Ka Lăn Súc Nạ Khon; Phu Phết Sít Su Vông
Hệ Quốc tế, Học viện Chính trị
Email: [email protected]
Tóm tắt: Năng lực tự học là một trong những năng lực quan trọng quyết định chất lượng học tập của người học trong giáo dục đại học hiện nay. Đối với học viên Hệ Quốc tế đang học tập tại Học viện Chính trị, năng lực tự học có vai trò đặc biệt quan trọng bởi đặc thù của đối tượng học viên đến từ các quốc gia khác, phải thích nghi với môi trường học tập mới, ngôn ngữ mới và phương pháp học tập mới. Bài viết tập trung phân tích thực trạng năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị hiện nay trên các phương diện như nhận thức về tự học, thái độ đối với hoạt động tự học, kỹ năng tự học và kết quả học tập của học viên. Kết quả nghiên cứu cho thấy đa số học viên đã nhận thức rõ vai trò của hoạt động tự học, có thái độ tích cực trong học tập và bước đầu hình thành các kỹ năng tự học cần thiết. Tuy nhiên, năng lực tự học của một bộ phận học viên vẫn còn những hạn chế nhất định như chưa thực sự chủ động trong học tập, phương pháp tự học chưa khoa học và kỹ năng khai thác tài liệu học tập còn hạn chế. Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân của những hạn chế, bài viết đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực tự học cho học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: năng lực tự học; học viên quốc tế; Học viện Chính trị; giáo dục đại học; phương pháp học tập.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, tri thức nhân loại ngày càng gia tăng với tốc độ nhanh chóng. Điều này đặt ra yêu cầu đối với người học không chỉ tiếp thu kiến thức trong quá trình học tập chính khóa mà còn phải có khả năng tự học, tự nghiên cứu để không ngừng cập nhật và phát triển tri thức của bản thân. Vì vậy, phát triển năng lực tự học cho người học đã trở thành một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục đại học hiện nay.
Đối với các cơ sở đào tạo trong quân đội, việc phát triển năng lực tự học cho học viên càng có ý nghĩa quan trọng. Bởi lẽ, trong quá trình công tác sau này, mỗi cán bộ, sĩ quan không chỉ cần có kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn phải có khả năng tự nghiên cứu, tự học tập để thích ứng với sự phát triển của khoa học quân sự và yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn.
Học viện Chính trị là trung tâm đào tạo cán bộ chính trị, giảng viên và nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam. Bên cạnh nhiệm vụ đào tạo cán bộ cho Quân đội nhân dân Việt Nam, Học viện còn thực hiện nhiệm vụ đào tạo cán bộ cho quân đội các nước bạn, đặc biệt là Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia.
Trong quá trình học tập tại Học viện Chính trị, học viên Hệ Quốc tế phải đối mặt với nhiều khó khăn như rào cản ngôn ngữ, sự khác biệt về văn hóa và phương pháp học tập. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả học tập của học viên nếu họ không có năng lực tự học tốt.
Thực tiễn cho thấy năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị đã có nhiều chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được nghiên cứu, đánh giá và đề xuất giải pháp khắc phục. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất biện pháp nâng cao năng lực tự học cho học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị hiện nay là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng.
2. Thực trạng năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị
2.1. Ưu điểm
Nhận thức của học viên về tự học ngày càng được nâng cao. Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn học viên Hệ Quốc tế đã nhận thức khá rõ vai trò và ý nghĩa của hoạt động tự học trong quá trình học tập. Nhiều học viên cho rằng tự học là yếu tố quyết định để nắm vững kiến thức chuyên môn, đặc biệt trong bối cảnh lượng kiến thức ngày càng nhiều và thời lượng học tập trên lớp có hạn.
Nhận thức đúng đắn về vai trò của tự học giúp học viên hình thành động cơ học tập tích cực, từ đó chủ động hơn trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Thái độ học tập của học viên nhìn chung tích cực. Đa số học viên Hệ Quốc tế có thái độ học tập nghiêm túc, tích cực. Nhiều học viên thể hiện tinh thần ham học hỏi, chủ động tìm kiếm tài liệu để mở rộng kiến thức và tích cực trao đổi với giảng viên cũng như bạn học trong quá trình học tập. Bên cạnh đó, học viên cũng thể hiện sự cố gắng trong việc khắc phục khó khăn về ngôn ngữ và phương pháp học tập để thích nghi với môi trường đào tạo tại Học viện.
Kỹ năng tự học của học viên từng bước được hình thành. Trong quá trình học tập, nhiều học viên đã bước đầu hình thành các kỹ năng tự học cơ bản như lập kế hoạch học tập, tìm kiếm tài liệu học tập, ghi chép và hệ thống hóa kiến thức. Một số học viên đã biết sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin để hỗ trợ cho hoạt động học tập và nghiên cứu.
Kết quả học tập của học viên tương đối tốt. Theo số liệu thống kê của Học viện Chính trị trong những năm gần đây, phần lớn học viên Hệ Quốc tế đạt kết quả học tập khá và giỏi. Điều này cho thấy sự nỗ lực của học viên trong học tập cũng như hiệu quả của quá trình đào tạo tại Học viện.
2.2. Một số hạn chế
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế vẫn còn tồn tại một số hạn chế.
Trước hết, một bộ phận học viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của hoạt động tự học. Một số học viên vẫn còn tâm lý phụ thuộc vào giảng viên và chưa thực sự chủ động trong việc tìm kiếm và khai thác kiến thức.
Thứ hai, phương pháp tự học của một số học viên chưa thật sự khoa học. Nhiều học viên chưa biết cách lập kế hoạch học tập hợp lý, chưa biết cách lựa chọn tài liệu phù hợp hoặc chưa biết cách hệ thống hóa kiến thức đã học.
Thứ ba, kỹ năng khai thác tài liệu học tập của học viên còn hạn chế. Do trình độ tiếng Việt chưa thật sự thành thạo, nhiều học viên gặp khó khăn trong việc đọc hiểu tài liệu học tập, đặc biệt là các tài liệu chuyên ngành.
Thứ tư, việc sử dụng công nghệ thông tin trong tự học của học viên chưa thật sự hiệu quả. Một số học viên chưa biết cách khai thác các nguồn tài liệu học thuật trên internet phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu.
2.3. Nguyên nhân của những hạn chế
Những hạn chế trong năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là rào cản về ngôn ngữ. Phần lớn học viên Hệ Quốc tế phải học tập bằng tiếng Việt, trong khi tiếng Việt không phải là ngôn ngữ mẹ đẻ của họ. Điều này khiến họ gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức và khai thác tài liệu học tập.
Bên cạnh đó, sự khác biệt về phương pháp giáo dục giữa các quốc gia cũng ảnh hưởng đến khả năng thích nghi của học viên. Một số học viên chưa quen với phương pháp học tập tích cực và chủ động trong môi trường giáo dục đại học.
Ngoài ra, việc hướng dẫn phương pháp tự học cho học viên trong một số trường hợp chưa thật sự cụ thể và thường xuyên, khiến học viên chưa hình thành được phương pháp tự học khoa học.
3. Một số biện pháp nâng cao năng lực tự học cho học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị
3.1. Nâng cao nhận thức của học viên về vai trò của tự học
Nhận thức đúng đắn về vai trò của tự học là yếu tố có ý nghĩa nền tảng trong việc hình thành và phát triển năng lực tự học của người học. Khi học viên hiểu rõ tự học không chỉ là yêu cầu của quá trình học tập mà còn là nhu cầu tự thân để phát triển tri thức và năng lực nghề nghiệp, họ sẽ hình thành động cơ học tập đúng đắn, từ đó chủ động và tích cực hơn trong quá trình học tập.
Đối với học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị, việc nâng cao nhận thức về tự học càng trở nên cần thiết bởi đặc thù của đối tượng học viên đến từ các quốc gia khác nhau, có sự khác biệt nhất định về nền tảng giáo dục, phương pháp học tập và môi trường văn hóa. Trong quá trình học tập tại Học viện, nếu học viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của tự học, họ sẽ dễ rơi vào tâm lý thụ động, phụ thuộc quá nhiều vào sự hướng dẫn của giảng viên, từ đó ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Để nâng cao nhận thức của học viên về vai trò của tự học, Học viện cần tăng cường các hoạt động giáo dục định hướng học tập cho học viên ngay từ đầu khóa học. Thông qua các buổi sinh hoạt đầu khóa, các buổi tọa đàm học thuật hoặc các chuyên đề về phương pháp học tập đại học, cần giúp học viên hiểu rõ rằng trong môi trường giáo dục đại học, thời gian học tập trên lớp chỉ chiếm một phần, còn phần lớn kiến thức phải được hình thành thông qua hoạt động tự học và tự nghiên cứu của người học.
Bên cạnh đó, các tổ chức quản lý học viên cần lồng ghép nội dung giáo dục về tự học trong các buổi sinh hoạt tập thể, sinh hoạt học tập hoặc sinh hoạt chính trị – tư tưởng. Thông qua việc phân tích các tấm gương học tập tiêu biểu hoặc các kinh nghiệm học tập hiệu quả của những học viên đạt kết quả học tập cao, học viên sẽ có thêm động lực và nhận thức rõ hơn về vai trò của tự học.
Thực tiễn cho thấy, trong những năm gần đây, khi Học viện Chính trị tăng cường tổ chức các hoạt động trao đổi kinh nghiệm học tập giữa các khóa học viên, nhiều học viên Hệ Quốc tế đã có sự thay đổi tích cực trong nhận thức về tự học. Họ chủ động hơn trong việc tìm kiếm tài liệu, tham gia các hoạt động học thuật và tích cực trao đổi học tập với giảng viên cũng như bạn học. Điều này cho thấy việc nâng cao nhận thức về tự học có tác động trực tiếp đến việc hình thành động cơ và thái độ học tập của học viên.
3.2. Đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên
Phương pháp giảng dạy của giảng viên có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành và phát triển năng lực tự học của người học. Nếu quá trình giảng dạy chủ yếu theo phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều, người học sẽ dễ hình thành thói quen học tập thụ động, phụ thuộc vào giảng viên. Ngược lại, nếu giảng viên sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích người học chủ động tìm tòi và khám phá tri thức, năng lực tự học của học viên sẽ được phát huy.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc chuyển từ phương pháp giảng dạy truyền thống sang phương pháp giảng dạy phát huy tính tích cực của người học là xu hướng tất yếu. Đối với học viên Hệ Quốc tế, điều này càng có ý nghĩa quan trọng bởi việc tham gia tích cực vào các hoạt động học tập sẽ giúp họ rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ, khả năng tư duy và kỹ năng giao tiếp học thuật.
Trước hết, giảng viên cần tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống, học tập theo dự án hoặc thuyết trình học thuật. Các phương pháp này không chỉ giúp học viên tiếp thu kiến thức một cách sâu sắc hơn mà còn tạo điều kiện để họ chủ động tìm kiếm thông tin, phân tích vấn đề và trình bày quan điểm của mình.
Bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy, giảng viên cần giao các nhiệm vụ học tập cụ thể cho học viên, yêu cầu họ chuẩn bị bài trước khi lên lớp, tìm kiếm tài liệu liên quan đến nội dung bài học hoặc thực hiện các bài tập nghiên cứu nhỏ. Việc này sẽ tạo động lực để học viên chủ động đọc tài liệu và nghiên cứu kiến thức trước khi tham gia vào giờ học trên lớp.
Một số môn học tại Học viện Chính trị trong thời gian qua đã áp dụng hình thức học tập kết hợp giữa giảng dạy trên lớp và tự học có hướng dẫn. Theo đó, giảng viên cung cấp hệ thống câu hỏi định hướng hoặc các chủ đề nghiên cứu để học viên tìm hiểu trước, sau đó tổ chức thảo luận và trao đổi trên lớp. Phương pháp này không chỉ nâng cao hiệu quả giờ học mà còn góp phần hình thành thói quen tự học cho học viên.
Ngoài ra, giảng viên cần đóng vai trò là người hướng dẫn và hỗ trợ học viên trong quá trình học tập. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức, giảng viên cần giúp học viên biết cách tiếp cận tri thức, biết cách tìm kiếm và khai thác tài liệu học tập. Đây là yếu tố quan trọng giúp học viên phát triển năng lực tự học một cách bền vững.
3.3. Tăng cường hướng dẫn phương pháp tự học cho học viên
Một trong những nguyên nhân khiến năng lực tự học của một số học viên còn hạn chế là do họ chưa được trang bị đầy đủ phương pháp tự học hiệu quả. Nhiều học viên tuy có ý thức học tập nhưng chưa biết cách tổ chức hoạt động tự học một cách khoa học, dẫn đến hiệu quả học tập chưa cao. Vì vậy, việc hướng dẫn phương pháp tự học cho học viên là một trong những biện pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự học của học viên Hệ Quốc tế.
Trước hết, giảng viên cần hướng dẫn học viên cách lập kế hoạch học tập cá nhân. Một kế hoạch học tập khoa học sẽ giúp học viên phân bổ thời gian hợp lý cho các hoạt động học tập như đọc tài liệu, làm bài tập, ôn tập kiến thức và chuẩn bị cho các kỳ kiểm tra, thi cử.
Bên cạnh đó, giảng viên cần hướng dẫn học viên phương pháp đọc và khai thác tài liệu học tập. Đối với học viên quốc tế, việc đọc tài liệu bằng tiếng Việt có thể gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, giảng viên cần hướng dẫn họ cách đọc tài liệu một cách hiệu quả, chẳng hạn như xác định ý chính của văn bản, ghi chú các khái niệm quan trọng và tóm tắt nội dung chính sau khi đọc.
Ngoài ra, học viên cũng cần được hướng dẫn các kỹ năng học tập quan trọng như kỹ năng ghi chép bài giảng, kỹ năng hệ thống hóa kiến thức và kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập. Những kỹ năng này sẽ giúp học viên chủ động hơn trong quá trình học tập và nâng cao hiệu quả của hoạt động tự học.
Thực tiễn cho thấy, khi được hướng dẫn phương pháp tự học một cách cụ thể và thường xuyên, nhiều học viên đã có sự tiến bộ rõ rệt trong học tập. Họ biết cách tổ chức thời gian học tập hợp lý hơn, chủ động tìm kiếm tài liệu học tập và tích cực tham gia các hoạt động học thuật.
3.4. Nâng cao năng lực tiếng Việt cho học viên
Đối với học viên Hệ Quốc tế, trình độ tiếng Việt là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả học tập và khả năng tự học của họ. Nếu năng lực tiếng Việt còn hạn chế, học viên sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc đọc hiểu tài liệu học tập, tiếp thu bài giảng của giảng viên và tham gia các hoạt động thảo luận học thuật.
Vì vậy, việc nâng cao năng lực tiếng Việt cho học viên quốc tế là một trong những biện pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự học của họ.
Trước hết, Học viện cần tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các chương trình đào tạo tiếng Việt dành cho học viên quốc tế, đặc biệt là tiếng Việt chuyên ngành khoa học xã hội và nhân văn quân sự. Nội dung giảng dạy cần chú trọng đến các kỹ năng đọc hiểu tài liệu học thuật, viết báo cáo và trình bày ý kiến trong môi trường học thuật.
Bên cạnh đó, cần tạo môi trường sử dụng tiếng Việt thường xuyên cho học viên thông qua các hoạt động giao lưu học thuật, câu lạc bộ tiếng Việt hoặc các hoạt động văn hóa – văn nghệ. Những hoạt động này không chỉ giúp học viên nâng cao khả năng sử dụng tiếng Việt mà còn giúp họ hiểu rõ hơn về văn hóa và con người Việt Nam.
Ngoài ra, giảng viên trong quá trình giảng dạy cũng cần chú ý giải thích rõ các thuật ngữ chuyên ngành, sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu và tạo điều kiện để học viên đặt câu hỏi khi chưa hiểu nội dung bài học. Điều này sẽ giúp học viên tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn và giảm bớt khó khăn về ngôn ngữ trong quá trình học tập.
3.5. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tự học
Trong thời đại chuyển đổi số hiện nay, công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động học tập và tự học của người học. Việc khai thác hiệu quả các nguồn tài liệu học thuật trên internet và các nền tảng học tập trực tuyến sẽ giúp học viên mở rộng nguồn tri thức và nâng cao hiệu quả học tập. Đối với học viên Hệ Quốc tế, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tự học càng có ý nghĩa quan trọng bởi họ có thể tiếp cận nhiều nguồn tài liệu khác nhau, bao gồm cả tài liệu bằng tiếng Việt và tài liệu bằng tiếng Anh hoặc ngôn ngữ của nước mình.
Học viện cần tạo điều kiện thuận lợi cho học viên tiếp cận các nguồn tài liệu điện tử thông qua hệ thống thư viện số, cơ sở dữ liệu học thuật và các nền tảng học tập trực tuyến. Đồng thời, cần hướng dẫn học viên cách tìm kiếm và khai thác các nguồn tài liệu học thuật đáng tin cậy trên internet. Bên cạnh đó, việc sử dụng các nền tảng học tập trực tuyến như hệ thống quản lý học tập (LMS), lớp học trực tuyến hoặc các phần mềm hỗ trợ học tập cũng cần được khuyến khích trong quá trình đào tạo. Những công cụ này giúp học viên dễ dàng tiếp cận tài liệu học tập, trao đổi với giảng viên và tham gia các hoạt động học thuật ngay cả ngoài giờ học trên lớp. Thực tiễn cho thấy, khi được hướng dẫn khai thác hiệu quả các nguồn tài liệu trực tuyến, nhiều học viên đã chủ động hơn trong việc tìm kiếm thông tin, mở rộng kiến thức và nâng cao hiệu quả tự học.
4. Kết luận
Năng lực tự học có vai trò quan trọng đối với quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp của học viên Hệ Quốc tế ở Học viện Chính trị. Kết quả nghiên cứu cho thấy phần lớn học viên đã có nhận thức đúng đắn về vai trò của tự học, có thái độ học tập tích cực và bước đầu hình thành các kỹ năng tự học cần thiết. Tuy nhiên, năng lực tự học của một bộ phận học viên vẫn còn những hạn chế nhất định do ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau.
Vì vậy, trong thời gian tới cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp nhằm nâng cao năng lực tự học cho học viên Hệ Quốc tế, trong đó chú trọng nâng cao nhận thức của học viên, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường hướng dẫn phương pháp tự học, nâng cao năng lực tiếng Việt và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập. Việc thực hiện hiệu quả các biện pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Học viện Chính trị, đồng thời giúp học viên quốc tế phát huy tốt năng lực học tập và nghiên cứu của mình trong quá trình học tập cũng như trong công tác sau này.
1. Phạm Khắc Chương (1990), J. A. Comenxki nhà sư phạm lỗi lạc, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
2. Đinh Thị Hương Giang (2020), “Nâng cao năng lực học, thực học và học tập suốt đời của cán bộ, đảng viên theo gương Chủ tịch Hồ Chí Minh”, Tạp chí Cộng sản, Số 934, tr.26 - 32.
5. N. D. Levitov (1970), Tâm lý học trẻ em và tâm lý học sư phạm, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
7. Trần Thị Minh Ngọc (2021), “Nâng cao năng lực tự học cho sinh viên Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai”, Tạp chí Công thương, Số 8, tr.198 - 201.
8. Trương Đức Quỳnh, Nguyễn Đăng Khoa (2015), “Đánh giá năng lực tự học của sinh viên Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí Khoa học công nghệ giao thông vận tải, Số 16, tr.13 - 17.
9. Raisa Roysinh (1997), Nền giáo dục cho thế kỷ 21 những triển vọng châu Á - Thái Bình Dương, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, Hà Nội, tr.90 - 120.
THE CURRENT SITUATION AND MEASURES TO ENHANCE SELF-LEARNING CAPACITY
FOR INTERNATIONAL PROGRAM CADETS AT THE POLITICAL ACADEMY TODAY
Abstract: Self-learning competence is one of the important competencies determining the quality of students’ learning in higher education today. For international students studying at the Political Academy, self-learning competence plays a particularly important role due to the specific characteristics of this group of learners who come from different countries and must adapt to a new learning environment, language, and learning methods. This article focuses on analyzing the current situation of self-learning competence among international students at the Political Academy through several aspects, including awareness of self-learning, attitudes toward self-learning activities, self-learning skills, and students’ academic performance. The research results show that most students clearly recognize the role of self-learning, demonstrate positive attitudes toward learning, and gradually develop essential self-learning skills. However, the self-learning competence of some students still reveals certain limitations such as a lack of initiative in learning, ineffective self-learning methods, and limited ability to exploit academic learning materials. Based on the analysis of the current situation and the causes of these limitations, the article proposes several solutions to enhance the self-learning competence of international students at the Political Academy in the current context.
Keywords: self-learning competence; international students; Political Academy; higher education; learning methods.
