Nguyễn Tú Anh - Hoàng Đức Thịnh - Phạm Thanh Tùng:
Viện KHXH&NVQS, Học viện Chính trị
Email: [email protected]
Tóm tắt: Bài viết làm rõ chiến tranh thông tin là mũi nhọn công phá nguy hiểm trong kỷ nguyên số của các thế lực thù địch, phản động. Đồng thời, chỉ rõ “lá chắn tư tưởng” của cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam là tấm khiên thép vững chắc quan trọng quyết định đến việc phòng, chống có hiệu quả chiến tranh thông tin. Trên cơ sở tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận đường lối đổi mới về vai trò của công tác tư tưởng, bài viết nhấn mạnh: tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, tổ chức đảng; đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp… để tạo thành “tấm khiên” thép vững chắc trong phòng, chống chiến tranh thông tin trong kỷ nguyên mới.
Từ khoá: Lá chắn tư tưởng; cán bộ, chiến sĩ; Quân đội nhân dân Việt Nam; chiến tranh thông tin; kỷ nguyên mới.
1. Mở đầu
Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, trước những biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường của tình hình thế giới, khu vực; đặc biệt sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, công nghệ số và không gian mạng, chiến tranh thông tin đã trở thành một hình thức đấu tranh phi vũ trang nguy hiểm, tinh vi và có sức công phá lớn trên mặt trận tư tưởng. Các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng những ưu thế của truyền thông hiện đại để lan truyền các hình ảnh, cắt ghép các thông tin sai trái để xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội; đẩy mạnh hoạt động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên, làm suy yếu nền tảng tư tưởng, niềm tin chính trị và bản chất cách mạng của Quân đội. Vì vậy, xây dựng “lá chắn tư tưởng” sẽ là tấm khiên thép vững chắc để cán bộ, chiến sĩ chủ động phòng, chống chiến tranh thông tin, bảo vệ mình, bảo vệ đơn vị trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài; góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội, xứng đáng là lực lượng chính trị tin cậy, trung thành của Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Chiến tranh thông tin trong kỷ nguyên mới - mũi nhọn tiến công trực diện vào tư tưởng, niềm tin và hệ giá trị con người
Bản chất sâu xa của chiến tranh thông tin là cuộc đấu tranh nhằm chiếm lĩnh không gian tư tưởng, thao túng nhận thức và dẫn dắt hành vi chính trị - xã hội theo hướng có lợi cho các thế lực thù địch để chống phá cách mạng Việt Nam. Thông qua các nền tảng truyền thông trực tuyến, thông tin không còn bị giới hạn bởi không gian và thời gian, cho phép các chủ thể tiến hành chiến tranh thông tin lan truyền các nội dung với tốc độ nhanh chóng, “tức thời”, phạm vi ảnh hưởng mang tính toàn cầu, tạo ra những “làn sóng nhận thức” có khả năng định hướng dư luận theo những mục tiêu nhất định.
Tư tưởng, niềm tin và hệ giá trị con người là những yếu tố cốt lõi định hình bản sắc cá nhân và cộng đồng, đã, đang và sẽ trở thành mục tiêu hàng đầu của các hoạt động tác chiến thông tin. Các chiến dịch tung tin giả, bóp méo sự thật, xuyên tạc lịch sử, hoặc “nửa thật nửa giả” được thiết kế, dàn dựng có chủ đích nhằm gây hoang mang, nhiễu loạn, từ đó làm xói mòn lòng tin của con người vào các giá trị truyền thống, thể chế chính trị và các chuẩn mực đạo đức xã hội. Nguy hiểm hơn, chiến tranh thông tin không chỉ dừng lại ở việc “phá” mà còn hướng tới “xây” tức là từng bước áp đặt, cài cắm đưa những hệ giá trị mới, phù hợp với lợi ích của các thế lực tiến hành chiến tranh. Quá trình đó sẽ diễn ra âm thầm, lâu dài, thông qua việc lặp đi lặp lại các thông điệp, hình ảnh, biểu tượng và khuôn mẫu, hành vi trên môi trường số, từ đó dần hình thành những thay đổi trong nhận thức và hành vi của con người.
Khác với các hình thức chiến tranh truyền thống dựa vào sức mạnh quân sự hữu hình là chủ yếu, chiến tranh thông tin dựa vào sức mạnh vô hình là trọng tâm, có khả năng gây tổn hại lâu dài, sâu sắc, đặc biệt nguy hiểm làm suy yếu từ bên trong. Các nhà tư tưởng của chủ nghĩa đế quốc đã tổng kết: “có những việc 100 máy bay chiến đấu không thể thực hiện nổi, nhưng chỉ cần 10 sứ giả lại có thể hoàn thành; một đài phát thanh cũng có thể bình định xong một đất nước. Ngày nay làn sóng điện thay thế thanh gươm; cây bút là phương tiện đi vào trái tim khối óc con người; một đô la chi cho tuyên truyền có tác dụng ngang với 5 đô la chi cho quốc phòng; kích động vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo là bốn đòn đột phá khẩu, bốn mũi xung kích để trọc thủng mặt trận tư tưởng chính trị”1. Các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng thành tựu của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo để lan truyền thông tin sai trái, xuyên tạc lịch sử, bóp méo sự thật, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi, dao động, để làm mất phương hướng về lý tưởng, niềm tin. Mục tiêu cuối cùng của chúng không chỉ làm thay đổi nhận thức, mà phá vỡ hệ giá trị cách mạng, làm phai nhạt mục tiêu, lý tưởng niềm tin chính trị, từng bước chuyển hóa tư tưởng, dẫn tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Trước tình hình đó, Quân đội trở thành trọng điểm chống phá của chiến tranh thông tin trong kỷ nguyên số. Các luận điệu xuyên tạc bản chất “quân đội của Đảng”, kích động “phi chính trị hóa” Quân đội, phủ nhận sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội thực chất là nhằm tước bỏ nền tảng tư tưởng, chính trị, làm suy yếu sức mạnh chiến đấu và vai trò nòng cốt của Quân đội trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2.2. Lá chắn tư tưởng - nền tảng cốt lõi để vô hiệu hóa chiến tranh thông tin
Lá chắn tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam là sự kết tinh của nhiều yếu tố: nền tảng lý luận vững chắc, bản lĩnh chính trị kiên định, phẩm chất đạo đức trong sáng, trình độ nhận thức và kỹ năng xử lý thông tin hiện đại, cùng với môi trường văn hóa quân sự lành mạnh và sự lãnh đạo, quản lý chặt chẽ của cấp uỷ, tổ chức đảng các cấp. Khi những yếu tố này được xây dựng đồng bộ, vững chắc, sẽ tạo thành một “phòng tuyến tư tưởng” kiên cố, đủ sức vô hiệu hóa mọi âm mưu, thủ đoạn chiến tranh thông tin của các thế lực thù địch, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn và phát huy bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang của Quân đội trong tình hình mới. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định mục tiêu chủ yếu là: “Chủ động phòng ngừa, đấu tranh làm thất bại chiến lược “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ, “phi chính trị hoá” Quân đội của các thế lực thù địch”2.
Trong điều kiện chiến tranh thông tin lấy tư tưởng, niềm tin và hệ giá trị làm mục tiêu tiến công, lá chắn tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ chính là tuyến phòng thủ đầu tiên, trực tiếp và quyết định hiệu quả phòng, chống chiến tranh thông tin. Lá chắn tư tưởng được hình thành từ niềm tin khoa học vững chắc vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; sự trung thành tuyệt đối vào mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; bản lĩnh kiên định, không dao động trước mọi tác động tiêu cực từ bên ngoài. Đây là “trục xương sống” định hướng toàn bộ nhận thức và hành động của cán bộ, chiến sĩ. Khi có nền tảng tư tưởng kiên định, cán bộ, chiến sĩ sẽ có khả năng “miễn dịch” trước các thông tin sai trái, thù địch; đồng thời chủ động nhận diện và đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, chống phá trên không gian mạng cũng như trong đời sống thực tiễn. Khi cán bộ, chiến sĩ có lá chắn tư tưởng vững chắc, không chỉ “không bị nhiễm” trước các thông tin xấu độc, mà còn có khả năng tự sàng lọc, tự phản biện, nhận biết và phân biệt rõ đúng - sai, thật - giả, tốt - xấu. Chiến tranh thông tin chỉ phát huy tác dụng khi nó tìm được “kẽ hở” trong nhận thức, niềm tin và bản lĩnh chính trị. Khi nền tảng tư tưởng được củng cố vững chắc, mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận, kích động đều không thể thâm nhập, thậm chí bị vô hiệu hóa ngay từ bên trong nhận thức của mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Trong kỷ nguyên mới, khi chiến tranh thông tin tìm cách “làm mềm hóa” ý chí, “xói mòn” lý tưởng, lá chắn tư tưởng chính là tấm khiên bảo vệ bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang và kỷ luật tự giác, nghiêm minh của Quân đội nhân dân Việt Nam. Lá chắn tư tưởng còn bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn quân. Khi tư tưởng thống nhất, niềm tin vững vàng, thì kỷ luật được giữ nghiêm, đoàn kết nội bộ được củng cố, sức mạnh chiến đấu được nhân lên. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong mọi tình huống, nhất là khi Quân đội phải đối mặt với các thách thức an ninh phi truyền thống mới, phức tạp, khó lường.
Chiến tranh thông tin trong kỷ nguyên mới không chỉ đòi hỏi “phòng ngừa” mà còn yêu cầu “chủ động tiến công” trên mặt trận tư tưởng. Lá chắn tư tưởng vững chắc giúp cán bộ, chiến sĩ không chỉ đứng vững trước các luồng thông tin xấu độc, mà còn đủ năng lực, bản lĩnh để tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Khi được trang bị đầy đủ tri thức lý luận, phương pháp tư duy biện chứng, khoa học và kỹ năng tiếp cận, xử lý thông tin hiện đại, cán bộ, chiến sĩ có thể nhận diện sớm âm mưu, thủ đoạn chiến tranh thông tin; từ đó kịp thời đấu tranh, định hướng dư luận, lan tỏa các giá trị đúng đắn, tích cực. Vì vậy, lá chắn tư tưởng không chỉ là “tấm khiên phòng thủ” mà còn là “điểm tựa” để triển khai thế trận đấu tranh tư tưởng chủ động, hiệu quả.
Trong kỷ nguyên mới, bảo vệ Tổ quốc không chỉ diễn ra khi có xung đột vũ trang, mà bắt đầu từ thời bình, từ việc giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng và niềm tin xã hội. Chiến tranh thông tin thường diễn ra âm thầm, lâu dài, nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ dẫn tới những hệ lụy nghiêm trọng, thậm chí làm suy yếu quốc gia từ bên trong. Xây dựng lá chắn tư tưởng vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam chính là giải pháp mang tính chiến lược để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ trước, từ khi nước chưa nguy bằng sức mạnh chính trị - tinh thần. Khi Quân đội vững vàng về tư tưởng, thì nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân được củng cố vững chắc, tạo nền tảng để đất nước phát triển ổn định, bền vững.
2.3. Lá chắn tư tưởng - tấm khiên thép để bảo vệ bản chất cách mạng, sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Thời gian qua, cấp uỷ, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì ở các cơ quan, đơn vị làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao thấy nhận thức chính trị, bản lĩnh tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ về vai trò, tầm quan trọng xây dựng lá chắn tư tưởng để phòng, chống chiến tranh thông tin của các thế lực thù địch, phản động. Thông qua việc quán triệt nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, như: Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22-10-2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2050; Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng… cán bộ, chiến sĩ ngày càng có nhận thức đúng đắn về âm mưu, thủ đoạn chiến tranh thông tin; hình thành khả năng tự sàng lọc, tự đề kháng trước các luồng thông tin xấu độc. Tuyệt đại đa số cán bộ, chiến sĩ giữ vững lập trường, không dao động, không bị lôi kéo, kích động.
Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong Quân đội được đổi mới mạnh mẽ về nội dung, hình thức và phương pháp, góp phần trực tiếp củng cố lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ. Việc kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục truyền thống, giáo dục lý luận với cập nhật kịp thời tình hình thời sự, thông tin mới, nhất là những vấn đề “nóng”, phức tạp trên không gian mạng, đã giúp cán bộ, chiến sĩ nâng cao khả năng nhận diện, phân tích và xử lý thông tin. Nhiều đơn vị đã chủ động đưa nội dung phòng, chống chiến tranh thông tin vào sinh hoạt chính trị, ngày chính trị văn hóa tinh thần, diễn đàn thanh niên, qua đó tạo môi trường giáo dục tư tưởng thường xuyên, liên tục, sát thực tiễn. Điển hình như: Mô hình “mỗi ngày một câu hỏi, mỗi tuần một điều luật qua Zalo/Fanpage nội bộ ở Quân khu 7, Quân khu 9; thành lập các tổ tư vấn tâm lý, pháp luật ngay tại các đại đội; thành lập câu lạc bộ lý luận chính trị; ứng dụng công nghệ VR (thực tế ảo) để giáo dục truyền thống… Thông qua các lực lượng nòng cốt, các tổ, nhóm đấu tranh tư tưởng ở các cơ quan, đơn vị nhiều cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp tham gia viết bài, chia sẻ thông tin chính thống, lan tỏa các giá trị tích cực, góp phần định hướng dư luận xã hội. Không ít luận điệu xuyên tạc, bịa đặt liên quan đến Quân đội, đến đường lối, chủ trương của Đảng đã được nhận diện sớm, phản bác kịp thời, không để lan rộng, tạo “điểm nóng” về tư tưởng.
Kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng internet, mạng xã hội trong Quân đội được tăng cường, qua đó hạn chế các “kẽ hở” mà chiến tranh thông tin có thể lợi dụng. Việc chấp hành nghiêm các quy định về bảo mật, an toàn thông tin, phát ngôn và cung cấp thông tin trên không gian mạng đã góp phần quan trọng trong việc giữ vững trận địa tư tưởng nội bộ. Thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, tuyên truyền cổ động, các phong trào thi đua quyết thắng, giá trị truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa sâu rộng, trở thành điểm tựa tinh thần quan trọng, giúp cán bộ, chiến sĩ giữ vững niềm tin, lý tưởng và động cơ phấn đấu đúng đắn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng cho thấy việc phát huy lá chắn tư tưởng trong phòng, chống chiến tranh thông tin vẫn còn một số khó khăn, thách thức. Một bộ phận nhỏ cán bộ, chiến sĩ còn hạn chế về kỹ năng tiếp cận, phân tích thông tin trên không gian mạng; việc đấu tranh phản bác ở một số thời điểm còn thiếu tính kịp thời, sắc bén; công tác dự báo, nắm bắt diễn biến tư tưởng có lúc, có nơi chưa thật chủ động.
Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, khi không gian mạng trở thành “không gian sống thứ hai” của con người, chiến tranh thông tin không chỉ là thủ đoạn hỗ trợ mà đã trở thành một hình thái tiến công chủ yếu, trực diện vào lĩnh vực tư tưởng, niềm tin và hệ giá trị. Trước yêu cầu, nhiệm vụ đó, việc xây dựng lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam phải được tiến hành một cách toàn diện, thường xuyên, đồng bộ, có chiều sâu, bảo đảm Quân đội luôn vững vàng về chính trị, tư tưởng, xứng đáng là lực lượng nòng cốt bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ: “chúng ta cần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; vững mạnh về chính trị, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng; có tổ chức lực lượng tinh - gọn - mạnh theo phương châm “người trước súng sau”, đặc biệt coi trọng xây dựng và phát huy nhân tố con người, trước hết là nhân tố chính trị, tinh thần”3; với tinh thần đó, cần thực hiện tốt các giải pháp sau đây:
2.3.1. Tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với công tác xây dựng lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ
Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định, xuyên suốt, bảo đảm cho việc xây dựng lá chắn tư tưởng đi đúng hướng chính trị, đúng mục tiêu, yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới. Ở đâu cấp ủy, tổ chức đảng nhận thức sâu sắc, lãnh đạo chặt chẽ, ở đó trận địa tư tưởng vững chắc, khả năng đề kháng trước chiến tranh thông tin cao. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định: “Quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm của Đảng về quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; các quyết sách chiến lược về phát triển đất nước và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa; giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành tập trung thống nhất của Nhà nước đối với Quân đội và sự nghiệp quốc phòng”4.
Theo đó, các cấp ủy, tổ chức đảng trong Quân đội cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phòng, chống “diễn biến hòa bình”, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Phải xác định rõ xây dựng lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ không phải là nhiệm vụ riêng của ai, của cơ quan chính trị mà là trách nhiệm chính trị trực tiếp của cấp ủy, người chỉ huy các cấp, của các tổ chức, lực lượng; đưa nội dung lãnh đạo công tác tư tưởng, phòng, chống chiến tranh thông tin vào nghị quyết lãnh đạo thường kỳ và chuyên đề của cấp ủy; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả xây dựng bản lĩnh chính trị, tư tưởng của đơn vị. Thông qua đó, tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong toàn quân, không để xảy ra khoảng trống, sơ hở trên trận địa tư tưởng.
2.3.2. Đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng hiện đại, thực chất, hiệu quả
Giáo dục chính trị, tư tưởng là con đường cơ bản, lâu dài để hình thành và củng cố lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ. Trong bối cảnh chiến tranh thông tin diễn ra nhanh, mạnh, đa chiều, công tác giáo dục chính trị không thể dừng lại ở việc truyền thụ lý luận một chiều mà phải hướng tới nâng cao năng lực tư duy phản biện, khả năng “miễn dịch tư tưởng” trước thông tin xấu độc. Văn kiện dại hội lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng; nâng cao tính chiến đấu, tính giáo dục, tính thuyết phục trong tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng”5. Với tinh thần đó, cấp uỷ, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấp ở đơn vị cơ sở cần tiếp tục đổi mới nội dung giáo dục theo hướng bám sát thực tiễn không gian mạng, kịp thời cập nhật các âm mưu, thủ đoạn mới của các thế lực thù địch trong chiến tranh thông tin. Không né tránh các vấn đề phức tạp, nhạy cảm, trái lại cần phân tích thấu đáo, khoa học, giúp cán bộ, chiến sĩ hiểu đúng bản chất vấn đề, từ đó củng cố niềm tin vào con đường xã hội chủ nghĩa, vào sự lãnh đạo của Đảng. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phương tiện truyền thông hiện đại vào giáo dục chính trị; kết hợp hài hòa giữa giáo dục truyền thống với đối thoại, trao đổi, thảo luận, xử lý tình huống tư tưởng. Thông qua đó, chuyển mạnh từ “truyền đạt” sang “thuyết phục”, từ “nghe - chép” sang “hiểu - tin - hành động”, làm cho lý luận chính trị thực sự trở thành vũ khí sắc bén trong đấu tranh tư tưởng. Chú trọng xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, phong phú, giàu tính nhân văn, làm nền tảng tinh thần vững chắc để cán bộ, chiến sĩ không bị lôi kéo bởi các sản phẩm văn hóa độc hại trên không gian mạng. Môi trường văn hóa tốt chính là “hàng rào mềm” nhưng có sức đề kháng lâu dài, ổn định, bền vững trước chiến tranh thông tin.
2.3.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị, cán bộ chủ trì các cấp có bản lĩnh tư tưởng vững vàng, năng lực đấu tranh tư tưởng sắc bén
Một trong những khâu đột phá được Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định là: “Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh thu hút, trọng dụng nhân tài, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại”6. Cán bộ là nhân tố trực tiếp tổ chức, dẫn dắt quá trình xây dựng lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị. Trước chiến tranh thông tin ngày càng tinh vi, cán bộ, nhất là cán bộ chính trị, cán bộ chủ trì, phải thực sự là “người gác cửa tư tưởng”, “tấm gương niềm tin” cho cán bộ, chiên sĩ noi theo. Theo đó, cần chú trọng bồi dưỡng toàn diện cho đội ngũ cán bộ về trình độ lý luận chính trị, năng lực phân tích, xử lý thông tin, kỹ năng sử dụng mạng xã hội và tham gia đấu tranh trên không gian mạng. Cán bộ không chỉ “vững” về chính trị mà còn phải “sắc” về tư duy, “linh hoạt” về phương pháp, đủ khả năng định hướng tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ trước những vấn đề mới, khó, phức tạp hiện nay. Đồng thời, phải gắn xây dựng lá chắn tư tưởng với rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, phong cách công tác của cán bộ. Thực tiễn cho thấy, uy tín, sự gương mẫu của cán bộ có sức lan tỏa tư tưởng mạnh mẽ hơn bất kỳ hình thức tuyên truyền nào. Khi cán bộ thực sự trong sạch, vững vàng về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, nói đi đôi với làm, nói ít làm nhiều thì đó chính là “lá chắn mềm” nhưng hết sức bền vững trước mọi luận điệu xuyên tạc. Cùng với đó, cấp uỷ, tổ chức đảng cấp trên kịp thời phát hiện, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc trong tiếp cận, chia sẻ thông tin của cấp dưới. Đồng thời, phải kết hợp quản lý với giáo dục, thuyết phục, giúp cán bộ, chiến sĩ hiểu rõ vì sao phải chấp hành, từ đó tự giác tuân thủ.
2.3.4. Phát huy vai trò chủ động của cán bộ, chiến sĩ trong đấu tranh phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng
Lá chắn tư tưởng không chỉ được xây dựng từ bên ngoài mà phải được hình thành từ ý thức tự giác, khả năng tự bảo vệ, tự đấu tranh của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Trong điều kiện hiện nay, mỗi cán bộ, chiến sĩ vừa là đối tượng bị tác động, vừa có thể trở thành chủ thể tham gia đấu tranh trên mặt trận thông tin. Do đó, cần chú trọng giáo dục, rèn luyện cho cán bộ, chiến sĩ kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc, tin giả, tin xuyên tạc; kỹ năng kiểm chứng, chọn lọc và xử lý thông tin trên mạng xã hội. Trên cơ sở đó, hình thành “bộ lọc tư tưởng” cá nhân, giúp mỗi quân nhân không bị cuốn theo các luồng thông tin sai trái, tiêu cực. Cần tổ chức, phát huy hiệu quả các lực lượng nòng cốt đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng; khuyến khích cán bộ, chiến sĩ tham gia lan tỏa thông tin tích cực, giá trị nhân văn, hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”. Đấu tranh trong kỷ nguyên mới không chỉ là phản bác mà còn là chiếm lĩnh không gian thông tin bằng cái đúng, cái tốt, cái tiến bộ.
3. Kết luận
Trong kỷ nguyên mới, khi chiến tranh thông tin trở thành mũi tiến công nguy hiểm vào lĩnh vực tư tưởng, niềm tin và giá trị, việc xây dựng lá chắn tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam là yêu cầu khách quan, cấp bách và lâu dài. Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần tạo dựng “tấm khiên tư tưởng” vững chắc, bảo đảm Quân đội ta luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, đủ sức đương đầu và chiến thắng mọi hình thái chiến tranh, trong đó có chiến tranh thông tin trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất của Nhà nước, Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ không ngừng lớn mạnh, có chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu cao, làm nòng cốt cùng toàn dân bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, giữ vững và củng cố môi trường hoà bình, ổn định để xây dựng và phát triển đất nước hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Chú thích
(1) Xem Nguyễn Phú Trọng (2023), Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 303.
(2), (4), (6) Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030.
(3) Diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 35 năm ngày hội Quốc phòng toàn dân, https://www.bqdnd.vn, đăng ngày 20-12-2024.
(5) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.131.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2050
3. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22-10-2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
4. Toàn văn bài phát biểu chỉ đạo Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bí thư Quân uỷ Trung ương https://mod.gov.vn, ngày 30-9-2025.
5. Tô Lâm (2026), Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 25-1-2026.
DEOLOGICAL SHIELD" - A STEEL SHIELD TO PREVENT AND COMBAT INFORMATION WARFARE IN THE NEW ERA
Nguyễn Tú Anh - Hoàng Đức Thịnh - Phạm Thanh Tùng
Viện KHXH&NVQS, Học viện Chính trị
Email: [email protected]
Abstract: This article clarifies that information warfare has become a highly dangerous spearhead of attack in the digital era, employed by hostile and reactionary forces. At the same time, it highlights that the “ideological shield” of officers and soldiers of the Vietnam People’s Army serves as a crucial and solid “steel shield,” playing a decisive role in effectively preventing and countering information warfare. Based on the theoretical foundations of Marxism–Leninism, Ho Chi Minh Thought, and the Party’s renewal-oriented perspectives on the role of ideological work, the article emphasizes the need to strengthen the leadership and direction of Party committees and organizations; innovate political and ideological education; and build a competent contingent of cadres at all levels. These measures contribute to forming a strong “steel shield” in preventing and combating information warfare in the new era.
Keywords: ideological shield; officers and soldiers; Vietnam People’s Army; information warfare; new era.
