Đỗ Thị Loan Oanh
Ban Quản lý dự án, Học viện Chính trị
Email: [email protected]
Tóm tắt: Bài viết tập trung nghiên cứu vấn đề tăng cường bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo trong Quân đội hiện nay. Trên cơ sở làm rõ khái niệm, vai trò và yêu cầu của năng lực chuyển đổi số đối với đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp, bài viết phân tích thực trạng công tác bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số tại Học viện thời gian qua, chỉ ra những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, bất cập còn tồn tại. Từ đó, tác giả đề xuất bốn giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp, Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng Học viện thông minh, hiện đại trong tình hình mới.
Từ khóa: Chuyển đổi số; năng lực chuyển đổi số; quân nhân chuyên nghiệp; bồi dưỡng năng lực; Học viện Chính trị; giáo dục quân sự; chuyển đổi số trong Quân đội.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số là việc ứng dụng công nghệ số để thay đổi cách thức vận hành, là việc tư duy lại cách thức tổ chức, sử dụng dữ liệu và quy trình; làm thay đổi căn bản, toàn diện hoạt động chỉ đạo, điều hành, quản lý, hoạt động, phương thức làm việc, sinh sống. Đây là một xu thế tất yếu, không thể đảo ngược trong lộ trình phát triển của các quốc gia. Những năm vừa qua, Học viện Chính trị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trên các mặt công tác. Trên cơ sở chức trách, nhiệm vụ được giao, đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp tích cực tham gia vào thực hiện nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hiện, bảo đảm kế hoạch huấn luyện, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy của Học viện. Chính vì vậy, đặt ra yêu cầu cần tăng cường bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị hiện nay.
2. Nội dung
Năng lực chuyển đổi số của đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị là khả năng huy động tổng hợp những kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo tạo thành khả năng chủ quan của đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp để quán triệt, thực hiện nhiệm vụ bảo đảm cho công tác giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy trên các nền tảng công nghệ số, đáp ứng mục tiêu xây dựng Học viện thông minh. Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu hiện nay, trước yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới, nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, thực hiện phương châm “chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”, không ngừng củng cố vị thế, uy tín của trung tâm giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học xã hội nhân văn hang đầu của Quân đội và quốc gia, để đổi mới, nâng cao chất lượng các mặt công tác, việc bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện là rất quan trọng. Đó chính là tổng thể chủ trương, nội dung, hình thức, biện pháp của các tổ chức, lực lượng cùng với sự nỗ lực tự bồi dưỡng của quân nhân chuyên nghiệp nhằm bổ sung, cập nhật kiến thức, kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo chuyển đổi số giúp quân nhân chuyên nghiệp quán triệt, đổi mới cách thức phục vụ, bảo đảm nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, xây dựng chính quy, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh chuyển đổi số, tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ vào các mặt công tác của Học viện.
Thực tiễn trong những năm qua, Học viện luôn quan tâm chú trọng bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp thông qua các nội dung, hình thức khá phong phú, đa dạng. Qua đó, trình độ kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng thực hiện chuyển đổi số của quân nhân chuyên nghiệp đã có những chuyển biến tích cực, chất lượng, hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy ngày càng được nâng lên. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động này cũng còn một số tồn tại, hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả hoạt động phục vụ, bảo đảm cho công tác giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học của Học viện. Để tăng cường bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp, cần thực hiện một số giải pháp sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng đối với bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị
Cần giáo dục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về chuyển đổi số, đặc biệt là: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng “về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia”; Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 của Chính phủ “về ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia”; Nghị quyết số 3488- NQ/QUTW ngày 29 tháng 01 năm 2025 của Quân ủy Trung ương “về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS trong Quân đội”;… Giáo dục nâng cao nhận thức của các chủ thể, lực lượng về vị trí, vai trò, đặc điểm của quân nhân chuyên nghiệp là lực lượng phục vụ, bảo đảm cho quá trình giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy của Học viện được thực hiện toàn diện. Giáo dục cho các chủ thể, lực lượng nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của chuyển đổi số và sự cần thiết phải bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho quân nhân chuyên nghiệp của Học viện trong tình hình mới. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số ngày càng có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội. Chuyển hóa nhận thức thành hành động, các chủ thể, lực lượng phải đề cao trách nhiệm trong hoạt động bồi dưỡng; cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải có chủ trương, biện pháp lãnh đạo việc bồi dưỡng; xem đây là một nội dung quan trọng cần phải lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện thành nền nếp. Nâng cao nhận thức cho các tổ chức, lực lượng về thực trạng, thuận lợi, khó khăn trong bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số, nhất là những khó khăn về cơ chế, chính sách, về môi trường đặc thù hoạt động quân sự, phương tiện, cơ sở vật chất cho bồi dưỡng, những hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo chuyển đổi số, qua đó, làm cho các tổ chức, lực lượng nắm chắc được những khó khăn, có quyết tâm khắc phục khó khăn trong bồi dưỡng, chống các tư tưởng đơn giản, thiếu kiên trì, chông chờ, ỉ lại, ngại khó, ngại khổ, ngại tiếp cận với công nghệ thông tin, công nghệ số, nền tảng số... trong quá trình bồi dưỡng. Tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, tinh thần chủ động sử dụng công nghệ thông tin và dữ liệu, xác định được từ khóa, sử dụng các công cụ có sẵn một cách linh hoạt để lấy thông tin nhanh chóng.
Hai là, xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp cơ bản, trực tiếp tác động đến năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp. Theo đó, cần bồi dưỡng tri thức chuyển đổi số cho quân nhân chuyên nghiệp, chú trọng bồi dưỡng kiến thức về chuyển đổi số như công nghệ số, các nền tảng số, năng lực số, tin học hóa, công nghệ thông tin, dữ liệu, phần mềm, trí tuệ nhân tạo, vạn vật hấp dẫn, điện toán đám mây, môi trường số, không gian mạng… Ngoài ra, cần bồi dưỡng cho quân nhân chuyên nghiệp những hiểu biết về bản quyền và sở hữu trí tuệ, quy định về Luật an ninh mạng, Luật tiếp cận thông tin, điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định, chức trách, nhiệm vụ của bản thân để làm cơ sở cho ứng dụng chuyển đổi số đúng định hướng và phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị. Tập trung bồi dưỡng cho quân nhân chuyên nghiệp biết cách sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là máy tính và Internet trong đời sống, công việc hàng ngày. Cách thức xác định từ khóa, sử dụng các công cụ có sẵn một cách linh hoạt để lấy thông tin nhanh chóng. Cách thức áp dụng các tiêu chuẩn và phương pháp để đánh giá và lựa chọn thông tin phù hợp, rõ nguồn gốc, đảm bảo tính xác thực tin cậy và tính mới; chủ động phát hiện và ứng phó phù hợp với tin giả. Biết cách ứng dụng công nghệ để tổ chức, sắp xếp lưu trữ trên các phần mềm của thiết bị số, nền tảng điện toán đám mây một cách cấu trúc và trật tự. Bồi dưỡng cho quân nhân chuyên nghiệp kỹ năng giao tiếp; khả năng sử dụng nhiều loại ngôn ngữ, công cụ và công nghệ khác nhau trong giao tiếp số. Bồi dưỡng cách bảo mật danh tính số và chủ động phòng tránh các rủi ro cho bản thân, đơn vị và cộng đồng khi tương tác trong môi trường số. Bồi dưỡng khả năng tư duy sáng tạo; biết cách sử dụng công nghệ số để thiết kế ý tưởng trong môi trường số, áp dụng vào thực tế đề xuất ý tưởng và sản phẩm nội dung số phù hợp với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy của đơn vị như chữ ký số, hình ảnh, video…
Vận dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện thông qua mở các lớp tập huấn về CĐS,
hội thi, hội thao, thông qua thực tiễn hoạt động chuyển đổi số. Cấp ủy, chỉ huy, tổ chức quần chúng cần thường xuyên bám nắm hoạt động chuyển đổi số của quân nhân chuyên nghiệp; thường xuyên rút kinh nghiệm, nhất là những vấn đề còn hạn chế để quân nhân chuyên nghiệp điều chỉnh, rút kinh nghiệm và tự học tập, bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của bản thân, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ ngày càng cao của Học viện trong tình hình mới.
Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo tự bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng, trực tiếp quyết định chất lượng, hiệu quả hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của quân nhân chuyên nghiệp vì ý thức tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo trong tự bồi dưỡng, rèn luyện của quân nhân chuyên nghiệp càng cao, thì chất lượng bồi dưỡng càng được nâng lên, năng lực chuyển đổi số không ngừng được củng cố, phát triển và hoàn thiện. Cần thường xuyên giáo dục nâng cao nhận thức, xây dựng động cơ, thái độ trách nhiệm, ý chí quyết tâm tự học tập, tự bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của quân nhân chuyên nghiệp trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, ứng dụng số, nền tảng số. Phải tăng cường giáo dục làm cho quân nhân chuyên nghiệp có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về việc tự học tập, tự rèn luyện, tự bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số là yêu cầu khách quan, là nghĩa vụ, quyền lợi và trách nhiệm của bản thân. Nâng cao ý thức, trách nhiệm, có thái độ nghiêm túc, quyết tâm cao, khắc phục khó khăn, tự giác tận dụng mọi thời gian học tập, tự rèn luyện, tự bồi dưỡng, phấn đấu vươn lên. Thường xuyên khơi dậy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của quân nhân chuyên nghiệp trong bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số. Tự bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số được thực hiện thông qua sự nỗ lực của mỗi bản thân quân nhân chuyên nghiệp trong tự phân tích, tự đánh giá về phẩm chất, trình độ kiến thức, kỹ xảo, kinh nghiệm và kỹ năng chuyển đổi số trên cơ sở đó nêu cao ý thức trách nhiệm trong học tập, nghiên cứu, rèn luyện để tự hoàn thiện bản thân. Thông qua hình thức sinh hoạt tập thể đơn vị, sinh hoạt học thuật, giao ban hội ý, hội nghị chuyên đề, hội nghị cấp ủy, hội ý chỉ huy, qua công tác thi đua, khen thưởng để giáo dục, quán triệt, nâng cao nhận thức, khơi dậy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của quân nhân chuyên nghiệp trong tự học tập, tu dưỡng hoàn thiện bản thân về mọi mặt. Mỗi bản thân quân nhân chuyên nghiệp cần tích cực, chủ động, tự giác nỗ lực vươn lên hoàn thiện kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng chuyển đổi số bằng nhiều hình thức khác nhau. Lồng ghép nội dung bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số vào kế hoạch tự học tập, tự bồi dưỡng hàng năm; chương trình, kế hoạch học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của mỗi cá nhân, để làm tiêu chuẩn đánh giá, nhận xét, bình xét, phân loại đảng viên, đoàn viên, hội viên hàng năm. Khắc phục khó khăn trở ngại để tự học tập, tự bồi dưỡng năng cao năng lực chuyển đổi số ở quân nhân chuyên nghiệp.
Bốn là, quan tâm, thực hiện tốt cơ chế, chính sách nhằm bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở pháp lý tiến hành hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện trong tình hình mới đúng quy định của pháp luật, gắn sử dụng Internet, ứng dụng nền tảng số, công nghệ số với yêu cầu, nhiệm vụ phục vụ công tác giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy tại cơ quan, đơn vị. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về chuyển đổi số ở Học viện dựa vào định hướng của Chính phủ: “Chương trình CĐS quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”; đề án “Nâng cao năng lực số cho thanh niên Việt Nam giai đoạn 2022 - 2025”; định hướng của Bộ Quốc phòng: “Kế hoạch về phát triển Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số trong Bộ Quốc phòng giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến 2030”; định hướng của Bộ Tổng tham mưu: “Kế hoạch chuyển đổi số trong giáo dục, đào tạo ở nhà trường quân đội giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến năm 2030”; quy định của Luật An ninh mạng, Luật Tiếp cận thông tin; vào chỉ thị, hướng dẫn của Bộ Quốc phòng và các cơ quan nghiệp vụ cấp trên, phù hợp với đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế chính sách để khuyến khích, động viên quân nhân chuyên nghiệp tự bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số, phát huy cao nhất trách nhiệm chính trị, ý chí quyết tâm, khả năng trí tuệ để chuyển đổi số. Tăng cường bảo đảm cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật cho hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của quân nhân chuyên nghiệp trong tình hình mới. Tăng mức đầu tư ngân sách cho việc trang bị cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật của chuyển đổi số. Tăng thêm nguồn đầu tư trang bị cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật hiện đại. Phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân để sử dụng hết công suất của cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số vào quản lý, điều hành huấn luyện, đào tạo ở Học viện Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số gắn với bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin trong chỉ huy, điều hành và quản lý. Kịp thời cập nhật, ứng dụng các hệ sinh thái số trên không gian mạng cho máy tính quân sự, máy tính phục vụ nhiệm vụ chuyên môn. Khơi dậy năng lực sáng tạo, phát huy sáng kiến; đồng thời tăng cường phối hợp, liên kết bảo đảm cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số của quân nhân chuyên nghiệp.
3. Kết luận
Chuyển đổi số là vấn đề mới, khó, phức tạp, là nhiệm vụ trọng tâm, được tiến hành thường xuyên, liên tục ở tất cả các cấp, các ngành, các địa phương, các lĩnh vực. Để đáp ứng yêu cầu chức trách, nhiệm vụ được giao trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, xây dựng Học viện chính quy, tiên tiến, mẫu mực, các lực lượng của Học viện, trong đó có đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp cần được tăng cường bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số. Hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp có hiệu quả, cần có sự phối hợp, liên kết với các cơ quan, tổ chức và phát huy tính tích cực, chủ động của đội ngũ quân nhân chuyên nghiệp ở Học viện Chính trị hiện nay./.
Danh mục tài liệu tham khảo
- Bộ Chính trị, Nghị quyết về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc CMCN lần thứ tư, số 52-NQ/TW, ngày 27/9/2019, Hà Nội, 2019.
- Bộ Quốc Phòng, Kế hoạch về phát triển Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số trong Bộ Quốc phòng giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến 2030, số 4396/KH-BQP, ngày 04/11/2021, Hà Nội, 2021.
- Bộ Quốc phòng, Chỉ thị số 79/CT-BQP về xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện mẫu mực, tiêu biểu trong toàn quân, ngày 22/7/2022, Hà Nội, 2022.
- Đảng bộ Học viện Chính trị, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2020 - 2025, Hà Nội, 2020.
