Xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục của quân đội các nước trên thế giới có những đặc thù riêng biệt, phụ thuộc vào chủ trương, chiến lược, tiềm năng, cũng như yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng của từng nước. Hiện nay, đa số các nước chưa có các quy định cụ thể về chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trong các nhà trường và đơn vị quân đội. Trên thực tế, hệ thống giáo dục của quân đội các nước luôn được cập nhật, thay đổi, đáp ứng linh hoạt với các yêu cầu về quân sự, quốc phòng của mỗi quốc gia và tình hình thực tiễn.
Cục Đối ngoại, Bộ Quốc phòng cung cấp một số thông tin cơ bản việc xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục của quân đội một số nước có nền giáo dục phát triển để các học viện, nhà trường Quân đội và các nhà khoa học giáo dục cùng tham khảo.
Giờ học dã ngoại của học viên Việt Nam tại Học viện Quân chính Lê nin
1. Liên bang Nga và Belarus
Cơ bản hai quốc gia đang áp dụng mô hình quản lý, đào tạo như ở Việt Nam, đều có cơ quan đứng đầu chịu trách nhiệm trước Bộ Quốc phòng về công tác giáo dục, đào tạo. Khác biệt cơ bản là, cán bộ quản lý và giảng viên đều làm việc theo chế độ hợp đồng theo từng giai đoạn.
Cơ quan chuyên trách thực hiện nhiệm vụ đào tạo, quản lý các cơ sở đào tạo của Bộ Quốc phòng; Nga là Tổng cục Cán bộ; Belarus là Cục Đào tạo, Bộ Quốc phòng. Tổng cục Cán bộ là 1 trong 12 Tổng cục trực thuộc Bộ Quốc phòng Liên bang Nga. Nhiệm vụ chính của Tổng cục Cán bộ là xây dựng và triển khai thực hiện chính sách cán bộ trong các lực lượng vũ trang; tổ chức thực hiện nghĩa vụ quân sự; lãnh đạo chung về đào tạo quân sự trong các cơ sở đào tạo quân sự, tại các khoa và tổ bộ môn quân sự thuộc các cơ sở đào tạo đại học dân sự.
Giảng viên giảng dạy tại các cơ sở đào tạo của Bộ Quốc phòng Nga, Belarus gồm sĩ quan tốt nghiệp các cơ sở đào tạo của Bộ Quốc phòng, ưu tiên sĩ quan tốt nghiệp xuất sắc và được giữ lại làm giảng viên. Đây là lực lượng giảng viên nòng cốt, nhất là tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành chỉ huy, tham mưu. Ngoài giảng viên là sĩ quan, có những giảng viên là quân nhân hợp đồng. Đối tượng này chiếm tỷ lệ ít và dạy các chuyên ngành ít liên quan đến quân sự hoặc có hàm lượng kiến thức quân sự không cao.
Tại các cơ sở đào tạo đại học dân sự, tùy theo quy mô của cơ sở đào tạo mà thành lập các trung tâm hoặc tổ bộ môn đào tạo quân sự. Quản lý và giảng dạy tại các cơ sở huấn luyện quân sự này là sĩ quan quân đội.
Ngoài nhiệm vụ giảng dạy, huấn luyện tại cơ sở đào tạo, giảng viên chuyên ngành quân sự tại các cơ sở đào tạo của Bộ Quốc phòng Nga thường xuyên được bố trí, giao nhiệm vụ tham gia vào tổ chức các hoạt động quân sự thường niên của Bộ Quốc phòng, như: diễn tập, hội thao quân sự, triển lãm kỹ thuật quân sự. Vai trò các giảng viên thực hiện trong các hoạt động quân sự trên là làm trọng tài, huấn luyện viên, hướng dẫn viên giới thiệu về vũ khí, trang bị, phụ trách các gian trưng bày về thành quả nghiên cứu quốc phòng-quân sự và kỹ thuật quân sự,... Tham gia trực tiếp vào các hoạt động quân sự như trên không chỉ góp phần vào việc huy động, tận dụng tối đa các nguồn lực sẵn có vào tổ chức các sự kiện, mà còn là cơ hội để đội ngũ giảng viên được trải nghiệm, trau dồi kiến thức và kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả, tính thực tế chiến đấu trong giảng dạy và huấn luyện.
Quy định về học vị và phong học hàm đối với đội ngũ giảng viên trong các cơ sở đào tạo của Quân đội Nga và Belarus được thực hiện theo quy định của Bộ Đại học và Khoa học Liên bang Nga và Bộ Giáo dục Belarus
2. Ấn Độ
Các học viện, nhà trường Quân đội Ấn Độ xây dựng đội ngũ nhà giáo phù hợp với cấp học, lĩnh vực đào tạo chuyên môn và phải dựa trên các tiêu chí cụ thể.
Tiêu chí về trình độ chuyên môn.
Giáo viên tham gia giảng dạy trong nhà trường thường được tuyển chọn từ những sĩ quan có kết quả học tập tốt, huấn luyện đạt kết quả cao; phẩm chất, tinh thần, trách nhiệm tốt, được đánh giá thông qua quá trình học tập tại nhà trường và quá trình công tác tại đơn vị. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn tuyển chọn đầu vào tại các học viện nhà trường Quân đội Ấn Độ chú trọng lựa chọn những người có kinh nghiệm từ 3 - 5 năm trên lĩnh vực đào tạo, giảng dạy và có thành tích tốt ở đơn vị trước khi tham gia đào tạo, giảng dạy. Từ đó, nhà trường sẽ có biện pháp định hướng và phương pháp bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, sư phạm.
Cách thức xây dựng đội ngũ giáo viên được đề ra theo trình tự từ thấp tới cao, quá trình giảng dạy cũng là quá trình đào tạo, rèn luyện, phấn đấu của từng giáo viên. Các giảng viên mới sẽ được bố trí giảng dạy cho những khóa đào tạo sĩ quan trẻ hoặc những nội dung liên quan tới kỹ thuật, thao tác thực hành trên khí tài. Những giảng viên có nhiều năm kinh nghiệm được bố trí để giảng dạy những nội dung về chiến thuật tổng hợp.
Ở nhiều học viện quân sự, đa số giảng viên là sĩ quan; tuy nhiên, ở một số nhà trường, còn một số giảng viên chuyên môn nghiệp vụ (không phải là sĩ quan, làm việc dưới dạng hợp đồng với quân đội tối thiểu 15 năm sau đó có thể kéo dài thời gian giảng dạy).
Các học viện cấp cao, như: Học viện Quốc phòng, Học viện Quản lý Quốc phòng, giảng viên chủ yếu được mời từ các quan chức cấp cao đang làm việc hoặc nghỉ hưu (Thứ trưởng Ngoại giao, Thứ trưởng Quốc phòng, các đại sứ, tướng lĩnh cấp cao,...), giáo viên chỉ hướng dẫn học viên nghiên cứu và định hướng thảo luận.
Tất cả giảng viên đại học đều có 02 bằng trở lên, trong đó trình độ thấp nhất là thạc sĩ chuyên ngành và đã được đào tạo qua các khóa bồi dưỡng phương pháp giảng dạy quân sự. Giáo viên là tiến sĩ, trưởng khoa tham gia giảng dạy hằng ngày như giáo viên thông thường, sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy là chủ yếu.
Tiêu chí về tinh thần và kinh nghiệm giảng dạy.
Đội ngũ giáo viên đều có kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm, độ tuổi đều trên 30. Thời gian công tác đối với mỗi vị trí, chức vụ là 3 - 4 năm. Do đó, sau mỗi nhiệm kỳ công tác, đội ngũ giáo viên sẽ được luân chuyển tới các bộ phận khác phù hợp với trình độ, năng lực.
Giáo viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, luôn nhiệt tình, trách nhiệm trong quá trình giảng dạy. Giảng viên thường xuyên nêu câu hỏi và đưa ra vấn đề cần thảo luận cho các học viên thảo luận, sau đó kết luận; đồng thời, kết hợp chỉ trên sa bàn huấn luyện, trình chiếu và dẫn chứng để học viên hiểu rõ nội dung.
Tiêu chí về chế độ kiểm tra, kiểm soát.
Hằng tuần, nhà trường sẽ kiểm tra trực tiếp lớp học và đội ngũ giáo viên tại khoa, lớp học, trao đổi trực tiếp với học viên để nắm chất lượng học cũng như các ý kiến đề đạt của học viên cả trong học tập lẫn chế độ sinh hoạt. Thứ 7 hằng tuần, học viên sẽ được phát 2 mẫu phiếu đóng góp ý kiến (01 mẫu về chất lượng giảng dạy, khả năng tiếp thu, thái độ của giáo viên và đề xuất những nguyện vọng cá nhân; 01 mẫu về chất lượng ăn, ở và những nguyện vọng của học viên về chế độ sinh hoạt). Những thông tin phản hồi trong 2 mẫu này sẽ được các cấp giải quyết và thông báo đến học viên vào tuần tiếp theo. Đây cũng là căn cứ để lãnh đạo nhà trường đánh giá chất lượng giáo viên.
Giáo viên quân hàm cao thường xuyên kiểm tra giáo viên mới trong quá trình giảng dạy, hướng dẫn, hỗ trợ để có phương pháp giảng dạy tốt hơn. Nhà trường thường xuyên xây dựng chương trình, nội dung kiểm tra việc thực hiện các quy định về chuyên môn, như: kế hoạch giảng dạy, thực hiện chương trình, thực hiện chế độ kiểm tra, đánh giá học viên, dự giờ thăm lớp, tự học, công tác chủ nhiệm và một số công tác khác.
Ngoài kiểm tra theo kế hoạch, nhà trường cũng chú trọng kiểm tra đột xuất, nhất là dự giờ đột xuất; hầu hết giáo viên được dự giờ đột xuất ít nhất 01 lần trong tuần.
- độ đãi ngộ, quân hàm, nâng lương, nhà ở, gia đình.
Tất cả sĩ quan và giáo viên không phải sĩ quan đang công tác tại nhà trường đều được hưởng chế độ đãi ngộ về y tế, giáo dục, kinh tế, nhà ở, gia đình, cụ thể: có bệnh viện trong nhà trường phục vụ cho toàn bộ quân nhân; có hệ thống trường học từ nhà trẻ đến hết giáo dục phổ thông miễn phí cho con sĩ quan; hỗ trợ kinh tế (trong đơn vị có căng-tin cho mọi quân nhân và giá bán trong căng-tin này thường giảm so với giá thực tế, giáo viên và sĩ quan sau khi nghỉ hưu sẽ được cấp thẻ mua hàng giảm giá ở tất cả các căng-tin trong đơn vị quân đội); giáo viên, sĩ quan và nhân viên chuyên môn cùng gia đình được mượn nhà ở tại khu gia đình của đơn vị đang công tác, chất lượng nhà ở tùy vào cấp bậc quân hàm; các giáo viên và học viên có gia đình đi cùng có thể đăng ký cùng bữa ăn tại bếp nhà trường; có đầy đủ các tiện ích dành cho vui chơi thể thao, giải trí và mua sắm tại trường.
3. Nhật Bản
Công tác giáo dục tại các nhà trường trong Bộ Quốc phòng Nhật Bản được phân chia thành hai lĩnh vực, gồm: Các cơ sở đào tạo về nghiên cứu chính sách và các nhà trường trực thuộc Lực lượng phòng vệ. Đội ngũ nhà giáo ở đây có những đặc thù riêng.
Giáo viên tại các trường mang tính chất nghiên cứu.
Các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Quốc phòng Nhật Bản là nơi đào tạo mang tính chất học thuật cao. Giáo viên được tuyển chọn từ nguồn dân sự. Thông tin tuyển dụng các vị trí (giáo sư, phó giáo sư, giảng viên, trợ giảng) làm việc tại cơ sở đào tạo này được đưa lên trên trang web của cơ sở đào tạo. Tiêu chuẩn đặt ra thường phải có bằng thạc sĩ trở lên trong chuyên ngành tương ứng vị trí cần tuyển, ưu tiên những người có năng lực nghiên cứu. Nhà trường sẽ tiến hành xét hồ sơ, phỏng vấn ứng viên để tuyển chọn nhân sự vào vị trí đang có nhu cầu.
Sau khi được tiếp nhận, ứng viên sẽ trở thành công chức (dân sự) của Bộ Quốc phòng, hưởng các chế độ, chính sách như đối với công chức của Bộ Quốc phòng. Đội ngũ giáo viên, nghiên cứu viên trong các cơ sở đào tạo này về cơ bản là không phải luân chuyển và cũng không phải đào tạo qua trường lớp nào nữa mà tự đào tạo trong quá trình công tác tại nhà trường để có thể làm việc từ khi được tuyển chọn đến lúc về hưu. Họ phải đảm bảo thực hiện tốt cả hai nhiệm vụ vừa giảng dạy, vừa nghiên cứu khoa học. Bên cạnh giảng dạy, hướng dẫn học viên tốt nghiệp các bậc đào tạo (cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ), định kỳ phải có các báo cáo khoa học gửi các tạp chí chuyên ngành. Những người đảm nhiệm vị trí giáo sư, phó giáo sư là những người đã có thành tích, nhiều kinh nghiệm trong công tác nghiên cứu có trách nhiệm định hướng, chỉ dẫn cho người ở vị trí giảng viên, trợ giảng trong công tác nghiên cứu. Nếu thành tích nghiên cứu của trợ giảng, giảng viên đủ tiêu chuẩn đặt ra thì những người này sẽ được nhà trường xem xét, bổ nhiệm vào vị trí cao hơn.
Giáo viên tại các trường thuộc Lực lượng phòng vệ.
Giáo viên tại các trường đào tạo thuộc Lực lượng phòng vệ lấy từ nguồn sĩ quan của Lực lượng phòng vệ được luân chuyển từ đơn vị về công tác tại trường. Sau khoảng 2 - 3 năm làm giáo viên tại các trường thuộc Lực lượng phòng vệ, các sĩ quan này lại được luân chuyển đi các đơn vị của Lực lượng phòng vệ thực hiện các nhiệm vụ theo sự phân công. Một số giáo viên có kinh nghiệm làm việc lâu năm, đặc biệt là giáo viên thuộc lĩnh vực hàng không (huấn luyện bay, đảm bảo kỹ thuật hàng không) có xu hướng được giữ lại công tác lâu dài tại trường.
Tuyển chọn giáo viên vào các trường thuộc Lực lượng phòng vệ dựa trên tiêu chí năng lực và cả thành tích học tập của sĩ quan đó theo chuyên ngành đã được đào tạo. Việc đào tạo, tuyển chọn này nằm trong kế hoạch đào tạo nhân lực tổng thể của Bộ Quốc phòng, không có kế hoạch đào tạo riêng đội ngũ sĩ quan chỉ để làm giáo viên tại các trường của Lực lượng phòng vệ.
Giáo viên tại trường của Lực lượng phòng vệ chỉ thực hiện nhiệm vụ đào tạo, không phải tiến hành nghiên cứu khoa học. Giáo viên phải thực hiện nghiêm kế hoạch giảng dạy đã được chuẩn hóa trong mỗi trường. Trong kế hoạch giảng dạy đã nêu cụ thể tiêu chuẩn kiến thức về các kỹ năng mà học viên phải đạt được sau mỗi bài giảng, bài huấn luyện. Nội dung giáo trình giảng dạy cũng đã được chuẩn hóa, nhiệm vụ của giáo viên là làm sao để truyền đạt có hiệu quả nhất cho học viên. Trong quá trình giảng dạy, các giáo viên thường xuyên trao đổi, rút kinh nghiệm nhằm đảm bảo kế hoạch giảng dạy chung. Giáo viên đã có kinh nghiệm sẽ hướng dẫn cho các giáo viên mới, đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ huấn luyện, đào tạo trong trường.
Việc đào tạo đội ngũ quản lý học viên tại các nhà trường của Bộ Quốc phòng, Lực lượng phòng vệ cũng tương tự như việc đào tạo giáo viên làm việc tại các trường của Lực lượng phòng vệ. Đội ngũ này thường xuyên được luân chuyển, việc quản lý học viên được tiến hành theo các quy trình đã được chuẩn hóa. Bộ máy của Nhà trường sẽ phải có các biện pháp để đội ngũ sĩ quan quản lý học viên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.
4. Pháp
Trong Quân đội Pháp, Tổng cục Hành chính (SGA) là cơ quan chủ trì đề ra chính sách tuyển dụng nhân sự, trong đó có đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục tại các nhà trường, đơn vị trong quân đội. Hằng năm, các nhà trường Quân đội Pháp thường xem xét tuyển dụng hoặc luân chuyển cán bộ từ các đơn vị về làm giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục.
Đa số giáo viên tại nhà trường, đơn vị quân sự dạy về các lĩnh vực không phải quân sự (lịch sử, kiến thức xã hội, quan hệ quốc tế, luật, quản lý kinh tế,...) lấy từ nguồn Bộ Giáo dục Pháp. Họ được bố trí giảng dạy thông qua cơ chế liên kết, trao đổi hoặc trực tiếp ký hợp đồng với quân đội. Các nhà trường, đơn vị quân đội tùy theo lĩnh vực, ngành học để liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học dân sự bố trí giáo viên giảng dạy cho các học viên quân sự.
- ngũ giáo viên giảng dạy các lĩnh vực quân sự, huấn luyện thể lực, cán bộ quản lý giáo dục tại các nhà trường, đơn vị quân đội chủ yếu lấy từ cán bộ quân đội có trình độ, năng lực và nhiều kinh nghiệm thực tế chiến trường tại các cơ quan, đơn vị.
Học viên đào tạo sĩ quan, hạ sĩ quan tại các trường quân đội sau khi tốt nghiệp, dù đạt loại xuất sắc hay có nguyện vọng cá nhân, đều không được bố trí ở lại trường làm giáo viên hoặc cán bộ quản lý, mà phải đi công tác tại đơn vị, cơ quan trong quân đội theo sự phân công của tổ chức. Sau một thời gian công tác và tích lũy đủ trình độ, kinh nghiệm, một số sĩ quan sẽ được bố trí luân chuyển về công tác tại các trường quân sự, chủ yếu làm cán bộ quản lý giáo dục kiêm giảng dạy một số môn học quân sự (với thời gian công tác trung bình khoảng 3 - 4 năm). Có những cán bộ có thể làm giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục từ 2 - 3 lần nhưng không liên tục mà vẫn phải luân chuyển công tác thực tế tại đơn vị hoặc học bổ sung nâng cao trình độ với các khóa học cao hơn.
Tại các trường trung học quân sự (học viên học dự bị 2 năm để thi vào các trường đào tạo sĩ quan Hải, Lục, Không quân): Giáo viên dân sự đảm nhiệm giảng dạy kiến thức cơ sở, cán bộ là quân nhân đảm nhiệm vị trí cán bộ quản lý giáo dục và huấn luyện thể lực.
5. Đức
Các trường quân đội của Đức không nằm trong hệ thống giáo dục quốc gia mà có sự tách biệt mang tính đặc thù. Tuy nhiên, các trường quân đội lại có chức năng đào tạo nghề dân sự trên hầu hết các lĩnh vực như cơ khí, xây dựng, điện tử, viễn thông,... và được phân chia thành 02 hệ thống:
Các trường quân sự đào tạo nghề dân sự: Đội ngũ giáo viên là những giáo sư, chuyên gia dân sự được trường mời về giảng dạy theo hợp đồng trong từng lĩnh vực cụ thể. Lực lượng giảng viên đại học 100% là giáo sư dân sự được tuyển dụng theo quy chế thông thường của Bộ Giáo dục.
Các trường đào tạo chuyên ngành quân sự: Những trường chuyên ngành đặc thù trong quân đội, tất cả đội ngũ giáo viên phải là sĩ quan được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực quân sự cụ thể. Trong đó, riêng đối với giáo viên chuyên ngành (công binh, xe tăng, trinh sát,...), đảm nhiệm toàn bộ quá trình giảng dạy từ lý thuyết đến thực hành, phải có thời gian tích lũy kinh nghiệm từ hoạt động thực tế. Quá trình giảng dạy thực hành sẽ có sự hỗ trợ của các trợ giảng, nhưng giáo viên sẽ là người chịu trách nhiệm trong toàn bộ quá trình giảng dạy cũng như kết quả huấn luyện.
Giáo viên được lựa chọn từ những ứng viên có kết quả học tập xuất sắc tại trường chuyên ngành trong quân đội. Trên cơ sở tự nguyện (phục vụ quân đội lâu dài ít nhất từ 15 năm) những người trúng tuyển sẽ được ký hợp đồng dài hạn. Sau đó, các đối tượng sẽ được đưa đến các đơn vị chuyên ngành, kể cả thực hiện các nhiệm vụ ở nước ngoài trong thời gian từ 3 - 5 năm (tùy chuyên ngành) và phải trải qua tất cả các vị trí công tác thuộc chuyên ngành đã học. Sau khi kết thúc khóa huấn luyện thực tế, nhà trường triển khai bồi dưỡng kiến thức sư phạm cho đội ngũ này và sau thời gian trợ giảng ít nhất 2 năm, số người này mới được giao phụ trách một bộ môn giảng dạy. Trong thời gian bồi dưỡng kiến thức sư phạm và trợ giảng, các đối tượng cũng có thể được yêu cầu học nâng cao chuyên ngành (ít nhất ở mức thạc sĩ). Công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ cho giáo viên có thể tiến hành trong quá trình giảng dạy (Nếu có nhu cầu và điều kiện cho phép có thể tạm dừng giảng dạy 3 - 4 năm để tập trung cho các bậc học cao hơn).
Đối với các chuyên ngành đặc thù, giáo viên được tuyển trực tiếp từ các đơn vị chiến đấu. Các ứng viên được tuyển dụng phải chứng tỏ được tính chuyên nghiệp trong hoạt động thực tế chiến đấu. Tuy nhiên, phần lớn những đối tượng được tuyển từ các đơn vị chiến đấu chỉ phụ trách công tác hỗ trợ thực hành và diễn tập (không chịu trách nhiệm giảng dạy lý thuyết).
Đội ngũ cán bộ quản lý và huấn luyện quân sự: Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Đức, cán bộ quản lý giáo dục trong các nhà trường quân đội phải là sĩ quan chỉ huy. Sĩ quan quản lý chỉ huy, với tư cách là cấp trên phải chịu trách nhiệm đào tạo, lãnh đạo và bồi dưỡng cho thuộc cấp; chịu trách nhiệm lập kế hoạch, tổ chức và thực hiện huấn luyện quân sự, ôn luyện và diễn tập theo nhiệm vụ trong kế hoạch chung của cấp trên. Như vậy, người chỉ huy có trách nhiệm truyền đạt cho người lính tất cả những kiến thức cần thiết và tính chuyên nghiệp trong thực hiện các nhiệm vụ được giao. Ngoài chuyên môn kỹ thuật, người chỉ huy còn cần có kỹ năng sư phạm và tính quyết đoán. Do đó, đối với các cán bộ quản lý, sĩ quan chỉ huy cần phải đáp ứng nhiều yêu cầu[1]. Các quy định trên cũng được áp dụng cho cán bộ quản lý giáo dục trong các nhà trường quân đội đào tạo nghề dân sự. Những học viên suất sắc có thể được giữ lại ở trường để tiếp tục các cấp học cao hơn cũng như đóng vai trò là người quản lý trực tiếp các khóa sinh viên tiếp theo.
6. Tây Ban Nha
Việc tuyển chọn giáo viên tại các trung tâm/trường đào tạo, huấn luyện quân sự phải đảm bảo đáp ứng các tiêu chí chung: bằng cấp, kinh nghiệm chuyên môn và năng khiếu sư phạm, cụ thể: có trình độ theo quy định ở cấp giảng dạy; có khả năng giảng dạy và tham gia vào các chương trình, chủ đề giảng dạy; kinh nghiệm chuyên môn; năng khiếu sư phạm. Giáo viên, giảng viên được phân thành các loại hình sau:
Giáo viên chính thức: Là quân nhân hoặc nhân viên dân sự (quân nhân sẽ được biên chế; nhân viên dân sự được ký kết hợp đồng giảng dạy, nghiên cứu với trung tâm/nhà trường quân sự). Giáo viên thỉnh giảng cũng được coi là chính thức khi thực hiện chức năng giảng dạy tại trung tâm giáo dục quân sự. Giáo viên chính thức là đội ngũ nhân viên thường trực của trường, được gắn với từng khoa, bộ môn.
Giáo viên phối thuộc: Là quân nhân (từ đơn vị khác, đảm nhiệm các vị trí trống tại trung tâm khi thiếu nhân sự) hoặc nhân viên dân sự của Bộ Quốc phòng. Giáo viên phối thuộc được điều động, phân công công tác tại một khoa, bộ môn.
Giáo viên hợp đồng: Là quân nhân hoặc nhân viên dân sự đã nghỉ hưu, có kinh nghiệm giảng dạy (được công nhận) ở cấp quốc gia hoặc quốc tế, có thời gian phục vụ giảng dạy quân sự ít nhất 06 năm, được trả lương theo hợp đồng. Giáo viên hợp đồng có thể đến từ nước ngoài, được phân công vào một khoa, bộ môn; số lượng không quá 3% tổng số lượng nhân viên của trung tâm giáo dục quân sự.
Giáo viên danh dự (không hợp đồng): Là quân nhân hoặc nhân viên dân sự có uy tín (được công nhận), hợp tác giảng dạy hoặc nghiên cứu mà không nhận được tiền thù lao, không ký hợp đồng. Tổng Cục trưởng Tổng cục Đào tạo và Tuyển quân (DIGEREM) tuyển dụng theo đề nghị của các lực lượng vũ trang.
Giáo viên thỉnh giảng: Là những giáo viên đến từ một số trung tâm dân sự hoặc quân sự của Tây Ban Nha hoặc của nước ngoài; được phân công về khoa, bộ môn cụ thể.
Giáo viên liên kết: Có thể là một chuyên gia (được công nhận), thường xuyên giảng dạy các lĩnh vực, chuyên môn ngoài quân sự, được đăng ký với 01 khoa hoặc 01 bộ phận của khoa trong trung tâm giáo dục quân sự để giảng dạy tạm thời và bổ sung kiến thức chuyên môn.
Các quân nhân (không phải là giáo viên) có thể được giao thực hiện nhiệm vụ trên cương vị giáo viên liên kết tại trung tâm huấn luyện quân sự, miễn là được đào tạo đầy đủ và có đủ năng lực cần thiết.
Ngoài 06 loại hình trên, quá trình giảng dạy, có thể có sự tham gia của một số thành phần khác, như: diễn giả và cộng tác viên (các chuyên gia liên quan đến các môn học hoặc học phần đào tạo trong chương trình giảng dạy).
Giáo viên là quân nhân, đặc biệt là giáo viên chính thức phải liên tục cập nhật, bổ sung kiến thức theo từng chủ đề, chuyên môn, hoặc nâng cao,... tự đào tạo, chuẩn bị đầy đủ năng lực chuyên môn, sư phạm. Trong đó có đủ các năng lực[2] để đảm bảo chức năng giáo dục trong Lực lượng vũ trang Tây Ban Nha cũng như trong khuôn khổ NATO, EU.
Bên cạnh đó, giáo viên phải sắp xếp để đảm bảo thời gian công tác, giảng dạy theo kế hoạch... cũng như được khuyến khích tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học cá nhân hoặc của khoa, bộ môn, trường. Công tác đánh giá hoạt động giảng dạy của giáo viên là công tác quan trọng. Mỗi giáo viên phải có báo cáo cá nhân tự đánh giá về việc thực hiện nhiệm vụ hằng năm, các trung tâm giáo dục quân sự cũng thực hiện nghiêm túc công tác đánh giá[3], phân loại định kỳ (thường sau mỗi khóa học) đối với giáo viên và lưu báo cáo trong hồ sơ về hiệu suất giảng dạy của giáo viên.
Ngoài các phương pháp giảng dạy truyền thống, phương pháp giảng dạy trực tuyến tại các cơ sở đào tạo trong Quân đội Tây Ban Nha ngày càng có vai trò quan trọng và ngày càng được áp dụng rộng rãi[4]. Bộ Quốc phòng Tây Ban Nha đã xây dựng Trung tâm giảng dạy mạng (CVCDEF) phục vụ giảng dạy và tích hợp đào tạo trực tuyến, tạo điều kiện cho việc học tập liên tục ở mọi lúc, mọi nơi, đạt được hiệu quả hơn với các nguồn lực sẵn có, cho phép duy trì và cải thiện chất lượng giảng dạy, góp phần phục vụ công tác đào tạo và thực hành chuyên nghiệp./.
Chú thích
1. Là công dân Đức và cam kết phục vụ trong quân đội ít nhất từ 13 - 17 năm, ngoài ra còn có thể đảm nhận một nhiệm vụ không giới hạn như một người lính chuyên nghiệp; tốt nghiệp một trường chuyên ngành (ít nhất trình độ cử nhân) tại một trường quân sự hoặc đại học công lập; phải trải qua khóa huấn luyện quân sự, ít nhất 1 năm, với kết quả tốt nghiệp xuất sắc trong một trường sĩ quan (Phần lớn học tại một trong hai trường đại học quân sự ở Hamburg hoặc München), sau khi hoàn thành học tập, sẽ được đào tạo thêm về kiến thức quân sự và kỹ thuật cho từng nhiệm vụ cụ thể với tư cách là một người quản lý, chỉ huy trong lực lượng vũ trang.
2. Năng lực khoa học cá nhân (kiến thức chuyên môn và liên quan đến các lĩnh vực, chương trình tham gia giảng dạy); năng lực làm việc nội bộ và giữa các cá nhân; năng lực giảng dạy (lên chương trình, giảng dạy theo lĩnh vực và học phần, phương pháp giảng dạy, các hoạt động liên quan, quản lý lớp, các nguồn lực, đánh giá); năng lực tổ chức và quản lý; năng lực làm việc nhóm; năng lực đổi mới và cải tiến (sẵn sàng thay đổi trong giảng dạy; thực hiện nghiên cứu, đánh giá, đề xuất); năng lực ngôn ngữ học - năng lực giao tiếp (quản lý thông tin và minh bạch thông tin; các kỹ năng trình bày, giao tiếp, truyền đạt bằng tiếng Tây Ban Nha hoặc ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh); năng lực kỹ thuật số, công nghệ thông tin (hiểu biết về công nghệ; sử dụng công nghệ trong giảng dạy); năng lực xã hội - quan hệ.
3. Áp dụng đối với 04 loại hình giáo viên: giáo viên chính thức; giáo viên phối thuộc; giáo viên thỉnh giảng; giáo viên liên kết. Đánh giá tập trung trên các mặt: kế hoạch, sự phát triển và kết quả giảng dạy; đối chiếu với các tiêu chí; chất lượng các loại báo cáo; tham khảo các bản khảo sát đối với giáo viên.
4. Trong thời gian dịch Covid-19, CVCDEF đã phát triển, điều chỉnh nội dung, hướng dẫn giảng dạy, phục vụ giảng dạy trực tuyến, cơ bản đảm bảo học viên có mặt trên lớp khi các trung tâm quân sự đóng cửa tạm thời. Hiện nay, Bộ Quốc phòng nước này đã chuyển đổi hình thức dạy truyền thống sang dạy trực tuyến trong lĩnh vực quân sự cho tất cả các khóa học, ngoại trừ những vấn đề không thể chuyển đổi. Về cơ bản, đào tạo trực tuyến đã giúp đảm bảo được chương hình học tập của học viên các lực lượng vũ trang, hơn 8.000 (gần 100%) học viên được kết nối ngay từ tuần đầu tiên, đảm bảo tiến độ và chất lượng học tập.
