Trần Thị Thanh Hoa
Văn phòng, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Tóm tắt: Bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể là một nội dung quan trọng của công tác hậu cần trong các nhà trường Quân đội. Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, yêu cầu đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm ngày càng cao, không chỉ dừng lại ở việc phòng, chống ngộ độc thực phẩm mà còn hướng tới chuẩn hóa, hiện đại hóa quy trình quản lý, chế biến và kiểm soát chất lượng thực phẩm. Bài viết phân tích những yêu cầu đặt ra đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn nhà trường Quân đội hiện nay, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực bảo đảm an toàn thực phẩm theo hướng hiện đại, khoa học, đáp ứng yêu cầu giáo dục, đào tạo trong tình hình mới.
Từ khóa: An toàn thực phẩm; hậu cần quân đội; nhà trường Quân đội; hiện đại hóa; bếp ăn tập thể.
Nhận bài: 03/3/2026; Biên tập 04/3/2026; Duyệt đăng: 04/3/2026.
1. Mở đầu
Bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) tại bếp ăn các nhà trường quân đội là một nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với sức khỏe bộ đội, chất lượng huấn luyện, đào tạo và khả năng hoàn thành nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Trong môi trường quân đội, nơi kỷ luật nghiêm minh, cường độ học tập, rèn luyện cao và tính tập trung đông người lớn mọi sự cố về thực phẩm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn tác động đến sức mạnh chiến đấu, uy tín và hình ảnh của đơn vị. Vì vậy, năng lực bảo đảm ATTP tại bếp ăn nhà trường quân đội phải được xây dựng toàn diện, đồng bộ, từ tổ chức quản lý đến cơ sở vật chất, con người và quy trình kiểm soát. Trước yêu cầu hiện đại hóa công tác hậu cần và chuyển đổi số trong Quân đội hiện nay, việc nâng cao năng lực bảo đảm ATTP tại bếp ăn nhà trường càng trở nên cấp thiết, đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ cả về nhận thức, quy trình và phương thức quản lý.
2. Nội dung
2.1. Một số kết quả về năng lực bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn ở các nhà trường quân đội thời gian vừa qua
Nâng cao năng lực bảo đảm ATTP tại bếp ăn ở nhà trường Quân đội được hiểu là quá trình củng cố và phát triển toàn diện khả năng tổ chức, quản lý và thực hiện công tác bảo đảm ATTP tại bếp ăn tập thể, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Năng lực đó thể hiện ở sự vững vàng về nhận thức, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ nhân viên; ở quy trình chế biến, kiểm soát thực phẩm chặt chẽ, khoa học; ở điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phù hợp; và ở việc từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý. Đối với nhà trường Quân đội, việc nâng cao năng lực bảo đảm ATTP không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là nhiệm vụ trực tiếp góp phần xây dựng đơn vị chính quy, an toàn và hiện đại, cụ thể:
Năng lực bảo đảm ATTP thể hiện ở hệ thống lãnh đạo, chỉ huy và quản lý chặt chẽ, thống nhất. Ở các nhà trường quân đội, công tác chăm sóc sức khoẻ bộ đội được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy, chỉ huy đơn vị; cơ quan hậu cần, quân y và các bộ phận liên quan có trách nhiệm tham mưu, tổ chức thực hiện và kiểm tra giám sát. Sự phân công rõ ràng về trách nhiệm giữa ban chỉ huy, ban quân nhu, quân y và tổ cấp dưỡng tạo nên cơ chế phối hợp đồng bộ, hạn chế chồng chéo hoặc bỏ sót khâu quản lý. Việc xây dựng và thực hiện nghiêm các quy chế, quy trình về ATTP: quy trình nhập thực phẩm, bảo quản, sơ chế, chế biến, chia suất và lưu mẫu thức ăn; quy định kiểm thực ba bước; chế độ kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất. Việc tổ chức kiểm tra nội bộ thường xuyên, kết hợp với kiểm tra của cấp trên, góp phần kịp thời phát hiện, chấn chỉnh sai sót, phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Các nhà trường quân đội thường xây dựng kế hoạch phòng chống ngộ độc thực phẩm, có phương án xử trí khi xảy ra sự cố, bảo đảm lực lượng quân y sẵn sàng cấp cứu và điều tra nguyên nhân. Tính chủ động này giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả quản lý ATTP trong điều kiện đặc thù của môi trường quân đội. Các bếp ăn nhà trường quân đội hiện nay cơ bản được xây dựng theo hướng chính quy, thống nhất, bảo đảm quy trình một chiều từ khâu tiếp nhận đến chế biến và chia suất. Khu vực sơ chế, chế biến sống, chín được phân tách rõ ràng; hệ thống cấp thoát nước, xử lý rác thải, thông gió, chiếu sáng được đầu tư đồng bộ, góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.
Trang thiết bị như: tủ bảo quản, kho lạnh, dụng cụ chế biến, thiết bị nấu nướng, dụng cụ chia suất… được trang bị tương đối đầy đủ, đáp ứng yêu cầu bảo quản thực phẩm tươi sống và thực phẩm đã chế biến. Việc sử dụng vật liệu inox, nhựa an toàn thực phẩm, cùng với chế độ vệ sinh khử khuẩn định kỳ giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn. Đội ngũ nhân viên nhà bếp tại các nhà trường quân đội cơ bản được đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nấu ăn và kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm; được tập huấn định kỳ về quy định mới, kỹ năng nhận diện nguy cơ và xử lý tình huống. Việc khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra bệnh truyền nhiễm đối với nhân viên nhà bếp được thực hiện nghiêm túc, nhằm phòng ngừa lây nhiễm qua thực phẩm. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII khẳng định: “Công tác hậu cần, kỹ thuật đạt nhiều tiến bộ mới, bảo đảm tốt cho các nhiệm vụ của toàn quân, nhất là huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu…” (1). Trong hệ thống bảo đảm hậu cần đó, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể ở nhà trường Quân đội giữ vai trò trực tiếp chăm lo đời sống bộ đội, giảng viên, học viên; góp phần duy trì sức khỏe, thể lực, góp phần nâng cao chất lượng học tập, công tác ở nhà trường. Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh hiện đại hóa Quân đội, tinh thần “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” (2) cũng đặt ra yêu cầu phải từng bước hiện đại hóa công tác hậu cần nói chung và bảo đảm ATTP nói riêng.
Hiện nay, bếp ăn ở các nhà trường Quân đội thường phục vụ số lượng lớn cán bộ, giảng viên, học viên với cường độ học tập, huấn luyện cao. Yêu cầu bảo đảm ATTP vì vậy không chỉ dừng lại ở việc lựa chọn nguyên liệu sạch, chế biến hợp vệ sinh mà còn phải thực hiện đồng bộ từ khâu kiểm soát nguồn cung ứng, bảo quản, chế biến, phân chia khẩu phần đến lưu mẫu, truy xuất khi cần thiết. Chỉ một sơ suất nhỏ trong quy trình cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tập thể, tác động tiêu cực tới nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của đơn vị. Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo đảm ATTP tại một số bếp ăn nhà trường vẫn còn những khó khăn nhất định, như: áp lực thời gian chế biến trong giờ cao điểm; nguy cơ nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín; cơ sở vật chất ở một số khu vực chưa thật sự đồng bộ; việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, lưu trữ hồ sơ ATTP còn hạn chế. Trong bối cảnh yêu cầu hiện đại hóa ngày càng cao, nếu không kịp thời đổi mới, chuẩn hóa và nâng cao năng lực bảo đảm ATTP thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà trường chính quy, hiện đại.
2.2. Một số giải pháp nâng cao năng lực bảo đảm ATTP tại bếp ăn nhà trường Quân đội hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị của đội ngũ nhân viên bếp đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.
Trong môi trường Quân đội, mọi hoạt động đều đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng và gắn chặt với nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị; vì vậy, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm không đơn thuần là nhiệm vụ kỹ thuật hậu cần mà còn là một nội dung trực tiếp góp phần giữ vững sức khỏe bộ đội, ổn định tư tưởng, góp phần nâng cao hiệu quả học tập, rèn luyện và công tác của cán bộ, giảng viên, học viên. Khi nhận thức được đầy đủ vị trí, vai trò đó, mỗi nhân viên bếp sẽ thấy rõ trách nhiệm của mình đối với tập thể, từ đó nâng cao ý thức tự giác trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại bếp ăn. Do đó, đội ngũ nhân viên bếp ăn cần thường xuyên quán triệt các chủ trương, quy định của Đảng, Nhà nước và Quân đội về công tác hậu cần, an toàn thực phẩm; lồng ghép nội dung tự giáo dục ý thức trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp vào sinh hoạt đơn vị, sinh hoạt chuyên môn. Việc tuyên truyền không chỉ dừng lại ở phổ biến văn bản mà phải làm rõ hậu quả của những sai sót trong bảo đảm ATTP, phân tích các tình huống thực tế đã từng xảy ra để rút kinh nghiệm sâu sắc. Đồng thời, gắn nội dung bảo đảm ATTP với phong trào thi đua quyết thắng, với tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của cá nhân và tập thể; kịp thời biểu dương những tấm gương tận tụy, trách nhiệm, kiên quyết xử lý các biểu hiện chủ quan, lơ là, thiếu ý thức chấp hành quy trình. Khi nhận thức đã chuyển hóa thành niềm tin và trách nhiệm nội tâm, việc chấp hành các quy định về ATTP sẽ trở thành nhu cầu tự thân, tạo nền tảng bền vững cho mọi giải pháp khác.
Hai là, chuẩn hóa quy trình bảo đảm an toàn thực phẩm theo hướng khoa học, chặt chẽ, đồng bộ và phù hợp với đặc thù nhà trường Quân đội.
Trong điều kiện phục vụ số lượng lớn cán bộ, giảng viên, học viên với nhịp độ sinh hoạt, học tập, huấn luyện khẩn trương, liên tục, cường độ cao, nếu quy trình chế biến và quản lý thực phẩm không được tổ chức khoa học, rất dễ phát sinh những vấn đề gây cản trở chất lượng phục vụ bữa ăn, làm giảm hiệu quả hoạt động của bộ đội. Vì vậy, cần thường xuyên rà soát, bổ sung và hoàn thiện toàn bộ quy trình từ khâu lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguồn gốc, tiếp nhận nguyên liệu, bảo quản, sơ chế, chế biến đến chia suất ăn và lưu mẫu thức ăn. Nguyên tắc một chiều trong chế biến phải được thực hiện nghiêm túc; khu vực thực phẩm sống và chín phải tách biệt rõ ràng; dụng cụ chế biến phải được phân loại và sử dụng đúng mục đích; việc vệ sinh cá nhân của nhân viên bếp phải tuân thủ nghiêm quy định. Hệ thống sổ sách, hồ sơ theo dõi kiểm thực ba bước, lưu mẫu, nhiệt độ bảo quản cần được ghi chép đầy đủ, chính xác, phản ánh trung thực toàn bộ quá trình chế biến. Bên cạnh đó, cần định kỳ tổ chức tự kiểm tra nội bộ, đánh giá việc chấp hành quy trình, kịp thời điều chỉnh những điểm còn bất cập; đồng thời phối hợp chặt chẽ với quân y đơn vị trong kiểm tra, giám sát chất lượng thực phẩm. Khi quy trình được chuẩn hóa và thực hiện đồng bộ, thống nhất, công tác bảo đảm ATTP sẽ đi vào nền nếp, hạn chế tối đa yếu tố cảm tính, tùy tiện trong tổ chức thực hiện.
Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, kiểm soát an toàn thực phẩm, góp phần hiện đại hóa công tác hậu cần nhà trường.
Trong bối cảnh Quân đội đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ vào mọi mặt công tác, việc đưa công nghệ vào quản lý bếp ăn tập thể không chỉ nâng cao hiệu quả mà còn thể hiện bước chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý hiện đại. Các bếp ăn cần từng bước áp dụng phần mềm quản lý kho thực phẩm, theo dõi hạn sử dụng, thực hiện đúng nguyên tắc nhập, xuất thực phẩm; xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà cung cấp, hợp đồng, chứng từ nguồn gốc thực phẩm; số hóa hồ sơ kiểm thực, lưu mẫu và báo cáo định kỳ. Việc cập nhật dữ liệu thường xuyên sẽ giúp cán bộ quản lý bếp nắm chắc tình hình tồn kho, chất lượng nguyên liệu, kịp thời phát hiện nguy cơ thực phẩm quá hạn hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn. Đồng thời, ứng dụng công nghệ còn giúp minh bạch hóa quy trình, tạo thuận lợi cho kiểm tra, giám sát và truy xuất thông tin khi cần thiết. Tuy nhiên, việc triển khai phải có lộ trình phù hợp, bảo đảm nhân viên được tập huấn, hướng dẫn cụ thể; tránh áp dụng hình thức, thiếu đồng bộ. Cùng với đó, phải chú trọng bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu theo quy định của Quân đội, không để việc số hóa trở thành kẽ hở trong công tác quản lý.
Bốn là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và nâng cao chất lượng đội ngũ theo hướng từng bước hiện đại hóa bếp ăn nhà trường.
Cơ sở vật chất và con người là hai yếu tố quyết định trực tiếp chất lượng bảo đảm ATTP. Trong điều kiện yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn vệ sinh, nếu trang thiết bị lạc hậu, thiếu đồng bộ thì dù quy trình có chặt chẽ cũng khó đạt hiệu quả tối ưu. Do đó, cần quan tâm nâng cấp hệ thống kho lạnh, tủ bảo quản, bàn chế biến inox, thiết bị nấu, hấp, sấy hiện đại; bảo đảm hệ thống cấp thoát nước, thông gió, chiếu sáng đạt tiêu chuẩn vệ sinh; bố trí không gian bếp khoa học, thuận tiện cho việc tổ chức chế biến theo nguyên tắc một chiều. Song song với đầu tư trang thiết bị, phải chú trọng bồi dưỡng nâng cao tay nghề, kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh ATTP, kỹ năng xử lý tình huống phát sinh cho đội ngũ nhân viên bếp; xây dựng tác phong làm việc chuyên nghiệp, cẩn trọng, kỷ luật. Việc đầu tư cần có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với quy mô, đặc thù của từng nhà trường; đồng thời tăng cường quản lý, bảo quản, sử dụng hiệu quả trang thiết bị đã được cấp phát, tránh lãng phí, xuống cấp. Khi cơ sở vật chất đồng bộ và đội ngũ được chuẩn hóa về trình độ, tác phong, công tác bảo đảm ATTP sẽ có bước chuyển biến vững chắc theo hướng chính quy, an toàn và từng bước hiện đại.
3. Kết luận
Có thể khẳng định rằng, nâng cao năng lực bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn nhà trường Quân đội là một yêu cầu khách quan trong tiến trình hiện đại hóa công tác hậu cần. Mỗi suất ăn an toàn, đủ dinh dưỡng không chỉ góp phần chăm lo đời sống bộ đội mà còn trực tiếp phục vụ nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ cho Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới. Thực hiện tốt các giải pháp nêu trên sẽ góp phần xây dựng môi trường nhà trường chính quy, an toàn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
Tài liệu tham khảo
[1] Đảng bộ Quân đội. (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025–2030.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Hà Nội, Việt Nam.
IMPROVING FOOD SAFETY ASSURANCE CAPABILITIES IN CURRENT MILITARY SCHOOL KITCHEN ESTABLISHMENTS
Tran Thi Thanh Hoa
Office, Political Academy, Ministry of National Defence
Sum mary: Ensuring food safety in collective kitchens is a crucial aspect of logistics in military schools. In the context of promoting the building of a revolutionary, regular, elite, and modern army, the demands on food safety are increasingly high, not only focusing on preventing food poisoning but also aiming for standardization and modernization of food management, processing, and quality control procedures. This article analyzes the current requirements for food safety in military school kitchens and proposes several solutions to improve food safety capabilities in a modern, scientific manner, meeting the educational and training needs in the new context.
Key words: Food safety; military logistics; military schools; modernization; collective kitchens.
