Đỗ Phạm Hùng
Học viện Quốc phòng
Tóm tắt: Thế trận khu vực phòng thủ có vai trò quan trọng trong khu vực phòng thủ, nếu thế trận liên hoàn, vững chắc là cơ sở để ngăn ngừa, đẩy lùi mọi nguy cơ và đối phó có hiệu quả đối với các tình huống trong cả thời bình lẫn thời chiến và ngược lại nếu thế trận khu vực phòng thủ của tỉnh nào không liên hoàn, vững chắc thì khó có thể ngăn ngừa, đối phó hiệu quả với những mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch và các tình huống quốc phòng và an ninh. Bài viết tập trung nghiên cứu thực trạng chất lượng và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của đảng uỷ quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ hiện nay.
Từ khoá: Đảng uỷ quân sự tỉnh; xây dựng thế trận; khu vực phòng thủ; Nghị quyết số 28-NQ/TW.
Nhận bài: 26/02/2026; Biên tập: 26/02/2026; Duyệt đăng: 27/02/2026
Mở đầu
Đảng uỷ quân sự tỉnh, là cơ quan lãnh đạo của đảng bộ quân sự (ĐUQS) tỉnh giữa hai kỳ đại hội, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt của tỉnh uỷ, có vị trí, vai trò quan trọng trong xây dựng và hoạt động của khu vực phòng thủ (KVPT). Hoạt động của ĐUQS tỉnh góp phần quan trọng trong vận hành cơ chế lãnh đạo của đảng đối với công tác quân sự, quốc phòng địa phương, đối với nhiệm xây dựng thế trận KVPT.
1. Thực tiễn chất lượng hoạt động của đảng uỷ quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ thời gian vừa qua
Trong những năm qua, trên cơ sở quán triệt sâu sắc tình hình, nhiệm vụ; các nghị quyết của Đảng, của Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng, của các đảng uỷ, bộ tư lệnh quân khu và của cấp uỷ, chính quyền địa phương tỉnh, hoạt động của các ĐUQS tỉnh trên cả nước trong xây dựng thế trận KVPT đã ngày càng đi vào nề nếp, chất lượng, hiệu quả. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động của một số ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT vẫn còn những hạn chế, bất cập; nội dung hoạt động chậm được đổi mới, phương thức hoạt động chưa hiệu quả; hoạt động nghiên cứu, đề xuất và giúp tỉnh uỷ chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra gắn quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội của một số tỉnh với xây dựng thế trận quân sự, tích lũy tiềm lực của KVPT có nội dung còn hạn chế; hoạt động lãnh đạo đối với lực lượng vũ trang (LLVT) thuộc quyền thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT có nhiệm vụ chất lượng chưa cao.
Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch đẩy mạnh hoạt động chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta; tình hình, nhiệm vụ cách mạng, yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc có bước phát triển mới; đối với nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT bên cạnh những điều kiện thuận lợi, còn nhiều khó khăn, thách thức cần phải khắc phục, vượt qua, nhất là thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hiện nay đã và đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc chuẩn bị tốt địa phương về mọi mặt cả trong thời bình và thời chiến là một trong những nhiệm vụ vừa mang tính lâu dài vừa mang tính cấp bách hiện nay.
2. Một số giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động của đảng uỷ quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ tỉnh hiện nay
2.1.Tạo chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng đối với nâng cao chất lượng hoạt động của đảng uỷ quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ tỉnh hiện nay
Đây là một giải pháp cơ bản, xuyên suốt, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu. Để tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng, trước hết tập trung nâng cao nhận thức của cấp uỷ, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và nhân dân địa phương về nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT, bằng cách đẩy mạnh tuyên truyền sâu sắc về những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng phải đi đôi với bảo vệ vững chắc Tổ quốc, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, xây dựng thế trận KVPT, làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, từng lực lượng đối với nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT.
Tuyên truyền làm cho các chủ thế, lực lượng nhận thức sâu sắc về vai trò và chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong nghiên cứu, tham mưu, đề xuất chủ trương, biện pháp lãnh đạo và giúp tỉnh uỷ, hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các tổ chức, lực lượng trong xây dựng thế trận KVPT; trong lãnh đạo mọi mặt LLVT thuộc quyền thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT. Nhận thức đầy đủ những thuận lợi, khó khăn của địa phương, những vấn đề mới đặt ra đã, đang tác động trực tiếp đến nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT và hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT hiện nay. Từ đó phát huy tinh thần trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng, nhân dân địa phương trong xây dựng thế trận KVPT và nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT.
Đa dạng hoá và vận dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp tuyên truyền, vận động như: tổ chức tốt các hình thức sinh hoạt chính trị của cấp uỷ, chính quyền, các cơ quan, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang thuộc quyền; thực hiện tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng của các tổ chức, lực lượng đa dạng hoá công tác tuyên truyền, vận động trên các phương tiện thông tin đại chúng truyền thông của Trung ương và địa phương, đẩy mạnh công tác giáo dục, bồi dưỡng, phổ biến kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đối tượng cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên và nhân dân địa phương trên địa bàn tỉnh; tổ chức tốt các phong trào hành động cách mạng của cán bộ, đảng viên và nhân dân và nâng cao nhận thức, trách nhiệm thông qua thực tiễn tổ chức xây dựng và hoạt động của khu vực phòng thủ tỉnh trên địa bàn tỉnh.
2.2. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của đảng uỷ quân khu, tỉnh uỷ đối với việc nâng cao chất lượng hoạt động của đảng ủy quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ hiện nay
Đảng uỷ quân khu, tỉnh uỷ các tỉnh cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng ĐUQS tỉnh TSVM, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của ĐUQS tỉnh đủ năng lực nghiên cứu, tham mưu, đề xuất những chủ trương, biện pháp lãnh đạo và giúp tỉnh uỷ chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức, lực lượng; lãnh đạo, chỉ đạo LLVT thuộc quyền thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT; thường xuyên quan tâm củng cố, kiện toàn ĐUQS tỉnh đủ về số lượng, có chất lượng cao, cơ cấu hợp lý theo đúng tinh thần Nghị quyết số 109-NQ/QU, ngày 11/02/2019 của Quân uỷ Trung ương; lãnh đạo, chỉ đạo bồi dưỡng nâng cao trình độ mọi mặt, rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống cho đội ngũ đảng uỷ viên và mọi cán bộ, đảng viên trong đảng bộ quân sự tỉnh; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá".
Đảng uỷ quân khu, tỉnh uỷ các tỉnh cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết của ĐUQS tỉnh, trong đó có hoạt động xây dựng thế trận KVPT theo Nghị quyết số 28-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị định số 21 về KVPT của Chính phủ. Tập trung làm chuyển chất lượng thực hiện nghị quyết của ĐUQS tỉnh; phát huy vai trò, trách nhiệm của các các tổ chức, lực lượng có liên quan, của cán bộ, đảng viên trong phối hợp, hiệp đồng, thực hiện tốt nghị quyết lãnh đạo của tỉnh uỷ; tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng bộ chỉ huy quân sự, đơn vị bộ đội địa phương, đội ngũ cán bộ của cơ quan quân sự tỉnh vững mạnh toàn diện, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Thường xuyên đổi mới nội dung, phương thức chỉ đạo của đảng uỷ quân khu, tỉnh uỷ đối với các tổ chức, các lực lượng, cơ quan, đơn vị có liên quan trong xây dựng thế trận KVPT. Lãnh đạo, chỉ đạo ĐUQS tỉnh thực hiện tốt việc quy hoạch, xác định kế hoạch xây dựng thế trận KVPT trong từng năm, từng nhiệm kỳ, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng công trình phòng thủ, xây dựng LLVT địa phương vững mạnh làm nòng cốt trong xây dựng thế trận KVPT; đầu tư xây dựng thế trận KVPT then chốt và xây dựng căn cứ chiến đấu, căn cứ hậu phương. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT, trong đó chú trọng kiểm tra, giám sát hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng tiềm lực, lực lượng và thế trận KVPT, nhất là việc kết hợp giữa phát triển kinh tế, xã hội với củng cố quốc phòng và an ninh trong xây dựng thế trận KVPT.
2.3. Xác định đúng các nội dung nghiên cứu, đề xuất xây dựng thế trận khu vực phòng thủ hiện nay
Đảng uỷ quân sự tỉnh cần tập trung đổi mới việc giáo dục, quán triệt, cụ thể hóa các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng thế trận KVPT phù hợp với thực tế của địa phương; xác định đúng nội dung phối hợp giữa ĐUQS với đảng uỷ - Ban giám đốc công an tỉnh làm nòng cốt trong nghiên cứu, tham mưu, đề xuất chủ trương, biện pháp lãnh đạo nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT. Đồng thời xác định đúng nội dung phối hợp giữa ĐUQS với các cơ quan ban, ngành, đoàn thể nhân dân để cùng nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với tỉnh uỷ, hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân những chủ trương, biện pháp lãnh đạo xây dựng thế trận KVPT phù hợp với thực tế của địa phương.
Đảng uỷ quân sự tỉnh cần xác định đúng các nội dung hoạt động giúp tỉnh uỷ chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các tổ chức, lực lượng ở địa phương thực hiện kế hoạch xây dựng thế trận KVPT trong từng năm, theo nhiệm kỳ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các tổ chức, lực lượng có liên quan trong việc thực hiện các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh uỷ về xây dựng thế trận KVPT. Đảng uỷ quân sự tỉnh cần nắm vững các chủ trương, nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT để xác định đúng nội dung lãnh đạo LLVT thuộc quyền xây dựng thế trận KVPT, tham gia xây dựng cấp uỷ, chính quyền và tổ chức chính trị, xã hội trong KVPT vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành và tố chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng và an ninh, xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, “thế trận lòng dân” vững chắc; thực hiện có hiệu quả quy chế dân chủ ở cơ sở; xác định phương án bố trí tổng thể các công trình quốc phòng, khu quân sự và chỉ giới xây dựng các công trình đó; xây dựng các quyết tâm, phương án tác chiến bảo vệ, giữ vững mục tiêu trọng yếu của KVPT; lãnh đạo LLVT thuộc quyền tham gia xây dựng thế trận quân sự trong KVPT cần phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc phòng và an ninh trên địa bàn, đã được phê duyệt, đồng thời thực hiện điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tiễn ở địa phương.
2.4. Phát huy vai trò của các ban đảng thuộc tỉnh uỷ trong nâng cao chất lượng hoạt động của đảng ủy quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ hiện nay
Các ban đảng thuộc tỉnh uỷ có vai trò quan trọng trong nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với tỉnh uỷ những chủ trương, biện pháp lãnh đạo thực hiện nghiêm cơ chế lãnh đạo của Đảng trong xây dựng thế trận KVPT theo đúng tinh thần Nghị quyết số 02- NQ/TW của Bộ Chính trị; những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng các cấp uỷ, tổ chức đảng trực thuộc đảng bộ quân sự tỉnh, theo đúng quy định của Điều lệ Đảng, của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về hệ thống tổ chức đảng trong quân đội; những chủ trương, biện pháp lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất và năng lực thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT. Tham mưu, đề xuất với tỉnh uỷ chỉ đạo tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, xây dựng cấp uỷ, tổ chức đảng trực thuộc đảng bộ quân sự tỉnh trong sạch, vững mạnh, xây dựng cơ quan, đơn vị và đội ngũ cán bộ vững mạnh toàn diện; kiểm tra, giám sát hoạt động phối hợp giữa ĐUQS với các cơ quan ban, ngành, đoàn thể nhân dân của tỉnh nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT, bảo đảm chất lượng, thiết thực, tiết kiệm, tránh hình thức, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Đồng thời đề xuất với tỉnh uỷ chỉ đạo sơ, tổng kết đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận KVPT theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, đơn vị, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT.
2.5. Phát huy vai trò của các cơ quan chức năng thuộc uỷ ban nhân dân tỉnh nâng cao chất lượng hoạt động của đảng ủy quân sự tỉnh trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ hiện nay
Điều 3, Luật Quốc phòng năm 2018, chỉ rõ: nguyên tắc hoạt động quốc phòng tuân thủ Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan chủ động phối hợp với bộ chỉ huy quân sự tỉnh: nghiên cứu, quán triệt quan điểm, đường lối quân sự, quốc phòng và an ninh của Đảng, Nhà nước; các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của cấp trên về xây dựng thế trận KVPT và tình hình thực tiễn của mỗi địa phương, cùng tham mưu cho uỷ ban nhân dân tỉnh những chủ trương, biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT; xây dựng các chương trình, đề án, cơ chế, chính sách, kế hoạch gắn phát triển kinh tế, xã hội với củng cố quốc phòng và an ninh, xây dựng thế trận KVPT, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT.
3. Kết luận
Nâng cao chất lượng hoạt động của ĐUQS tỉnh trong xây dựng thế trận KVPT hiện nay có những thuận lợi mới nhưng cũng đang đứng trước không ít những khó khăn, thử thách, đòi hỏi phải chủ động khắc phục khó khăn, quán triệt và thực hiện tốt phương hướng, yêu cầu và vận dụng, bổ sung các giải pháp cho phù hợp với thực tế của từng cơ quan, với từng địa bàn, trong từng giai đoạn cụ thể, để đem lại hiệu quả thiết thực.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Ban Chấp hành Trung ương. (22/9/2028). Nghị quyết về tiếp tục xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ vững chắc trong tình hình mới.
[2] Ban Chấp hành Trung ương. (12/12/2018). Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác của cấp uỷ, ban thường vụ cấp uỷ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
[3] Ban Chấp hành Trung ương. (30/10/2019). Kết luận đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 22/9/2008 của Bộ Chính trị (khóa X).
[4] Ban Bí thư Trung ương. (27/6/2025). Quy định về tổ chức cơ quan chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
[5] Bộ Chính trị. (24/5/2025). Quy định về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
SOME SOLUTIONS TO IMPROVE THE QUALITY OF THE PROVINCIAL MILITARY PARTY COMMITTEE'S ACTIVITIES IN BUILDING THE CURRENT REGIONAL DEFENSE POSTURE
Do Pham Hung
National Defence Academy, Vietnam
Sum mary: The regional defense posture plays a crucial role in regional defense. A cohesive and solid posture serves as the foundation for preventing and repelling all threats and effectively responding to situations in both peacetime and wartime. Conversely, if a province's regional defense posture is not cohesive and solid, it will be difficult to effectively prevent and respond to all conspiracies and subversive activities of hostile forces and to address national defense and security situations. This article focuses on researching the current state of quality and proposes several measures to improve the quality of the provincial military Party committee's activities in building the current regional defense posture.
Key words: Provincial Military Party Committee; building a defensive posture; defense zone.
