Đoàn Quang Trung
Hệ 5, Học viện Chính trị
Tóm tắt: Tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn giữ vai trò trực tiếp trong giáo dục, tập hợp, định hướng và phát huy vai trò xung kích của đoàn viên thanh niên (ĐVTN) ở các trường sĩ quan quân đội. Chất lượng hoạt động của tổ chức Đoàn và năng lực của đội ngũ cán bộ Đoàn có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện mô hình “5 vững”. Bài viết làm rõ sự cần thiết, yêu cầu và đề xuất một số biện pháp xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn nhằm phát huy vai trò xung kích của ĐVTN trong thực hiện “5 vững” ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay.
Từ khóa: tổ chức Đoàn; cán bộ Đoàn; đoàn viên thanh niên; “5 vững”; trường sĩ quan quân đội.
1. Đặt vấn đề
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng, trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, lực lượng xung kích cách mạng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”[3, tr.185]. Nhận thức sâu sắc vai trò của thanh niên, Đảng, Nhà nước và Quân đội luôn quan tâm xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, phát huy vai trò của tuổi trẻ trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị.
Trong các trường sĩ quan quân đội, tổ chức Đoàn là môi trường trực tiếp giáo dục, rèn luyện, tập hợp và phát huy vai trò xung kích của ĐVTN trong học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy và thực hiện các nhiệm vụ được giao. Thông qua các phong trào hành động cách mạng, tổ chức Đoàn góp phần quan trọng hình thành bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực công tác và ý thức trách nhiệm cho đội ngũ học viên - những cán bộ quân đội tương lai. Vì vậy, chất lượng hoạt động của tổ chức Đoàn và năng lực của đội ngũ cán bộ Đoàn có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phát huy vai trò xung kích của ĐVTN trong thực hiện mô hình “5 vững”.
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp, tổ chức Đoàn ở các trường sĩ quan quân đội đã không ngừng được củng cố, kiện toàn; nội dung, hình thức hoạt động từng bước được đổi mới; đội ngũ cán bộ Đoàn ngày càng trưởng thành, góp phần quan trọng vào công tác giáo dục, quản lý, rèn luyện và phát huy vai trò của thanh niên. Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và nhiệm vụ đổi mới giáo dục, đào tạo trong quân đội hiện nay, một số tổ chức Đoàn vẫn còn những hạn chế nhất định về năng lực tổ chức hoạt động; chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn có mặt chưa đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ; việc tập hợp, định hướng và phát huy tiềm năng sáng tạo của thanh niên ở một số đơn vị chưa thật sự hiệu quả.
Từ thực tiễn đó, nghiên cứu xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn nhằm đáp ứng yêu cầu phát huy vai trò xung kích của ĐVTN trong thực hiện “5 vững” ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Sự cần thiết xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn
Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn là yêu cầu khách quan xuất phát từ vị trí, vai trò của tổ chức Đoàn trong hệ thống chính trị và nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện thanh niên quân đội hiện nay. Tổ chức Đoàn không chỉ là nơi tập hợp, đoàn kết thanh niên mà còn là lực lượng trực tiếp tổ chức các phong trào hành động cách mạng, tạo môi trường để ĐVTN học tập, rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Muốn phát huy tốt vai trò xung kích của ĐVTN trong thực hiện “5 vững” thì trước hết tổ chức Đoàn phải thực sự vững mạnh, đủ khả năng định hướng tư tưởng, tập hợp lực lượng và tổ chức các hoạt động hiệu quả.
Bên cạnh đó, cán bộ Đoàn là nhân tố giữ vai trò trung tâm trong tổ chức và điều hành các hoạt động của Đoàn. Chất lượng tham mưu, hướng dẫn, giáo dục, quản lý và tổ chức phong trào của cán bộ Đoàn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của tổ chức Đoàn cũng như mức độ tham gia của ĐVTN. Trong điều kiện hiện nay, khi yêu cầu đối với công tác thanh niên ngày càng cao, đội ngũ cán bộ Đoàn không chỉ cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt mà còn phải có năng lực tổ chức hoạt động, kỹ năng tập hợp thanh niên, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp công tác hiện đại.
Mặt khác, thực hiện “5 vững” đòi hỏi sự tham gia tích cực, chủ động và sáng tạo của đông đảo ĐVTN. Điều đó chỉ có thể đạt được khi tổ chức Đoàn thực sự là hạt nhân đoàn kết thanh niên và đội ngũ cán bộ Đoàn đủ năng lực lãnh đạo, điều hành, hướng dẫn các hoạt động. Vì vậy, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn vừa là yêu cầu cấp thiết trước mắt, vừa là nhiệm vụ chiến lược lâu dài nhằm phát huy vai trò xung kích của ĐVTN trong thực hiện “5 vững”, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và xây dựng các trường sĩ quan quân đội vững mạnh toàn diện.
2.2. Yêu cầu xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn
Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn nhằm phát huy vai trò xung kích của đoàn viên thanh niên trong thực hiện “5 vững” là quá trình tác động toàn diện đến tổ chức, con người và phương thức hoạt động của Đoàn Thanh niên. Theo đó, cần bảo đảm một số yêu cầu cơ bản sau:
Một là, bảo đảm tổ chức Đoàn thực sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và hành động; đủ khả năng tập hợp, đoàn kết, giáo dục và phát huy thanh niên thực hiện tốt các tiêu chí của “5 vững”
Đây là yêu cầu cơ bản, giữ vai trò nền tảng trong xây dựng tổ chức Đoàn. Tổ chức Đoàn phải thường xuyên được củng cố về chính trị, tư tưởng, bảo đảm mọi hoạt động đều đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy đảng và bám sát nhiệm vụ chính trị của nhà trường. Đồng thời, phải xây dựng tổ chức đoàn các cấp vững mạnh về tổ chức, duy trì nghiêm nền nếp, chế độ sinh hoạt, nâng cao chất lượng hoạt động và khả năng tập hợp thanh niên. Chỉ khi tổ chức Đoàn thực sự vững mạnh mới có thể phát huy tốt vai trò là môi trường giáo dục, rèn luyện, định hướng và tổ chức các phong trào hành động cách mạng cho đoàn viên thanh niên.
Hai là, xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực tham mưu, tổ chức hoạt động và kỹ năng công tác thanh niên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ
Cán bộ Đoàn là nhân tố trực tiếp quyết định chất lượng hoạt động của tổ chức Đoàn. Vì vậy, đội ngũ cán bộ Đoàn cần được xây dựng toàn diện cả về phẩm chất và năng lực. Bên cạnh bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và phẩm chất đạo đức tốt, cán bộ Đoàn phải có khả năng tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy về công tác thanh niên; có kỹ năng tổ chức phong trào, tập hợp và định hướng thanh niên; biết vận dụng linh hoạt các phương pháp công tác phù hợp với đặc điểm của thanh niên quân đội trong giai đoạn hiện nay. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức Đoàn và phát huy vai trò xung kích của ĐVTN.
Ba là, gắn xây dựng tổ chức Đoàn với xây dựng tổ chức đảng, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện và nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của nhà trường
Tổ chức Đoàn là một bộ phận trong hệ thống chính trị của nhà trường, vì vậy việc xây dựng tổ chức Đoàn không thể tách rời nhiệm vụ xây dựng tổ chức đảng và xây dựng đơn vị. Mọi nội dung, biện pháp xây dựng tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn phải hướng vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy và rèn luyện kỷ luật. Đồng thời, cần phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, góp phần tạo môi trường thuận lợi để thanh niên học tập, rèn luyện và cống hiến.
Bốn là, phát huy vai trò tự quản, tự rèn luyện của đoàn viên thanh niên; bảo đảm mọi hoạt động của tổ chức Đoàn đều hướng tới mục tiêu phát huy vai trò xung kích của ĐVTN trong thực hiện “5 vững”
Đoàn viên thanh niên vừa là đối tượng giáo dục, vừa là chủ thể trực tiếp tham gia các hoạt động của tổ chức Đoàn. Do đó, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn phải gắn với việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và tinh thần tự quản của đoàn viên. Mọi hoạt động của tổ chức Đoàn cần hướng vào tạo môi trường để thanh niên được học tập, rèn luyện, cống hiến và trưởng thành; khơi dậy khát vọng vươn lên, tinh thần trách nhiệm và ý thức tự giác thực hiện các tiêu chí của “5 vững”. Đây vừa là mục tiêu, vừa là thước đo hiệu quả của quá trình xây dựng tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn trong các trường sĩ quan quân đội hiện nay.
2.3. Một số biện pháp xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn
Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác thanh niên và phát huy vai trò xung kích của đoàn viên thanh niên trong thực hiện “5 vững” ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay. Quá trình thực hiện cần được tiến hành đồng bộ, toàn diện, bảo đảm sự thống nhất giữa xây dựng tổ chức với xây dựng con người, giữa củng cố tổ chức với đổi mới nội dung, phương thức hoạt động. Theo đó, cần tập trung thực hiện tốt một số biện pháp chủ yếu sau:
Thứ nhất, thường xuyên củng cố, kiện toàn tổ chức Đoàn các cấp vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và hành động
Đây là biện pháp có ý nghĩa nền tảng, tạo cơ sở để nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức Đoàn và phát huy vai trò của đoàn viên thanh niên. Các tổ chức đoàn cần thường xuyên quán triệt sâu sắc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và cấp ủy các cấp về công tác thanh niên; bảo đảm mọi hoạt động của Đoàn luôn giữ vững định hướng chính trị đúng đắn.
Cùng với đó, cần thường xuyên rà soát, củng cố, kiện toàn tổ chức đoàn các cấp phù hợp với sự phát triển của nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và tổ chức biên chế của nhà trường; duy trì nghiêm nền nếp, chế độ sinh hoạt đoàn; nâng cao chất lượng sinh hoạt chi đoàn, liên chi đoàn và các tổ chức đoàn trực thuộc. Chú trọng xây dựng tập thể đoàn kết, thống nhất, có năng lực tổ chức các phong trào hành động cách mạng, đủ khả năng tập hợp, quản lý và giáo dục đoàn viên thanh niên.
Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn thông qua công tác lựa chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ
Đội ngũ cán bộ Đoàn giữ vai trò trực tiếp tổ chức, điều hành và quyết định hiệu quả hoạt động của tổ chức Đoàn. Vì vậy, cần thực hiện tốt công tác phát hiện, lựa chọn những đoàn viên ưu tú có phẩm chất chính trị tốt, năng lực hoạt động thực tiễn, uy tín trong thanh niên để bổ nhiệm, giới thiệu đảm nhiệm các chức vụ cán bộ Đoàn.
Thường xuyên làm tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đoàn cả về kiến thức, kỹ năng và phương pháp công tác thanh niên. Nội dung bồi dưỡng cần tập trung vào kỹ năng tổ chức hoạt động, kỹ năng tuyên truyền, thuyết phục, tập hợp thanh niên, kỹ năng tham mưu và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động đoàn. Đồng thời, tạo điều kiện cho cán bộ Đoàn được rèn luyện thông qua các hoạt động thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức phong trào.
Thứ ba, đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt đoàn và phương thức hoạt động của tổ chức Đoàn theo hướng thiết thực, hiệu quả, bám sát nhiệm vụ chính trị của nhà trường
Đổi mới hoạt động là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao sức hấp dẫn và hiệu quả của công tác đoàn trong điều kiện hiện nay. Nội dung sinh hoạt đoàn cần gắn chặt với nhiệm vụ học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy, chấp hành kỷ luật và thực hiện các tiêu chí của “5 vững”.
Các tổ chức đoàn cần đa dạng hóa hình thức sinh hoạt như diễn đàn thanh niên, tọa đàm, hội thi, sinh hoạt chuyên đề, hoạt động ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, hoạt động tình nguyện và các mô hình thanh niên sáng tạo. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý đoàn viên, tuyên truyền, giáo dục và tổ chức các hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu và đặc điểm của thanh niên trong thời kỳ chuyển đổi số.
Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn; kịp thời biểu dương, nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến
Kiểm tra, giám sát là một trong những chức năng quan trọng nhằm bảo đảm tổ chức Đoàn hoạt động đúng định hướng, đúng nguyên tắc và đạt hiệu quả thiết thực. Các tổ chức đoàn cần xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát thường xuyên và đột xuất đối với các tổ chức đoàn trực thuộc; kịp thời phát hiện những hạn chế, khuyết điểm để có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục.
Cùng với đó, cần thực hiện nghiêm việc đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức Đoàn và cán bộ Đoàn hằng năm trên cơ sở các tiêu chí cụ thể, khách quan. Chú trọng phát hiện, biểu dương, khen thưởng và nhân rộng những mô hình hoạt động hiệu quả, những tập thể, cá nhân tiêu biểu trong công tác đoàn và phong trào thanh niên; tạo động lực thúc đẩy các tổ chức đoàn không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động.
Thứ năm, phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp và sự phối hợp của các tổ chức, lực lượng trong xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn
Sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp là nhân tố quyết định đến chất lượng xây dựng tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn. Do đó, các cấp ủy cần thường xuyên quan tâm lãnh đạo, định hướng hoạt động đoàn; đưa nội dung xây dựng tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn vào nghị quyết lãnh đạo và chương trình công tác hằng năm.
Đồng thời, cần phát huy vai trò của cơ quan chính trị, các tổ chức quần chúng, đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên trong phối hợp giáo dục, rèn luyện và tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức Đoàn hoạt động. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức, lực lượng sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần xây dựng tổ chức Đoàn thực sự vững mạnh, đội ngũ cán bộ Đoàn có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát huy vai trò xung kích của đoàn viên thanh niên trong thực hiện “5 vững” ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay.
3. Kết luận
Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn là yêu cầu quan trọng nhằm phát huy vai trò xung kích của đoàn viên thanh niên trong thực hiện “5 vững” ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay. Tổ chức Đoàn vững mạnh cùng với đội ngũ cán bộ Đoàn có đủ phẩm chất, năng lực và phương pháp công tác khoa học sẽ tạo môi trường thuận lợi để đoàn viên thanh niên học tập, rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Thực hiện đồng bộ các biện pháp xây dựng tổ chức Đoàn và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác thanh niên, phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Quốc phòng (2025), Kỷ yếu Đại hội Thi đua Quyết thắng toàn quân lần thứ XI, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, Tập 11, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Quân ủy Trung ương (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025–2030, Hà Nội.
5. Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (2022), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XII, nhiệm kỳ 2022–2027, Nxb Thanh niên, Hà Nội.
6. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025), Báo cáo tổng kết công tác Đoàn và phong trào thanh niên Quân đội năm 2025, Hà Nội.
BUILDING A STRONG YOUTH UNION ORGANIZATION AND IMPROVING THE QUALITY OF YOUTH UNION CADRES TO PROACTIVATE THE VANGUARD ROLE OF YOUTH UNION MEMBERS IN IMPLEMENTING THE "5 STRONGS" AT MILITARY OFFICER ACADEMIES
Abstract: The Youth Union organization and its cadre team play a direct role in educating, gathering, orienting, and promoting the vanguard role of Youth Union members at military officer academies. The operational quality of the Youth Union organization and the capacity of its cadres exert a direct influence on the efficacy of implementing the "5 Strongs" model. This article clarifies the necessity and requirements, and proposes several measures to build a strong Youth Union organization and improve the quality of Youth Union cadres. These efforts aim to promote the vanguard role of Youth Union members in implementing the "5 Strongs" at military officer academies today.
Keywords: Youth Union organization; Youth Union cadres; Youth Union members; "5 Strongs"; military officer academies.
