TCGCVN - Mùa tuyển sinh đại học (ĐH) năm 2025 chứng kiến quy mô kỷ lục với 852.000 thí sinh, 7,6 triệu nguyện vọng vào hơn 4.000 ngành của hơn 400 trường ĐH, cao đẳng. Tổng số nguyện vọng thực tế phải xét tuyển lên tới trên 50 triệu, gấp đôi so với năm 2024. Tuy nhiên, song song với quy mô ấn tượng ấy là những sự cố trớ trêu: thí sinh thừa điểm vẫn “trượt”, dữ liệu lệch chuẩn, phụ huynh lo lắng vì kết quả không khớp với thực tế xét tuyển. Những tình huống dở khóc dở cười ấy không chỉ ảnh hưởng tâm lý mà còn đặt ra câu hỏi về tính chuyên nghiệp và độ tin cậy của quy trình tuyển sinh.
Cần nhìn nhận thẳng thắn
Nguyên nhân của các sự cố năm nay đến từ cả yếu tố kỹ thuật lẫn yếu tố con người. Về kỹ thuật, hệ thống xét tuyển phải xử lý lượng dữ liệu khổng lồ, trong khi quy định cho phép thí sinh đăng ký không giới hạn nguyện vọng, nhiều phương thức xét tuyển, nhiều tổ hợp khác nhau. Khi tổng số tổ hợp, phương thức tăng đột biến, chỉ cần một dữ liệu đầu vào không chuẩn xác, hệ thống sẽ xử lý sai, ảnh hưởng hàng loạt thí sinh.
( anh N.X.B, Hà Nội, cho biết, con trai thừa điểm trúng tuyển nguyện vọng 1 vào Trường ĐH Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội), nhưng trên hệ thống xác nhận nhập học của Bộ GD&ĐT lại trúng tuyển nguyện vọng 4; chị N.M.H Hoài Đức.Hà Nội băn khoăn: nhiều cháu trong tình trạng hoang mang, lúc tự chấm điểm sau khi thi đã áng chừng được số điểm của mình sẽ đỗ nguyện vọng 1, nhưng khi thông báo lại không được như ý )
Về yếu tố con người
một số trường đại học chưa kịp cập nhật những thay đổi trong chương trình giáo dục phổ thông mới, dẫn đến những lỗi cơ bản. Điển hình như Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) khi xác định tuyển sinh tổ hợp D66 nhưng không bổ sung môn thành phần theo Chương trình giáo dục 2018, khiến nhiều thí sinh bị loại khỏi danh sách trúng tuyển, sau đó mới phải xin ý kiến Bộ GD&ĐT để xét tuyển bổ sung.
(Bộ GD&ĐT khẳng định, những trường hợp chưa truy cập được thông tin trong những ngày qua là do các trường chưa hoàn thành rà soát, hoàn thiện dữ liệu; những trường hợp có sai sót đều được giải quyết kịp thời, đúng quy định; tất cả thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển chắc chắn sẽ được thông báo trúng tuyển kịp thời để nhập học đúng thời hạn. Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục lắng nghe, nghiên cứu tiếp thu các ý kiến phản ánh để có phương hướng điều chỉnh quy chế tuyển sinh, kế hoạch tuyển sinh và chỉ đạo các trường đại học, cao đẳng thực hiện tốt hơn cho các năm tới – Tiền Phong.)
Ngoài ra, khâu nhập liệu và rà soát dữ liệu ở nhiều trường vẫn mang tính thủ công, thiếu cơ chế kiểm tra đa tầng. Khi phát hiện sai sót, phụ huynh, thí sinh phải liên hệ nhiều cấp khác nhau, trong khi chưa có quy trình xử lý tập trung, nhanh chóng, dẫn đến tâm lý bức xúc, lo lắng.
Bài học từ sự cố tuyển sinh năm 2025
Thực tế này cho thấy một số vấn đề mang tính hệ thống:
Quy chế quá mở nhưng thiếu cơ chế kiểm soát: Cho phép thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng, nhiều phương thức, nhưng lại không có công cụ cảnh báo, kiểm tra dữ liệu tự động đủ mạnh để phát hiện sớm các lỗi sai.
Quy trình phối hợp chưa đồng bộ: Bộ GD&ĐT và các trường chưa có cơ chế liên thông dữ liệu chặt chẽ. Mỗi trường tự đặt ra phương thức, tổ hợp, dẫn đến dữ liệu đầu vào phân tán, khó kiểm soát.
Hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp quy mô: Hệ thống phải xử lý hơn 50 triệu nguyện vọng, nhưng năng lực giám sát, lọc ảo, đối chiếu liên trường chưa tương xứng.
PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội, nhận định: “Cần thu gọn số tổ hợp, phương thức xét tuyển và khống chế số nguyện vọng để giảm tải cho hệ thống, đồng thời nâng cao độ chính xác trong xét tuyển.” Đây là cảnh báo cần được lắng nghe nghiêm túc.
Giải pháp để không lặp lại sự cố
Để khắc phục tình trạng này và trả lại niềm tin cho thí sinh, phụ huynh, cần một gói giải pháp tổng thể, từ quy chế đến kỹ thuật và con người:
- Chuẩn hóa dữ liệu tuyển sinh toàn quốc
Mọi thay đổi về phương thức, tổ hợp xét tuyển phải được Bộ GD&ĐT phê duyệt và cập nhật đồng bộ trước khi mở hệ thống đăng ký. Xây dựng cơ sở dữ liệu tuyển sinh thống nhất, có chức năng kiểm tra tự động lỗi dữ liệu đầu vào, hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào con người.
- Giới hạn số lượng nguyện vọng và phương thức
Nên khống chế số nguyện vọng tối đa, giảm số tổ hợp xét tuyển, tránh tình trạng dữ liệu phân tán, khó kiểm soát. Tập trung vào các phương thức chính như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, đánh giá năng lực, kết hợp học bạ – thay vì để mỗi trường tự tạo quá nhiều phương thức riêng.
- Quy trình kiểm tra đa lớp và liên thông dữ liệu
Trước khi công bố kết quả, dữ liệu phải được kiểm tra ít nhất hai lần: tại trường và liên trường dưới sự điều phối của Bộ GD&ĐT. Cơ chế lọc ảo, đối chiếu chéo giữa các trường cần tự động hóa cao để giảm sai sót.
- Xử lý phản hồi nhanh, minh bạch
Cổng tuyển sinh quốc gia cần có chức năng tiếp nhận, xử lý phản hồi trực tuyến với thời hạn rõ ràng (ví dụ: tối đa 48 giờ). Khi có sai sót, thí sinh được thông báo kịp thời, có văn bản xác nhận quyền lợi ngay, không phải chờ đợi kéo dài.
- Nâng cao năng lực nhân sự tuyển sinh
Cán bộ tuyển sinh ở các trường cần được tập huấn định kỳ về kỹ năng quản lý dữ liệu, sử dụng phần mềm, nắm vững quy chế để tránh các lỗi cơ bản như năm 2025.
Mùa tuyển sinh 2025 là bài học lớn về quản trị dữ liệu và quy trình trong bối cảnh giáo dục đại học chuyển mình mạnh mẽ. Sai sót năm nay không chỉ đến từ yếu tố kỹ thuật mà còn phản ánh sự cần thiết phải chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa toàn bộ quy trình tuyển sinh.
Chỉ khi quy định chặt chẽ, dữ liệu đồng bộ, hạ tầng kỹ thuật hiện đại và con người được đào tạo bài bản, công tác tuyển sinh mới thật sự minh bạch, công bằng, hạn chế tối đa tình huống đáng tiếc, trả lại sự an tâm cho hàng trăm nghìn thí sinh và phụ huynh mỗi mùa thi.
