướng dẫn, giải đáp cụ thể những vướng mắc của học viên ngay tại lớp, tạo môi trường trao đổi cởi mở, giúp người học nắm chắc nền tảng kiến thức cơ bản. Song song với đó, hình thức trực tuyến cho phép học viên linh hoạt về thời gian và không gian, có thể học ở bất cứ đâu, tham gia các phiên tập huấn qua hệ thống quản lý học tập, đồng thời được cung cấp tài liệu, video hướng dẫn để ôn luyện nhiều lần. Điểm nổi bật là sau khi tiếp thu lý thuyết, học viên được thực hành ngay trên hệ thống: đăng nhập, khai thác học liệu, nộp bài tập, tham gia thảo luận nhóm trực tuyến và sử dụng phần mềm hỗ trợ nghiên cứu khoa học bằng công nghệ AI. Sự kết hợp này không chỉ giúp học viên ghi nhớ kiến thức nhanh hơn, vận dụng thành thạo hơn, mà còn tạo thói quen sử dụng công cụ số trong học tập hằng ngày, biến kiến thức công nghệ thành kỹ năng thực tiễn. Qua đó, quá trình tập huấn trở nên sinh động, hiệu quả, đáp ứng đúng mục tiêu “học đi đôi với hành” trong môi trường giáo dục hiện đại.
Sau một thời gian triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” trong Hệ đã mang lại những kết quả rõ rệt. Trước hết, nhận thức của cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ về chuyển đổi số được nâng cao, thể hiện ở việc họ ngày càng chủ động tiếp cận và ứng dụng công nghệ trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Nếu trước đây, nhiều cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ còn bỡ ngỡ khi làm việc với hệ thống quản lý học tập hay khai thác học liệu trực tuyến thì nay đã thành thạo hơn, sử dụng linh hoạt các công cụ số trong xử lý thông tin, tra cứu tài liệu phục vụ cho luận văn, luận án và nghiên cứu khoa học. Đội ngũ cán bộ quản lý thấy hiệu quả hơn trong các khâu quản lý hành chính, tổ chức lớp học và báo cáo được số hóa đã giúp giảm tải thủ tục, tiết kiệm thời gian, nâng cao tính minh bạch. Thành công bước đầu này không chỉ khẳng định tính đúng đắn, thiết thực của phong trào mà còn tạo động lực để Hệ tiếp tục mở rộng, nâng cao chất lượng các hoạt động chuyển đổi số, hướng tới xây dựng một môi trường giáo dục hiện đại, thông minh và hội nhập.
2.3. Lan tỏa tinh thần học tập suốt đời
Phong trào "Bình dân học vụ số" không chỉ mang lại những lợi ích trực tiếp trong việc nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần lan tỏa tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng học viên, cán bộ, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ. Với việc ứng dụng công nghệ số vào mọi mặt của quá trình học tập và quản lý, phong trào này đã tạo ra một bước chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và kỹ năng số cho tất cả các đối tượng trong toàn Hệ.
Học viên ngày càng chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức, không còn bị phụ thuộc hoàn toàn vào giảng viên mà có thể tự học, tự nghiên cứu qua các nền tảng học trực tuyến. Họ có thể dễ dàng truy cập tài liệu, tham gia các khóa học trực tuyến và tương tác với giảng viên cũng như đồng nghiệp, từ đó mở rộng cơ hội học hỏi và nâng cao trình độ một cách hiệu quả. Học viên Ngọ Thị Vân chia sẻ: “Phong trào này giúp chúng tôi thấy việc học kỹ năng số không hề khó. Khi nắm vững các công cụ cơ bản, chúng tôi thấy tự tin và thuận lợi hơn nhiều trong học tập và nghiên cứu.” Nhờ vậy, họ không chỉ nâng cao được kỹ năng số mà còn học cách chủ động trong việc sử dụng công nghệ để tìm kiếm và tiếp cận nguồn tài liệu phong phú, mở rộng kiến thức một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn.
Khía cạnh là giảng viên, cũng mạnh dạn hơn trong việc ứng dụng công nghệ vào giảng dạy. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng phần mềm quản lý học tập, giảng viên còn tận dụng các công cụ trực tuyến như bài giảng video, bài tập tương tác và thảo luận trực tuyến để nâng cao chất lượng giảng dạy, tạo môi trường học tập phong phú, sinh động và gần gũi với học viên. Họ không ngừng học hỏi và áp dụng những phương pháp giảng dạy hiện đại để phù hợp với nhu cầu và sở thích của học viên, từ đó cải thiện hiệu quả học tập.
Đối với cán bộ quản lý, phong trào "Bình dân học vụ số" đã giúp họ giảm bớt khối lượng công việc hành chính truyền thống. Các công tác như điểm danh, quản lý hồ sơ học viên, cập nhật kết quả học tập, hay tổ chức các khóa tập huấn, đều được số hóa và quản lý trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian và nhân lực. Nhờ đó, họ có thể tập trung vào các nhiệm vụ quan trọng khác như cải thiện chất lượng đào tạo, xây dựng kế hoạch học tập và tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học.
Tất cả những thay đổi này không chỉ giúp nâng cao năng lực của cá nhân mà còn thúc đẩy tinh thần học tập suốt đời. Nhờ vào sự hỗ trợ của công nghệ, mỗi cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ đều cảm nhận rõ rệt rằng việc học không chỉ dừng lại ở những năm tháng trên giảng đường mà sẽ kéo dài suốt cả cuộc đời, không có giới hạn thời gian hay không gian. Phong trào "Bình dân học vụ số" đã thực sự truyền cảm hứng cho mỗi cá nhân trong việc tự học, phát triển bản thân và đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội trong kỷ nguyên số.
2.4. Góp phần nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học
Không chỉ là một phong trào mang tính hình thức, "Bình dân học vụ số" thực sự trở thành một giải pháp thiết thực và hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học, đặc biệt là tại Học viện Chính trị. Thông qua việc tích hợp các công nghệ số vào quá trình giảng dạy và học tập, chương trình đã giúp học viên tiếp cận và sử dụng các công cụ học tập trực tuyến, từ việc tham gia các khóa học điện tử, theo dõi tài liệu học tập đến việc tương tác với giảng viên và các đồng học qua các nền tảng số. Điều này không chỉ giúp học viên tiết kiệm thời gian, linh hoạt trong việc tổ chức việc học mà còn nâng cao tính chủ động, sáng tạo và khả năng nghiên cứu độc lập.
Nhờ có sự hỗ trợ của "Bình dân học vụ số" mà Hệ đã thực hiện tốt yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời kỳ công nghệ số. Các lớp học trực tuyến kết hợp với hình thức học tập truyền thống đã tạo ra một môi trường học tập đa dạng và linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học viên với các trình độ khác nhau. Học viên có thể dễ dàng truy cập tài liệu học, tham gia thảo luận, trao đổi kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc áp dụng các phương pháp học tập hiện đại này không chỉ giúp học viên nâng cao kiến thức chuyên môn mà còn trang bị các kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, vốn rất quan trọng trong thế giới số hóa ngày nay.
Đồng thời, "Bình dân học vụ số" cũng góp phần mạnh mẽ trong việc lan tỏa tinh thần học tập suốt đời. Chương trình khuyến khích cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ trong Hệ không ngừng nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức mới thông qua các công cụ công nghệ. Việc này không chỉ giúp học viên nâng cao năng lực bản thân mà còn thúc đẩy khả năng sáng tạo, nghiên cứu và giải quyết vấn đề trong công việc sau khi tốt nghiệp, đồng thời giúp họ hòa nhập nhanh chóng với các xu hướng học tập và làm việc hiện đại.
2.5. Góp phần đấu tranh tư tưởng lý luận
Một trong những thành công lớn nhất của phong trào "Bình dân học vụ số" là việc giúp Hệ Đào tạo sau đại học gắn kết mạnh mẽ với nhiệm vụ đấu tranh tư tưởng lý luận. Phong trào này tạo điều kiện cho cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - chiến sĩ tiếp cận các tài liệu lý luận, nghiên cứu chuyên sâu và các nền tảng tri thức mà trước đây họ khó có thể tiếp cận được. Thêm vào đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, học tập không chỉ giúp nâng cao chất lượng học thuật mà còn thúc đẩy sự đa dạng trong việc hình thành và phát triển các quan điểm lý luận.
Phong trào này cũng góp phần vào việc đổi mới và nâng cao chất lượng công tác đấu tranh tư tưởng lý luận, tạo ra một đội ngũ cán bộ, học viên, nhân viên và hạ sĩ quan - chiến sĩ có khả năng nghiên cứu, phân tích, đánh giá và phát triển các lý thuyết, mô hình chính trị - xã hội đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Qua đó, Hệ không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý học viên mà còn tham gia tích cực vào quá trình phát triển tư tưởng, lý luận trong Học viện.
3. Kết luận
Trong kỷ nguyên số và hướng tới một xã hội thông minh, mỗi người cần chủ động học hỏi và thích nghi để không bị bỏ lại phía sau. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Hôm nay, khi tri thức mang màu sắc công nghệ, nhận định ấy càng trở nên đúng đắn và cấp thiết. Phong trào “Bình dân học vụ số” là hành trình khai mở dân trí bằng ánh sáng của thời đại - ánh sáng của dữ liệu, của mạng kết nối, của công nghệ thông minh. Đó là hành trình không của riêng ai mà là của tất cả - mỗi người dân đều là chủ thể, người học, người dạy, là người chia sẻ, người kiến tạo.
Phong trào “Bình dân học vụ số” trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học tại Học viện Chính trị mà còn giúp cho cán bộ, nhân viên và hạ sĩ quan - binh sĩ trong toàn Hệ không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu mà còn sở hữu các kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc trong kỷ nguyên số.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Học viện Chính trị (2019), Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến đào tạo cán bộ chính trị trong Quân đội hiện nay, Kỷ yếu Hội thảo khoa học, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
3. Klaus Schwab (2017), Cuộc Cách mạng Công nghiệp Lần thứ tư, Diễn đàn kinh tế thế giới, Người dịch: Đồng Bích Ngọc và Trần Thị Mỹ Anh.
4. Manuel Castells (2014), “Ảnh hưởng của Internet đối với xã hội: Góc nhìn Toàn cầu”, MIT Technology Review, 8 tháng 9, 2014.
5. Thủ tướng Chính phủ (2020), Quyết định số 749/QĐ-TTg, ngày 03/6/2020 Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
6. Trần Đình Tuấn (2023), Tác động của mạng xã hội, ChatGPT đến học sinh, sinh viên và giải pháp thích ứng của giáo dục. Kỷ yếu hội thảo khoa học toàn quốc, Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục, Nxb Lao động, HN 2023. Tr. 226-237.
7.“Bình dân học vụ số”: Chiến lược nâng cao dân trí trong kỷ nguyên số. https://tapchigiaoduc.edu.vn/article/89961/211/binh-dan-hoc-vu-so-chien-luoc-nang-cao-dan-tri-trong-ky-nguyen-so/
