Tóm tắt: Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết, góp phần nâng cao sức mạnh, khả năng sẵn sàng chiến đấu của Quân đội, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội hiện đại. Do đó, đòi hỏi phải phát huy sức mạnh tổ hợp của các tổ chức, các lực lượng trong Quân đội, đặc biệt là Thanh niên Quân đội trong nhận thức và hành động quyết liệt cùng các giải pháp toàn diện, đồng bộ, hợp lý, mới hoàn thành tốt nhiệm vụ quan trọng này.
Từ khóa: Thanh niên quân đội, nghiên cứu, ứng dụng, công nghệ số
Tuổi trẻ quân đỏi tiến quân vào khoa học và công nghệ
1. Đặt vấn đề
Thanh niên Quân đội là lực lượng có vai trò quan trọng trong sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Là một bộ phận của thế hệ trẻ cả nước, Thanh niên Quân đội luôn xung kích, đi đầu trong mọi nhiệm vụ, trên mọi mặt trận, là nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị. Bởi vậy, phát huy vai trò của Thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số là nội dung quan trọng góp phần “Xây dựng Quân đội nhân dân,… cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại. Đến năm 2025, cơ bản xây dựng Quân đội… tinh, gọn, mạnh, tạo tiền đề vững chắc, phấn đấu năm 2030 xây dựng Quân đội nhân dân… cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” [1] .
2. Nội dung nghiên cứu
Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của Thanh niên Quân đội với nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, những năm qua cấp ủy chỉ huy các cơ quan, đơn vị trong quân đội đã quán triệt sâu sắc các Nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về thanh niên, công tác thanh niên, công tác thanh niên trong Quân đội và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số; phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội” Ban Thanh niên Quân đội phát động đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trên các lĩnh vực, khơi dậy và thúc đẩy tinh thần sáng tạo của cán bộ, sĩ quan, chiến sĩ trẻ trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, đang góp phần vào quá trình hiện đại hóa Quân đội; xung kích tham gia cấp hơn 50.000 chữ ký số chuyên dùng công vụ; cung cấp dịch vụ chữ ký số tập trung cho 17 đơn vị. Khai thác dữ liệu dân cư hiệu quả phục vụ công tác khám, chữa bệnh tại các bệnh viện Quân đội; thúc đẩy tỷ lệ bệnh nhân sử dụng căn cước công dân đăng ký khám từ 50% lên 90%; giảm thời gian tiếp đón xuống 9-10 lần. Cùng với đó, duy trì tốt việc gửi, nhận, xử lý văn bản điện tử không có độ mật trên môi trường điện tử; 100% cơ quan, đơn vị đã ban hành văn bản điện tử có sử dụng chữ ký số cá nhân …
Bên cạnh kết quả đã đạt được, nhận thức một số ít cán bộ đoàn và sĩ quan trẻ về nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số chưa sâu, chưa toàn diện; việc áp dụng cái mới, thay đổi thói quen, phương thức từ thủ công, trực tiếp, sang môi trường điện tử và rà soát, số hóa hồ sơ, kết quả xung kích giải quyết thủ tục hành chính của một số cơ quan, đơn vị còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng, v.v. Để phát huy tối đa vai trò của thanh niên Quân đội nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội hiện đại, cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị trong Quân đội cần tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm, xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp, mũi đột phá; trong đó, tập trung thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng các cấp đối với phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số hiện nay.
Đây được xem là giải pháp nền tảng, quan trọng hàng đầu trong phát huy vai trò của Thanh niên Quân đội nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số theo đúng tiến độ và chất lượng đề ra. Theo đó, cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng các cấp thường xuyên nghiên cứu, quán triệt và triển khai tổ chức thực hiện có hiệu quả chủ trương, chính sách, kế hoạch của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về thanh niên, công tác thanh niên, công tác thanh niên trong Quân đội và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, trọng tâm là Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”; Kế hoạch số 4396/KH-BQP ngày 04/11/2021 của Bộ Quốc phòng về “Phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số trong Bộ Quốc phòng giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030”; Kế hoạch số 21/KH-BQP về “Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong Bộ Quốc phòng năm 2025”; Kế hoạch số 536/KH-BQP về “Thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Kế hoạch số 4325/KH-BQP về thực hiện Đề án nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong Bộ Quốc phòng; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số quốc gia”; Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/1/2025 của Quân ủy Trung ương về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong Quân đội”; nội dung “5 yêu cầu” của Thủ tướng Chính phủ với các cấp, các ngành trong buổi đối thoại với thanh niên Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Thanh niên Việt Nam tiên phong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia…”. Cụ thể hóa vào trong nghị quyết, quy chế, quy định, hướng dẫn của cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chức năng các cấp; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát gắn với sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời đối với quá trình phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Đây là vấn đề mới, với nhiều khó khăn, thách thức cả về nhận thức, trình độ, kỹ năng và cơ sở vật chất,...nên quá trình thực hiện sẽ có những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn và cần phải được giải quyết hiệu quả. Đồng thời, kiên quyết khắc phục tình trạng “giáo điều” trong xây dựng nghị quyết, kế hoạch, hướng dẫn, nội dung kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm mang tính hình thức.
Hai là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số hiện nay.
Cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục cho các tổ chức, lực lượng nhận thức rõ về những vấn đề cơ bản của nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số; vai trò, tầm quan trọng của nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số đối với sự nghiệp phát triển đất nước và xây dựng Quân đội hiện đại, nhất là những nội dung cơ bản trong: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số quốc gia”; Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/1/2025 của Quân ủy Trung ương về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong Quân đội”; nội dung “5 chủ động” của Thủ tướng Chính phủ với thanh niên trong buổi đối thoại với thanh niên Việt Nam năm 2025 với chủ đề "Thanh niên Việt Nam tiên phong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia".... Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục cho các tổ chức, lực lượng nhận thức sâu sắc về vai trò và sự cần thiết phát huy vai trò của Quân đội, thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số; thực trạng phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số . Kịp thời cung cấp đầy đủ những thông tin, đánh giá của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng các cấp về ưu điểm, hạn chế, bất cập trong quá trình phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Từ đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp làm căn cứ đề ra những chủ trương, hình thức, biện pháp khắc phục triệt để, góp phần nâng cao chất lượng phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số ở các giai đoạn tiếp theo. Ngoài ra, các cơ quan, đơn vị thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục cho các tổ chức, lực lượng nhận thức đầy đủ những vấn đề mới đang đặt ra đòi hỏi phải phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Qua đó, các tổ chức, lực lượng có nhận thức đúng, đề cao trách nhiệm của mình đối với phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số.
Ba là, tăng cường bồi dưỡng năng lực, kỹ năng số và văn hóa số cho thanh niên Quân đội.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Quân đội lần thứ X đã xác định mục tiêu: “Đến năm 2027, 100% cán bộ đoàn, trên 60% đoàn viên, thanh niên được tiếp cận các hoạt động nâng cao năng lực số do tổ chức đoàn triển khai; 100% cán bộ đoàn, 50% đoàn viên, thanh niên sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật phục vụ học tập, làm việc, giao tiếp, truyền thông trên nền tảng số” [2]. Năng lực số là năng sử dụng máy tính, sử dụng công nghệ để hoàn thành một công việc, nhiệm vụ cụ thể hoặc giải quyết vấn đề trong môi trường làm việc hoặc học tập. Văn hóa số là mối quan hệ giữa con người và việc sử dụng công nghệ. Để thực hiện tốt biện pháp trên các cơ quan, đơn vị cần nghiên cứu, bổ sung các nội dung kiến thức cơ bản về nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số cho Thanh niên Quân đội; năng lực, kỹ năng số và văn hóa số. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp giáo dục sát thực tiễn, sát đối tượng, phù hợp với nhận thức người học: thông qua tập huấn, bồi dưỡng ứng dụng công nghệ số ở các cấp, thông qua phát động các phong trào nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, thông qua các mô hình hay, cách làm sáng tạo trong chuyển đổi số ở các đơn vị hiện nay…để chuyển tải kiến thức, năng lực, kỹ năng số và văn hóa số thấm sâu vào suy nghĩ, hành động của mỗi thanh niên Quân đội. Chú trọng phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động của thanh niên Quân đội trong học tập, tu dưỡng, rèn luyện nâng cao nhận thức, năng lực, kỹ năng số và văn hóa số. Xây dựng môi trường văn hóa số tích cực để thanh niên Quân đội tự rèn luyện, tự phát triển nhận thức, năng lực, kỹ năng số và văn hóa số.
Bốn là, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách, nhất là những chính sách đặc thù tạo động lực để thanh niên Quân đội nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại.
Xây dựng và tạo lập chế độ, chính sách tạo động lực để thanh niên Quân đội nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại là nhiệm vụ quan trọng, phải được tiến hành trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa lợi ích chung và lợi ích riêng, giữa lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần, giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, giữa cống hiến và hưởng thụ; có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chủ thể phát huy và lực lượng có liên quan đến phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Nội dung đổi mới, hoàn thiện các chế độ, chính sách đối với thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số cần tập trung vào chế độ, chính sách về bố trí, sắp xếp, sử dụng đúng người, đúng việc, đúng chuyên môn, đúng vị trí, chức trách của từng thanh niên Quân đội; chế độ, chính sách về tiền lương, phụ cấp chức vụ, phụ cấp đặc thù, điều kiện cơ sở vật chất bảo đảm cho học tập, huấn luyện, rèn luyện, sinh hoạt, thực hiện nhiệm vụ; chế độ, chính sách về hậu phương gia đình, nhất là đối với thanh niên Quân đội công tác ở đơn vị đóng quân trên địa bàn ở vùng sâu, vùng xa, công tác ở các đơn vị huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu ít có điều kiện quan tâm, chăm sóc đến gia đình. Kịp thời thể chế hóa, ban hành, hoàn thiện thành các quy định cụ thể; thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch các chế độ, chính sách mà thanh niên Quân đội thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số được hưởng theo chủ trương, chính sách, quy định của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong thực hiện chế độ, chính sách; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các sai phạm, tiêu cực, bảo đảm không có tình trạng bớt xén chế độ, chính sách của thanh niên Quân đội thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số.
Năm là, định kỳ sơ tổng kết, rút kinh nghiệm việc phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số hiện nay.
Đề cao trách nhiệm của các chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng điển hình tiên tiến trong quá trình phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Để việc sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm việc phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số có sự đánh giá đúng mức, tránh hình thức, từng cơ quan, đơn vị và các chủ thể tham gia phát huy phải tự đánh giá, cùng nhau rút kinh nghiệm để thời gian tiếp theo tiến hành ngày càng tốt hơn. Thực hiện đúng phương châm “Thanh niên biết, thanh niên bàn, thanh niên làm, thanh niên kiểm tra, thanh niên giám sát, thanh niên thụ hưởng” [3] đối với xây dựng và ban hành các văn bản mang tính pháp quy về công tác sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm đối với phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Sau khi, tổ chức tốt các hội nghị sơ kết, tổng kết đối với phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, các cơ quan, đơn vị phải kịp thời ra quyết định chỉ đạo, thông báo cho các tổ chức, lực lượng áp dụng những mô hình hay, cách làm sáng tạo; khắc phục và phòng ngừa các khuyết điểm đã phát hiện.
3. Kết luận
Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong Quân đội là nhiệm vụ trọng yếu nhằm xây dựng Quân đội hiện đại. Đây cũng là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thời kỳ mới. Để phát huy hơn nữa vai trò của thanh niên Quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong thời gian tới, cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị trong Quân đội cần có quyết tâm chính trị cao, phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải trực tiếp phụ trách, chỉ đạo, cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện; triển khai sâu rộng phong trào "học tập số", nâng cao kiến thức khoa học, công nghệ, kiến thức số trong Quân đội.
Tài liệu tham khảo
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII , tập 1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.151, 158.
[2], [3] Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2022), Báo cáo chính trị của Tổng cục Chính trị tại Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Quân đội lần thứ X , Hà Nội.
